⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Een Systematische Bespreking van het Boek Openbaring⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dankjewel voor deze introductie, Wolter. Het doet mij inderdaad bijzonder goed om u allemaal hier weer te treffen. Een volle bak, fijn om te zien, en dat terwijl ik nog een aantal mensen mis die hadden aangekondigd dat ze er vanavond niet bij konden zijn. In gedachten zijn ze erbij. Trouwens, ik heb ook van een heel aantal mensen gehoord die altijd trouw naar de live-uitzending kijken; dus we zwaaien eventjes naar hen. U ziet ze weliswaar niet, maar zij ons wel. Heel hartelijk welkom ook aan jullie.⟨/p> ⟨p>Wij gaan vanavond de aftrap nemen van een heel nieuw onderwerp. Nou ja, nieuw; zo nieuw is het nou ook weer niet, want we zijn al een aantal seizoenen bezig met onderwerpen die allemaal gelieerd zijn aan de Bijbelse profetie, en daar gaan we dus gewoon ook mee verder. Aanvankelijk was ik van plan om de serie die we vorig jaar begonnen zijn en waar we al elf of twaalf avonden aan gewijd hebben – namelijk 'Rond de wederkomst' – dit seizoen voort te zetten. Dat was het overkoepelende thema, en ik zou dat gewoon dit seizoen vervolgen met allerlei andere profetische onderwerpen over Gog en Magog; nou ja, er zijn er nog heel wat.⟨/p> ⟨p>Ik had echter wat onvrede bij deze aanpak, want het is wat hap-snap. Dat heb je altijd als je onderwerpen uitkiest: welke behandel je wel, welke niet, en in welke volgorde ga je dat doen? Dat heeft iets onbevredigends, zeker als je daarop gaat voortborduren. Zoals gezegd hebben we inmiddels al een heel aantal avonden gewijd aan het thema 'Rond de wederkomst'. Vorig jaar zijn we heel systematisch begonnen met de gebeurtenis die voor ons erg actueel is, namelijk de wegrukking; dat we de Heer tegemoet zullen gaan in de lucht. Alles wat daarmee verband houdt is besproken en vervolgens is dat onderwerp uitgewaaid naar zoveel andere thema's, maar allemaal gezien vanuit de wederkomst.⟨/p> ⟨p>Als ik daar nu mee verder zou gaan, leverde dat voor mij toch een beetje een probleem op. Want wat doe je wel en wat doe je niet? Het leek mij een veel beter idee – en daar kwam ik eigenlijk vorige week pas op – om het op deze manier aan te pakken: ik ga gewoon het boek Openbaring systematisch bespreken. We doen dat per vers. Het hele seizoen gaan we dit boek vers voor vers bespreken. We gaan zelfs zinsdeel voor zinsdeel door de tekst heen.⟨/p> ⟨p>U begrijpt wel: als hier staat 'deel 1', dan vraag ik me af, als we eenmaal aangeland zijn bij het einde van de tweeëntwintig hoofdstukken, hoeveel delen we dan inmiddels al gehad hebben. Dan is de wegrukking al lang... oh nee, dat kan niet. Ik wou zeggen: dan heeft die wegrukking al lang plaatsgevonden. Maar goed, je weet maar nooit hoe zich dit gaat ontwikkelen. Dit is natuurlijk een groot project, maar ik heb er enorm veel zin in.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="226" title="Speel af vanaf 03:46">▶ 03:46⟨/button> ⟨span>De Juiste Titel: de Onthulling van Jezus Christus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De openbaring van Jezus Christus. Waarom noem ik het zo? Nou, eigenlijk gewoon omdat dit de Bijbelse benaming is. Er valt nog wel wat op af te dingen, maar daar kom ik straks nog over te spreken. Zo staat het boek echter bekend: als de openbaring. Niet als 'openbaringen', zoals het heel vaak genoemd wordt. Ik begrijp wel waarom men dat zo zegt, maar zo heet het boek niet. Dat wil zeggen: het is niet zoals het boek zichzelf introduceert.⟨/p> ⟨p>Het is ook niet de 'openbaring van Johannes'. Ik heb in de titel de twijfel daarover meteen weggenomen: het is niet de openbaring van Johannes. Of je zou al moeten zeggen: 'de openbaring' als titel van het boek, namelijk van Johannes als schrijver. Dan kun je het verdedigen, maar dat wordt wel een beetje erg complex allemaal. Laten we het simpel houden: de openbaring van Jezus Christus. Dat dit inderdaad de naam is van dit boek, van dit geschrift, blijkt gewoon uit het allereerste zinsdeel.⟨/p> ⟨p>In de voorgaande seizoenen waren we, zoals ik al zei, al behoorlijk op de profetische toer. In het seizoen 2015-2016 hebben we ons beziggehouden met iets wat eigenlijk nog wel wat grootser en veelomvattender was. We blikten daarbij met name terug op de Bijbelse chronologie onder de naam 'Reken maar'. Weet u nog? Vervolgens zijn we het seizoen daarop verdergegaan met een bespreking per vers van Matteüs 24, de tweede bergrede. Het afgelopen seizoen ging over alle mogelijke onderwerpen die met de wederkomst van doen hebben, en daar gaan we nu dit seizoen op door met een begin aan de openbaring.⟨/p> ⟨p>Je zou je natuurlijk de vraag kunnen stellen: waar begin je aan? Ik ken mensen uit mijn nabije omgeving die altijd erg hoog opgeven over wat er in de kerkgeschiedenis door grote namen is gezegd. Zeker als je dan een ander geluid laat horen dan wat zij hebben gehoord, zie je op voorhand — los van wat je daadwerkelijk zegt — de wenkbrauwen al fronsen. Hoe durf jij nu af te wijken van wat zulke grote mannen hebben gezegd? Ik zou haast geen Bijbels thema kunnen noemen waar dat eigenlijk niet voor opgaat, maar dat geldt ook zeker voor dit onderwerp.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="411" title="Speel af vanaf 06:51">▶ 06:51⟨/button> ⟨span>De Theologische Weerstand van de Reformatoren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De Openbaring van Jezus Christus is het laatste Bijbelboek. Als we eens kijken naar wat er in de kerkgeschiedenis over gezegd is, laten we ons dan beperken tot de mannen van de Reformatie. In ons land zijn we vooral gevormd door Johannes Calvijn, en hij schreef over de Openbaring: "Ik weet niet wat zo'n obscure schrijver wil." Hij doelde daarbij op Johannes. Obscuur betekent duister. Calvijn heeft over bijna elk Bijbelboek een commentaar geschreven, uitgezonderd de Openbaring – en het Hooglied trouwens ook. Dat heeft hij dus niet aangedurfd.⟨/p> ⟨p>Maarten Luther maakte het nog wat gortiger. U weet dat hij soms scherpe uitspraken deed, bijvoorbeeld over de brief van Jakobus. Daar kon hij helemaal niet mee uit de voeten. Hij had zich moeten realiseren dat die brief ook helemaal niet aan hem geschreven was, maar goed, wist hij veel. Over Jakobus zei hij dat het een 'strooien brief' is waar je de kachel mee aan kunt maken. Maar moet u eens luisteren wat hij over het boek de Openbaring zei: "Mijn geest," schreef Luther, "kan zich in dit boek niet vinden en voor mij is dat voldoende reden dat ik het niet hoogschat, dat Christus daarin niet geleerd noch erkend wordt."⟨/p> ⟨p>Ik denk dan: die man was vast niet goed uitgeslapen toen hij dit schreef. Alleen al de bewering dat Christus daarin niet geleerd wordt... Het is de Onthulling van Jezus Christus! Als er één boek een erkenning is van alle titels die Hem van Godswege zijn toegekend, dan is het wel in de Openbaring. Ik denk: wat een dwaasheid eigenlijk. Mag ik dat over Maarten Luther zeggen? Nou, ik zeg het niet over de man zelf, maar over dit citaat. Laten we het niet op de man spelen, maar op de bal, en dan is dit echt zulke dwaasheid.⟨/p> ⟨p>Dit zijn dan de mensen die het startschot hebben gegeven aan de Reformatie. Je moet maar durven om zoiets over de Openbaring te zeggen. In de theologie is er in het algemeen weinig aandacht aan dit boek gegeven. De redenen daarvoor zijn heel divers, maar het komt er vooral op neer dat men totaal niet uit de voeten kan met wat daar staat opgetekend. En wat doe je dan als je je er beroepshalve mee moet bezighouden, bijvoorbeeld omdat je er als professor in doceert? Als je er echt niet mee uit de voeten kunt, ben je genoodzaakt om er een draai aan te geven. Dat is trouwens het ergste wat je kunt doen. Of je negeert het; dan hebben we het er gewoon niet over en dan bestaat het eigenlijk ook niet. Dat is ook een methode. In de praktijk is dat wat er vooral mee gebeurd is: men heeft het gewoon niet over dit Bijbelboek.⟨/p> ⟨p>Wij dus wel. En nog een hele tijd ook, als God ons hier beneden tijd van leven geeft. Vaak begin je de bespreking van een Bijbelboek met informatie over de auteur, de datering, de context, de aanleiding en de kanoniciteit. Ik sla dat allemaal lekker over. Voor zover die zaken wel degelijk van belang zijn, komen ze bij deze aanpak van zinsdeel voor zinsdeel automatisch aan de orde. We beginnen gewoon bij het eerste deel en dan zullen we vanzelf zien wie de auteur is en wat het belang daarvan is. Zelfs de vraag wie dit boek geschreven heeft, is immers in hoge mate betwijfeld, terwijl het gewoon in het eerste vers staat.⟨/p> ⟨p>Laat ik een disclaimer geven: dit is geen theologische bespreking. Daar had u mij inmiddels vast ook niet voor ingeschat, en ik beschouw dat niet als een miskenning. Als u zegt dat dit theologisch niet verantwoord is, dan zeg ik: "Nou, dan ben ik op de goede weg." Wat ik wel hoop, is op de 'bonnetjes' te wijzen en te laten zien wat er staat geschreven. Jullie luisteren gewoon kritisch mee, uiteraard; ik verwacht niet anders van mijn publiek. Je aanvaardt iets pas wanneer je het zelf ook inderdaad ziet. Als het onmiskenbaar is, dan heb je wat geleerd. Eerder niet, want als u naar huis gaat en zegt: "Ik weet nu hoe André Piet ertegenaan kijkt," dan bent u eigenlijk geen bal opgeschoten.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="764" title="Speel af vanaf 12:44">▶ 12:44⟨/button> ⟨span>Vers 1: de Betekenis van het Woord Apokalyps⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het eerste deel, het eerste zinnetje; zo wordt het boek ingeluid: "Onthulling van Jezus Christus." Eigenlijk zou dat ook de titel moeten zijn van deze hele nieuwe serie. Strikt genomen is dat immers de betekenis van het boek. Ik doe het nu niet, om aan te sluiten bij wat gangbaar is. Dat is een concessie die ik niet zo heel gauw of 1, 2, 3 doe, maar als het niet al te veel uitmaakt, vind ik dat niet zo bezwaarlijk. In dit geval is het echter wel van belang om te weten hoe het nou eigenlijk zit.⟨/p> ⟨p>Dat woord 'onthulling' is in het Grieks ⟨em>apocalyps⟨/em>, een term die we eigenlijk allemaal wel kennen. De betekenis van dat woord is in ons spraakgebruik inmiddels veel breder geworden dan alleen de verwijzing naar dit Bijbelboek. Tegenwoordig valt eigenlijk alles wat onder de noemer van eindtijd of toekomstverwachting valt daaronder. Vooral als het gaat over grote drama's die aanstaande zijn, zoals bijvoorbeeld in de hype rond het klimaat en de opwarming van de aarde. Trouwens, het boek Openbaring spreekt daar ook over, over de opwarming van de aarde. Het gaat heel erg heet worden, dat kan ik u verzekeren! Maar dat is geen probleem, hoor. Het klinkt heftig, maar het moet zo gaan. Dus hebben we dat probleem ook even ⟨em>en passant⟨/em> opgelost; dat vind ik eigenlijk wel weer leuk. Het is niet alleen geen theologische benadering wat we nu doen, het is ook geen politieke benadering, want op het Binnenhof doen ze daar veel langer over.⟨/p> ⟨p>De onthulling van Jezus Christus. Wat ik wilde zeggen: op het moment dat men het heeft over dingen die aanstaande zijn, vooral drama's, dan spreekt men over apocalyptische scenario's. Als je dat woord leest of hoort, dan weet je: dat is erg onheilspellend. In het algemene spraakgebruik is 'apocalyptisch' min of meer synoniem geworden met onheilspellend. Maar als je het terugbrengt naar de kern, naar dit Bijbelboek waaraan het woordgebruik is ontleend, dan is die associatie volstrekt onterecht. Als er één boek is waarin juist heil — dat wil zeggen redding — naar voren gebracht wordt en dat positief is door alles heen, dan is het dit boek.⟨/p> ⟨p>Het woord 'apocalyps' betekent letterlijk 'onthulling'. Als je dat uitvergroot, zie je dat ⟨em>apo⟨/em> een voorzetsel is dat 'vanaf' betekent. Dat ⟨em>calyps⟨/em> of ⟨em>calypto⟨/em> heeft te maken met bedekken of bedekking. Het betekent dus dat de bedekking wordt weggenomen. De term 'openbaring' zit daar natuurlijk heel dichtbij, maar het idee is dat iets verborgen is. Het is er wel, maar het is nog verhuld. Het wacht erop dat de omhulling wordt weggenomen. Denk bijvoorbeeld aan een standbeeld dat onthuld wordt. Het staat er al, het is er al, alleen het is bedekt. Niemand ziet het, hooguit de contouren, maar de bedekking moet nog worden weggenomen. Dat is de onthulling. Dat is het woord apocalyps. Dat moet u goed in gedachten houden.⟨/p> ⟨p>Het hele idee daarbij — en dan komen we meteen op wat volgt — is de onthulling van Jezus Christus. Dat is zo mooi. Als je eenmaal ziet wat de impact daarvan is, maak je ook niet zo gauw de fout meer om te zeggen dat het de 'Openbaring van Johannes' is. Want het is juist zo geweldig dat Degene die nu nog verborgen is, straks onthuld gaat worden. Hij is er wel, alleen je ziet Hem niet. Dat is eigenlijk typerend voor de positie van Christus vandaag. Er is zelfs een heel Bijbelboek... nou, wat zeg ik? Als je het heel breed rekent, zou je kunnen zeggen dat alle brieven van Paulus eigenlijk dat als thema hebben: dat Christus vandaag verborgen is en wij in Hem. Ons leven is met Christus verborgen bij God. Waar we op wachten is — en dan gebruikt Paulus in de Kolossensenbrief wel het woordje openbaring of verschijning — dat wij met Hem geopenbaard zullen worden in heerlijkheid. Dat is toekomst. Hij is er nu, Hij is er, maar Hij is verborgen. Straks zal de bedekking worden weggenomen en wordt Hij zichtbaar. Eigenlijk is dat de clue van het hele boek: Jezus Christus, die nu nog verborgen is, wordt straks openbaar; Hij wordt onthuld.⟨/p> ⟨p>Dan begrijp je trouwens ook de plaats in de canon. Waarom eindigen alle Griekse manuscripten — niet alleen de Bijbels zoals wij die hebben, maar álle Griekse geschriften — met de Apocalyps? Dat is niet zomaar of toevallig. De indeling van het Nieuwe Testament is van origine anders dan zoals wij die nu kennen. De manuscripten beginnen met de evangeliën, dan krijg je Handelingen en dan de besnijdenisgeschriften (eerst de Jood), dan de brieven van Paulus en ten slotte de Openbaring. Die indeling verraadt de hand van kenners, van degenen aan wie het woord van God is toevertrouwd: de apostelen zelf. Zij hebben die geschriften niet alleen opgetekend, maar ze ook bij elkaar gebracht en gebundeld. Het is niet voor niets dat de boeken eindigen met de onthulling van Jezus Christus. Vandaag is Hij verborgen, maar straks — de tijd is nabij, we zullen het straks ook lezen — wordt Hij onthuld. Het is dus niet de openbaring van Johannes, maar van Hem die nu nog verborgen en verhuld is, en straks onthuld wordt.⟨/p> ⟨p>Trouwens, het geldt voor Jezus Christus, maar eigenlijk komt alles weer tevoorschijn in dit boek. Allerlei dingen in het wereldgebeuren komen weer naar buiten. Ik loop misschien een beetje voor de muziek uit, maar het idee is dat ook de dingen waarover de Hebreeuwse profeten hebben gesproken, weer worden gerestaureerd. Het komt weer op het toneel. Dat hebben we de laatste eeuw bijvoorbeeld gezien met al die landen in het Midden-Oosten waarover de profeten ooit spraken; die zijn weer op de kaart gezet. Of ze worden nog op de kaart gezet, want het proces is nog niet ten einde. Duizenden jaren lang was er geen sprake van een zelfstandig Egypte, Syrië of Libanon, om maar te zwijgen van de Joodse staat, Jeruzalem of de Filistijnen. Dat zijn allemaal dingen die we lazen bij de Hebreeuwse profeten. Tweeduizend jaar lang waren ze letterlijk van de kaart, en nu zijn al die pionnetjes weer terug. Het komt weer tevoorschijn. Er zit dus nog wat meer vast aan die onthulling van Jezus Christus, maar dat komt nog wel aan de orde.⟨/p> ⟨p>"Onthulling van Jezus Christus, die God aan Hem heeft gegeven." Aha, hier zie je dus dat wat Jezus Christus gaat onthullen, niet van Hemzelf is. God Zelf is de oorsprong van die onthulling. De onthulling is uit God. Dat levert trouwens — ik zal dat aan het eind van het vers ook even laten zien — een heel leuke rits van voorzetsels op die je aan dit vers kunt koppelen. In ieder geval: het komt bij God vandaan en God heeft het aan Jezus Christus gegeven.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1339" title="Speel af vanaf 22:19">▶ 22:19⟨/button> ⟨span>Slaven in Plaats van Dienstknechten: Volledig Gods Eigendom⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Om aan zijn slaven de dingen te tonen," dat staat er. Aan zijn slaven. Niet zoals de NBG en de Statenvertaling vertalen met "aan zijn dienstknechten", maar aan zijn slaven. Is daar een verschil? Ja, toch wel. Sterker nog, ik vind het verschil gigantisch. Een dienstknecht is iemand die in dienst staat van, maar een slaaf is niet zomaar iemand die in dienst staat van; een slaaf is een lijfeigene. En die staat 24/7, zoals we dat tegenwoordig zeggen, ten dienste van zijn heer, van zijn eigenaar. In dit geval gaat het over de slaven van God. "Aan zijn slaven", dat wil zeggen: de slaven van God.⟨/p> ⟨p>Een slaaf zijn gaat dus veel verder. Trouwens, Johannes zal zichzelf in ditzelfde vers ook nog zo noemen: slaaf-Johannes. Paulus noemt zich ook altijd zo; altijd slaven. En mocht je denken dat het idee daarachter is dat je daarin minderwaardig bent, dan is dat niet het geval. Het wil juist zeggen dat je het eigendom bent van. Als je het zo zegt, dan zeg je: wauw, dat is toch geweldig? Dat hoef ik in een reformatorisch land eigenlijk ook niet uit te leggen; dat het inderdaad een grote troost is in leven en sterven om het eigendom te zijn van. Ik zeg het expres even zo, en degenen die een catechismusachtergrond hebben, die weten nu precies waar ik het over heb.⟨/p> ⟨p>Ik zie sommigen knikken; dat heeft ermee te maken dat de Heidelberger Catechismus — ik ga dat niet helemaal uitleggen, maar die telt 52 zondagen — begint met zondag 1. Gek hè? En zondag 1 begint dan met de vraag: "Wat is uw enige troost, beide in leven en in sterven?" En dan is het antwoord dat ik niet van mezelf ben, maar het eigendom ben van Jezus Christus. Nou, feitelijk zeg je daarmee dus een slaaf van Hem te zijn. Ik ben van Hem. Maar dat betekent dus ook 24/7. Hij waakt over mij. Ik hoef niet voor mezelf te zorgen. Een slaaf krijgt ook geen salaris; daar wordt gewoon voor gezorgd. Die hoeft zich over zijn huisvesting en dergelijke geen zorgen te maken. Zijn heer gaat daarover. Eigenlijk is alles afhankelijk van de vraag: wie is je heer? Wie is je eigenaar? En hoe is die? Nou, in dit geval zit het wel goed hoor. Je zal maar zo'n Heer hebben. Zo'n Eigenaar.⟨/p> ⟨p>Ik heb er nog even bij gezegd: om aan zijn slaven de dingen te tonen, en niet aan zijn nieuwsgierigen. Want het gaat er in dit boek niet om je nieuwsgierigheid te bevredigen over wat er allemaal gaat gebeuren. Wie interesseert dat niet? Per slot van rekening kun je daar je brood mee verdienen. Als je claimt de toekomst te kennen, dan hoef je alleen maar een glazen bol aan te schaffen en het spelletje mee te spelen. Dan kun je tv-programma's maken, u weet het al. Maar hoe ver gaat dat? Dan heb je astrologen die de toekomst voorspellen. En dan heb je ook nog andere mensen, futurologen, die de toekomst voorspellen. Maar die laten verwachtingen los, prognoses, natuurlijk altijd met de nodige slagen om de arm. Net zo goed als ze dat bij het KNMI ook doen. Zelfs het weer van morgen weten ze nog niet met zekerheid. Ik bedoel maar te zeggen: de dingen die gaan gebeuren, dat interesseert ons wel, maar het punt is dat geen mens het kan zeggen.⟨/p> ⟨p>Het is dus typisch iets voor God zelf. Profetie. We komen er straks misschien nog eventjes over te spreken via een andere route, maar profetie is het goddelijke waarmerk, het keurmerk van Zijn Woord. Profetie betekent letterlijk ook: Hij vóórzegt. Niet voorspelt. Hij voorzegt de dingen, en dat kan er maar één doen. Geen mens kan de toekomst voorzeggen. Je kunt met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zeggen: het zal zo gaan, maar hoe langer de termijn wordt, hoe onzekerder de uitkomst. Want al die factoren heb je namelijk niet in de hand en daar kun je dus ook niets over zeggen.⟨/p> ⟨p>Alleen God kent de toekomst. Hij die het heden kent en de toekomst overziet, laat van Zijn woorden — nou sluit ik weer aan bij wat Wolter zojuist zei — geen ter aarde vallen. Hij vervult wat Hij belooft. Dat kan Hij doen, want Hij heeft namelijk de toekomst in handen. En dat maakt je erg gelukkig. Ook om een slaaf te zijn. Wie die slaven hier precies zijn, daar zullen we het straks nog wel over hebben, maar in ieder geval wordt het hier zo gezegd.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1689" title="Speel af vanaf 28:09">▶ 28:09⟨/button> ⟨span>Profetie en de Dingen Die in Snelheid Moeten Geschieden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Onthulling van Jezus Christus, die God aan Hem heeft gegeven om aan Zijn slaven de dingen te tonen die in snelheid moeten geschieden. Mooi, hè? De dingen te tonen, te laten zien. Het is ook echt een visioen; het is visueel taalgebruik. Johannes zegt ook iedere keer: "De dingen die ik zag" en "Ik zag". Het is de taal van een toeschouwer, van iemand die dingen ziet en inderdaad ook hoort.⟨/p> ⟨p>Maar er worden hier dingen getoond die moeten geschieden. Dat is ook zo typerend voor God: Hij is de God van de geschiedenis. Hij spreekt met betrouwbaarheid en solide over de dingen die gebeurd zijn, over hoe de dingen er nu voor staan, maar ook met dezelfde zekerheid over de toekomst. Dit heet dus ook gewoon geschiedenis; het is een geschiedenis die nog moet plaatsvinden. Voor God maakt dat geen enkel verschil. Wij kunnen alleen maar met zekerheid zeggen over de dingen die gebeurd zijn – en wat heet? – daarvan kunnen we vrij zeker zijn. Wat voor wereld het vandaag was, dat kan een academie met zekerheid vertellen, maar dat kan ik ook. Maar wat voor wereld het morgen wordt, dat wordt een heel ander verhaal. Voor God is de toekomst echter geschiedenis; Hij beschrijft de toekomst als geschiedenis. Het moet ook geschieden.⟨/p> ⟨p>Dat vind ik trouwens ook mooi, want het is noodzakelijk. Het staat hier, u ziet het in de interlinear: het is bindend. Het kan niet anders; zo móet het gaan. En al die... nou ja, de apocalyps heeft de reputatie onheilspellend te zijn, "apocalyptisch", waar ik het net over had. Maar ik zal u vertellen: al dat onheil, al die drama's, ook die bazuinen, die zegels en die vreselijke dingen die in dit boek beschreven worden, die hebben niet alleen een geweldig reinigend effect, maar ook een reinigend doel. God gaat grote schoonmaak houden. Hij gaat deze wereld klaarmaken voor Zijn aion. Die hele transitie van deze boze aion naar de toekomende aion, waarin alles rechtgezet zal zijn, is een enorm proces, een pijnlijke operatie. U weet hoe dat gaat als een chirurg de dingen moet rechtzetten: dan moet hij soms gaan zagen enzovoorts. Dat wil je allemaal niet, maar het moet. Waarom? Wel, dat heeft juist een geweldige, heilrijke betekenis. Het is noodzakelijk.⟨/p> ⟨p>En dan nog iets. Zo zie je maar weer, zo ga je niet zo heel snel, maar je moet daar toch op attent gemaakt worden. Er staat: "Om aan Zijn slaven de dingen te tonen die in snelheid moeten geschieden." U ziet, deze vertaling is gebaseerd op die geweldige interlinear die we hier zien. In de auto hebben we er nog mooie dingen over gememoreerd: hoe geweldig het is om zo’n interlinear te hebben. Gewoon woord voor woord zien: dát staat er. En dan heb je dat mooie ISA-programma, en dan klik je op dat woord en zie je waar het allemaal voorkomt. Dan zie je: oké, dat is de betekenis, dat kan niet missen. Kán niet missen!⟨/p> ⟨p>En dan kijk je meteen even hoe het soms vertaald is. Dan zie je dat de vertalingen het anders hebben. Om eventjes hierbij te blijven: er staat... nou moet ik het even goed doen... oh wacht even, ik zie het hier al: "die bindend zijn" en dan "in snelheid". Ik ben wel bij de goede dia. Er staat in de NBG-vertaling: "die weldra moeten geschieden", maar dat staat er niet. Dat ziet u hier ook. Er staat: "die in snelheid moeten geschieden", en dat is een verschil. "Weldra" betekent dat het spoedig gaat gebeuren. De gedachte klopt, want dat is wat aan het einde van dit vers of van het volgende vers ook inderdaad staat, maar dat is niet wat hier naar voren gebracht wordt. Er staat dat aan Zijn slaven getoond zal worden de dingen die moeten geschieden, en áls ze geschieden, dan geschieden ze in snelheid. Met vaart dus.⟨/p> ⟨p>Je leest datzelfde woordje, deze combinatie "in snelheid", ook in het Johannesevangelie waar gesproken wordt over Petrus en Johannes die naar het graf gingen. Dan lees je dat Petrus sneller ging – ik weet eventjes niet meer precies hoe het er stond – maar in ieder geval wordt exact dezelfde uitdrukking gebruikt. Dat wil zeggen dat Petrus meer... of nee, Johannes had juist meer vaart, hè? Maar in ieder geval, die was meer "in snelheid". Het ging erom dat hij meer vaart had. Waar het hier over gaat, zijn de dingen die moeten geschieden. Als ze geschieden, dan gebeuren ze in vaart: met snelheid, in snelheid.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2047" title="Speel af vanaf 34:07">▶ 34:07⟨/button> ⟨span>De Verhouding Tussen Gods Toorn en Zijn Welbehagen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat vind ik trouwens ook een geweldige gedachte. Want weet u, als het gaat om Gods genade, dan is er altijd sprake van lankmoedigheid. Dan is God traag, want Hij doet namelijk niet liever dan Zijn genade tonen. Maar als het gaat om Zijn oordeel, is Hij altijd snel. Dat is echt een heel Bijbels en universeel principe. God oordeelt en voert ook pijnlijke processen uit, en daar gaat dit boek ook over. Er worden dingen getoond die moeten geschieden, maar áls ze geschieden, dan gaat dat allemaal in snelheid.⟨/p> ⟨p>Waarom? Wel, oordelen en richten, dat is nou niet – het klinkt misschien wat raar als ik het zo formuleer – maar dat is geen liefhebberij van God. Niet van harte doet Hij dat. Laat ik u dan meteen maar even meenemen naar twee teksten waar dat zo duidelijk naar voren gebracht wordt. In Psalm 30 lees je dit. Ik had het net over Calvijn en Luther, en in het algemeen is dit zo'n waarheid die men totaal niet heeft begrepen. De waarheid die David onder woorden brengt: 'Een ogenblik duurt Zijn toorn, een leven lang Zijn welbehagen.'⟨/p> ⟨p>In feite kijk je daarmee in het hart van God. God toornt – die waarheid moet je niet wegwuiven, dat is gewoon een Bijbels gegeven – maar je moet wel de verhoudingen en de proporties in ogenschouw nemen en zien in welke relatie ze tot elkaar staan. En als je het nu even heel theologisch zou formuleren: hoe verhoudt Gods toorn zich nu tot Zijn welbehagen? Het is een mooi onderwerp voor een dissertatie. Ik zou toch in staat moeten zijn om daar nog wat mooiere termen voor te bedenken? Dat doen we niet, maar hoe verhouden die twee zich? Het zou een mooi onderwerp zijn, want er is namelijk een direct Bijbels antwoord op en dat klinkt als een klok. Dat is zo zuiver, zo loepsuiver. Hoe verhoudt Gods toorn zich tot Zijn welbehagen? Wel, als een ogenblik, een moment, tot een lang leven. Dat is de verhouding.⟨/p> ⟨p>Gods toorn is een realiteit, jawel, maar het dient altijd juist Zijn welbehagen. Het staat ook niet tegenover Zijn welbehagen, zoals dat heel vaak naar voren gebracht wordt. 'God is liefde, maar Hij is ook rechtvaardig', alsof dat twee eigenschappen zouden zijn die met elkaar conflicteren of alsof die met elkaar in balans moeten zijn. Nee, God is liefde en in Zijn liefde is Hij ook rechtvaardig. Die strijden niet met elkaar, die horen bij elkaar. Het een kan niet zonder het ander. Dat is een eye-opener, hoor.⟨/p> ⟨p>Daarmee zie je natuurlijk ook meteen in één ogenblik hoe dwaas – maar dat is eigenlijk nog veel te vriendelijk gezegd – hoe dwaas het idee is van een eindeloze toorn van God. Ik zeg dwaas, en dat is het ook, maar ik moet het eigenlijk anders zeggen: het is gewoon demonisch. Dat is wel van dik hout, dat weet ik, maar om de God van de Bijbel af te schilderen als iemand die eindeloos toornt... En dat is toch de boodschap die altijd in de kerken is uitgedragen: van hel en verdoemenis. Twee wegen: leven en Gods welbehagen, óf de eindeloze toorn van God. Totdat het licht van de Schrift gaat schijnen en je ziet hoe het werkelijk zit. Een ogenblik; het is een realiteit, maar dit is de verhouding.⟨/p> ⟨p>En dan nog één: Klaagliederen 3. Mocht u met één tekst nog niet overtuigd zijn... trouwens, als we het er helemaal over hebben, zou je daar vele, vele voorbeelden van kunnen geven. Maar goed, zo puntig en concreet als het hier wordt geformuleerd, dat is wel heel sterk. Klaagliederen 3 zegt dit: 'Want als Hij bedroefd heeft, dan ontfermt Hij Zich.' Hij moet dat doen, maar Hij doet dat juist als Hij bedroeft om Zich te ontfermen naar de grootheid van Zijn gunstbewijzen. En dan staat erachter als verklaring: 'Immers niet van harte verdrukt en bedroeft Hij de mensenkinderen.'⟨/p> ⟨p>Dat is 'vreemd werk' voor God. Hij doet dat, maar dat is niet de intentie. Als je te maken hebt met het feit dat Hij bedroeft of toornt, dan moet je je altijd realiseeren: dit is niet de intentie, dit is een middel. Dit is niet het doel, maar de weg ernaartoe. Noodzakelijk, dat is waar. Noodzakelijk kwaad, maar het is goed. Maar dan moet je natuurlijk wel het einddoel hebben, die stip op de horizon van waar God naar op weg is. Als je dat niet ziet, dan houd je een draconisch godsbeeld over. 'Niet van harte verdrukt en bedroeft Hij de mensenkinderen.' Prachtig.⟨/p> ⟨p>Dus met andere woorden, als we weer even teruggaan naar het boek de Openbaring, dan zie je dus dat Hij gaat ingrijpen, maar dat gaat Hij doen in snelheid. Ik lees nog even verder in vers 1: '...en die Hij te kennen geeft'. Hij, dat is Jezus Christus, geeft de dingen te kennen om te tonen wat in snelheid moet geschieden. Daar gaat het over. En die Hij te kennen geeft door Zijn boodschapper af te vaardigen. 'Engel' staat er meestal, en dat is het hier ook wel, maar het woord engel en boodschapper is hetzelfde. Het is eigenlijk gewoon een functie. Dat kan een hemelse boodschapper zijn en dan noemen we het een engel, maar het kan ook een menselijke boodschapper zijn en dan noemt de Bijbel hem nog steeds 'engel'. Alleen zeggen wij dan weer: dat is een boodschapper. Maar dat is niet strijdig met elkaar. Die verspieders, die twee gasten die daar in Jericho kwamen, worden ook engelen genoemd. Alleen zegt de vertaling dan weer: dat waren boodschappers. Soms is dat lastig met taal.⟨/p> ⟨p>Dus God heeft Jezus Christus iets onthuld. Vervolgens is Jezus Christus degene die Zijn boodschapper afvaardigt aan Zijn slaaf Johannes. Aha, we hadden het al over slaven; hier is het die ene: Johannes. Ik zei zojuist dat je een heel aantal mooie voorzetsels op een rijtje kunt zetten naar aanleiding van dit ene vers. Daar staat de onthulling: het is van Jezus Christus, maar het is uit God. Het is door of via Zijn boodschapper, het is aan Johannes en het is voor Zijn slaven. Dat staat allemaal in dat ene vers aangegeven. Het voorzetselrijtje heb ik er zo even bijgegeven, maar dat is precies wat zich laat afleiden uit deze mededeling: 'en aan zijn slaaf Johannes'.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2556" title="Speel af vanaf 42:36">▶ 42:36⟨/button> ⟨span>Johannes en Zijn Bediening aan de Besnijdenis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En u weet, dat zeg ik nou niet zomaar, want dit is buitengewoon belangrijk. We zullen dat nog zien, met name ook de komende avonden als we ons bezighouden met die eerste hoofdstukken, ook Openbaring 2 en 3 met die zeven brieven. Dan is het zo gewichtig om te zien dat Johannes dit heeft opgetekend. En niet alleen wie die Johannes was, maar vooral ook wat zijn bediening was. Hij was georiënteerd op de besnijdenis. Ik had dat eigenlijk tussen aanhalingstekens moeten zetten, want ik doel daarbij niet zozeer op het ritueel, maar op de groep aan wie dat is voltrokken. Wij zeggen dan voor het gemak 'de Joden', de besnedenen.⟨/p> ⟨p>Inderdaad, Galaten 2. Voor heel wat mensen in dit gezelschap is dat geen verrassing; die zijn hiermee vertrouwd geraakt. Maar het is zo belangrijk om de Schriften te kunnen indelen. Je leest in Galaten 2 dat Paulus op bezoek is in Jeruzalem en daar een ontmoeting heeft met een paar – wij zouden dan oneerbiedig 'off the record' zeggen – hotemetoten. Laat ik het gewoon met de Bijbelse termen zeggen: steunpilaren daar in dat gezelschap. Hij heeft een ontmoeting met hen in een afzonderlijke vergadering. Ik haak nu aan bij vers 9: "en opmerkende de genade" – ze merkten de genade op die aan mij gegeven wordt, schrijft Paulus. Toen hebben Jakobus, Kefas en Johannes, die voor steunpilaren golden, aan mij en Barnabas de rechterhand van gemeenschap gegeven. Dat is wat je doet als je iemand de rechterhand geeft: dan druk je daarmee eenheid en gemeenschap uit. Dat zijn we misschien een beetje kwijt, maar dat is de gedachte van de rechterhand geven.⟨/p> ⟨p>Let nu even op wat er nog komt, want dat is niet alleen maar zomaar even een hand; hier wordt iets afgesproken en officieel met de rechterhand der gemeenschap bezegeld. Waarom? Ze hebben mij de rechterhand van gemeenschap gegeven, opdat wij – Paulus en Barnabas – voor de natiën zouden zijn (zonder onderscheid), zij echter voor de besnijdenis. Aha, dus Paulus en Barnabas richten zich tot de natiën, en Jakobus, Kefas en Johannes hebben een specifieke doelgroep. Dat was voor hen trouwens helemaal geen nieuws, want dat was op voorhand al helder. De Heer Jezus Christus was ook gezonden tot de verloren schapen van het huis van Israël, niet anders. En Hij had in Zijn opstanding gezegd: "Zoals de Vader Mij gezonden heeft, zo zend Ik ook jullie." Jullie zouden Israël oproepen tot bekering, en als Israël eenmaal gehoor gegeven zou hebben, dan zou het via Israël naar de natiën gaan. Dat was de volgorde.⟨/p> ⟨p>Dus er bestaat wel zoiets als een grote opdracht om alle volkeren te maken tot Zijn discipelen, maar het traject dat men zou gaan, was volstrekt helder: namelijk via Israël. Dat wil zeggen, dat was de perceptie van Jakobus, Kefas en Johannes. En daarom hebben ze natuurlijk in eerste instantie ook wel grote problemen gehad met Paulus. Het is hem duur te staan gekomen; hij kwam niet graag in Jeruzalem, want dat leverde enorm veel conflict op. Maar laten we dat allemaal even voor wat het is. Het gaat er nu even om dat hier drie namen worden genoemd en daarvan wordt heel uitdrukkelijk gezegd, en het wordt zelfs officieel bezegeld, dat zij georiënteerd zijn op of gericht zijn aan de besnijdenis. En wie zijn dat? Jakobus, Kefas en Johannes.⟨/p> ⟨p>We hadden het zojuist even over de volgorde van Bijbelboeken en dat het niet voor niks is dat in de manuscripten het boek de Openbaring, de Onthulling, de Apocalyps, aan het einde staat. Maar wat dacht je hiervan: hoe vinden wij de brieven van Jakobus, Kefas en Johannes? Kefas is gewoon het Aramees voor Petrus. Het ene is Grieks, het andere is Aramees; beide betekenen 'rots'. Hoe vinden wij die brieven in ons Nieuwe Testament? In ons Nieuwe Testament is de volgorde anders. Ze staan daar na Paulus en voor de Openbaring. Maar wat wel opmerkelijk is: zelfs in ons Nieuwe Testament staan ze bij elkaar: Jakobus, Petrus en Johannes. En niet alleen in deze volgorde; dat verraadt op zijn minst toch de hand van Paulus in het werk van de collectie, het bij elkaar brengen, het ordenen en het bundelen. Dat hele redactiewerk van het Nieuwe Testament was Paulinisch werk. In de indeling zie je dit al. Dat het in de Griekse manuscripten eerst de evangeliën en de Handelingen zijn, dan krijg je de brieven van Jakobus, Kefas en Johannes. Logisch, want wat schrijft Paulus? Eerst de Jood. En dan vervolgens krijg je de brieven van Paulus. Ten slotte krijg je nog het boek de Openbaring en het briefje van Judas, dat inderdaad hoort bij Jakobus, Kefas en Johannes. Judas was trouwens een broer van Jakobus en daarmee ook van de Heer Jezus.⟨/p> ⟨p>Laten we niet te veel in de details treden. Het gaat mij er nu puur om dat die brieven van Jakobus, Kefas en Johannes besnijdenisgeschriften zijn. Dat verzin ik niet, dat staat hier gewoon. Als taal enige betekenis heeft, dan staat hier dat Jakobus, Kefas en Johannes – en in die volgorde hebben wij hun brieven ook in het Nieuwe Testament – gericht zijn aan de besnijdenis. Zelfs al zou er niet boven de Jakobusbrief staan: "Jakobus, aan de twaalf stammen in de verstrooiing", dan had je toch nog wel geweten dat hij zich richt tot de besnijdenis. Petrus doet trouwens exact hetzelfde, want die richt zich aan de vreemdelingen in de diaspora, en dat is ook puur Joods. Van Johannes kun je exact hetzelfde zeggen, dat blijkt hier.⟨/p> ⟨p>Ik heb een boekje dat ooit is uitgegeven bij de EO en dat gaat over de 'katholieke brieven'. Ja, zo heet dat. Je hebt de algemene brieven, de katholieke brieven; dat is de algemeen gangbare benaming voor de brieven van Jakobus, Petrus en Johannes. Ik vind het alleen al als een soort rariteit leuk om zoiets te hebben. Ik vind het eigenlijk om te lachen, want dat hele boekje gaat daar ook over. Ik herinner me het eerste opstel – het is een tijd geleden dat ik het heb doorgebladerd – maar dat gaat erover aan wie die algemene brieven gericht zijn. De titel is: "Zijn het soms misschien besnijdenisgeschriften?" De vraag stellen is haar beantwoorden. Natuurlijk! Dat blijkt niet alleen uit de inhoud van de brieven en de aanhef, maar ook uit de officiële afspraak die er altijd al is geweest. Het zijn dus helemaal geen algemene brieven. Weet u wat algemene brieven zijn? De brieven van Paulus, want die is namelijk aan de natiën gericht, zonder onderscheid. Dat zijn algemene brieven. De brieven van Jakobus, Kefas en Johannes zijn specifieke brieven. Of ik zou zeggen: noem het gewoon besnijdenisbrieven, want dat is de term die hierin meekomt. Dat kan niet missen.⟨/p> ⟨p>Dat betekent dat je meteen ook het Nieuwe Testament hebt ingedeeld. Aha, die brieven horen bij deze schrijvers en het Nieuwe Testament deelt ze als het ware ook zo in. Ze zeggen van: nou, die horen gewoon aan de besnijdenis toe; daar zijn ze voor bestemd. Kunnen wij ze dan niet lezen, of moeten we ze terzijde leggen? Nee, dat zeg ik niet. Ik zeg alleen: ze zijn gericht aan de besnijdenis.⟨/p> ⟨p>En als je die adressering niet in de gaten hebt en niet incalculeert bij het verstaan en het proberen te begrijpen, dan maak je gewoon een valse start. Dan maak je echt een valse start. En dan kom je tot conclusies als: Jakobus maakt daar de kachel maar mee aan. Of dan ga je zeggen: het boek Openbaring, dat is niet in mijn geest, of: het is van een obscure schrijver. Zulke dingen.⟨/p> ⟨p>Laat het op de plek. Johannes — en nu komen we echt bij het onderwerp — Johannes richt zich, volgens afspraak, tot de besnijdenis. Dat zou je gewoon op voorhand al mogen verwachten. En wat dacht je? Als je nu gewoon ook de Bijbelse aanwijzing, het richtingsbordje zeg maar, daarin volgt — wat me heel verstandig lijkt als de Bijbel zichzelf uitlegt — dan ga je ineens ook de inhoud van het boek begrijpen.⟨/p> ⟨p>En dat vind ik het heerlijke. Dan is het ineens niet meer obscuur. En zelfs al is het niet eens direct aan ons gericht, dan nog ga je het zo wonderbaar verstaan en de waarde ervan bezien en bewonderen.⟨/p> ⟨p>Inmiddels zie ik dat het negen uur is en ik stel voor dat we straks verdergaan met vers twee. Trouwens, je zou kunnen gaan extrapoleren hoeveel avonden we over het hele boekje gaan doen. Dat worden heel wat delen. Hoeveel verzen telt het? Straks na de pauze gaan we dus verder met vers 2. We gaan nu weer verder met de onthulling, de Openbaring.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3276" title="Speel af vanaf 54:36">▶ 54:36⟨/button> ⟨span>Vers 2: Johannes als Getuige en Martelaar van Gods Woord⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We waren gebleven bij vers 2 en daar gaan we nu beginnen. Dat gaat over Johannes, zijn slaaf, namelijk de slaaf van Jezus Christus. Er staat: "Deze getuigde van het woord van God." Hij gaf getuigenis aan, of eigenlijk staat het in de grondtekst in de tijdloze vorm. Hij getuigt, en dat kan natuurlijk verwijzen naar het verleden – zo heb ik het eigenlijk ook weergegeven – maar het is een tijdloze werkwoordsvorm. Als u mij vraagt, gaat het gewoon over dit boek. Hij getuigt namelijk van het woord van God in dit boek.⟨/p> ⟨p>Ik wil op nog iets anders wijzen en dat is dat het Griekse woord wat hier gebruikt wordt, martureo, daar is ons woord 'martelaar' van afgeleid. Het idee daarbij is eigenlijk iemand die spreekt van dat wat hij waarnam. Dat is hier ook het geval; als je de hele zin leest, dan gaat het daar ook over. Je spreekt van iets wat je zelf hebt waargenomen, maar dat niet alleen: het idee is dat je er ook van spreekt. Een getuige is dus niet iemand die alleen maar iets gezien heeft, maar ook iemand die daarvan spreekt. Eigenlijk is het een juridische term; er worden getuigen opgeroepen en die moeten hun verklaring afleggen van dat wat zij zelf zintuiglijk hebben waargenomen.⟨/p> ⟨p>In onze taal is de gedachte daarbij veranderd, want iemand die zoiets doet, moet het vaak met zijn leven bekopen. Een martelaar is bij ons niet direct iemand die getuigt van wat hij heeft waargenomen, maar vooral iemand die daarvoor zijn leven moet geven. Het is genadig hoe zo'n woord zo'n traject aflegt. Het idee daarachter is dat iemand die getuigt van de waarheid – dat wil zeggen van dat wat hij zelf gezien heeft – grote kans loopt, of zelfs per definitie, dat met zijn leven te moeten bekopen. In deze boze aion wordt de waarheid immers ten onder gehouden en dat betekent dat de leugen regeert. Zoals koningin Beatrix dat destijds in haar dagen ook nog zei: "De leugen regeert."⟨/p> ⟨p>Dat is het verhaal. Als je getuigt van de waarheid, dan moet je dat bekopen en word je daar een slachtoffer van. De leugen regeert; dat is interessant als een koningin dat zegt, maar je ziet hier een getuige aan het woord die kennis van zaken heeft. Zoals Fred terecht opmerkt: een getuige is juridisch gesproken verplicht om de waarheid te spreken. De waarheid is soms pijnlijk. Het is opvallend hoe groot de rol van dat woord 'getuigenis' in het Nieuwe Testament is, zeker bij Johannes. In zijn eerste brief begint hij daar ook mee: "Hetgeen wij gezien hebben en met onze handen getast hebben, daarvan geven wij getuigenis." Dat zijn juridische termen. Hij is ooggetuige van de opgestane Jezus Christus. We praten niet over een verhaaltje; het is waargenomen en door vele getuigen bevestigd. Daarmee is het een historisch feit.⟨/p> ⟨p>Zo werkt historie: hoe weet je of iets geschiedenis is? Dat weet je als daar betrouwbare getuigen van zijn. Zeker als ze hun getuigenis hebben bekocht met de dood en dus martelaren waren, dan is dat een waarmerk en een bevestiging van hun getuigenis. Geen mens sterft voor iets waarvan hij weet dat het een leugen is. Mensen willen best liegen om er beter van te worden, maar niet om hun kop eraf te laten hakken, om het even oneerbiedig te zeggen. Dat doe je niet. Als je dat wel doet, dan is dat een bevestiging dat je de waarheid spreekt.⟨/p> ⟨p>Afijn, deze Johannes getuigde van het woord van God. Dat "en" betekent hier in dit geval eigenlijk "namelijk": het getuigenis van Jezus Christus, al wat hij waarnam. Dat gaat dus gewoon over de inhoud van dit boek. Dat is het woord van God, want God is degene die het aan Jezus Christus heeft gegeven, die vervolgens zijn afgevaardigde op Johannes heeft afgestuurd. Het is zowel het woord van God als het getuigenis van Jezus Christus. Johannes getuigt van alles wat hij heeft waargenomen. Kortom, dit is feitelijk een beschrijving van dit boek in een paar zinnen: woord van God, getuigenis van Jezus Christus en alles wat Johannes heeft waargenomen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3646" title="Speel af vanaf 01:00:46">▶ 01:00:46⟨/button> ⟨span>Vers 3: het Geluk van het Hardop Lezen en Aanhoren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Gelukkig is hij die leest of voorleest — in dit geval ben ik dat — en degenen die horen — dat bent u dan weer. Maar dat maakt niet uit, want je bent allebei gelukkig. Dat is wat het Woord van God met een mens doet. Dat vind ik zo mooi. Ik vind dat trouwens ook veel krachtiger dan dat veel te vage woord 'zalig', dat vooral godsdienstig gekleurd is. In de meeste vertalingen staat er: 'Zalig is hij die leest'. Nee, gewoon gelukkig. Je wordt gelukkig gesproken als je het Woord kent, en specifiek deze profetie, maar het geldt voor de woorden Gods in het algemeen. Dan ben je gelukkig als je dat tot je neemt, hoe dan ook, via de ogen of via de oren.⟨/p> ⟨p>Dit 'lezen' zou ook kunnen worden opgevat als 'voorlezen'. Het idee is namelijk dat lezen in de Bijbel altijd hardop lezen is. Je hoort iemand lezen. Dat zie je bijvoorbeeld in Handelingen 8 vers 30. Daar staat dat Filippus gestuurd werd naar die kamerling, de man uit Ethiopië die op de kar zat. Dan lees je dat Filippus hem Jesaja hoorde lezen. Hij vroeg: "Verstaat u ook wat u leest?". Voor degenen die Ivriet kennen — ik herinner me dat nog uit een grijs verleden — 'ik lees' of 'koret' is afgeleid van het woord voor roepen. Dat wil dus zeggen: iemand die leest, die roept, die spreekt het uit. Het idee dat wij hebben van zachtjes lezen, gewoon zonder dat anderen dat horen of daarmee gestoord worden, dat kende men toen bijna niet. Als je leest, dan doe je dat hardop.⟨/p> ⟨p>Hardop lezen is in allerlei opzichten nuttig. Ik denk dat het heel goed mediteert, om het zo te zeggen. Want het mooie is: als je hardop leest, dan zie je het niet alleen, maar dan hoor je het ook nog eens. Je hoort het jezelf zeggen. Het komt dan via nog een ander kanaal bij je binnen. Ik weet niet hoe dat precies geheugentechnisch zit, maar ik zou me kunnen voorstellen — even een opmerking van de koude grond, ik weet helemaal niet of het klopt — dat er dan misschien twee bestanden worden opgeslagen. Er komt een schrijver bij op drie plaatsen. Zoals we bij kinderen volgen: schrijven, luisteren, hardop zeggen. Dan komt het op meerdere manieren bij je binnen. Dat is een didactisch ding: als je dan ook nog in staat bent om het aan anderen uit te leggen, dan vergeet je het nooit meer. Je boort alle zintuiglijke kanalen aan. Je leest en dat doe je hardop. Gelukkig is hij die leest.⟨/p> ⟨p>Lezen is trouwens nog in een ander opzicht interessant. Lezen is ook een werkwoord dat we gebruiken in verband met het verzamelen van aren: aren lezen. Denk nou niet dat dat iets heel anders is, want eigenlijk is dat precies hetzelfde. Je kunt boeken lezen, maar je kunt ook aren lezen. Als je het hebt over de boeken van de Schrift, is dat hetzelfde. Dat zijn aren, dat is brood. Dat lezen heeft etymologisch te maken met verzamelen, met bijeenbrengen. Dus eigenlijk, als je leest, dan breng je de dingen bij elkaar en verzamel je het. Het is ook gewoon voeding; het is brood. Gelukkig is hij die leest.⟨/p> ⟨p>Het gaat hier niet om lezen in het algemeen. Docenten zeggen vaak: "Er moet meer gelezen worden." Dat wil ik wel beamen, maar er wordt natuurlijk ook een heleboel onzin gelezen; dat kun je beter laten liggen. Als je leest, dan heb ik een goede tip: begin bij de woorden Gods. Aangezien je daar al meer dan genoeg aan hebt, kom je aan de rest niet meer toe, dus dan heb je meteen dat andere probleem opgelost. Als je de goede prioriteit geeft, lossen veel problemen zich vanzelf op. Als je eerst het Woord van God de eerste plaats geeft, zijn alle prioriteitskwesties als sneeuw voor de zon verdwenen.⟨/p> ⟨p>Gelukkig is hij die leest en degenen die horen de woorden van de profetie. Daar kan ik niet kort over zijn, want profetie in het Grieks betekent letterlijk 'pro' — dat betekent 'voor' — en 'femi' — dat heeft te maken met verklaren, iets met nadruk zeggen. Het is dus tevoren met nadruk verklaren of zeggen. Dat is profetie. Dat doet God. Er zit een wereld van verschil tussen voorspellen of prognoses — de uitspraken die mensen doen over toekomstige aangelegenheden — en dat wat God doet. Hij voorzegt. Dat is profetie. In deze serie hebben we het over profetische onderwerpen, zoals de chronologie. Daarmee geeft God Zijn handtekening. Hij zegt als het ware: "Wil je weten of Ik het ben? Ik bewijs Mijn Woord." Hij geeft Zijn Woord, maar Hij bewijst ook dat het Zijn Woord is. Dit is Zijn handtekening: "Ik voorzeg namelijk, en dat kan geen mens."⟨/p> ⟨p>Alleen al dat besef maakt mij zo gelukkig: dat er profetie is, dat er voorzeggingen zijn. Dat er dingen met nadruk gesproken worden over toekomstige zaken die absoluut solide zijn. Daar word je toch blij van? Dan heb je namelijk echt een licht in de duisternis. Petrus zegt dat ook ergens in zijn laatste brief. Hij verklaart: wij hebben het profetisch woord dat schijnt in een groezelige plaats als een lamp. Dat is licht. De wereld tast in de duisternis en in feite betekent dat gewoon: je ziet niks. Je weet niet waar je vandaan komt, je weet niet waar je naartoe gaat. Het is donker. Dat is de wereld. Ze weten niet waar ze vandaan komen; vraag maar eens wat ze daarover denken, je lacht je rot. Het is heel duister. En ze weten ook niet waar ze naartoe gaan; het blijven prognoses. Maar wij hebben profetie. Dat kun je lezen of horen, dat maakt niet uit, maar je wordt er altijd gelukkig van, want het zijn woorden van de profetie.⟨/p> ⟨p>Er staat: "Gelukkig is hij" — dat is enkelvoud — "die leest, en degenen" — meervoud — "die horen". Dat versterkt het idee dat het lezen inderdaad voorlezen is: één leest voor en de rest hoort het. U begrijpt dat boeken en geschreven woorden in de dagen van Johannes niet zo toegankelijk waren als in onze tijd. Die geschriften waren tamelijk spaarzaam, dus er was er één die las en de anderen hoorden dat. Het geeft trouwens ook wel aan hoe bijzonder het is dat die woorden vandaag voor iedereen zo toegankelijk zijn om zelf te lezen. Ik zit nu even hardop te filosoferen: dat is natuurlijk ook de reden waarom we tegenwoordig vaak niet meer hardop lezen. Iedereen kan het zelf. Je hoeft niet meer per se via een voorlezer de woorden tot je te nemen. Die woorden zijn voor iedereen beschikbaar en ze zijn nog nooit zo dichtbij gekomen, zo voor het pakken. Niet alleen de vertalingen, maar denk ook aan een interlineair. Wat dacht u daarvan?⟨/p> ⟨p>Dat was vroeger; dan moest je echt naar de universiteitsgebouwen om zulke dingen te raadplegen. Dat kon, jawel, maar daar waren enorme blokkades, enorme barrières die je moest nemen alvorens daartoe te komen. En nu ligt het zo voor het oprapen; je kunt ze zo lezen als aren.⟨/p> ⟨p>Dan denk ik: we leven nu een kleine tweeduizend jaar nadat de Heer Jezus onttrokken werd aan ons oog, en nu leven wij in die tijd dat Hij zeer echt, zeer aanstaande is, dat Hij gaat onthuld worden. En nu kunnen wij nog veel meer dan in Johannes’ dagen deze woorden allemaal tot ons nemen. Wat een voorrecht, onvoorstelbaar als je dat tegenover elkaar zet.⟨/p> ⟨p>"De woorden van de profetie en de dingen die daarin, in deze profetie dus, geschreven staan, ze ook bewaart." Dit hoort uiteraard nog bij die gelukkigspreking. Dat is goed Nederlands; zaligspreking van mijn part. Gelukkig zij die leest – die voorleest – en degenen die horen de woorden van de profetie én de dingen die daarin geschreven staan, bewaren.⟨/p> ⟨p>Aha, ja, uiteraard. Dat is waar het om gaat. Want wat je normaal gesproken met een schat doet, of met rijkdommen, met goud, dat bewaar je. Waarom? Omdat het kostbaar is. Nou, dat is dit nu juist ook. Als er iets is wat waarde heeft, dan is het dat. En ja, waar bewaar je ze? Je bewaart ze, en dat suggereert dat het een schat is. En waar bewaar je ze? In het hart.⟨/p> ⟨p>Ik heb expres eventjes een verwijzing naar Lucas 2 gemaakt. Daar lees je ook dat Maria de woorden gehoord had, en dan staat er dat ze die bewaarde in haar hart en overlegde wat ze betekenen mochten, overwegende wat de betekenis daarvan was. Kijk het maar eens na.⟨/p> ⟨p>Maar in ieder geval, je bewaart ze. Ze zijn tot je gekomen en waar zou je ze anders bewaren? Zoals de woorden van God trouwens in het algemeen. Je leest dat al in de tabernakel: wat gebeurde er met de Schriften? De woorden van God werden bewaard in het hart, letterlijk en figuurlijk, in het hart van het heiligdom, van de ark. Want dat schrijft Johannes hier als redengevend...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4400" title="Speel af vanaf 01:13:20">▶ 01:13:20⟨/button> ⟨span>Kairos: de Bestemde Tijd Is Nabijgekomen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want het tijdstip, of de bestemde tijd, is nabij. Hier staat een woord, in het Grieks is dat kairos. Dat is soms wat lastig in het Nederlands weer te geven. Je hebt namelijk twee woorden voor tijd. Het is niet helemaal correct wat ik nu zeg, maar het ene is tijd in de kwantitatieve zin: chronos, chronologie; dat is gewoon eigenlijk ons woord tijd. Maar je hebt ook tijd in de kwalitatieve zin en dan gaat het over een specifieke tijd. Dan krijgt het de gedachte van een gelegenheid of, zoals hier in de interlineair staat, de bestemde tijd of het tijdstip of het moment. In ieder geval een specifieke tijd of gelegenheid. In het Nederlands is dat wat lastig om dat concordant weer te geven, maar u moet het even weten. Vandaar ook dat ik het zeg. Want het tijdstip of de bestemde tijd die... Welke bestemde tijd? Die in de woorden van deze profetie staan geschreven. Dat lijkt me duidelijk. Johannes zegt: dat is nabij.⟨/p> ⟨p>Ja, nu is dat wel even een punt waar we het nog eens over moeten hebben. Want hoe kan dat nou? God, het was tweeduizend jaar geleden nabij. Hoe rekbaar kan een begrip zijn? Maar dat woord nabij betekent gewoon inderdaad nabij. Maar wat is de gedachte daarbij? Het is binnen handbereik ook, of zo u wilt: voor het grijpen. En dat heeft een diepere laag dan u misschien op het eerste gezicht zou denken. Want het idee is — dat zie je meteen al in het Nieuwe Testament als Johannes komt, of de Heer Jezus trouwens ook bij Zijn optreden zegt: "Het koninkrijk der hemelen is nabijgekomen." Exact hetzelfde woord: is nabijgekomen. Nu kun je verdedigen: "Ja, maar dat is ook inderdaad gebeurd." Jawel, maar waar de Heer Jezus het over had, zou zich gaan openbaren. Maar hoezo was het nabijgekomen? Jazeker, het was nabijgekomen. Het breekt namelijk aan. Het tijdstip hier, laat ik me daartoe beperken, de bestemde tijd die in deze profetie beschreven staat, die is nabij. Dat wil zeggen: zodra Israël zich bekeert.⟨/p> ⟨p>Dat was de prediking. Eigenlijk is dat de grote clou ook in heel het Nieuwe Testament. Dat zie je in de Evangeliën, maar je ziet het ook in het boek Handelingen. Namelijk dat gepredikt wordt: Hij, de Messias, komt, Hij zal Zijn koninkrijk gaan openbaren in deze wereld en wij zullen terugkeren. En wanneer gebeurt dat? Nou ja, kijk, dan kun je het kwalificeren of kwantitatief beschrijven en zeggen hoeveel tijd het nog gaat duren, zo van: x-tijd. Nou, dat wordt dus in het Nieuwe Testament niet gedaan. De discipelen kwamen bij de Heer Jezus en zeiden: "Herstelt U in deze tijd..." Staat daar chronos? Nou, dat durf ik ook niet te zeggen. "Herstelt U in deze tijd het koninkrijk voor Israël?" En de Heer geeft geen concreet antwoord; Hij geeft ze gewoon een taak. Nou ja, Hij geeft wel antwoord, maar Hij zegt: "Het komt u niet toe te weten de tijden en gelegenheden." Dat is ook weer zo leuk, daar staan chronos en kairos in één adem: de tijden en gelegenheden die de Vader aan Zich ter beschikking heeft gehouden. Maar, zegt Hij, jullie zullen Mijn getuigen zijn, hier in Jeruzalem, te beginnen in Jeruzalem. Dus met andere woorden: of dat zo gaat gebeuren, of het in deze tijd gaat gebeuren, dat staat nog te bezien. Dat vertel ik je lekker niet, eventjes populair gezegd. Maar Hij vertelt wel: jullie zullen Mijn getuigen zijn.⟨/p> ⟨p>En ja, het is nabij. Het is optioneel, dat wil zeggen: het kan zo achter elkaar aanbreken. En dat is wat je ziet als Petrus op het tempelplein is, nadat hij die verlamde man daar bij de Schone Poort heeft genezen. Nou ja, hij geneest hem niet, maar in ieder geval: die man is genezen. En dan zeg je: "Ja, maar dat is een beeld van wat er voor jullie al is." Want die man keek omhoog en in de naam van Jezus Christus had Petrus gezegd: "Sta op." Nou, hij sprong zelfs op! Dat zou Israël gaan doen. En dat is wat Petrus dan zegt: het koninkrijk breekt dan baan. Dus er hoeft maar één ding te gebeuren en dan breekt het aan. Het antwoord wordt dus niet gegeven in de chronologische zin, in de kwantitatieve zin van: zolang duurt het nog. Want dan zou je zeggen: nog tweeduizend jaar. Nee, het wordt kwalitatief gezegd: het is op handen, het breekt aan zodra Israël zich bekeert. Dus in principe kan het morgen aanbreken, om het zo te zeggen. Daar is meer over te zeggen dan ik nu doe, maar het gaat even om het idee om het scherp te krijgen. Het is inderdaad nabij. Het is optioneel; het kan zo achter elkaar aanbreken en zich openbaren en verschijnen.⟨/p> ⟨p>Daar komt trouwens nog een punt bij — en al deze dingen komen ongetwijfeld nog wel aan de orde in deze lange serie die we wellicht voor de boeg hebben — maar er zit nog een aspect bij en dat is dat sinds de komst van Christus de laatste dagen zijn aangebroken. Want als je aan een Jood vraagt wanneer de eindtijd is — dat is een typische term uit het boek Daniël — of wanneer de laatste dagen zijn? Nou, die term blijkt gereserveerd te zijn voor de dagen van de Messias. Maar is de Messias nu gekomen of niet? Geef daar maar eens antwoord op. Nou, ik zeg ja. Je kunt natuurlijk net zo goed ook "nee" zeggen, want het moet nog gebeuren. Maar het zijn de dagen van de Messias, en daar leven wij in. Dat daar een onderbreking is gekomen, een pauze enzovoorts, ja, dat heeft alles te maken met deze interval. Maar het idee is: de laatste dagen. Dat wil zeggen de dagen van de Messias, die zijn al aangebroken. En Hebreeën 1 zegt dan ook dat God eertijds op vele malen en op velerlei wijzen tot onze vaderen gesproken heeft door de profeten, en nu in het laatst van deze dagen heeft Hij gesproken in de Zoon. Met andere woorden: nu Hij in de Zoon spreekt, via de Zoon, zijn de laatste dagen aangebroken.⟨/p> ⟨p>Er zit trouwens nog een kant aan en dat is dat zelfs al duurt het tweeduizend jaar, dan is dat voor God twee dagen. En dat vind ik ook erg kort. Het hangt ervan af; als je in de stoel van de tandarts zit is twee minuten erg lang, maar een vakantie van twee dagen is erg kort. Je ziet dat het begrip nabij heel betrekkelijk is. Daar zitten verschillende kanten aan. Het is optioneel, voorwaardelijk, conditioneel zoals dat heet. Het heeft ook nog de relativiteit van: ja, wat is kort? Maar goed, het tijdstip, zegt Johannes hier — en hier is de gedachte ook nog steeds: het is nabij — het getuigenis is gegeven aan Israëlieten en nog steeds was daar ook de verwachting van Johannes dat het in die dagen geopenbaard zou worden. Daarover had ik nog iets willen vertellen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4939" title="Speel af vanaf 01:22:19">▶ 01:22:19⟨/button> ⟨span>Het Gerucht Rond Johannes en de Dag Des Heeren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want over deze Johannes deed een gerucht de ronde. Ik neem u even mee naar het 21ste hoofdstuk van zijn evangelie, het laatste hoofdstuk van het Johannesevangelie. Dat is de geschiedenis waarbij ze bij het Meer van Gennesaret zijn en Petrus in ere wordt hersteld rond dat kolenvuur. Geen kampvuur – een kampvuur is weer wat anders – maar een kolenvuur. Waar hij ooit zijn Meester had verraden, daar werd hij nu hersteld.⟨/p> ⟨p>Er ontspint zich daar een heel gesprek en Jezus zegt tegen Petrus, terwijl het over Johannes gaat, de discipel die Hij liefhad: "Als Ik wil dat hij blijft totdat Ik kom, wat gaat het jou aan? Jij, volg Mij!" Met andere woorden: dat gaat jou helemaal geen bal aan. Als Ik wil dat hij blijft totdat Ik weerkom, dan gaat jou dat niets aan.⟨/p> ⟨p>Dit woord ging vervolgens uit onder de broeders – de twaalf, of in ieder geval degenen die hierbij waren – dat die leerling niet sterven zou. Dat was niet correct, maar het was wel de gedachte die ontstond. Johannes rectificeert dat misverstand zelf. Hij schrijft: "Maar Jezus zei niet tegen hem dat hij niet sterven zal, maar: Als Ik wil dat hij blijft totdat Ik kom, wat gaat het jou aan?" Dat is iets heel anders; daar zit die conditie in. Als Ik dat wil, dan gebeurt dat zo.⟨/p> ⟨p>Waar het mij nu vooral om gaat, is de verwachting die er onder de broeders was. Dit waren niet de eersten de besten; het waren mensen zoals Johannes, of zoals Paulus hen noemt: steunpilaren. Deze mensen hebben tientallen jaren gedacht en verwacht dat Johannes de terugkeer van Jezus Christus zou meemaken. U begrijpt dat wanneer je een generatie verder bent – laten we ervan uitgaan dat de Heer in het jaar 30 het aardse toneel verliet en we in het jaar 70 een generatie verder zijn – de situatie veranderde. Dat is het jaar waarin Jeruzalem met de grond gelijk werd gemaakt. Toen tekende zich af dat Israël zich absoluut niet wilde bekeren; integendeel, ze hebben zich massaal afgekeerd van het evangelie.⟨/p> ⟨p>Dat bracht onder de broeders een enorme desillusie teweeg. Men dacht: "In onze dagen... wij zijn geroepen om te getuigen, te beginnen in Jeruzalem, want het Koninkrijk is nabijgekomen." Maar toen Israël zich niet bekeerde, moest men ineens totaal gereset worden. Petrus zegt aan het eind van zijn leven: "Als je echt wilt weten hoe dat zit met dat uitstel en die lankmoedigheid, en waarom het maar niet gebeurt, dan moet je bij Paulus wezen." In al zijn brieven spreekt hij daarover. Dat doen wij natuurlijk ook altijd: als je wilt weten hoe het precies zit, moet je bij Paulus zijn. Dat zei Petrus zelf, de man die nota bene het misverstand deelde dat het allemaal nog in de dagen van Johannes zou gebeuren. Johannes zou het nog meemaken, dus binnen die generatie.⟨/p> ⟨p>Dat wilde niet zeggen dat Petrus dacht dat hijzelf niet zou sterven; de Heer had hem immers verteld dat zijn einde zou komen. Maar hij dacht wel: "In onze generatie gaat het gebeuren, want mijn vriend, medearbeider en mede-apostel Johannes gaat het nog meemaken." Dat had de Heer niet gezegd, maar het was wel de verwachting. Die verwachting zie je in het Nieuwe Testament op alle mogelijke manieren terugkeren. Totdat het boek Handelingen is afgesloten, blijft dit officieel de gedachte: in onze generatie zou het zomaar kunnen gebeuren.⟨/p> ⟨p>En als Johannes hier dan schrijft: "want het tijdstip is nabij", dan heeft hij het feitelijk ook meegemaakt. Nu ga ik het even moeilijk maken zo aan het eind van de avond: Johannes heeft het in de geest meegemaakt. Hoe dan? In de Openbaring. Laat ik het anders zeggen: niet de Heer is in de dagen van Johannes gekomen, maar Johannes is in de Dag des Heeren gekomen. Kan dat ook? Jazeker, dat staat in vers 10 van ditzelfde hoofdstuk. We gaan dat vanavond niet meer behandelen – we zijn nu bij vers 3 en de volgende keer pakken we de draad op bij vers 4 – maar wat ik wil zeggen is: Johannes heeft inderdaad de terugkeer van de Heer Jezus Christus en alles wat daarmee verband houdt, de Dag des Heeren, meegemaakt en zelfs gezien. Hij heeft als het ware een tijdreis gemaakt, om het even modern te formuleren. Hij is verplaatst naar de Dag des Heeren en heeft al die dingen waargenomen en beschreven in dit boek.⟨/p> ⟨p>Het gerucht dat de ronde deed, was dus niet helemaal correct in de zin dat het niet was wat de Heer letterlijk gezegd had, maar er zat wel degelijk een kern van waarheid in. Waarvan akte. Zullen we het hierbij laten? Ik zie dat het vijf voor tien is. Ik zou nu eigenlijk verder moeten met vers 4, maar daar vangt weer een nieuw gedeelte aan. Ik stel voor dat we daar de volgende keer mee verder gaan.⟨/p>