⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Inleiding: Bijbelstudie Zonder Beamer⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En we gaan vanavond iets doen wat voor mij een hele tijd geleden is om het op deze wijze te doen, en dat is zonder presentatiescherm. Nou ja, er is wel een presentatiescherm, maar er wordt niets op geprojecteerd. Het scherm is er, maar het is erg leeg. De reden daarvoor is een hele simpele en ook een onbenullige: ik ben de beamer vergeten mee te nemen. Dat is heel dom en ik hoop dat ook niet al te vaak te doen, want ik heb wel een keurige presentatie gemaakt die ik u graag had getoond. Maar dat kan nu niet en dat betekent dat we vanavond heel ouderwets Bijbelstudie gaan doen.⟨/p> ⟨p>Het betekent trouwens ook dat er wat meer van u gevraagd wordt, namelijk om zelf te bladeren in de Bijbel. Het zal dus misschien wat trager gaan dan gebruikelijk. Maar goed, geloof is uit het gehoor, per slot van rekening. We zijn dus ook weer niet zo heel erg onthand als we geen projectiescherm hebben, of in ieder geval niet kunnen projecteren met de beamer. Ik moet erbij zeggen dat ik het wel als een enorm voorrecht beschouw om een beamer te gebruiken. Het heeft vele voordelen om daar gebruik van te maken en om ook echt dingen te kunnen aanwijzen; niet alleen landkaarten, maar ook schema's, structuren en de interlineair, zodat je woord voor woord ziet wat er echt letterlijk staat.⟨/p> ⟨p>Kortom, het heeft vele voordelen, maar goed, deze ene keer zullen we het dan toch zo moeten doen. De presentatie komt wel gewoon op internet te staan, maar ja, dat is voor u als aanwezige natuurlijk een beetje letterlijk en figuurlijk mosterd na de maaltijd. Inmiddels zijn we aangekomen in het twaalfde hoofdstuk. Het is inmiddels trouwens ook de veertigste studie vanavond. Kijk, u ziet niet eens dat er iets fout gaat. Oh, wacht even. Nog eventjes voor de duidelijkheid.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="142" title="Speel af vanaf 02:22">▶ 02:22⟨/button> ⟨span>Terugblik: de Zalving te Bethanië als Type⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We waren inmiddels gearriveerd, na de zomerstop, in hoofdstuk 12 vers 1. Daar zijn we vorige keer begonnen, drie weken geleden. We hebben daar een zeven- of achttal verzen besproken en dat gaat over de zalving te Bethanië. Dat was eigenlijk het belangrijkste wat ik die avond naar voren gebracht heb. De geschiedenis als zodanig is tamelijk bekend. We hebben het trouwens ook wat vergeleken met andere gebeurtenissen. Want er is nog een andere zalving die eigenlijk heel erg sterk lijkt op deze geschiedenis, maar als je wat beter kijkt, blijkt dat het daar toch behoorlijk van afwijkt: de zalving door de zondares in Galilea. De Heer Jezus had dat een keer eerder meegemaakt en dat wordt in het Lukas-evangelie beschreven.⟨/p> ⟨p>Wat we vooral hebben gezien, is dat deze gebeurtenis – en dat is heel typerend voor de wijze waarop Johannes de dingen beschrijft – een type is van de tegenwoordige tijd. Het is trouwens opmerkelijk dat dit niet in het Johannes-evangelie wordt vermeld, maar als ik me niet vergis in het Lukas-evangelie wel, dat overal waar in de wereld het evangelie verteld zou worden, er ook melding gemaakt zou worden van wat deze vrouw heeft gedaan. Wij weten uit het Johannes-evangelie dat het Maria was. Wat Maria Jezus heeft gedaan, was ter voorbereiding op Zijn begrafenis. Dat wil zeggen dat overal waar het evangelie verkondigd zou worden, die daad speciaal ook herdacht zou worden.⟨/p> ⟨p>Als je dat beseft en wat onder de oppervlakte kijkt, dan zie je ook dat wat Maria gedaan heeft, verwijst naar de tegenwoordige tijd. Het was een gebeurtenis die plaatsvond... Ik heb de neiging om het aan te wijzen, maar die fout zal ik vanavond nog wel een paar keer vaker begaan. Maar in ieder geval, Bethanië bevond zich aan de andere kant van de Olijfberg, gezien vanuit Jeruzalem dan. Het was, zo lezen we ergens, zo'n 2000 el verwijderd van Jeruzalem. Daar zouden allerlei lampjes moeten gaan branden, want het is ook de plaats waar de Heer Jezus ten hemel voer. Zoals Jeruzalem een type is van de stad van de grote Koning en daarmee ook verwijst naar het Koninkrijk dat straks aan gaat breken, zo verwijst de Olijfberg in het algemeen, maar specifiek het plaatsje Bethanië waar de Heer Jezus ten hemel voer – wat beschreven staat in het Lukas-evangelie en wat 2000 el daarvan verwijderd is – naar de tegenwoordige tijd. Het ene Jeruzalem staat voor de stad van de grote Koning; de Olijfberg en Bethanië staan voor de plaats waar Hij ten hemel voer.⟨/p> ⟨p>En het is in dit plaatsje dat de Heer Jezus de Gezalfde werd. Ik bedoel dat gewoon heel letterlijk, want het was Maria die Hem zalfde met zeer kostbare nardusolie uit een gebroken kruikje. Dat lees je in een van de andere evangeliën, want als je die verslagen met elkaar vergelijkt, dan zie je dat ze elkaar ook allemaal prachtig aanvullen. Die nardusolie komt uit een gebroken kruikje. Dan weet je al: hé, dat moet iets te maken hebben met dat wat na de dood gebeurt. Maar het spreekt eigenlijk van leven uit de dood. In de Bijbel spreekt olie in het algemeen al van leven uit de dood, maar in dit geval is het ook zo dat door die olie de Heer Jezus de Gezalfde werd en het spreekt van de Geest, van leven. De Heer Jezus ontving de Geest, ontving het leven in Zijn opstanding. Toen Hij stierf – het gebroken kruikje – kwam er leven voort uit Zijn dood. En je leest dan ook in dit verslag van Johannes dat het hele huis vervuld werd van de reuk. Het was dus niet zienlijk, maar het werd vernomen via de reuk van die nardusolie. Het spreekt dus van leven uit de dood en van de Gezalfde. En dat is de ene kant.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="450" title="Speel af vanaf 07:30">▶ 07:30⟨/button> ⟨span>Judas en het Protest Tegen de Lijdende Messias⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De andere kant die hier heel prominent naar voren wordt gebracht, is de reactie van Judas daartegen. Dat zien we trouwens ook in de andere evangeliën. Judas is — en dat hebben we de vorige keer ook wat uitgebreider bezien — een type van het Joodse volk. Juda en Joods; beide termen hebben exact dezelfde wortel. Juda wil niet weten van een Messias, van een Gezalfde die sterft. Want wat lees je? Maria zalfde de Heer Jezus met het oog op Zijn begrafenis. Er staat bij: 'Laat haar begaan, want zij zou dit bewaren voor de dag van Mijn begrafenis.' Eigenlijk anticipeert ze hiermee op wat later zou gebeuren, namelijk een vijftal dagen later. Dit gebeurde op zaterdagavond en ik ga er dan vanuit dat Hij donderdagavond is begraven. Een paar dagen eerder vindt dit dus al plaats.⟨/p> ⟨p>Maria maakt Hem tot Gezalfde, maar Juda — het Joodse volk — wil niet weten van een Gezalfde die sterft. Dat is eigenlijk het grote verwijt van het jodendom in het algemeen: dat wij een Christus kennen die stierf. Dat gaat echter helemaal in tegen het concept dat het jodendom heeft van de Gezalfde. We lezen er nog bij dat Judas een dief was. Dat betekent niet zozeer dat hij alleen voor zijn eigen voordeel geld uit de beurs jatte. 'Jatten' komt trouwens ook uit het Hebreeuws; 'jat' betekent hand. Maar dat is hier het punt niet. Hij onthield het geld aan de armen; hij potte het op en reserveerde het.⟨/p> ⟨p>We hebben de vorige keer ook gezien dat hij het eigenlijk reserveerde met het oog op het Koninkrijk dat aanstaande was. Het zou gaan aanbreken en hij was als penningmeester de gedoodverfde minister van Financiën. Ik geef toe, zo staat het er niet letterlijk, maar dat is wel de suggestie die erachter ligt. Hij beheerde het geld en in plaats van het aan de armen te geven, wilde hij dat geld natuurlijk straks kunnen gebruiken als het Koninkrijk gevestigd zou worden. Ik weet niet precies wat de exacte ideeën van deze mensen zijn geweest, maar bij een man als Judas was die verwachting zeer concreet. We zullen dat vanavond trouwens ook zien bij de gebeurtenissen van een dag later: de optocht naar Jeruzalem.⟨/p> ⟨p>Ik haak nu aan bij vers 7: 'Jezus dan zei...' Ik realiseer me nu ineens dat ik altijd een tekst laat zien die letterlijk gebaseerd is op de interlineair, terwijl u of jij wellicht meeleest in de NBG of in de Statenvertaling. Mocht dat van belang zijn, dan attendeer ik daar wel even op. In vers 7 staat: 'Jezus dan zei: laat haar, want tot de dag van Mijn begrafenis zou zij dit bewaren.' En dan vers 8: 'Want de armen hebben jullie altijd bij jullie.' De Heer spreekt hier in het meervoud: 'jullie'. In de NBG-vertaling staat 'u', en dan weet je in het Nederlands soms niet of het enkelvoud of meervoud is. Als ik 'u' zeg, kan dat immers tegen één persoon zijn of tegen meerdere. In het Grieks zie je dat echter onmiddellijk, en in veel andere talen moet je dat ook aangeven. In dit geval staat het dus in het meervoud: 'want de armen hebben jullie altijd bij jullie.'⟨/p> ⟨p>Ik moet daar nog één ding bij zeggen. Judas is weliswaar de woordvoerder van het protest — 'wat een verkwisting is dit!' — maar hij is niet de enige. In het evangelie van Matteüs staat in hoofdstuk 26 vers 8: 'Toen de discipelen dit zagen, waren zij verontwaardigd en zeiden: Waartoe die verkwisting?' En in het evangelie van Marcus staat: 'En sommigen spraken verontwaardigd tot elkaar: Waartoe dient die verkwisting van de mirre?' Het waren dus in ieder geval een aantal discipelen die protesteerden. Het was echter Judas, de penningmeester — Juda, typologisch voor het Joodse volk — die daar een stem aan gaf, het zo uitsprak en er echt verontwaardigd over was.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="764" title="Speel af vanaf 12:44">▶ 12:44⟨/button> ⟨span>Milddadigheid en de Armen (deuteronomium 15)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De Heer Jezus zegt: "De armen hebben jullie altijd bij jullie, maar Mij hebben jullie niet altijd." Nou, dat lijkt me een understatement, want het zou nog maar een paar dagen duren en de Heer zou sterven. Nog iets trouwens: als Hij zegt dat de armen er altijd zullen zijn, dan refereert Hij ook aan een tekst in het boek Deuteronomium, waar je leest dat Mozes dat tegen het volk zegt. Misschien kunnen we daar even naartoe gaan, naar Deuteronomium 15. Ik geef jullie even de tijd om dat op te zoeken. Deuteronomium 15 vers 10. Ik heb het al voor me, maar dat is ook niet eerlijk natuurlijk. In Deuteronomium 15 vers 10 lees je... jullie hebben niet eens een Bijbel? Ja, nee, dat begrijp ik. Dan zal ik het helemaal voorlezen; dat verplicht mij om het extra duidelijk te maken.⟨/p> ⟨p>In Deuteronomium 15 vers 10 lees je: "Gij zult hem" – en dan gaat het over de armen – "met mildheid geven en uw hart zal niet verdrietig zijn." Dat is trouwens ook een mooie, want het zou me niet verbazen als Paulus daarop zinspeelt in de Korinthebrief, als hij zegt dat God de blijmoedige gever liefheeft. Dat wil zeggen: als je geeft, doe dat dan royaal en doe dat niet met een bezwaard hart. Niet zo knijperig, vanuit het idee: "Nou ben ik weer wat kwijt." Eigenlijk geef je het dan met pijn; dan geef je het niet met een blijmoedig hart. Het idee is juist dat je het met een blijmoedig hart geeft, want God zegt namelijk: "Echt, als je iets weggeeft, dan zal Ik je daar altijd in zegenen. Je zal nooit tekortkomen." Elders, in het boek Spreuken bijvoorbeeld, lees je dat ook: dat de zegenende ziel overvloedig gelaafd wordt. Dat wil zeggen dat je niet tekortkomt. Er zit hier iemand in ons midden die dat ook als lijfspreuk heeft – ik zal je naam verder niet noemen hoor, Therese – maar die zegt ook altijd: "Van geven word je nooit armer." Dat is echt zo. Dat is een Bijbelse waarheid.⟨/p> ⟨p>Nou zou je kunnen zeggen: "Ja, dat wordt tegen Israël gezegd." Maar het is een universeel principe. Ik lees nog even verder: "Gij zult hem" – de arme namelijk – "met mildheid geven." Dat wil zeggen: royaal. "En uw hart zal niet verdrietig zijn." Doe dat dan allemaal vrolijk. "Wanneer gij hem geeft, want ter wille daarvan zal JAHWEH, uw God, u zegenen in al uw werk en in alles wat gij onderneemt." Met andere woorden: denk niet dat je tekortkomt. Integendeel, in feite is het zo dat als je deelt, je vermenigvuldigt. Dat is Bijbelse wiskunde. Als wij menselijkerwijs delen, dan wordt de portie kleiner, maar in de Bijbel is delen hetzelfde als vermenigvuldigen. En in zekere zin klopt dat natuurlijk ook voor ons. Ja, toch? Ik bedoel, als je één appel hebt en je deelt hem in tweeën, dan heb je ineens twee stukken appel. En je verdeelt hem nog een keer en dan heb je ineens vier stukken appel.⟨/p> ⟨p>Daar staat trouwens nog iets bij, en dat is waarom ik er even aan refereer. Er staat in vers 11 van Deuteronomium 15: "Want armen zullen nooit in het land ontbreken; daarom gebied ik u aldus: Gij zult uw hand wijd openen voor uw broeder, voor de ellendige en de arme in uw land." In het voorgaande wordt, als ik me niet vergis, iets dergelijks gezegd. Het was ook een test voor Israël, om te zien of ze inderdaad zo ruimhartig zouden zijn. Armen zouden er altijd zijn, al was het maar om aan de rest van het volk de gelegenheid te geven te bewijzen hoe goed het is om royaal en met een blijmoedig hart te zijn. Niet verdrietig, maar geef maar: don't worry! Juist dat onbezorgde geven, dat is het mooie. God heeft de blijmoedige gever lief.⟨/p> ⟨p>Er staat trouwens in het Grieks – dat is eventjes helemaal tussendoor, maar in 2 Korinthe 9 lees je het letterlijk... Wat was dat woord ook alweer? Er was een speciaal woord... o ja, in 2 Korinthe 9 vers 7: "Want God heeft de blijmoedige gever lief." In de Concordant Version wordt het vertaald met "vrolijk", maar dat is dezelfde gedachte. In het Grieks staat er "hilaron" en ons woordje "hilarisch" heeft dezelfde stam. Bij hilarisch denk je ook aan een hele vrolijke daad. Dat is het woord dat Paulus daar in het Grieks gebruikt, maar dat is wel mooi: dat "hilarisch" geven, om het zo maar te zeggen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1128" title="Speel af vanaf 18:48">▶ 18:48⟨/button> ⟨span>De Reactie op Lazarus en het Complot van de Overpriesters⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik lees verder in vers 9: 'De talrijke menigte dan uit de Joden wist dat hij daar was.' Met 'hij' wordt uiteraard de Heer Jezus bedoeld. Die talrijke menigte, dat zijn de feestgangers waar al eerder over gesproken was en waar je later ook weer over leest. Eerder hadden ze al gespeculeerd, in hoofdstuk 11 vers 55, waar zij zich afvroegen of hij op het feest zou zijn. Ik lees dat even: 'Nu was het Pascha van de Joden nabij en velen van het land gingen op naar Jeruzalem nog voor het Pascha om zich te reinigen.' In vers 56 staat dan: 'Zij zochten dan naar Jezus en spraken onder elkaar terwijl zij in de tempel stonden: Wat denkt u? Zou hij wel op het feest komen?' Dat wil zeggen dat het er allemaal nog om hing, juist omdat de situatie zo enorm gespannen was en ook de overpriesters en het Sanhedrin hem zochten. In ieder geval was Jezus inmiddels in Bethanië, aan de andere kant van de Olijfberg, nabij de stad.⟨/p> ⟨p>De grote menigte uit de Joden had er op de een of andere manier al kennis van genomen dat hij vlakbij was. In vers 9 staat dat ze niet alleen kwamen vanwege Jezus, maar ook omdat zij Lazarus zouden waarnemen, die hij opwekte vanuit de doden. Het nieuws van die gebeurtenis had zich in een heel rap tempo verspreid. En dan staat er in vers 10: 'De overpriesters nu beraadslaagden om ook Lazarus te doden.' Let hier eens goed op. Er wordt hier gesproken over de overpriesters; dat zijn niet de leiders in het algemeen. Pas later, in vers 19, worden specifiek de Farizeeën genoemd. Wat was de connectie tussen de overpriesters en de Farizeeën? De overpriesters vormden het geslacht van de hogepriesters, maar zij behoorden tot de partij van de Sadduceeën.⟨/p> ⟨p>De Farizeeën worden hier dus nog niet genoemd, want de overpriesters maakten deel uit van de partij van de Sadduceeën. Misschien kunnen we even daar naartoe gaan in Handelingen 4 vers 1. Daar lees je: 'En terwijl zij tot het volk spraken overvielen hen de priesters, de hoofdman van de tempel en de Sadduceeën, zeer verontwaardigd omdat zij het volk leerden en in Jezus de opstanding uit de doden verkondigden.' Die overpriesters behoorden dus kennelijk tot de partij van de Sadduceeën. En als je even doorbladert naar hoofdstuk 5 vers 17, ook in Handelingen, dan staat er: 'Maar de hogepriester stond op en allen die met hem waren, de zogenaamde partij van de Sadduceeën, en ze werden vervuld met naijver.' Met andere woorden: hier worden de overpriesters allemaal geplaatst in de partij van de Sadduceeën. Ik heb begrepen dat daar ook allerlei andere historische bronnen voor zijn. Dat betekent dat degenen die het in de tempeldienst voor het zeggen hadden, Sadduceeën waren.⟨/p> ⟨p>Van de Sadduceeën weten we uit verschillende teksten dat zij de opstanding ontkenden. Dan begrijp je ook waarom het voor hen een doorn in het oog was dat het in Jeruzalem gonsde van de geruchten dat Lazarus was opgewekt uit de doden. Daar waren namelijk vele getuigen bij geweest. Je leest ook dat wanneer de Heer Jezus hem uit het grafgewelf roept, daar een grote menigte aanwezig was die dat allemaal heeft gezien. Hij was inmiddels al vier dagen begraven, dus zo'n spectaculaire gebeurtenis met zoveel getuigen doet wel de ronde. Los van de claim van de Heer Jezus als Messias was die bewering voor hen een doorn in het oog die ze niet konden verdragen. Vandaar dat je in vers 10 van Johannes 12 leest dat de overpriesters beraadslaagden om ook Lazarus te doden.⟨/p> ⟨p>De Farizeeën worden hier niet vermeld. Aan zich hadden zij geen probleem met het feit dat iemand uit de doden was opgewekt, want dat was precies conform hun leer. Ze hadden er natuurlijk wel grote problemen mee dat Jezus dat had gedaan, maar met de waarheid aan zich, of dat iemand uit de doden was opgestaan, daar hadden zij vrede mee; dat was voor hen geen probleem. Maar voor de overpriesters gold dat des te meer.⟨/p> ⟨p>Zoals we al lazen aan het slot van het voorgaande hoofdstuk, werd de opwekking van Lazarus de directe aanleiding tot de vergadering van het Sanhedrin. In Johannes 11 vers 45 lees je: 'Velen dan van de Joden die tot Maria gekomen waren en aanschouwd hadden wat hij gedaan had, geloofden in hem.' In hoeverre dat geloven ging, staat te bezien, maar in elk geval erkenden zij het wonder dat had plaatsgevonden. Sommigen van hen begaven zich echter naar de Farizeeën en zeiden hun wat Jezus gedaan had. De overpriesters en de Farizeeën riepen daarop de raad, het Sanhedrin, samen en zeiden: 'Wat doen wij? Want deze mens doet vele tekenen. Als wij hem zo laten begaan, zullen allen in hem geloven.'⟨/p> ⟨p>Je kunt nagaan wat een enorme impact deze gebeurtenis daar in Jeruzalem heeft gehad, dat men zelfs op het hoogste niveau van het Sanhedrin wilde ingrijpen. Ze vreesden dat als ze dit zo lieten begaan, iedereen in hem zou gaan geloven en dat de Romeinen zouden komen om hen zowel hun plaats als hun volk te ontnemen. Dan zouden zij de leiding over het volk kwijt zijn. Bovendien vreesden ze dat de Romeinen de plaats — dat wil zeggen Mokum, de tempel — zouden innemen. Dat is erg profetisch. Eigenlijk is het precies omgekeerd: zij dachten dat als we Jezus laten begaan de Romeinen komen en de tempel verwoest zal worden, maar het is juist omdat ze Jezus hebben gekruisigd en daarna het getuigenis van de Messias hebben verworpen, dat de tempel is verwoest. Dat is de Bijbelse gedachtegang.⟨/p> ⟨p>Bij die gelegenheid deed Kajafas als hogepriester ongewild een profetische uitspraak. Ik noem dit even omdat de opwekking van Lazarus dus de aanleiding werd tot die vergadering van het Sanhedrin. Toen werd de grond hen echt heel heet onder de voeten. Vandaar ook dat de menigte zich afvraagt: zou Jezus wel met de zijnen naar Jeruzalem toe gaan? In vers 11 van Johannes 12 staat nog: 'Omdat velen van de Joden heengingen vanwege hem en zij geloofden in Jezus.' Ik refereerde er zojuist al even aan, maar je vindt dat tamelijk vaak in het Johannes-evangelie. Meestal is zo'n aanduiding niet veel meer dan het feit dat zij de echtheid erkennen van het wonder; veel verder en dieper dan dat gaat het geloof vaak niet. Je leest dat zulk geloof ook weer gemakkelijk kan verdwijnen. Ik ben opgevoed met de catechismus en Fred, ik zie jou knikken: er zijn verschillende soorten geloof. Je hebt het ware, zaligmakende geloof, maar je hebt ook een wondergeloof, een historisch geloof of een tijdgeloof.⟨/p> ⟨p>Dat is allemaal geloof, maar het is niet echt geloof van het hart. Er zijn verschillende termen of etiketten op geplakt, waar je misschien je vraagtekens bij zou kunnen hebben, maar de gedachte zelf is, denk ik, volkomen Bijbels. Er zijn inderdaad verschillende soorten geloof; niet alles wat geloof heet, is ook werkelijk geloof. Dat geloof ik ook. Denk aan de mensen die het onmiddellijk met blijdschap des harten aannemen, of hoe staat het er ook alweer precies: ze ontvingen het met blijdschap, maar van vrucht was geen sprake.⟨/p> ⟨p>Overigens ben ik met dat onderwerp nogal bezig, want volgende zaterdag hebben we in Garderen een Bijbelconferentie en dan behandel ik het onderwerp: 'Afval van heiligen?'. Dan gaan we nog eens wat dieper op die materie in. Er zit nogal wat aan vast, maar dat doen we nu niet. We houden het nu even bij de mededeling van Johannes dat velen in Jezus geloofden.⟨/p> ⟨p>Want één ding was onmiskenbaar: je kunt natuurlijk negatief doen over historisch geloof, en als het niet dieper gaat dan dat, dan is dat ongetwijfeld juist. Maar dat neemt niet weg dat ons geloof wel degelijk een historisch geloof is. Wij geloven in dingen die werkelijk hebben plaatsgevonden, en als het niet echt heeft plaatsgevonden, dan is er helemaal geen geloof. Dus ik zou wel zeggen: het echte geloof is eigenlijk het historische geloof. Dat is toch goed?⟨/p> ⟨p>Als het geen historie is, als je niet gelooft dat Jezus werkelijk uit de doden is opgestaan, wat is dan het evangelie nog? En wat is dat geloof dan nog? Paulus zegt dat de prediking dan ijdel is. De clou is nu juist dat het echt plaatsgevonden heeft.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1928" title="Speel af vanaf 32:08">▶ 32:08⟨/button> ⟨span>Zondagmorgen: 10 Nisan en het Lam in Huis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan komen we bij vers 12 van Johannes 12 en zijn we inmiddels weer een dag verder, op de volgende morgen. We zijn inmiddels op zondagochtend aangekomen. De vorige keer liet ik u een schema zien en ik zou het nu weer getoond hebben, ware het niet dat de projector er niet is. Maar de vorige keer heb ik u laten zien dat de Heer Jezus op de zesde dag voor het Pascha – zo lazen we in vers 1 – was gearriveerd in Bethanië. De volgende dag wordt er een maaltijd voor Hem bereid, en dat is dan inmiddels de zaterdag of de sabbat. In de avond, als de sabbat officieel alweer voorbij is, heeft die maaltijd plaatsgevonden en heeft dus ook de zalving plaatsgevonden. Dat was dus zaterdagavond.⟨/p> ⟨p>De volgende morgen is dus inmiddels de zondag, en dat was de tiende Nisan. De tiende Nisan staat bekend als de dag dat het lam in huis werd genomen. Dat was al in Exodus 12 zo vastgesteld: als het Pascha nabij was, dan zou men op de tiende van de maand, de tiende Aviv – Aviv betekent lente, dus de lentemaand – een lam in huis nemen. Vervolgens zou men een viertal dagen later datzelfde lam slachten. Beide is exact ook profetisch gebeurd. Dat wil zeggen: de Heer is in huis genomen, in het huis van Jeruzalem; die optocht heeft daar plaatsgevonden. Het Lam werd in huis genomen, al wist men dat op dat moment niet. Men dacht dat men een koning naar binnen haalde, wat trouwens ook wel waar is, maar niet zoals zij dat in ieder geval dachten. Hij werd in huis genomen, maar Hij werd in huis genomen als een Lam om vervolgens een paar dagen later geslacht te worden.⟨/p> ⟨p>Het feit dat dit zo wordt ingeleid is veelzeggend. Er wordt hier niet eens gerefereerd aan de datum, althans niet strikt genomen, maar je kunt het wel berekenen. Want als er eerst wordt gezegd "zes dagen voor het Pascha" en er wordt vervolgens gesproken over die maaltijd en dan over de volgende dag, dan ben je inderdaad op de tiende, dus vier dagen voor het Pascha aangekomen. Dat is een kwestie van rekenen, gewoon de mededelingen op een rijtje zetten, en dan heeft dit dus inderdaad plaatsgevonden. Aangezien het Pascha de veertiende is, is dit de vierde dag daarvoor en dus de tiende. Zoveel rekenarij is dat nou ook weer niet.⟨/p> ⟨p>Dit is de dag dat de beroemde intocht in Jeruzalem plaatsvond. Dat is een term die in mijn bijbeltje boven het gedeelte staat, maar als u het mij vraagt, is die niet eens helemaal correct. Jezus werd binnengehaald, jawel, maar het was eigenlijk meer een optocht naar Jeruzalem. U zou het zelfs als een aftocht kunnen beschouwen. Maar een intocht in de stad? Hij werd opgehaald. Laten we dat eens wat nader bezien.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2161" title="Speel af vanaf 36:01">▶ 36:01⟨/button> ⟨span>De Tegemoetkomende Menigte en het Loofhuttenfeest⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 12 staat dat de volgende morgen de talrijke menigte die naar het feest kwam, hoorde dat Jezus naar Jeruzalem kwam. Het is trouwens opmerkelijk hoe Johannes dit beschrijft als je dit vergelijkt met Matteüs, Marcus en Lukas. Alle vier de evangeliën, dus Matteüs, Marcus, Lukas en Johannes, vermelden deze geschiedenis. Wij spreken dan van Palmzondag, en de vraag is: is dat een volkomen correcte term? De wijze waarop Matteüs, Marcus en Lukas het beschrijven, is als de stoet die met Jezus meeging naar Jeruzalem. Johannes benadert het echter anders: hij benadert het als de groep die uit Jeruzalem komt en richting Bethanië gaat om Jezus op te halen en Hem eigenlijk inhaalt.⟨/p> ⟨p>Johannes beschrijft dus de feestgangers die Jezus ophalen vanuit Jeruzalem, terwijl Matteüs, Marcus en Lukas de stoet beschrijven die met Jezus optrekt naar Jeruzalem. Met andere woorden: er zijn twee groepen. Er is een groep die met Jezus optrekt naar Jeruzalem en er is een groep die al in Jeruzalem was, die er notie van had gekregen dat Jezus in aantocht was en die Hem nu tegemoet gaat om Hem te ontvangen en op te halen. We zullen dat op verschillende manieren nog zien, want er staat hier: "De volgende morgen hoorde de talrijke menigte die naar het feest kwam, dat Jezus naar Jeruzalem kwam." En dan staat er: "Ze namen de takken van de palmbomen en gingen uit, Hem tegemoet." Zie je? Hier is niet de gedachte van een stoet die met Hem meeging; nee, er komt hier een groep Hem tegemoet.⟨/p> ⟨p>Zij namen de takken van de palmbomen. Het is trouwens vandaag de vierde dag van... tja, we zitten precies een half jaar verder, of zo je wilt: een half jaar verwijderd van het Pascha. Je hebt twee groepen feesten op de Hebreeuwse kalender: de groep feesten in de eerste maand, dat is maart/april, en je hebt de groepen feesten in de zevende maand, zo rond september/oktober. Zoals nu dus. Op dit moment wordt in Israël en in het Jodendom het Sukkot gevierd, het Loofhuttenfeest. Dat is een feest van één week, net als het Pascha — het feest van de Ongezuurde Broden — ook één week duurt daar. Over dat feest lees je in Leviticus 23. Misschien is het goed om daar even naartoe te gaan, naar Leviticus 23 vers 39.⟨/p> ⟨p>Levitcus 23 is het hoofdstuk bij uitstek dat gaat over de kalender, de feestkalender met alle hoogtijdagen. Als je eenmaal het hele idee verstaat, dan ga je het ook heel gemakkelijk begrijpen en onthouden. Pas als je de clue snapt, begrijp je ook de verbanden ertussen. De groepen hoogtijden in de eerste maand houden allemaal verband met de eerste komst van Christus: het Pascha, de Ongezuurde Broden, maar ook de Eerstelingsgarve. De groepen feesten en hoogtijdagen in de zevende maand — de dag van het bazuingeschal, de tiende dag (de Jom Kippoer) en dan op de vijftiende een week lang het Loofhuttenfeest — die drie feesten en hoogtijden houden allemaal verband met de tweede komst van Christus. En dan is er ook nog een feest dat daartussen ligt, en raad eens wat: Pinksteren heeft te maken met wat God doet tussen de eerste en de tweede komst van Christus. Dat is een hele mooie, fraaie, maar ook eenvoudige structuur als je de betekenissen ervan verstaat.⟨/p> ⟨p>In Leviticus 23 vers 39 staat: "Doch op de vijftiende dag van de zevende maand, wanneer jullie de opbrengst van jullie land inzamelen, dan zullen jullie zeven dagen het feest van JAHWEH vieren. Op de eerste dag van het feest zal er rust zijn en op de achtste dag zal er rust zijn." Het is dus eigenlijk zeven dagen plus één dag, en die achtste dag is weer een dag van rust. Dan staat er in vers 40: "Op de eerste dag zult gij vruchten van sierlijke bomen nemen, takken van palmen en twijgen van loofbomen en van beekwilgen, en gij zult vrolijk zijn voor het aangezicht van JAHWEH, uw God, zeven dagen lang."⟨/p> ⟨p>Mooi hoor, zoals dat al reeds in het Oude Verbond is vastgelegd. Hoe daar al een geweldig licht straalt vanuit die wetgeving. Ook al is het nog het Oude Verbond, er wordt hier gezegd: "En jullie zullen vrolijk zijn." Net lazen we al uit Deuteronomium over hoe jullie vrolijk zullen weggeven: royaal, hilarisch. Hier wordt weer gezegd dat de totale oogst is binnengehaald. Dus niet alleen van de gerst en de tarwe, maar ook van de wijn, de vijgen en de olijven natuurlijk. Alles wat er te vinden is, alle oogsten. En dan staat er: "Op de eerste dag zult gij vruchten van sierlijke bomen nemen en takken van palmen." Ze zouden gaan wonen in hutten, want dat is het idee, en die hutten zijn gemaakt van onder andere takken van de palmboom. Het herinnerde niet alleen aan het binnenhalen van de oogst, maar ook aan de overwinning die God had gegeven en de wijze waarop Hij hen had uitgeleid en bevrijd.⟨/p> ⟨p>Die takken en palmbomen in het algemeen zijn een embleem van overwinning. Dat vind je op meerdere plaatsen hoor. In het boek Openbaring lees je over die grote scharen. Ik lees over 144.000, maar ook over een grote schare, en dan staat er dat ze voor de troon staan. Er staat dat Israël straks verzameld wordt uit alle volkeren, talen en natiën. Er zullen grote scharen zijn en in hun hand — het zou me niet verbazen als het in hun rechterhand is — hebben zij palmtakken. Waarom? Nou ja, het is een embleem van overwinning, van triomf. Eigenlijk is het ook alweer een verwijzing naar het Loofhuttenfeest. Vandaar ook de zeven: het is niet alleen de zevende maand, het duurt ook nog eens zeven dagen. Dat heeft te maken met de sabbatsrust en met het Messiaanse Rijk. Kortom, het grijpt allemaal in elkaar over.⟨/p> ⟨p>Is de zevende maand gelijk aan het zevende millennium? Typologisch gezien wel, dat lijkt mij wel. Net zoals de zevende dag verwijst naar het zevende millennium, het millennium van de sabbat. En als er een dag is die in aanmerking komt om aangeduid te worden als de Dag van de Heer, dan is het juist die dag natuurlijk. Er is trouwens nog een gedachte die ik even zou moeten tonen, maar dat kan ik opnieuw niet laten zien. We weten echter allemaal hoe een palmboom eruitziet: het is feitelijk een opgericht teken met een kroon van bladeren. Hij is echt rondom gekroond met bladeren en dat is niet voor niks, omdat het idee inderdaad is dat het een opgericht teken is dat gekroond is. Het heeft een kroon en daarmee verwijst het feitelijk ook naar overwinning, maar vooral uiteraard naar koningschap. Dat is het idee wanneer het Koninkrijk aanbreekt. Dat is ook bij die grote scharen met die palmtakken in de handen het geval. Dan wordt op aarde het Koninkrijk gevestigd. Dat wil zeggen, op dat moment nog alleen in Israël, maar in ieder geval wordt het Koninkrijk gevestigd. Vandaar ook die palmtakken die dus eigenlijk verwijzen naar de kroon.⟨/p> ⟨p>In het Hebreeuws is het ook mooi om daaraan te denken. Het Hebreeuwse woord voor palm is Tamar. We kennen dat trouwens ook nog in de tamarisk, wat dan weer een soort van palmboom is. Meer wil ik er niet over zeggen, want ik heb daar verder geen verstand van, maar in ieder geval is de tamarisk een soort van palmboom. Maar Tamar, het Hebreeuwse woord, is dus gewoon een palm. Het is echter ook de naam van... tja, dames? Er zijn twee dames in de Bijbel die Tamar heetten en beiden waren ook uit de koningsstam Juda. Nou, zeg ik het goed? De geschiedenis van Tamar... daarom zei ik het niet helemaal goed.⟨/p> ⟨p>Maar zij kreeg zaad van Juda — hoe moet ik dat netjes zeggen — en het koningschap komt voort uit Juda, maar dat is via Tamar. Tamar verwijst dus eigenlijk naar het koningschap. En die andere Tamar, dat is trouwens ook een niet al te fraaie geschiedenis als je het leest in de geschiedenis van David, was de zus van Absalom die verkracht werd. Dat was ook een Tamar en zij was ook een koninklijke vrouw. Maar in ieder geval gaat het mij even om de naam, die gekoppeld wordt aan een kroon en daarmee ook aan koningschap. Vandaar dat de naam ook gelieerd is aan de stam van Juda.⟨/p> ⟨p>Dat soort overwegingen betekenen dus iets als hier in Johannes 12 vers 13 staat: "Zij namen de takken van de palmbomen en gingen uit, Hem tegemoet." Hier heb je het weer. De Heer Jezus ging naar Jeruzalem vanuit Bethanië en nu komt daar die stoet uit Jeruzalem Hem tegemoet. Zij riepen: "Hosanna! Gezegend Hij die komt in de naam van de Heer!" En wat ze ook riepen: "De Koning van Israël!" Dat geeft wel aan hoe messiaans geladen de sfeer was bij die optocht en welke verwachtingen men had.⟨/p> ⟨p>Het zal allemaal heel dubbel geweest zijn. Voor de Heer Jezus was het sowieso heel verdrietig. Het is op diezelfde dag dat je in het Lukas-evangelie leest dat Hij over de stad heen keek en weende. De Heer heeft dat met hele gemengde gevoelens allemaal zo meegemaakt en beleefd. Maar even vanuit het perspectief van die stoet die hier de Heer tegemoet komt en "Hosanna" roept: zij verwijzen naar teksten uit de Psalmen. Daar moeten we zo meteen maar even naartoe gaan.⟨/p> ⟨p>Het loutere feit dat ze deze dingen roepen geeft aan dat zij absoluut verwachtten dat deze Man de beloofde Messias is, die Zijn koninkrijk over Israël zou gaan vestigen. Daarom haalden ze Hem eigenlijk in Jeruzalem binnen. Ik stel voor dat we eerst even gaan pauzeren. Wij waren inmiddels gebleven bij Johannes 12 vers 13.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3021" title="Speel af vanaf 50:21">▶ 50:21⟨/button> ⟨span>Hosanna en de Afgewezen Steen (psalm 118)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We hadden gelezen in vers 13 dat de mensen takken van palmbomen namen en Jezus tegemoet gingen. Ze riepen: "Hosanna, gezegend Hij die komt in de naam van de Heer en de Koning van Israël!" Dit is een directe aanhaling uit het boek van de Psalmen en het lijkt mij heel verstandig om daar even naartoe te gaan.⟨/p> ⟨p>In Psalm 118 vinden we dat woord 'Hosanna', waar ik net even een grapje over maakte in verband met de zogenaamde naam van die ezel. Het is een Hebreeuws woord, ⟨em>hoshanah⟨/em>, en dat betekent eigenlijk: geef heil of red toch. Het is ontleend aan Psalm 118 en daar lees je in vers 25: "Och Jahweh, red toch! Och Jahweh, geef toch voorspoed!" In het Hebreeuws staat daar dus ⟨em>hoshanah⟨/em>. Vervolgens staat er in vers 26: "Gezegend hij die komt." Dat is enkelvoudig: gezegend de Komende. In het Hebreeuws is dit een Messiaanse aanduiding; het is een verwijzing naar Hem die gaat komen en op wie zij wachten. In feite is de hele Hebreeuwse Bijbel letterlijk en figuurlijk zwanger van die verwachting naar Hem die komt, het beloofde Zaad.⟨/p> ⟨p>"Gezegend hij die komt in de naam van Jahweh. Wij zegenen u uit het huis van Jahweh." Dat is overigens interessant: "wij zegenen u vanuit het huis van Jahweh". Dat was in dit geval ook letterlijk zo, want deze menigte kwam vanuit Jeruzalem en ging de Heer tegemoet. Ze zegenden Hem vanuit de plek waar ze vandaan kwamen: het huis van God, de tempel. Ze riepen dus: "Hosanna, red toch, geef redding!" en zegenden Hem die zou komen in de naam van Jahweh.⟨/p> ⟨p>Wanneer deze menigte uit Jeruzalem richting de Olijfberg gaat en naar Psalm 118 verwijst, zou je eigenlijk de verzen daarvoor ook even moeten lezen. Vanaf vers 22 staat er: "De steen die de bouwlieden versmaad hebben, is tot een hoeksteen geworden." De bouwlieden zijn de leidslieden van Israël. Deze psalm wordt op meerdere plaatsen in het Nieuwe Testament geciteerd en daaruit blijkt dat de bouwlieden inderdaad de oversten en de leidslieden van Israël zijn. Welnu, de bouwlieden hebben de steen versmaad; dat wil zeggen dat ze Hem achteloos hebben weggeworpen. Maar wat blijkt? Die steen is tot een hoeksteen geworden, zelfs de hoeksteen van een heel nieuw Godsgebouw, een tempel. Paulus haalt dat ook aan in Efeziërs 2, dat er vandaag een bouwwerk is, een geestelijk huis waarvan Christus Jezus Zelf de hoeksteen is — de ⟨em>Rosh Pinah⟨/em>.⟨/p> ⟨p>"Van Jahweh is dit geschied," zo staat er verder. Dat het zo ging, was door Jahweh bepaald; zo móést het gebeuren. En dan staat erbij: "Het is wonderlijk in onze ogen." Die "onze" is een aanduiding van het volk Israël. Men begrijpt niet dat het zo gebeurt en men verwondert zich erover. De betekenis ervan ontging hen en ze verbazen zich erover. Men weet niet waarom het zo is. Zoals men in het Engels zegt: "I wonder" — ik vraag me af hoe dit komt. Feitelijk spreekt dat ook van de tegenwoordige tijd waarin Israël terzijde staat en het Joodse volk haar Messias, haar Gezalfde, heeft afgewezen.⟨/p> ⟨p>Hiermee ben ik eigenlijk weer aan het herhalen wat ik de vorige keer vertelde over Judas, die de daad van Maria — het zalven — veroordeelde. Judas is een type van het Joodse volk dat het heil afwijst. Maar terwijl zij Hem verworpen hebben, gebeurt er van Godswege iets anders: die verworpen steen wordt een hoeksteen. Er staat nog bij: "Dit is de dag." Wanneer ik dat lees, denk ik echt aan die dag waarop men zegt: "Het is wonderlijk in onze ogen." Op een verborgen wijze wordt hier al gesproken over de tegenwoordige tijd. Achteraf lezen wij deze tekst en herkennen we de tegenwoordige waarheid hierin.⟨/p> ⟨p>Vervolgens krijg je: "Och Jahweh, red toch, geef toch voorspoed!" en "Gezegend hij die komt in de naam van Jahweh." De echte vervulling daarvan is dat Israël daadwerkelijk gered zal worden en voorspoed zal ontvangen; dat ze Hem zullen zien en herkennen en erkennen als Degene die komt in de naam van Jahweh. Dat is toekomst. Je krijgt dus eerst de steen die wordt versmaad en afgewezen, vervolgens wordt Hij tot hoeksteen, terwijl Israël er niets van begrijpt en het wonderlijk is in hun ogen. Dat is de dag die Jahweh heeft gemaakt. Pas daarna, vanaf vers 25, krijg je alsnog die erkenning.⟨/p> ⟨p>Wat op de tiende Nisan in prematuur plaatsvond toen men de Koning inhaalde, bleek in werkelijkheid het in huis nemen van een Paaslam te zijn, van het Pascha. Ook dat is wonderlijk in onze ogen, toch? Ze riepen: "Hosanna, gezegend hij die komt in de naam van de Heer!" En er staat nog bij in Johannes 12: "en de Koning van Israël!" Men roept Hem aan en benoemt Hem als de Koning van Israël. Dat geeft aan hoe men Hem ziet. En dat te bedenken op de tiende Nisan, de dag dat het lam in huis genomen werd. Zij dachten aan de Koning. De discipelen en in ieder geval iemand als Judas hebben dat ook gedacht, en pas later zijn ze gaan begrijpen wat er werkelijk aan de hand was. Dat lees je hier overigens ook al, al wordt het hier maar heel summier beschreven.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3527" title="Speel af vanaf 58:47">▶ 58:47⟨/button> ⟨span>Een Nederige Koning op een Ezelsveulen (zacharia 9)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Eigenlijk wordt het nauwelijks beschreven. Want in vers 14 staat: "Jezus nu vond een ezeltje en ging daarop zitten", zoals het geschreven is. Maar als je dat in Matteüs 21 naleest, of in Marcus 11 of in Lukas 19, waar je deze optocht, intocht en aftocht ook beschreven vindt, daar wordt die geschiedenis veel uitgebreider verhaald. Want hier staat heel simpel dat Hij een ezeltje vond, maar in werkelijkheid is dat een hele geschiedenis geweest. De Here Jezus stuurde twee van Zijn discipelen eropuit naar Bethfagé. Hij had al gezegd: "Daar vind je een ezelin met een veuletje. Neem die mee." En als er dan gevraagd wordt: "Wat is dat?", dan hoef je alleen maar te zeggen: "De Meester heeft hem nodig", en dan kun je hem losmaken en brengen.⟨/p> ⟨p>Zo kwamen die beide ezels; het waren er namelijk twee. Dat is niet zo bekend, maar je leest het in Matteüs 21. Laten we even meelezen, we gaan weer even bladeren naar Matteüs 21 vers 7: "Nadat de discipelen heengegaan waren en gedaan hadden zoals Jezus hun had opgedragen, brachten zij de ezelin en het veulen, en zij legden hun klederen erop en Hij ging daarop zitten." Het is niet helemaal duidelijk of... Hier wordt een beetje de suggestie gewekt dat Hij op twee ezels zat, maar dat lijkt mij een vrij lastige constructie. Hij zat op het veuletje en de moeder, de ezelin, was er gewoon bij.⟨/p> ⟨p>Dan begrijp ik trouwens ook nog iets anders, want men heeft wel eens gezegd: "Er staat een ezelin", terwijl in de profetie wordt gesproken over een ezelshengst. Ja, precies! Dat is nu zo leuk met die zogenaamde tegenstellingen in de Bijbel: je moet goed lezen. Meestal is de gedachte dat er maar één ezeltje bij betrokken was. Dan is de vraag: is het een vrouwtje of een mannetje? Maar in dit geval staat het erbij. Ik ben nog steeds even in Matteüs 21, waar staat dat als iemand de discipelen zou aanspreken – de eigenaars bijvoorbeeld – zij de instructie kregen om te zeggen dat de Heer het nodig heeft.⟨/p> ⟨p>Laat ik eerst even lezen voordat we naar Zacharia gaan, want daar wordt inderdaad over een ezelshengst gesproken. Er staat: "Hij vond een ezeltje en ging daarop zitten", zoals het geschreven is. In Zacharia was dat namelijk al voorzegd, in Zacharia 9 vers 9. Johannes haalt het ook gewoon aan en zegt: "Vrees niet, dochter Sions, neem waar, uw Koning komt." Ja, uw Koning komt, maar dan staat er: "zittend op een veulen van een ezelin." Als je dat naleest in Zacharia 9 – laten we daar ook nog even naartoe gaan – dan staat er in vers 9: "Jubel luid, gij dochter van Sion; juich, gij dochter van Jeruzalem! Zie, uw Koning komt tot u, Hij is rechtvaardig en zegevierend, nederig, en rijdende op een ezel, op een ezelshengst, een ezelinnenjong."⟨/p> ⟨p>Hier zie je meteen waarom de tegenstelling ineens helemaal verdwijnt: het is een veulen en dat veuletje was een hengst. De moeder, de ezelin dus, die was daarbij. Hij reed inderdaad op dat ezeltje, en dat was een hengst. Dat die ezelin en het veulen nadrukkelijk vermeld worden... er staat bij: "rijdende op een ezel, op een ezelshengst, een ezelinnenjong." Drie keer die vermelding van die ezel. Waarom? Het staat er in het Hebreeuws echt in een mannelijke vorm: Hij reed op een ezel – dat is één – en op een veulen. Ik denk dat het een vertaalkwestie is vanuit het Hebreeuws. Er staat: "een ezelshengst". De onduidelijkheid zit hem hierin: "rijdend op een ezel, en op een veulen, een jong der ezelinnen." Dat woordje 'ezel' maakt het toch? Ja, maar het gaat om de mannelijke vorm. Vandaar ook dat de NBG-vertaling het heeft weergegeven met "ezelshengst". In het Hebreeuws zie je onmiddellijk of het om een mannetje of een vrouwtje gaat, en dat moet je in de tekst ook aangeven.⟨/p> ⟨p>Maar goed, het is een tamelijk ondergeschikte kwestie. Ik verwijs er even naar omdat het met name in het Matteüs-evangelie wat breder wordt uitgesponnen dat er inderdaad sprake was van twee ezels. Men zegt wel eens: "Hier spreekt de Bijbel zichzelf tegen", maar dat is dus helemaal niet het geval. Het belangrijkste lijkt mij toch dat de Koning hier komt op het jong van een ezelin. In ieder geval op een ezel. Op een ezeltje, dat is nog nederiger. Hij reed dus op een veulen, nog niet eens bij de moeder vandaan; echt een jong dier. In de NBG-vertaling staat "een jonge ezel", letterlijk het verkleinwoord: een ezeltje. In de praktijk is dat natuurlijk hetzelfde.⟨/p> ⟨p>En een ezel... tja, wat is een ezel? Een koning wordt altijd in verband gebracht met een paard, maar een ezel is een lastdier. Hier wordt in Zacharia ook meteen de link gelegd met de betekenis; er staat namelijk dat Hij nederig is, rijdende op een ezel. Je leest over de Here Jezus dat Hij straks terugkeert in Openbaring 19. Oké, het is beeldspraak, maar daar is Hij de ruiter op een wit paard. Als je doorleest in Zacharia 9 – dat is heel boeiend – dan gaat het in vers 9 over de komst in vernedering. Letterlijk, want Hij kwam op een ezel. Hij was inderdaad bestemd om de Koning te zijn, maar Hij kwam eerst in vernedering. Vandaar dat je zou kunnen zeggen: een ezel is een vernederd paard.⟨/p> ⟨p>Ik heb een heel uitgebreid verhaal gehoord over de karakteristieken van een ezel en de diepere betekenissen daarachter. Een paar dingen heb ik onthouden die ik erg mooi vind. Een ezel heeft bij ons de reputatie nogal dom te zijn, maar hij heeft hele grote oren; hij kan heel goed horen. Ik geef het mee voor wat het waard is: een ezel roept ook de naam van God aan. Hij zegt namelijk "Ia", en dat is de helft van de naam Gods. In het Hebreeuws is "Ja" of "Ia" hetzelfde. Dat is wat de ezel uitspreekt. Hij heeft dus grote oren, hij hoort, en dan spreekt hij de naam van God uit. Ik vond dat wel mooi, dus laten we dat erin houden.⟨/p> ⟨p>Wat van belang is, is dat het inderdaad te maken heeft met nederigheid. Trouwens, er is nog een Hebreeuws woord voor nederigheid dat wij in het Nederlands kennen, en dat is "sjofel". ⟨em>Shafal⟨/em> betekent laag of nederig. Dat is niet precies het woord dat hier in Zacharia 9 gebruikt wordt, maar wel op vele andere plaatsen. Dit is eigenlijk met recht een sjofele Koning. Bij ons heeft sjofel vooral de betekenis van laag, nederig, armetierig of armoedig, maar dit is de vernederde Koning. Hij komt in vernedering. Straks zal Hij komen tot Jeruzalem, maar dan is Hij de ruiter op het witte paard. Het is bijzonder dat dit in Zacharia 9 in één adem wordt genoemd in vers 10. In de NBG-vertaling staat er: "Dan zal Ik de wagens uit Efraïm en de paarden – let op, de paarden! – uit Jeruzalem tenietdoen." Maar dat woordje "dan" staat er niet. Dat klopt ook niet; er staat in het Hebreeuws letterlijk gewoon "en".⟨/p> ⟨p>Als je een Statenvertaling hebt, staat het daar correct. Dus het idee is: Hij is rechtvaardig, zegevierend, nederig en rijdende op een ezel, op een ezelshengst en een ezelinnejong. En Ik zal de wagens uit Efraïm en de paarden uit Jeruzalem tenietdoen. Ook de strijdboog wordt tenietgedaan.⟨/p> ⟨p>Dit spreekt van de tijd dat Hij straks zal komen. Dan zal Hij al het wapentuig dat juist dan ook verzameld zal zijn, juist in het gebied rondom Jeruzalem, tenietdoen. Want vergis je niet, dit beschrijft de tijd dat de volkeren ten strijde zijn getrokken tegen Israël en dus het hele land vergeven zal zijn van wapentuig. En dan zal de tijd aanbreken dat de wagens uit Efraïm, de paarden uit Jeruzalem en de strijdboog tenietgedaan worden.⟨/p> ⟨p>Er staat bij: die Koning die eerst in vernedering kwam op een ezeltje, Hij zal de volkeren vrede verkondigen en Zijn heerschappij zal zich uitstrekken van zee tot zee, en van de Rivier tot aan het einde van het land of aan de einden der aarde. Hier wordt dus in één adem gesproken over Zijn komst in vernedering, namelijk op een ezeltje, en wordt ineens dat gat van 2000 jaar – laat ik het zo anders zeggen – dat gat tussen Bethanië en Jeruzalem, die afstand van 2000 el, hier gewoon overbrugd. Daar wordt even niet mee gerekend. Dat gat wordt hier gedicht. Over het dal tussen de Olijfberg en Jeruzalem wordt hier overheen gekeken, dat wordt overbrugd.⟨/p> ⟨p>Feitelijk is dat ook precies wat hier gebeurde. Maar in ieder geval, dan zal Hij inderdaad de volkeren vrede verkondigen. Maar ook dat doet Hij in de eerste plaats door al het wapentuig te vernietigen. Hoe wordt dat gezegd? Dan worden de zwaarden tot ploegscharen omgesmeed. Met andere woorden: ze doen nog wel dienst, maar dan ineens voor vreedzame doeleinden.⟨/p> ⟨p>Nou, je moet er dus aan denken: al het wapentuig en al het geld dat nu in defensie en militaire toestanden opgaat – of ik ben geneigd te zeggen: ten onder gaat, want wat heb je eraan? Het wordt alleen maar kapot gemaakt – maar als al dat geld nou eens een keer geïnvesteerd zou worden in vreedzame doeleinden... Het enige wat je daarvoor nodig hebt is gewoon één rechtvaardige Koning. Eén koninkrijk over de hele aarde, nou dat is wat er gaat komen.⟨/p> ⟨p>Dus het is nog even wachten. Maar ik ben blij dat die afstand van 2000 el bijna overbrugd is en dat Hij dan inderdaad gaat komen; dan zullen de volkeren vrede leren. En dan zal Hij Zijn heerschappij gaan uitstrekken van zee tot zee en van de Rivier tot aan de einden der aarde.⟨/p> ⟨p>Het is mooi dat daar in vers 9 over gesproken wordt. Hij kwam ooit in vernedering op een ezeltje, maar als Hij straks zal komen, dan zal Hij de paarden uit Jeruzalem tenietdoen. Dat zijn vooral de dieren die gebruikt worden in verband met oorlog; die worden dan tenietgedaan. Vandaar ook dat Hijzelf komt op een wit paard. Daar hebben wij natuurlijk ook nog allerlei verwijzingen naar in onze volksfeesten. Ja, dat is wel weer een dissonant... maar goed.⟨/p> ⟨p>Dat wordt dus geroepen. Ik ben nu weer even terug in Johannes 12, waar staat dat zij riepen, zoals het geschreven is: "Vrees niet, dochter Sions, neem waar, uw Koning komt, zittend op een veulen van een ezelin." Daarmee wordt dus verwezen naar Zacharia 9, maar ook, met wat de stoet in de optocht riep, naar Psalm 118. Kortom, er wordt hier direct naar allerlei schriftplaatsen in de Hebreeuwse Bijbel verwezen. En dan staat er in vers 16:⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4511" title="Speel af vanaf 01:15:11">▶ 01:15:11⟨/button> ⟨span>Het Latere Inzicht van de Discipelen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Deze dingen wisten zijn leerlingen eerst niet. Dat wil zeggen: de betekenis van die woorden in Psalm 118 en Zacharia 9. Kijk, nu dit allemaal zo keurig voor ons is opgetekend en er verslag van is gedaan door notabene alle evangelieschrijvers – wat tamelijk uitzonderlijk is – maken zij melding van deze gebeurtenis, van deze optocht naar Jeruzalem, van wat er toen geroepen werd en waar het de vervulling van was. Maar eerst realiseerde men zich dat niet.⟨/p> ⟨p>Dat is wat Johannes hier in Johannes 12 vers 16 zegt: "Deze dingen wisten zijn leerlingen eerst niet." Niemand heeft daar toen zo aan gedacht. Maar, zo staat erbij, toen Jezus verheerlijkt werd, toen werden zij eraan herinnerd. Toen vielen de – hoe zeggen ze dat? – de schellen van hun ogen. Of liever gezegd: toen vielen de puzzelstukjes op hun plek. Toen werden ze eraan herinnerd.⟨/p> ⟨p>Wat trouwens ook voorzegd was. Want de Heer Jezus zei – we zullen dat nog zien in hoofdstuk 14 – over de Trooster, of letterlijk de Erbij-geroepene, de Heilige Geest die de Vader zenden zal. In Johannes 14 vers 26 staat: "De Heilige Geest, die de Vader zal zenden in mijn naam, die zal jullie alles onderwijzen." Ik versta dat ook letterlijk: jullie, leerlingen, Hij zal jullie alles onderwijzen en jullie alles weer in herinnering brengen. Dat betekent dus dat het echt ook over de discipelen gaat: "Hij zal jullie alles in herinnering brengen wat Ik tegen jullie zei."⟨/p> ⟨p>Alles waarvan men, toen men het meemaakte, niet kon vermoeden wat de diepgang was en de connectie met allerlei schriftplaatsen, werd pas later duidelijk door het onderwijs en de troost van de Heilige Geest die was gekomen. Daardoor werden zij onderwezen en werd hun de ware betekenis in herinnering gebracht. Dat staat er nog bij in vers 16: "Maar toen Jezus verheerlijkt werd" – dus na zijn opstanding, eventueel na zijn hemelvaart en ook na zijn terugkeer incognito als Heilige Geest – "toen werden zij eraan herinnerd dat deze dingen met het oog op Hem geschreven waren en dat zij deze dingen met Hem deden."⟨/p> ⟨p>Dat wat met het oog op Hem geschreven was, realiseerde men zich dus pas later. En ik vind het trouwens bijzonder hoe je in zowel Zacharia 9 als Psalm 118 – maar je zou er natuurlijk tientallen schriftplaatsen aan toe kunnen voegen – ziet dat er sprake is van een eerste en een tweede komst en de tijd die daartussen ligt. Alles wat daarmee verband houdt, inclusief deze geschiedenissen, wijst daarop.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4747" title="Speel af vanaf 01:19:07">▶ 01:19:07⟨/button> ⟨span>De Farizeeën in Wanhoop: de Hele Wereld Loopt Hem Na⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan staat er nog in vers 17: "De menigte dan gaf getuigenis." Dat is wel apart. De menigte die met Hem was toen Lazarus werd ontboden uit het grafgewelf en Hij hem opwekte vanuit de doden, legde getuigenis af. Hier wordt een verklaring gegeven voor het feit waarom die menigte zo uitbundig enthousiast was. Dat was omdat de menigte getuigde; zij spraken erover dat zij daar zelf hadden meegemaakt dat Lazarus uit het graf was geroepen en opgewekt was vanuit de doden.⟨/p> ⟨p>In vers 18 staat: "Daarom ook ging de menigte Hem tegemoet, omdat zij hoorden dat Hij dit teken gedaan had." Je begrijpt wel, als dit zo sterk benadrukt wordt door Johannes, dat dit de reden is waarom die grote menigte uit Jeruzalem kwam om Jezus binnen te halen. Men was zo verbaasd en verbijsterd over wat er gebeurd was met Lazarus, dat zij hebben geconcludeerd: dit moet de Koning van Israël zijn, de Beloofde die Zijn heerschappij gaat opnemen. En dat is precies ook wat ze roepen.⟨/p> ⟨p>Zij hebben er op dat moment geen notie van gehad dat het die dag precies de tiende Nisan was. Achteraf bezien is het echter veelzeggend: hoe is het mogelijk dat Jezus’ optocht als Koning, de wijze waarop Hij werd binnengehaald, uitgerekend op de dag was dat Israël een lammetje in huis nam? Maar ook als je kijkt in Psalm 118, zie je dat voordat Hij komt als Koning en redding gaat geven en voorspoed gaat brengen, Hij eerst door de bouwlieden zou worden afgewezen en dat de steen zou worden verworpen. Dat er dan vervolgens van Godswege iets anders gebeurt en dat God een ander werk gaat doen, dat begreep men toen nog niet. Het staat echter allemaal al opgetekend in de Schrift. In ieder geval was de reden dat men Jezus ging binnenhalen, dat men helemaal overtuigd was van het feit dat Jezus wel de Messias moest zijn, omdat Hij Lazarus uit de doden had opgewekt.⟨/p> ⟨p>Misschien kunnen we vers 19 er nog even bij betrekken: "De Farizeeën dan zeiden tot elkaar: Jullie aanschouwen dat jullie geen baat hebben." Laat ik het even uit de vertaling lezen: "De Farizeeën dan zeiden tot elkaar: Ziet voor uw ogen dat u niets bereikt; zie, de hele wereld loopt Hem na!" Zij waren echt verbijsterd en wanhopig over de aanhang van Jezus onder het volk. Dat zie je iedere keer weer: het waren de leidslieden, het officiële bestuur, dat Hem afwees, maar onder het volk was er heel veel aanhang. Ook al was dat misschien geen hartelijke overtuiging, dan was er toch in elk geval dat vermoeden en het speculeren: zou Hij de Messias wezen?⟨/p> ⟨p>Let op, hier zijn het de Farizeeën die dit tegen elkaar zeggen. Eerst waren het de Sadduceeën, de overpriesters, die zelfs hadden beraadslaagd om Lazarus uit de weg te ruimen, maar nu lees je ook over de Farizeeën. Met andere woorden: alle bouwlieden, van welke partij ook, of het nu de Sadduceeën of de Farizeeën waren, waren nu eigenlijk hopeloos. "Jullie zien het? De hele wereld loopt Hem achterna!" En dat "de hele wereld" hebben ze heel letterlijk bedoeld, want er waren namelijk ook nog eens pelgrims uit de natiën die Hem achterna gingen. De hele wereld omvatte niet alleen maar Joden, maar de gehele wereld.⟨/p> ⟨p>Als ik dat zeg, dan moeten we eigenlijk al naar vers 20 gaan, want dat is precies waar vers 20 mee begint: "Er waren enige Grieken onder hen die opgingen om op het feest te aanbidden." Kijk, dat zijn mensen uit de natiën, geen Joden, maar mensen uit de wereld. Jezus' aanhang was dus nog veel groter. Ongewild en onbedoeld doen deze Farizeeën dus een profetische uitspraak: "De hele wereld loopt Hem achterna." Met die Grieken die dan komen, begint er weer een hele nieuwe paragraaf. In mijn Bijbel tenminste wel vanaf vers 20, en het lijkt mij een goed idee om daar de volgende keer mee verder te gaan.⟨/p>