⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik op de Eerdere Structuren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wij gaan weer verder met ons onderzoek in het Johannes-Evangelie, de 41e studie. We hebben inmiddels al een flink gedeelte in hoofdstuk 12 behandeld en daaraan hebben we ook wel twee of drie avonden gewijd. Ik stel voor dat we ons, wat de terugblik betreft, nog eens even zullen bezighouden met de structuren in dat hoofdstuk. Ik doe dat wel vaker, maar tot dusver heb ik daar nog niet op gewezen. Het is meteen ook een mooi overzicht van wat we tot dusver hebben gezien.⟨/p> ⟨p>De eerste avond, dat herinnert u zich wellicht nog toen we ons bezighielden met de zalving te Bethanië, zagen we in die negen verzen deze structuur: in vers 1 en 2 wordt gewezen op Jezus en Lazarus, die was opgewekt uit de doden, maar daar eindigt het dan ook weer mee. Dan in vers 3 de zalving, dat wil zeggen de handeling of de daad van de zalving, en in vers 7 de zalving, maar dan het oogmerk of het doel daarvan. In vers 4 en 6, maar ook in vers 8, zien we de afkeuring. In vers 4 tot 6 wordt de afkeuring uitgesproken, maar in vers 8 wordt de afkeuring afgewezen en ook onderbouwd waarom de kritiek van die discipelen op de daad van Maria onterecht was. Je ziet dus hoe dat is opgebouwd; het mooie van structuren is dat je een totaalbeeld krijgt van zo'n gedeelte.⟨/p> ⟨p>Dat geldt ook voor het gedeelte wat we daarna aantreffen. We weten inmiddels dat we nu aangekomen zijn in de laatste week van Jezus’ leven hier op aarde, voorafgaand aan zijn kruisdood. Er wordt in verband met de zalving te Bethanië gezegd dat het zes dagen voor het Pascha was. Aangezien de Heer Jezus op de dag van het Pascha stierf — om niet te zeggen geslacht werd — spreken we inderdaad over de laatste dagen. Een dag later, een dag na de zalving te Bethanië, lees je over de beroemde intocht in Jeruzalem. Dat was de tiende Nisan, de tiende Aviv. Dat was ook de dag dat het lam in huis werd genomen, een heel markante dag.⟨/p> ⟨p>Ook hier zie je de structuur. In vers 12 en 13 is er de ontmoeting van de menigte met de Heer Jezus, het feit zelf. Aan het einde van het gedeelte wordt ook weer gesproken over die ontmoeting van de menigte, maar dan over de reden waarom de menigte kwam. In vers 13 lees je over de lofzang en in vers 17 over het getuigenis, de reden waarom men lofzong. We kennen allemaal de woorden die toen werden uitgesproken: "Hosanna! Gezegend Hij die komt in de naam van de Heere!" Dat is een citaat uit Psalm 118; we hebben daar de vorige keer uitgebreider bij stilgestaan. De lofzang en het getuigenis komen dus overeen.⟨/p> ⟨p>In vers 14 lees je over de jonge ezel die gevonden wordt voor de gelegenheid. In het navolgende, vers 15 en 16, gaat het opnieuw over de jonge ezel, maar dan over waarom die gevonden werd en hoezeer dat ook de vervulling van de profetie was. Ook hier zie je weer zo'n mooie inversiestructuur. Dat wil zeggen dat als je zo'n passage leest, het begin en het einde met elkaar overeenkomen. Je ziet dan vervolgens hoe het wijst naar het binnenste, naar het centrum. Alles is gericht op deze gebeurtenis, namelijk de jonge ezel en vooral ook de profetie daaromtrent.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="298" title="Speel af vanaf 04:58">▶ 04:58⟨/button> ⟨span>De Trapsgewijze Opbouw van Johannes 12:20-35⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vanavond gaan we ons bezighouden met het gedeelte vanaf vers 20. Laat ik meteen even de structuur laten zien. In mijn Bijbel staat er een titel boven dit gedeelte, van vers 20 tot en met vers 35, en die heb ik voor het gemak even overgenomen. Dit is geen inversiestructuur, maar wat we noemen een trapsgewijze opbouw, bestaande uit twee gelijke helften.⟨/p> ⟨p>In de verzen 22 en 23 wordt gesproken over het feit dat het uur is gekomen, net als in vers 27. In vers 23 gaat het over de verheerlijking, zoals we dat ook in de verzen 28 tot 31 terugzien. Vervolgens spreekt vers 24 over de dood van Jezus, wat parallel loopt aan de verzen 32 en 33. Ten slotte eindigt de eerste reeks met woorden gericht tot de discipelen, terwijl de verzen 34 en 35 woorden bevatten die gericht zijn tot de menigte. Je ziet hier dus een trap die exact parallel loopt. Het is een heel duidelijke opbouw. Dergelijke structuren kunnen verschillend zijn – inversie of parallel, en er zijn nog diverse andere varianten – maar je ziet hier heel duidelijk de wijze waarop dit is samengesteld.⟨/p> ⟨p>Laten we nog even beginnen bij vers 19. Dat is het laatste wat we de vorige keer hebben besproken: dat de farizeeën zich ernstig zorgen gaan maken. Ze zeiden tegen elkaar – net als eerder de overpriesters in vers 10 – dat ze niets bereikten. De overpriesters, dat waren overigens de sadduceeën, wilden Lazarus zelfs doden, want zijn opwekking was de directe aanleiding voor de menigte die naar Bethanië was getrokken. De overpriesters zagen dat met lede ogen aan en waren zelfs van plan om Lazarus te doden. Maar nu zijn ook de farizeeën, een andere partij binnen het jodendom, ernstig bezorgd. Zij zeggen tot elkaar: "Jullie aanschouwen dat jullie geen baat hebben." In de NBG-vertaling staat: "Gij ziet voor uw ogen dat gij niets bereikt." En dan: "Neem waar, de hele wereld gaat Hem achterna."⟨/p> ⟨p>Dat is trouwens heel letterlijk bedoeld. Dat blijkt wel, want zelfs pelgrims uit de natiën gaan Hem achterna. Dat is meteen ook het bruggetje naar het volgende gedeelte, vers 20. In mijn Bijbel begint daar weliswaar een nieuwe pericoop, maar als er staat dat de hele wereld Hem achternagaat, dan doelt dat niet alleen maar op de Joodse menigte. Het doelt zelfs op de pelgrims uit de natiën die er inmiddels ook lucht van hadden gekregen. Daarop lees je dan vervolgens...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="513" title="Speel af vanaf 08:33">▶ 08:33⟨/button> ⟨span>Enige Grieken Willen Jezus Waarnemen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nu waren er enige Grieken vanuit degenen die opgingen om te aanbidden op het feest. Eerst even dit: enige Grieken. Er zijn in het Nieuwe Testament twee uitdrukkingen die erg op elkaar lijken. Hier staat ⟨em>Hellenes⟨/em>, maar er is nog een andere uitdrukking die letterlijk 'Griek-zijn' betekent: ⟨em>Hellenistai⟨/em>. Meestal wordt dat in ons Nieuwe Testament vertaald met 'Griekssprekenden'. Je hebt Grieken en je hebt Griekssprekenden, en dat Griekssprekende gaat eigenlijk nog wat verder. Dat betekent dat zij vergriekst waren; dat is ook letterlijk wat het woord betekent.⟨/p> ⟨p>Enige Grieken... Oh, daar zit ik echt een fout te maken. Ik bedoel: zij waren echte Grieken. Want kijk, je hebt dus — even terugdraaien hoor — je hebt Grieken en je hebt Grieksen. Hier is sprake van enige Grieken; dat is namelijk een ander woord. Als er sprake is van Grieksen of Griekssprekenden, dan gaat het gewoon over Joden die geassimileerd waren of al zozeer waren opgegaan — of ondergegaan, zo u wilt — in de Griekse cultuur en in ieder geval ook in de Griekse taal. Dat heetten dan Grieksen. Hier zijn het dus echt Grieken en dat betekent gewoon: niet-Joden.⟨/p> ⟨p>Nu waren er enige Grieken vanuit degenen die opgingen om te aanbidden op het feest. Dat betekent dus dat zij geen Joden waren en ook geen proselieten, want dan hadden ze proselieten geheten of jodengenoten. Maar zo worden ze ook niet genoemd; het waren Grieken. Het waren dus mensen waar in de Bijbel ook een naam voor is: vereerders van God. In het boek Handelingen kom je dat heel dikwijls tegen: de vereerders van God. De bekendste die we bij name kennen is inderdaad Cornelius, de Romeinse hoofdman. Van hem lees je dat hij een vereerder was van God. Hij was een Romein, geen Jood, maar hij sympathiseerde met het Jodendom en kennelijk ook met de woorden Gods. Zij waren zich ervan bewust dat Israël het uitverkoren volk was en zij maakten deel uit van de natiën, maar zij vereerden God, de God van Israël.⟨/p> ⟨p>U moet zich daarbij ook voorstellen: de Joden hadden daar geen problemen mee. Integendeel, want zij hebben nooit zozeer de aandrang gehad om de natiën te verjoodsen of te judaïseren, om hen tot Joden te maken. Zij zijn immers het uitverkoren volk en die anderen niet. Zij leggen de natiën dan ook niet allerlei lasten op van "jullie moeten de Sabbat houden" of al dat soort Joodse gewoonten. Dat moet je tegen een heleboel christenen tegenwoordig niet zeggen, want die vinden dat dat wel hoort. Ik las laatst een interview met een rabbijn — niet Soetendorp, maar... nee, ook niet Evers... Van der Kamp — en die sprak over zulke messiaanse groepen. Dat zijn meestal gewoon Gojse groepen die zich helemaal verjoodst hebben en de Joodse cultuur opnemen. Rabbijn Van der Kamp sprak over christenen die aan het 'jodelen' zijn. Daar zat natuurlijk een flinke vorm van verachting in. Die groepen vinden dat je je als Jood hoort te gedragen en op te stellen, de Sabbat moet houden en je eventueel zelfs moet laten besnijden. Nou ja, noem maar op. Joden vinden dat helemaal niet; die vinden het helemaal niet nodig dat gelovigen of mensen uit de natiën dat zouden moeten doen. Ik vind het dan wel weer erg grappig om van zulke dingen kennis te nemen.⟨/p> ⟨p>Goed, hier waren er in ieder geval Grieken en die gingen dus op naar de tempel. Ik moet er trouwens bij zeggen dat ze opgingen naar het feest, dat wil zeggen het Pascha hier natuurlijk. Daarvan wordt trouwens heel uitdrukkelijk gezegd, al in Exodus 12, dat vreemdelingen en niet-Israëlieten niet van het Pascha mochten eten. In dit geval gingen zij op naar het feest en naar Jeruzalem, maar zelfs in de tempel mochten ze niet echt naderen. Je had een speciale voorhof voor de heidenen, voor de natiën, en die mochten absoluut niet binnen de omheining komen waar uitsluitend Israëlieten en besnedenen mochten huizen en zich mochten voegen. Er was dus duidelijk een onderscheid, om niet te zeggen een scheiding en een afstand. Zij werden buiten de omheining gehouden; hun deel was in de voorhof van de natiën.⟨/p> ⟨p>Nou, er waren enige Grieken die opgingen om te aanbidden op het feest. Dezen dan kwamen tot Philippus. Deze Philippus was, evenals Andreas, geen Griek, maar ze hadden wel beiden een Griekse naam. Philippus betekent letterlijk — als ik me niet vergis — paardenliefhebber. En Andreas? Wat die naam betekent, dat weet ik nog zo goed, want ik heet zelf namelijk zo; althans, mijn naam is daarvan afgeleid. Er was ooit een predikant van mijn ouders in Aalsmeer toen ik een jaar of tien of elf was. Ik kwam thuis en daar zat de nieuwe dominee, dominee Prins. Hij gaf aan de hogeschool les in Grieks en Hebreeuws en was een groot kenner van de antieke talen. Ik stelde me voor: "Mijn naam is André." En toen zei hij: "Dat is een mooie naam." Hij zei dat het komt van het Griekse ⟨em>Andreios⟨/em> en dat betekent sterk, dapper, mannelijk. Dus ja, dominee Prins kon geen kwaad meer doen natuurlijk bij Andreas.⟨/p> ⟨p>Maar in ieder geval is Andreas net als Philippus een Griekse naam. Er staat hierbij dat hij van Betsaïda in Galilea was. Waarom wordt dat er zo bij vermeld? Nou, in de eerste plaats ter onderscheiding van een andere Philippus. We kennen namelijk nog een Philippus, een hele beroemde zelfs, in het boek Handelingen. Hij was een van de zeven diakenen in Jeruzalem en vooral bekend als de Philippus die naar Samaria ging, maar nog bekender als degene die aan de man uit Morenland — de kamerling — Jezus predikte en zich bij die man op de wagen voegde. Dat was de Philippus die trouwens in Caesarea woonde. Ter onderscheiding van deze Philippus wordt deze dus genoemd als degene die van Betsaïda was in Galilea. Ik moet er trouwens nog iets bij zeggen, want Betsaïda was volgens buitenbijbelse bronnen een plaats waar heel veel Grieken ook woonden. Ik kan dat niet direct vanuit de Bijbel staven, maar ik kan vanuit ditzelfde Johannesevangelie wel staven dat Betsaïda de plaats was waar ook Andreas en Petrus vandaan kwamen. Het waren dus dorpsgenoten van elkaar en beiden hadden ook een Griekse naam.⟨/p> ⟨p>In ieder geval kwamen die Grieken tot Philippus, die van Betsaïda in Galilea was, en zij vroegen hem en zeiden: "Heer, wij willen Jezus waarnemen." Dat vind ik nou grappig, zoals het hier geformuleerd wordt. Nou ja, grappig... opmerkelijk. Want hier wordt Philippus aangesproken met 'heer', terwijl Jezus zomaar 'Jezus' wordt genoemd. Dat is waar. 'Heer' is gewoon ons woord 'meneer' of 'lord', maar daarmee wordt Philippus aangesproken. En dan vervolgens: "Wij willen Jezus waarnemen." Wij willen Jezus zien, eigenlijk waarnemen. Dat geeft eigenlijk al aan dat men niet goed wist met wie men van doen had.⟨/p> ⟨p>Het is opmerkelijk, zelfs bij de Here Jezus op aarde, dat degenen die Hem kenden Hem met ere noemden: als Rabbi, als degene die onderwijs gaf, of als Heer, of bij gelegenheid zelfs als de Christus. In ieder geval kende men Hem altijd een eretitel toe en vermeldde men Zijn naam met eer. En hier wordt tegen Philippus aangesproken met 'heer' en dan 'wij willen Jezus waarnemen'. Het is dus eigenlijk dezelfde onbedachtzaamheid die je ook vandaag heel veel bij christenen aantreft, die het ook altijd maar gewoon over 'Jezus' hebben. Het stoort mij. Als je weet wie Hij is, dan vermeld je ook de eer die Hem door Gods wegen is toegekend. Hij is hier op aarde niet zomaar 'Jezus'.⟨/p> ⟨p>God heeft hem gemaakt tot Heer en tot Christus en heeft hem opgewekt en de naam gegeven boven alle namen. Dus wij spreken hem niet zomaar aan als Jezus. Wij vermelden hem daar, wij geven hem daarin – dat is normaal, lijkt mij – de eer die God hem ook heeft toegekend. Dat lijkt mij eigenlijk niet meer dan logisch. Je vindt in de Bijbel en in de brieven ook steevast altijd die aanspreektitel, waarbij bijvoorbeeld Paulus met name dan eigenlijk uitsluitend hem aanspreekt als Christus Jezus, omdat dat dan vooropstaat. Maar in ieder geval: altijd toch zijn naam met eer en glorie vermelden. Daar is hij nu ook.⟨/p> ⟨p>Kijk, hier zou je nog altijd kunnen zeggen van: ja, maar deze Jezus was nog degene die hier op aarde was in vernedering. Oké, maar inmiddels is dat toch in ieder geval niet meer het geval. Hij is verhoogd trouwens, dat zullen we later in ditzelfde gedeelte ook nog terugvinden.⟨/p> ⟨p>Let er trouwens op: "wij willen Jezus waarnemen", zeggen zij. Waarnemen, dat gaat verder dan alleen zien. In de NBG-vertaling staat: "wij willen Jezus zien", maar letterlijk wordt daar een woord gebruikt dat waarnemen betekent. En waarnemen, ja, dat doe je niet alleen maar met je ogen; dat is iets waar alle zintuigen in principe bij betrokken zijn. Zelfs eventueel de tastzin of de reuk, maar in elk geval vooral zien en horen uiteraard. En ik denk ook dat zij dat wilden. Zij wilden niet alleen maar even Jezus zien, want dan hoefden ze alleen maar even aan de kant van de weg te staan en dan konden ze hem zien. Nee, ze wilden hem daadwerkelijk ook zien, horen en spreken; dat lijfelijke, zintuiglijke contact met hem hebben.⟨/p> ⟨p>En dan staat er – het is eigenaardig hoe dat dan vervolgens gaat – want dan staat er: Filippus ging en zei het tegen Andreas. En Andreas en Filippus gingen weer en zeiden het tegen Jezus. Waarom ging Filippus niet rechtstreeks naar Jezus toe? Ik bedoel, er komen Grieken bij hem met de vraag: "wij willen Jezus zien". En dan gaat vervolgens Filippus naar Andreas toe. Dan hebben ze het overlegd met elkaar, maar waarom die omweg dan? Ik denk dat daar wel een goede reden voor te vinden is.⟨/p> ⟨p>Kijk, voor ons christenen ligt dat niet zo meer voor de hand. Maar je moet je goed realiseren dat Jezus altijd in zijn vernedering op aarde had geleerd en onderwezen – het was zelfs een vanzelfsprekendheid – dat hij slechts gezonden was tot het huis van Israël. Hij ging helemaal niet naar de natiën toe. Daar had hij helemaal geen boodschap aan; dat klinkt wat vreemd, maar het is wel zo, want zijn missie was slechts het huis van Israël. Dus als daar Grieken komen die dan kennelijk met Jezus in aanraking willen komen, dan begrijp je natuurlijk de aarzeling van Filippus en dat hij dit dus eerst bespreekt met Andreas.⟨/p> ⟨p>Ik moet er trouwens wel bij zeggen: uiteindelijk gaan ze wel naar Jezus natuurlijk. Maar dat zou weleens te maken kunnen hebben met het feit dat Jezus ook juist in het direct voorafgaande, of in ieder geval kort tevoren nog – we lezen dat in hoofdstuk 10 vers 16 – een hint had gegeven: "Ik heb nog andere schapen die niet van deze stal zijn." Dat heeft hen misschien de vrijmoedigheid gegeven van: nou, wellicht dat deze Grieken nu toch naar Jezus toegeleid kunnen worden, zodat zij elkaar kunnen spreken. Wellicht dat ze daarin een argument hebben gevonden. Normaal gesproken was dat eigenlijk gewoon totaal niet aan de orde; Jezus was gezonden tot het huis van Israël.⟨/p> ⟨p>Nou, als je dan doorleest, dan blijkt ook helemaal niet dat deze Grieken daadwerkelijk met Jezus hebben gesproken of hem hebben ontmoet. Ze hebben de vraag neergelegd bij Filippus en via Filippus en Andreas is die bij Jezus terechtgekomen. Maar dat het inderdaad van een ontmoeting gekomen is, is niet het geval. Het is iets anders.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1458" title="Speel af vanaf 24:18">▶ 24:18⟨/button> ⟨span>Het Uur van de Verheerlijking Is Aangebroken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar Jezus antwoordde en zei tot hen: "Het uur is gekomen." Niet het uur was gekomen dat de natiën zouden komen. Waarom zegt de Heer Jezus nu: "en Hij antwoordde"? Het is dus in reactie op de vraag die bij Hem neergelegd was, maar Hij negeert feitelijk de vraag door iets heel anders te zeggen. Er is nu een ander uur gekomen.⟨/p> ⟨p>Let trouwens op: tot dusver hebben we die uitdrukking al heel wat keren gelezen in het Johannes-evangelie, maar dan precies omgekeerd: "Mijn uur is nog niet gekomen." En nu voor het eerst lezen we: "Het uur is gekomen." En dat is ook logisch, want inmiddels is dit de laatste week voor Jezus' sterven, zoals we dat met elkaar memoreerden.⟨/p> ⟨p>Wat de Heer nu zegt, is dat het uur gekomen is dat de natiën zouden komen? Nee, helemaal niet. Het is het uur dat de Zoon van de mens – zo noemt Hij Zichzelf – verheerlijkt zou worden. Het komt er eigenlijk op neer dat de Zoon van de mens zou sterven en opstaan, en zó verheerlijkt zou worden en op die wijze allen tot Zich zou trekken.⟨/p> ⟨p>Ik spreek nu een beetje cryptisch, maar als we even verder doorlezen en bij vers 32 aankomen, dan lees je dat de Heer verhoogd zou worden. En als Hij verhoogd zou worden, dan zal Hij allen tot Zich trekken. En dan inderdaad ook die schapen uit de andere stal. Uiteindelijk, zoals we weten, zouden de natiën toekomen, maar toen was het uur daarvoor nog niet gekomen. Er was nu een ander uur aangebroken, namelijk dat de Zoon van de mens verheerlijkt zou worden.⟨/p> ⟨p>Hoe dat zou gebeuren, dat lees je vervolgens in het volgende vers. Het feit dat Jezus dat weer inleidt met deze woorden: "Amen, amen." Of zoals de NBG-vertaling zegt: "Voorwaar, voorwaar." Ik zeg tegen jullie... dat is altijd de inleiding tot een heel belangrijk statement. Sowieso al wanneer je aanvangt met "amen", want dat betekent "het is waar", "voorwaar". Maar het feit dat je dat dan ook nog eens herhaalt... ja, hoe krachtig wil je het uitspreken en aangeven dat dit zoveel nadruk heeft? Amen, amen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1638" title="Speel af vanaf 27:18">▶ 27:18⟨/button> ⟨span>De Stervende Graankorrel Die Veel Vrucht Draagt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik zeg tegen jullie: indien de zaadkorrel – of de graankorrel, ja, het is de zaadkorrel van het graan en dus de graankorrel – niet in de aarde valt en zou sterven, dan blijft ze alleen. En dit is natuurlijk meteen een hele duidelijke hint naar wat er de komende dagen zou gaan gebeuren. Namelijk dat de Heer Jezus zou sterven en vervolgens ook begraven zou worden, zoals een zaadkorrel van het graan. Dat valt in de aarde, maar dat is noodzakelijk. Want als die zaadkorrel of die graankorrel niet eerst in de aarde valt, dan blijft ze alleen. Alleen door eerst te sterven en vervolgens begraven te worden, zo zou ze vrucht dragen en in veelheid vrucht gaan dragen. Alleen op die wijze.⟨/p> ⟨p>Dus als in het voorgaande gezegd wordt: "Het uur is gekomen dat de Zoon van de mens verheerlijkt zou worden", dan is dat zo omdat Hij eerst, namelijk in de aarde, zou vallen zoals een graankorrel, en zou sterven. En alleen zo zou Hij vrucht dragen en dus verheerlijkt worden; namelijk leven aan het licht brengen en rijke vrucht zien. Er staat ook: "Maar indien hij zou sterven, brengt hij veel vrucht voort."⟨/p> ⟨p>Ja, dat is de weg in heel de natuur, zoals je dat ziet in de hele plantenwereld. Een zaad valt in de aarde, in moederaarde. Daar sterft het, daar ontbindt het. Het ontkiemt, zo je wilt, maar eigenlijk is dat een vorm van ontbinding. Maar juist zo vanuit het eerst vallen in de aarde – een prachtig beeld natuurlijk van dood, begrafenis en opstanding – brengt Hij veel vrucht voort. En dat wat je in heel de natuur als principe terugvindt en overal geïllustreerd ziet – het is nu herfst en dan valt alles weer af en valt alles in de aarde – juist op die wijze brengt de natuur ook in heel de schepping vrucht voort.⟨/p> ⟨p>In feite is dit ook wat je in de profetie natuurlijk tegenkomt. Ik wil wijzen op één woord in het beroemde, mag ik wel zeggen, Jesaja 53 vers 10. Daar lees je over de Knecht van Yahweh: "Wanneer hij zijn ziel tot schuldoffer gesteld zal hebben..." Dus zichzelf als ziel, en daarin zit eigenlijk ook de gedachte dat Hij zijn bloed geeft, want de ziel is in het bloed. Hij stelt zijn ziel tot een schuldoffer. Een schuldoffer is een bloedig offer, dat sterft dus. Wanneer Hij, die Knecht van Yahweh, zijn ziel tot schuldoffer gesteld zal hebben, zal Hij zaad zien. Dat wil zeggen: nakomelingen, vrucht zien. Dus wanneer? Wanneer Hij zijn ziel tot schuldoffer gesteld zal hebben. Met andere woorden: wanneer Hij eerst bloedig sterft, geslacht wordt. Daarna, dus in die weg van de dood of via de dood, is er veel vrucht.⟨/p> ⟨p>"Zal hij zaad zien", en daar staat nog bij: "hij zal zijn dagen verlengen." Lang zal hij leven. Ja, maar eigenlijk is dat in de meest absolute zin natuurlijk een verwijzing naar onvergankelijk leven. Lang zal hij leven; het langste leven dat er bestaat, is een leven dat niet eindigt. Een onvergankelijk leven, oftewel het leven van de opstanding dat de dood achter zich heeft. Nou, dat is hier nu juist het geval, want Hij heeft zijn ziel tot schuldoffer gesteld. Vervolgens zal Hij zaad zien en Hij zal zijn dagen verlengen. En dat niet alleen, er staat ook nog bij – hoe staat het in de NBG-vertaling? – "En het welbehagen van de HEERE zal door zijn hand voorspoedig zijn." Dat wil zeggen: God zal alles wat Hij in zijn hart heeft via Hem gaan realiseren met succes. Voorspoedig. Dat wil zeggen dat heel Gods plan via die weg van dood en opstanding een succesvol einde vindt. En het verlangen van Yahweh zal door zijn hand voorspoedig zijn.⟨/p> ⟨p>Dus die weg, dat is wat de Heer Jezus hier voorzegt. En je moet je dat voorstellen: net zojuist heeft die optocht naar Jeruzalem plaatsgevonden. Ongetwijfeld heeft de grote menigte die daar geroepen heeft: "De Koning komt!", gedacht aan het openbaren van het Koninkrijk in die dagen. Maar Jezus wist beter. Je leest trouwens ook in het Lukas-evangelie – niet in Johannes, maar in het Lukas-evangelie – dat als Hij Jeruzalem nadert, Hij weende over de stad: "Och, dat gij op deze dag toch verstond wat tot uw vrede dient, maar thans is het verborgen voor uw ogen." Dus allemaal in diezelfde dagen heeft dat plaatsgevonden. Misschien wel op dezelfde dag dat dat ook gezegd is. Of dit nog op dezelfde dag is van de intocht, dat betwijfel ik. Ik denk eerlijk gezegd dat het nog een dag later is, maar Johannes beschrijft dat niet nadrukkelijk. Hij zegt: "Op de zes dagen voor het Pascha was daar die zalving te Bethanië." De volgende dag was de intocht. Maar hoe vervolgens de rest van de geschiedenis was, dat wordt niet meer in dagen aangegeven. Althans, niet in het Johannes-evangelie.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2063" title="Speel af vanaf 34:23">▶ 34:23⟨/button> ⟨span>Je Ziel op de Tweede Plaats Stellen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We lezen verder in vers 25 dat de Heer Jezus zegt: "Wie veel houdt van zijn ziel, maakt dat zij verloren gaat." In de NBG, maar ook in de Statenvertaling, staat: "Wie zijn leven liefheeft, maakt dat het verloren gaat." Maar dat is niet wat hier staat. Er staat niet "leven", maar er staat "ziel". Wie veel houdt van zijn ziel, maakt dat zij verloren gaat. Sommigen zeggen dan dat het inderdaad ziel is; dat zie je heel vaak in de kanttekeningen van de Statenvertaling. De vertaler zit er eerst naast en dan geven ze in de kanttekeningen aan hoe het er echt staat. Of andersom, dat kan ook nog.⟨/p> ⟨p>Maar de ziel is in de Bijbel, vanuit het Hebreeuws maar ook in de Griekse gedachte tot op de dag van vandaag, verbonden met een Grieks woord dat wij maar al te goed kennen: psyche. Ons woord psyche dus. We weten allemaal dat als je de psyche in verband brengt met de emoties en met de sensaties... Mensen met psychische problemen hebben problemen op dat vlak. Dat is wat de ziel is. Daar huizen de emoties en de sensaties. Als je het scherp stelt, dat wil zeggen als je de woordkeus van Johannes hier respecteert, dan ga je het ook goed begrijpen. Want wie veel houdt van zijn ziel, van zijn eigen emoties en van zijn eigen sensaties, die zal afzien van lijden en miskenning. Want dat is veel te pijnlijk. Als je houdt van je ziel en dat het hoogste vindt en dat voorrang geeft en je gevoelens, maar als je dat doet, dan maak je slechts dat het verloren gaat. Niet wie zijn leven liefheeft, nee, wie zijn ziel liefheeft. Wie dus aan de emoties, aan de psyche, aan de sensaties en aan de gevoelens de voorkeur geeft, daar veel van houdt en daaraan vasthoudt, die maakt dat het verloren gaat.⟨/p> ⟨p>De Heer Jezus Zelf is daar het voorbeeld van. Wanneer Hij dit zo zegt, dan kun je hier natuurlijk een les in vinden voor ons als lezers, of degenen die daar gestaan hebben kunnen dat ter harte hebben genomen. Maar let op: de Heer Jezus heeft het hier over Zichzelf. Hij had gezegd dat indien de graankorrel zou sterven, zij veel vrucht voortbrengt. Hij had het over de graankorrel; dat is Hijzelf. En dan: "Wie veel houdt van zijn ziel, maakt dat zij verloren gaat." Natuurlijk is het een algemene waarheid, ook voor degene die gelooft. Als je leeft uit geloof, dan ga je uit van wat er staat geschreven, wat God zegt en wat God wil. Heb je die gevoelens dan niet? Heb je dan geen ziel? Jawel, maar je hebt het niet lief in de zin dat je het absoluut vasthoudt. Je moet je gevoelens juist de plaats geven die de Schrift eraan toekent, die het verdient. En in dit geval vooral niet meer dan dat. Want als je daaraan vasthoudt, dan maakt dat slechts... Stel je voor dat de Heer van Zijn ziel had gehouden, dan was Hij niet de weg van het kruis gegaan. Toch? Dan had Hij afgezien van dat lijden, de miskenning en dat gigantische verdriet wat Hem nu te wachten stond. Als Hij gehouden had van Zijn ziel en daaraan vastgehouden had. Daarom zegt Hij ook — en dat is dan nog weer een paar dagen later, vlak voor Zijn sterven in Gethsemane: "Niet mijn wil, maar de Uwe geschiede."⟨/p> ⟨p>Maar wie zijn ziel haat in deze wereld, zal haar behoeden tot in het aeonische leven, het leven van de aeon. Ik moet trouwens wel even dit bijzeggen: het woord "haat" heeft in de Bijbel niet per se de betekenis die het bij ons heeft. Bij ons heeft het altijd de lading van ergens een grondige hekel aan hebben, maar dat is niet het idee. Haten betekent: het op een tweede plaats stellen. In het Hebreeuws zie je dat helemaal sterk, want het Hebreeuwse woord voor haat is sheni, en dat is eigenlijk exact hetzelfde als het woord voor tweede. Je vindt dat heel wat keren. "Wie zijn vader en moeder niet haat om Mijnentwil...", dat betekent niet dat je een grondige hekel aan hen hebt. Maar het gaat erom wie Hem niet achterstelt, dat wil zeggen: wie Hem niet de plaats achter hem geeft, die is Mij niet waardig. Dat is wat de Heer Jezus in een ander verband zegt. En: "Jakob heb Ik liefgehad en Ezau heb Ik gehaat." Dat betekent niet dat God een grondige hekel aan Ezau had. Nee, Hij had gezegd: "De oudste, Ezau, zal de jongste dienstbaar zijn." Dat wil zeggen: Ezau komt op de tweede plaats. Het is van belang om dat woord haat in de goede proporties op te vatten. Maar het idee blijft ook hier dat je je ziel op de tweede plaats stelt. Dat is het: haar niet vooropstellen. Want alleen door haar inderdaad op de tweede plaats te stellen, haar achter te stellen, zul je haar behoeden tot in het aeonische leven.⟨/p> ⟨p>Indien iemand Mij zou bedienen... Hier staat in het Grieks een woordje dat we vanavond al even in de mond hebben genomen: diaken. Ons woord diaken is eigenlijk een Grieks woord, maar het betekent eigenlijk "dienen". Een diaken is een dienaar en hier wordt dat woord gebruikt. Hier wordt niet gesproken over slavendienst, maar over van dienst zijn. Indien iemand Mij van dienst wil zijn, laat hij Mij volgen. Dat is wat de Heer Jezus nu ook tegen Zijn leerlingen zegt: "Indien iemand Mij van dienst wil zijn, laat hij Mij volgen; en waar Ik ben, daar zal ook mijn bediende zijn." Met andere woorden: volg Mij dwars door alles heen. Dan moet je je niet vasthouden aan je ziel en daar niet al te veel van houden, om het zo te zeggen. Maar dan zul je vervolgens door die weg te gaan ook delen in Mijn verheerlijking. Waar Ik ben, daar zal ook mijn bediende zijn. Ik denk trouwens dat de Heer Jezus hier ook letterlijk denkt aan degenen die met Hem waren en die Hem straks na Zijn opstanding weer zouden ontmoeten. Indien iemand Mij zou bedienen of van dienst zou zijn, zal de Vader hem eren. Dus aan de ene kant krijg je miskenning in de wereld, maar daarentegen eer van God. Maar goed, dat zie je natuurlijk op zoveel plaatsen. En dan indien... nee, niet indien.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2597" title="Speel af vanaf 43:17">▶ 43:17⟨/button> ⟨span>Jezus' Verontruste Ziel voor het Naderende Pascha⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Er staat in vers 27: "Nu is mijn ziel verontrust." In de NBG-vertaling staat "ontroerd", maar letterlijk staat er "verontrust". Er is onrust in Zijn ziel. Daar heb je het weer: "mijn ziel". Probeer je dat voor te stellen. Jezus wist precies wat voor tijdstip het was; Zijn uur was gekomen. Het zou nog slechts enkele dagen duren voordat het Pascha zou aanbreken en Hij geslacht zou worden. Begrijp je dat Zijn ziel verontrust is? Dat is de emotie.⟨/p> ⟨p>En wat zou Ik zeggen? "Vader, red Mij uit dit uur." Als je een NBG- of Statenvertaling hebt, staat hier een uitroepteken. Maar in de Concordante versie staat er een vraagteken, en dat lijkt mij volkomen correct. Je kunt natuurlijk altijd zeggen dat de uitroeptekens en vraagtekens niet in de grondtekst staan, dus dat vraagteken staat er oorspronkelijk ook niet. Maar de vraag is hoe je deze zin moet lezen. "Nu is mijn ziel verontrust en wat zou ik zeggen?" Dat is een vraag. Zou Hij nu zeggen: "Vader, red Mij uit dit uur"? Nee, dat is niet Zijn gebed. De vraag is juist: zou Hij dat zeggen? "Vader, red Mij uit dit uur!" Als Hij dat gebeden zou hebben, dan zou Hij van Zijn ziel gehouden hebben. Hij wist echter wat Gods weg was. Hij wist dat het Pascha voor Hem de dag zou zijn waarop Hij geslacht zou worden. Al anderhalfduizend jaar vierde Israël het Pascha, en nu zou dat Pascha zijn vervulling krijgen. Hij wist wat er zou gebeuren. Het was net de tiende Nisan geweest; Israël had zojuist het lam in huis genomen. Jezus wist welk uur nu was aangebroken. Zou Hij dan nu bidden: "Red mij uit dit uur"? Nee.⟨/p> ⟨p>Dat blijkt ook wel uit het vervolg: "Maar hiertoe kwam Ik in dit uur!" Zou Ik bidden: "Red Mij uit dit uur"? Juist daartoe is Hij in dit uur gekomen, namelijk om te sterven. Hij is de zaadkorrel, de graankorrel die in de aarde moest vallen om te sterven. Daartoe kwam Hij. En nu het moment suprême aanbreekt, zou Hij dan bidden: "Vader, red Mij uit dit uur"? Nee. Het uur is eindelijk daar, het uur waarvan Hij tot dusver in het Johannes-evangelie steeds had gezegd — eigenlijk al een aantal jaren: "Mijn uur is nog niet gekomen." Nu was het uur gekomen. Ik denk ook vooral dat Hij dit zegt omdat Hij zojuist als het Lam in huis genomen was. Nu was het uur echt aangebroken.⟨/p> ⟨p>Het is heel opmerkelijk wat je hier vindt nadat Hij heeft uitgesproken: "Hiertoe kwam Ik in dit uur." Hij vervolgt met: "Vader, verheerlijk Uw naam." Dat is wat Hij bidt. Hij stelt de vraag: "Wat zou Ik zeggen? Vader, red Mij uit het uur?" Nee, hiertoe kwam Ik in het uur. Weet u wat Hij wel zou zeggen? "Vader, verheerlijk Uw naam. Vader, verheerlijk Uw naam." En dan, direct daarop, komt er op dat moment een stem vanuit de hemel. Dat is heel eigenaardig, want alleen het Johannes-evangelie maakt melding van deze gebeurtenis. Die stem kwam vanuit de hemel als antwoord op dit gebed, want de Vader verheerlijkt Zijn naam juist door de Zoon des mensen te verheerlijken.⟨/p> ⟨p>Wat zei de stem uit de hemel? "Ik verheerlijkte Hem en Ik zal Hem weer verheerlijken." Een stem kwam vanuit de hemel. Dat was al meerdere keren gebeurd, namelijk bij Zijn doop. "Deze is mijn Zoon." Hij stond op uit het water van de Jordaan en de hemel opende zich. Een stem klonk uit de hemel: "Deze is mijn Zoon, mijn geliefde, in wie Ik al mijn welbehagen heb." Dat was het begin van Zijn officiële bediening op aarde. Dat Hij toen al zo verheerlijkt werd. Later lees je ook bij de verheerlijking op de berg dat er een stem uit de hemel kwam: "Deze is mijn Zoon, mijn geliefde." Eigenlijk klonken toen weer dezelfde woorden. Vandaar dat de stem nu zegt: "Ik verheerlijkte Hem" — namelijk bij die eerder genoemde gelegenheden — "en Ik zal Hem weer verheerlijken." Dat ziet op de opstanding en eventueel ook de hemelvaart binnen afzienbare tijd. In het Johannes-evangelie is dat eigenlijk één moment: Zijn verhoging. Daar komen we later nog wel over te spreken.⟨/p> ⟨p>Ik denk trouwens dat de dag van de hemelvaart ook dezelfde dag is geweest als die van Zijn opstanding. Toen is Hij al ten hemel gevaren, al was het nog niet definitief. Maar goed, dat is nu even niet het onderwerp. Het gaat erom dat deze stem zegt: "Ik verheerlijkte Hem in het verleden en Ik zal Hem weer verheerlijken", wat aanstaande is als Hij op zal staan uit de doden. De menigte hoort dat en reageert daar op een bepaalde wijze op, maar ik zie dat het inmiddels negen uur is geweest. Ik stel voor dat we eerst even een kopje koffie drinken en dan gaan we straks bij vers 29 verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3021" title="Speel af vanaf 50:21">▶ 50:21⟨/button> ⟨span>De Stem uit de Hemel en de Donderslag⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We hadden gelezen in vers 28, nadat de Heer Jezus Zich de vraag had gesteld: "Ja, wat zal Ik zeggen?" Uiteindelijk zegt Hij dan: "Vader, verheerlijk Uw naam." En op dat moment kwam er een stem vanuit de hemel die zei: "Ik verheerlijkte Hem en Ik zal Hem weer verheerlijken."⟨/p> ⟨p>Dan lees je dat de menigte die daar stond en het hoorde, zei: "Er geschiedde een donderslag." Als je het zo leest, net nadat er is verteld wat de stem had gezegd, en de menigte zegt vervolgens dat er een donderslag geschiedde, dan wordt daarmee eigenlijk uitgedrukt dat men niet hoorde wat God zei. Men had niet verstaan wat God zei. Maar dat is illustratief, want daar gaat het navolgende nu eigenlijk over.⟨/p> ⟨p>Er waren ook anderen die een andere uitleg hadden en zeiden: "Een boodschapper heeft tot Hem gesproken." Kijk, dat steekt gunstig af bij die vorige verklaring, want in ieder geval onderkende men dat er sprake was van een hemelse boodschap. Alleen wat die boodschap was, dat wist men niet. Hoe dat ook geklonken heeft, men heeft het in ieder geval niet verstaan en het werd verschillend uitgelegd. De menigte had in ieder geval wel opgemerkt dat de stem had geklonken pal nadat Jezus had gesproken: "Vader, verheerlijk Uw naam." Dat heeft ongetwijfeld zo geklonken en de menigte hoorde dat. Pal erop kwam daar die stem vanuit de hemel en dat heeft men niet kunnen verstaan.⟨/p> ⟨p>Dus als je aan mij vraagt: stel je voor dat je daar met een geluidsrecorder had gestaan, wat had je dan kunnen opvangen? Wat had die vervolgens afgespeeld? Ik weet het niet. In elk geval had de stem gezegd: "Ik heb Hem verheerlijkt en Ik zal Hem weer verheerlijken." Het feit dat de menigte dat niet heeft verstaan, is in feite precies ook wat er gedemonstreerd werd. Want men heeft de stem wel gehoord, maar men verstond hem niet.⟨/p> ⟨p>Daarom denk ik ook dat de Heer Jezus zegt: "Niet om Mij was deze stem." Het was niet om de Heer Jezus iets te vertellen, maar juist om jullie is deze geschied. Het loutere feit dat zij het wel gehoord hebben, is het punt. Ze hebben gehoord dat er sprake was van een stem, ook als men dan vervolgens zegt dat het iets van een donderslag geweest zal zijn. Men heeft opgemerkt dat het een stem was die vanuit de hemel klonk; dat is één ding wat zeker is. Dat geldt ook voor degenen die verklaarden dat een boodschapper tot Hem had gesproken. Men heeft onderkend dat er sprake was van een stem, alleen men heeft het niet verstaan.⟨/p> ⟨p>Let nu even op als je doorleest in vers 38 tot 40. Dan wordt dit juist naar voren gebracht en ook uitgelegd, namelijk aan de hand van de profetie. Jezaja zei immers al dat zij met hun ogen zullen zien maar geenszins opmerken, en met hun oren zullen horen maar niet verstaan. Dat is wat hier eigenlijk gedemonstreerd werd. "Om jullie is dit geschied." Het was dus een teken aan hen dat er een stem klonk, zonder dat zij wisten wat er gezegd werd. Maar dat is eigenlijk wat van de menigte in het algemeen gezegd kan worden: men kende het Woord, dat wil zeggen dat men naar Hem luisterde, maar men verstond het niet.⟨/p> ⟨p>En dan kan het dus toch een teken zijn. Eigenlijk heb je dat ook met gelijkenissen. Waarom sprak de Heer Jezus in gelijkenissen? Niet om iets duidelijk te maken, maar juist om het te verbergen. Die schare moest dat dus wel horen, maar het was juist de bedoeling dat ze het niet zouden verstaan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3311" title="Speel af vanaf 55:11">▶ 55:11⟨/button> ⟨span>De Ware Identiteit van de Overste van de Wereld⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En nu komen we op een vers dat doorgaans heel anders wordt uitgelegd dan wat ik nu naar voren ga brengen. Het gaat om vers 31, over de overste van de wereld. In de algemene uitleg hoor je bijna niet anders dan dat dit over Satan gaat, de tegenstander of de diabolos. Maar laten we eens, niet alleen vers voor vers maar ook zinsdeel voor zinsdeel, bekijken wat hier nu eigenlijk staat.⟨/p> ⟨p>Zojuist had die stem geklonken en het was misgeïnterpreteerd; men had het niet opgemerkt. En dan zegt de Heer Jezus: "Nu is een oordeel van deze wereld." De NBG-vertaling zegt hier: "nu gaat er een oordeel over deze wereld." Maar wacht even, dat is iets heel anders. Als er een oordeel over deze wereld gaat, dan wil dat zeggen dat de wereld geoordeeld wordt. Let op, Hij legt de nadruk op het tijdstip, en dat staat ook vooraan: "nu".⟨/p> ⟨p>Ging er op dat moment of in die tijd een oordeel over de wereld? Hoezo? Het staat er ook niet. Er staat niet: "nu gaat er een oordeel over deze wereld", maar: "nu is een oordeel van deze wereld." Dat betekent dat de wereld zelf oordeelt. Er gaat nu een oordeel van de wereld uit; de wereld gaat nu oordelen. Dat is wat de zin primair betekent als je het gewoon leest, zonder enige interpretatie.⟨/p> ⟨p>De volgende zin begint ook weer met: "nu zal de overste van de wereld buitengeworpen worden." Dan is de vraag: wie is de overste van de wereld? Men zegt: dat is Satan. Daar zou op zich nog wat voor te zeggen zijn, want je leest over de tegenstander in 2 Korintiërs 4 dat hij de god van deze aion genoemd wordt. Hij is degene naar wie geluisterd wordt in deze aion en daarom is hij de god van deze aion. Niet omdat hij een rechthebbende is op deze wereld, maar er wordt naar hem geluisterd; hij is degene met de feitelijke invloed.⟨/p> ⟨p>Maar is hij de overste van de wereld? Ja, zegt men, en waar ontleent men dat aan? Bijvoorbeeld aan Johannes 12 vers 31. Trouwens, die uitdrukking wordt nog twee keer in het Johannes-evangelie genoemd; we zullen dat later in hoofdstuk 14 en hoofdstuk 16 nog tegenkomen. Ik beperk me nu even tot Johannes 12 en ik wil duidelijk laten zien dat de overste van de wereld niemand minder is dan de Heer Jezus Christus zelf. Hij is de overste van de wereld. Dat is niet zo’n gekke term. Wat een stout apparaat, Thérèse, hè? Ze zijn hier aan het wachten. Ja, ik denk dat we het weer even uit moeten zetten. Zo, we mogen weer verder gaan.⟨/p> ⟨p>"Nu zal de overste van de wereld buitengeworpen worden." Eerst: er gaat een oordeel van deze wereld uit. De wereld zou een oordeel gaan uitspreken. Wanneer? Nu! Gewoon in dat uur, in die tijd, in die week. Welk oordeel hebben we het dan over? Dan hebben we het over de wereld die haar overste heeft gedood. Want de Heer had Zich tot dusver al een paar keer de Zoon van de mens genoemd. Let op wat voor een term dat is. In feite is de term 'de Zoon van de mens' een aanduiding van de overste van de wereld. Dat is namelijk de Ben Adam. De Zoon van de mens is niet de zoon van de mensen, nee: de Zoon van de mens. Wie is de mens? De eerste mens wordt heel vaak 'de mens' genoemd. God sprak tot de mens en dat was er toen nog maar één: Adam. In het Hebreeuws is het dan ook gewoon Ben Adam.⟨/p> ⟨p>Die uitdrukking, de Zoon van de mens, komt linea recta uit de Hebreeuwse Bijbel. Ik denk dan met name aan Psalm 8, waarin gesproken wordt over de Ben Adam: "Wat is de sterveling dat U naar hem omziet, of de zoon van de mens, de Ben Adam, dat U naar hem opziet?" Welnu, die Ben Adam is degene onder wiens voeten alles wordt gesteld. Alles. Met eer en heerlijkheid, zo staat het in Psalm 8. Hij wordt voor een korte tijd beneden de engelen gesteld – dat was het lijden van Zijn dood, want engelen sterven niet – en vervolgens is Hij met eer en heerlijkheid gekroond. Daarna wordt alles onder Zijn voeten gesteld. Dat is de Ben Adam. Alles wat aan Adam ooit gegeven werd, zal de Ben Adam daadwerkelijk gaan realiseren.⟨/p> ⟨p>Adam moest de hof bouwen en bewaren, maar we weten allemaal dat daar weinig van terechtkwam. Uiteindelijk werd de tuinman, die eigenlijk de hele aarde tot een grote tuin zou moeten maken, uit de hof gezet. Hij moest de hof bouwen en bewaren. 'Bewaren' wil zeggen: zorgen dat het intact blijft. 'Bouwen' wil zeggen: groter maken. Hij moest de hele aarde tot een hof maken, wat trouwens betekent dat de aarde nog geen hof was. Hij moest de aarde onderwerpen, en dat betekent dat Adam de functie van een koning had. Hij moest heersen over alles wat God gemaakt had op aarde.⟨/p> ⟨p>Adam zou de hof bouwen en bewaren, maar in werkelijkheid werd hij binnen niet al te lange tijd de hof uit gezet. Dat betekent dat zijn opdracht overgaat naar zijn Zoon, naar zijn Erfgenaam. En dat is de Ben Adam. Die stond daadwerkelijk op in een hof. Maria dacht – dat staat trouwens ook in het Johannes-evangelie – dat het de tuinman was. En dat klopt. Ze dacht dat het de tuinman was, maar Hij ís ook de Tuinman. Het is namelijk de Adam, de Ben Adam, die de hele aarde tot een hof gaat maken. Alles is onder Zijn voeten gesteld. Dus als er één in aanmerking komt voor de titel 'de overste van de wereld', namelijk als de Ben Adam onder wiens voeten alles gesteld zal worden, dan is Hij het.⟨/p> ⟨p>Welnu, wat wordt hier gezegd? "Nu is een oordeel van deze wereld." Deze wereld gaat nu een oordeel uitspreken. En wat doen ze? Nu zal de overste van de wereld, de Ben Adam, de Zoon van de mens, buitengeworpen worden. Dit zijn de teksten waar ook gesproken wordt over de overste van de wereld. Ik zei al: als we eenmaal bij die verzen aangekomen zijn, dan gaan we daar uiteraard weer op in. We doen de bespreking over de overste van de wereld in etappes, precies zoals we het aangereikt krijgen in het Johannes-evangelie. Maar hier is het wel heel duidelijk, als u het mij vraagt, waar het werkelijk over gaat.⟨/p> ⟨p>De wereld spreekt haar oordeel uit over haar Overste; ze veroordeelt Hem en werpt Hem buiten. Dat hebben ze ook letterlijk gedaan, want ze hebben Hem buiten de poorten van Jeruzalem gedood. En als je dan bedenkt dat Jeruzalem de stad van de Grote Koning is, dus de stad van de overste van deze wereld... ja, ze hebben Hem buitengeworpen. Dus als je louter naar dit vers kijkt, de eerste keer dat er sprake is van de overste van de wereld, dan kun je maar één eerlijke conclusie trekken: dit gaat over de Heer Jezus Christus. De wereld heeft Hem geoordeeld, veroordeeld en buitengeworpen.⟨/p> ⟨p>Hoe zou het ooit waar kunnen zijn dat er op dat moment een oordeel over de wereld ging? Hoezo? Is er toen een oordeel over de wereld gegaan? Nee, de wereld zelf gaf een oordeel, sprak het oordeel uit en wierp haar Overste weg. En stel je voor dat we even meegaan in de gedachte dat het inderdaad om de Satan zou gaan: is die toen buitengeworpen? Volgens mij allerminst. Dat is op dit moment niet zijn positie. Integendeel, hij is nog steeds degene die hier als god van deze aion wordt aangemerkt.⟨/p> ⟨p>Hij is niet buitengeworpen. Wie buitengeworpen is, ja, dat is de Zoon van de mens.⟨/p> ⟨p>En ik... we lezen gewoon verder. Want strikt genomen zou ik hier natuurlijk meer over kunnen vertellen en kunnen wijzen op... En ik weet het echt al – kijk maar in de commentaren na – je vindt nooit de overweging zelfs dat de overste van de wereld de Heer Jezus Christus Zelf is. Ik heb het gezocht in diverse grote standaardwerken: De Korte Verklaring, de kanttekeningen van de Statenvertaling of in de Studiebijbel. Nou ja, gewoon de grote commentaren, of ze nu orthodox zijn of minder orthodox; ze overwegen niet eens de gedachte dat de overste van deze wereld de Heer Jezus Christus Zelf is.⟨/p> ⟨p>Terwijl, als ik de tekst gewoon zo lees en ik weet van niks – ik ken geen enkele uitleg en lees gewoon de tekst zoals ze zich aandient – dan geef ik als eerste antwoord: het gaat hier inderdaad over de Ben Adam. Ik weet eigenlijk niet wat ik er meer over moet zeggen, want dit is namelijk heel simpel. Deze uitleg dringt zich gewoon vanuit de tekst aan je op. En ik... nou, ik lees dus verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4062" title="Speel af vanaf 01:07:42">▶ 01:07:42⟨/button> ⟨span>De Verhoging Vanuit de Aarde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Als ik vanuit de aarde verhoogd zou worden... Ook hier weer borduurt dit eigenlijk nog even voort op de gedachte die we al eerder tegenkwamen, namelijk dat Hij als een graankorrel in de aarde zou vallen. En als Hij vanuit de aarde verhoogd zou worden, waar hebben we het dan over? Dan hebben we het over zijn opstanding. "Dan zal ik allen tot mij trekken."⟨/p> ⟨p>Nou moet ik hier nog iets over zeggen, want als je de verklaringen leest over dat verhoogd worden, dan vind je vrijwel altijd weer de gedachte dat dit te maken heeft met het kruis. Ja, dat is gewoon de standaard uitleg: dat de Heer Jezus verhoogd zou worden, dat Hij verhoogd werd aan het kruis. Ik meen ook dat we in een of ander lied zingen: "Die verhoogd werd aan het kruis." Ik begrijp fysiek gezien dat daar natuurlijk wel wat voor te zeggen is, want Hij werd verhoogd; dat is een verhoging op fysiek niveau, waarbij je wordt opgetild vanuit de aarde. Maar dat is nooit de Bijbelse gedachte. Ik weet wel hoe men daaraan komt, want dat is het navolgende vers waar men dat dan vervolgens aan ontleent.⟨/p> ⟨p>Maar als ik nu nog even lees in de lijn van wat we zagen: de wereld doodt en vernedert Hem; zij werpt haar legitieme, haar legale en correcte overste buiten. Dat wil zeggen: zij doodt haar vorst, de Erfgenaam. Dat is een vernedering, want men werpt Hem namelijk buiten. Maar God maakt Hem levend vanuit de aarde, doet Hem opstaan, en dát is zijn verhoging. Daarmee geeft God Hem ook de eer. Kijk het maar na, ook elders: Jezus' sterven aan het kruis was niet zijn verhoging; dat was juist zijn uiterste vernedering. Hij heeft Zichzelf vernederd en is gehoorzaam geworden tot de dood, ja, tot de dood van het kruis. En dan staat er in Filippenzen 2 direct achteraan: "Daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd."⟨/p> ⟨p>Dus nadat Jezus Zich tot het uiterste vernederd heeft, tot de dood van het kruis, heeft God Hem tot de uiterste maat verhoogd. Dát is die verhoging die inderdaad begint vanuit het graf, vanuit de aarde. Gewoon letterlijk vanuit de aarde is Hij verhoogd, namelijk van Godswege. En zo zou Hij allen tot Zich trekken. En als die schapen vanuit die andere stal dan komen, dan is dat niet eerder dan vanaf dat moment, vanuit die positie dus.⟨/p> ⟨p>Nu komen we even op dat andere punt. Er staat: "Dit nu zei Hij om aan te duiden welke dood Hij op het punt stond te sterven." Welke dood? Waar verwijst dat naar? Dat verwijst naar het oordeel van de wereld, naar de overste van de wereld die buitengeworpen zou worden. Dat "welke dood" slaat niet op zijn verhoging, want zoals ik al liet zien en zoals we even memoreerden uit Filippenzen 2, was het kruis juist zijn ultieme vernedering.⟨/p> ⟨p>Als Hij zegt: "Dit nu zei Hij om aan te duiden welke dood Hij op het punt stond te sterven," dan komt dat omdat in vers 31 al gesproken was van het oordeel van deze wereld en de overste van de wereld die buitengeworpen zou worden. Maar omdat men niet ziet wie die overste van de wereld is en waar dat oordeel betrekking op heeft, ziet men vervolgens ook niet wat die verhoging is. Namelijk dat Hij, nadat Hij in de aarde terecht is gekomen, vanuit de aarde en vanuit het graf levend werd gemaakt en de hoogste positie van Godswege kreeg.⟨/p> ⟨p>Zo heeft Hij dus inderdaad op deze wijze gesproken over welke dood Hij op het punt stond te sterven. Hij zou buitengeworpen worden, de wereld zou Hem oordelen en veroordelen, en Hij zou begraven worden en in de aarde als een zaadkorrel of een graankorrel terechtkomen. Dat is welke dood Hij op het punt stond te sterven. Ik moet er trouwens ook aan denken dat de Statenvertaling, geloof ik, "hoedanige dood" zegt. Dat betekent: Hij moest sterven om op te staan. Want alleen doordat de graankorrel in de aarde viel en stierf, kon deze veel vrucht dragen. Dus welke aard, welke betekenis, hoedanige dood stierf Hij? Wel, de dood van een zaadkorrel, van een graankorrel die in de aarde is gevallen. Zo'n dood stierf Hij, namelijk om vrucht te dragen, om veel vrucht te dragen. Dat was het noodzakelijke traject dat Hij moest afleggen. Een andere weg was er niet en dat stond nu allemaal op het punt te gebeuren. Het uur was nu daarvoor aangebroken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4474" title="Speel af vanaf 01:14:34">▶ 01:14:34⟨/button> ⟨span>Het Theologische Vraagstuk over de Komst van de Christus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan lees je in vers 34, we gaan verder: "De menigte dan antwoordde hem..." Je kunt je voorstellen hoe dat wordt geformuleerd: de scharen, de verzamelde mensenmassa. Ik mag aannemen dat we ons inmiddels op het Tempelplein bevinden als dit zo beschreven wordt. Er is dus een hele grote schare die hem dat hoort zeggen. En de menigte antwoordde hem: "Wij horen vanuit de wet..." Waarbij ik denk dat de wet hier gewoon een verzamelnaam is voor al hun boeken, de hele Torah of zelfs de hele Tenach. "Wij horen vanuit de wet dat de Christus blijft tot in de aeon." En het opmerkelijke is: als zij dat zo zeggen, hebben ze nog gelijk ook. Alleen als tegenwerping deugt het niet. Zij hadden de gedachte vanuit de wet dat de Christus blijft tot in de aeon, en dat is nog waar ook, want zo staat het geschreven. Als de Christus geopenbaard zou worden, als de Messias daar zou zijn, dan zou hij zijn koninkrijk vestigen in Jeruzalem en dan zou hij tot in de aeon heersen. Er zijn talloze verzen die dat bevestigen; dat is wat de Joden verwachten.⟨/p> ⟨p>Waar de Joden echter over struikelen, is het feit dat hij had gesproken over de Zoon van de mens die verhoogd moet worden. Kijk, ze zeggen: "Wij horen vanuit de wet dat de Christus blijft tot in de aeon; hoe zegt u dan dat de Zoon van de mens verhoogd moet worden?" Dat wil zeggen... daarmee... nee, ik denk dat zij heel goed hebben begrepen dat de Heer met "verhoogd worden" ook bedoelde dat hij naar de hemel zou gaan en dus niet bij hen zou blijven. Dat is de enige logica die ik hierin kan ontdekken. Want ze zeggen: "Wij hebben gehoord dat hij zou blijven, hoe kunt u dan zeggen dat hij verhoogd zou worden?" Dat betekende in hun beleving dus dat als hij verhoogd zou worden, hij niet bij hen zou blijven, maar naar de hemel zou gaan.⟨/p> ⟨p>En dat is nog Bijbels ook. Het is met name op Psalm 110 gebaseerd, een psalm van David. JAHWEH zegt met nadruk tot mijn Heer: "Zit aan mijn rechterhand, totdat ik uw vijanden stel tot een voetenbank voor uw voeten." Met andere woorden: tegen de Heer van David wordt van Godswege gezegd: "Zit u aan mijn rechterhand." Dat wil zeggen: jij gaat zitten aan mijn rechterhand. Maar dat is verhoging. Het probleem waar de Joden mee zitten – en eigenlijk tot op de dag van vandaag het grote bezwaar is – is dat zij zeggen: "De Messias is niet gekomen, want als de Messias komt, dan zou hij blijven en zijn koninkrijk vestigen." Het loutere feit dat hij er nu niet meer is en niet meer bij ons is, geeft voor hen aan dat hij niet de Christus is. Dat is eigenlijk wat ze zeggen.⟨/p> ⟨p>Ze geloven dus een deel van de profetieën. Ze geloven die profetieën die zeggen dat de Messias tot in de aeon zal blijven en zal heersen, volkomen naar de Schrift. Maar ze verwerpen al die Schriftplaatsen die spreken over zijn sterven, over het feit dat hij zijn ziel zal stellen tot een schuldoffer en dat hij vervolgens zou sterven, om zo vrucht te dragen en op te staan uit de doden. Er zijn talloze Schriftplaatsen die daarover gaan, en dat wordt in het Nieuwe Testament, in de evangeliën, het boek Handelingen en in de brieven allemaal aangehaald, uitgelegd en toegelicht. Eén zo'n Schriftplaats is dus een hele belangrijke: namelijk dat de Messias verhoogd zou worden aan Gods rechterhand. Met andere woorden: hij zou in eerste instantie niet blijven.⟨/p> ⟨p>Het is niet een kwestie van het ene wegstrepen en het andere geloven. Het is precies wat de Heer Jezus een week later tegen de Emmaüsgangers zou zeggen als de Opgestane: "O onverstandigen en tragen van hart, dat jullie niet geloven alles wat de profeten hebben gesproken! Moest de Christus niet lijden om alzo in zijn heerlijkheid in te gaan?" Dat wil zeggen: hij moest eerst lijden en sterven, als een graankorrel in de aarde vallen en zo sterven, om vervolgens op te staan uit de doden en verhoogd te worden aan Gods rechterhand. Dat moest zo. Waarom geloven we dan wel het ene deel van de profetie en het andere deel niet?⟨/p> ⟨p>Ik vind het trouwens altijd heel frappant dat de Joden precies dat deel van de profetie geloven dat de kerken vaak niet geloven, en de kerken geloven precies dat deel van de profetie dat de Joden weer niet geloven. Misschien is dat een beetje teveel eer voor de kerk, maar in het algemeen geloven de Joden dat de Messias in Jeruzalem zal heersen en zijn koninkrijk op aarde zal vestigen – iets wat in de algemene christelijke traditie vaak volstrekt vergeestelijkt is. Israël zou geen toekomst hebben, geen koninkrijk op aarde, over het Messiaanse rijk weten we niks, et cetera; dat hebben ze allemaal weggeredeneerd. En Israël, het Jodendom, gelooft weer niet de profetieën die uitgesproken zijn over wat wij dan noemen de eerste komst.⟨/p> ⟨p>Hoe zit dat eigenlijk? Hoe kan dat? Dat is eigenlijk het grote geheim van het Nieuwe Testament, de verborgenheid van het Nieuwe Testament: namelijk dat er een tijd zit tussen de eerste en de tweede komst. Hij komt in vernedering, zou sterven, opstaan, ten hemel varen en verhoogd worden om vervolgens verborgen werk te doen. Uiteindelijk zal hij na verloop van tijd terugkeren en alsnog blijven tot in de aeon. Dus dat deel wat zij geloofden, zal vervuld worden. Maar ook het deel dat hij eerst vernederd zou moeten worden om vervolgens verhoogd te kunnen worden, want alleen vanuit vernedering kun je verhoogd worden. Dat lijkt me nogal logisch. En inderdaad, "verhoogd" schrijf je in dit geval met een d, dankjewel Daniël. Terwijl ik al een paar keer naar de tekst heb gekeken, was het me nog niet eens opgevallen.⟨/p> ⟨p>Maar dat is dus de grote vraag waar zij mee zitten. Wat hier in vers 34 wordt omschreven, is eigenlijk een gigantisch vraagstuk. Feitelijk bepaalt dit ons bij het geheim van het Nieuwe Testament: namelijk dat de Christus eerst moest komen in vernedering en vervolgens inderdaad in de verborgenheid onttrokken zou zijn, in het heiligdom zou komen en zich aan Gods rechterhand zou bevinden, totdat hij uiteindelijk zijn koninkrijk hier op aarde wel degelijk gaat vestigen. Hoe dat kan en hoe die twee zich tot elkaar verhouden, daar gaat een groot gedeelte van het onderwijs in het Nieuwe Testament over.⟨/p> ⟨p>En dan luidt de vraag van deze Joden nog: "Wie is deze Zoon van de mens?" Ja, dat is dus de Ben-Adam. Dat is het antwoord. Dat is de Ben-Adam waar David al over sprak. Dezelfde David die voorzegde dat de Messias zich aan Gods rechterhand zou gaan zetten "totdat" – opmerkelijk hè – "zit aan mijn rechterhand totdat..." Er gaat dus een tijd overheen. "Totdat ik uw vijanden stel tot een voetbank voor uw voeten." Maar het is ook diezelfde Ben-Adam waar Psalm 8 over spreekt, die een korte tijd beneden de engelen wordt gesteld vanwege het lijden van de dood, maar inmiddels met eer en heerlijkheid is gekroond. Uiteindelijk wordt alles onder zijn voeten gesteld, ook al zijn vijanden. Dat zijn allemaal gegevens die zo basaal zijn voor wie de Zoon van de mens, de Ben-Adam, werkelijk is. Wie is hij nou eigenlijk?⟨/p> ⟨p>Wel, het antwoord daarop vinden we dus al in de Schriften en in het Nieuwe Testament. En hier wordt dat allemaal ook uitgelegd.⟨/p> ⟨p>Ik denk dat we er verstandig aan doen om het hier nu even bij te laten. Dan gaan we de volgende keer verder bij vers 35.⟨/p>