⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik op Handelingen 27 en de Ondergang in de Volkerenzee⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De 45e avond dus, zoals we zojuist al even memoreerden. Het einde is in zicht; dat wil zeggen dat we bij het laatste hoofdstuk van het boek Handelingen zijn aangekomen. Voor degenen die dit via internet beluisteren: we hebben de planning om nog drie avonden aan dit hoofdstuk te wijden. Dat betekent ook dat ik me enigszins moet gaan disciplineren om het in drie avonden te voltooien: vanavond, de volgende avond aan het eind van deze maand – wat was het ook weer, 31 mei? – en op 28 juni nog een keer. Dan hebben we in totaal 47 avonden gehad. Ja, 45, 46... nee, 47. Het valt ook niet altijd mee om te tellen.⟨/p> ⟨p>Met dat hoofdstuk gaan we dus beginnen, maar ik stel voor om nog even terug te blikken op wat we tot dusver hebben gezien. Daarbij beperk ik me tot het voorgaande gedeelte, vanaf hoofdstuk 27 vers 1 tot aan hoofdstuk 28 vers 15, dus halverwege dit laatste hoofdstuk. Dat is een beschrijving van Paulus' reis naar Rome. Hij is een gevangene vanwege Israëls afwijzing, en hij is dat ten behoeve van de natiën. Zo formuleert hij dat ook vanuit de gevangenis wanneer hij een brief schrijft, de Efezebrief. Daarin zegt hij dat hij een gevangene is voor de natiën, maar dat is hij dus vanwege Israëls afwijzing.⟨/p> ⟨p>Ik zeg het er nu ook even bij omdat die reis naar Rome een beschrijving is van wat er historisch is gebeurd, maar het is veel meer dan dat: het is een illustratie van het feit dat het evangelie door Israël al is afgewezen, waardoor Israël als natie ook verloren ging, omkwam of ten onder ging in de volkerenzee. Dat zie je in dat hoofdstuk uitgebeeld; we hebben het daar uitgebreid over gehad. In hoofdstuk 27 lees je dat Paulus' raad om daar op Kreta toch te overwinteren door de stuurman en door de reder van het schip in de wind wordt geslagen. Ik realiseer me nu eigenlijk dat dit een tamelijk dubbelzinnige manier van uitdrukken is, want het ging juist fout vanwege de wind – wat zeg ik, de orkaan die daar zou gaan waaien.⟨/p> ⟨p>Paulus' raad wordt door de stuurman en de reder van het schip in de wind geslagen. Het is een uitbeelding van Israëls leiding. Dat schip is een uitbeelding van Israël, en de stuurman en de reder zijn een beeld van de politieke en godsdienstige leiders van het volk. Ze hebben niet naar Paulus' raad geluisterd en dat wordt het schip fataal. Eerst gaat de lading verloren – het graan, een beeld van het Woord dat ze met zich meedroegen – en tenslotte, na vele weken rondgedobberd te hebben waarbij hun alle moed en hoop werd ontnomen, breekt het schip.⟨/p> ⟨p>Maar – en dat is Paulus' reis en Paulus' woord ook vanaf de aanvang – niemand zou verloren gaan; allen zouden behouden aankomen. Geen kalme reis, zoals we dat op vele wanden zien uitgedrukt, maar het is precies de waarheid van Handelingen 27: God belooft geen kalme reis, maar wel een behouden aankomst. En dat geldt voor iedereen. Feitelijk is dit hoofdstuk 27, en wat Paulus' rol en bediening daarin is, illustratief voor zijn hele boodschap. Aan de ene kant is het een slechte boodschap voor wat Israël betreft: Israël gaat voor een zekere tijd ten onder in de volkerenzee. Dat is het slechte nieuws. Het goede nieuws is dat allen behouden zullen aankomen. Dat is juist de boodschap van de genade Gods die reddend is verschenen. Paulus zegt het in Titus 2: de genade Gods is reddend verschenen, redding brengend voor alle mensen. En dat is wat in dat hoofdstuk naar voren gebracht wordt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="292" title="Speel af vanaf 04:52">▶ 04:52⟨/button> ⟨span>Het Tweeluik van Handelingen 28: Paulus' Ontvangst bij de Natiën⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En daar gaan we het vanavond over hebben: hoofdstuk 28, de verzen 1 tot en met 15. Dat gedeelte beschrijft in de eerste tien verzen de overwintering op het eiland Malta, en vervolgens in de verzen 11 tot en met 15 het vervolg van Paulus' reis tot aan Rome toe. Vanaf vers 16 gaat het over zijn verblijf aldaar, en daar sluit het boek dan ook mee af.⟨/p> ⟨p>Ik zou het ook zo kunnen vertellen, en dat geeft meteen een typologische indruk van dit hele verhaal van Paulus' reis naar Rome. Je zou kunnen zeggen dat hoofdstuk 27 de reis vanuit het ene oogpunt beschrijft, terwijl Handelingen 28, en dan met name Paulus' verblijf op Malta, vanuit een ander venster wordt bezien. Ik noem het daarom met recht een tweeluik: twee vensters op hetzelfde panorama, maar vanuit twee verschillende perspectieven bezien.⟨/p> ⟨p>Handelingen 27 beschrijft de schipbreuk, wat een type is van Israëls ongeloof en hun ondergang in de volkenzee. Handelingen 28 beschrijft eveneens Paulus' reis naar Rome, maar dan als een beschrijving van het verblijf op Malta. Dat is een type van Paulus' ontvangst onder de natiën, waar hij welwillend wordt opgenomen. Waar Israël het afwijst, vindt hij daarentegen bij de natiën ingang en wordt hij daar ontvangen.⟨/p> ⟨p>Dat is ook precies wat hij aan het einde van Handelingen 28 zegt. Vers 28 is daarin zo'n markant vers: "Het zij u dan bekend dat dit heil Gods naar de natiën gezonden werd en die zullen dan ook horen." Niet meer zien, maar wel horen. Dat zijn de twee vensters of de twee verschillende gezichtspunten van waaruit Paulus' reis bezien moet worden. Dat is ook de typologische, illustratieve betekenis van wat er hier eigenlijk gaande is.⟨/p> ⟨p>Laten we de draad meteen oppakken in vers 1. Daarin zie je trouwens ook dat het een direct vervolg is op wat we hebben gezien, namelijk dat de mensen, de bemanning van het schip en alle mensen die meevoeren — 276 man, weet u nog? — uiteindelijk aanspoelden aan land. En dan lees je in vers 1:⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="469" title="Speel af vanaf 07:49">▶ 07:49⟨/button> ⟨span>Aankomst op Malta en de Menslievendheid van de Barbaren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Van die hoofdstukindeling moet u zich niet te veel aantrekken, want die is pas veel later aangebracht. Het is alleen maar handig om dingen terug te vinden, maar dat is het dan ook wel zo ongeveer. En toen wij behouden aankwamen — alle 266 opvarenden dus — beseften we dat het eiland Malta wordt genoemd. Dat wisten ze in aanvang nog niet; ze hadden alleen gezien dat er een baai was. Het is trouwens interessant, want tot op de dag van vandaag wordt die baai ook zo aangewezen. Voor de helderheid toon ik u even een kaartje. Dat is het heerlijke als je een boek als Handelingen met al die reizen bespreekt: dat je een kaart kunt tonen en al die plaatsnamen die genoemd worden, kunt aanwijzen. Dan krijg je er een veel duidelijker beeld bij.⟨/p> ⟨p>Paulus was dus in Myra geweest, weet u nog? Hij was langs Rhodos gevaren, dat bekende eiland, en bij Salmona aangekomen bij de Goede Reden, oftewel Fair Havens. Nou ja, toen zijn ze weggevaren en in de grote problemen gekomen. Ze hebben wekenlang rondgedobberd op de Middellandse Zee en uiteindelijk komen ze dus hier aan op het eilandje Malta. Was het trouwens niet onlangs nog, redelijk recent, dat er een grote conferentie van wereldleiders op Malta werd gehouden? Zoiets staat me bij. Ik zal deze kaart vanavond wellicht nog een paar keer laten zien, maar hier ziet u dus het eilandje Malta. Om even in te zoomen op het eiland: de baai waar Paulus het over heeft, daarvan wordt algemeen aangenomen dat dit de huidige St. Paul's Bay is geweest. Vandaar ook dat het daar nog steeds zo heet.⟨/p> ⟨p>Ik ben zelf nooit op Malta geweest, maar het eiland schijnt vergeven te zijn van de herinneringen aan Paulus' verblijf, ook al was hij daar slechts drie maanden. Er zijn allerlei kerken en standbeelden, ook in de hoofdstad Valletta. Namen die we in het verslag tegenkomen, zoals Publius en Julius de centurio — de Romeinse hoofdman — zie je daar overal terug. Er zijn talloze kerken en kathedralen naar hen genoemd; Paulus wordt daar zeer geëerd. Men wijst ook grotten aan waar hij verblijf zou hebben gehouden. Er is natuurlijk ook weer heel veel bij gefantaseerd. Als ik die grote standbeelden zie, denk ik wel eens bij mezelf: dat is natuurlijk vooral weer rooms-katholiek werk. Men pocht op grote gebouwen en uiterlijk vertoon, maar van de boodschap heeft men vaak niets vernomen. Alleen al het feit dat men van die reusachtige beelden van Paulus maakt; het is maar goed dat hij het nooit zelf gezien heeft. Dat staat zo haaks op wat hij juist te melden had. Maar goed, dit is dus de baai waar ze vermoedelijk gestrand zijn.⟨/p> ⟨p>En dan lees je: "en de barbaren verschaften ons", zo staat het er eigenlijk letterlijk. Het woord 'barbaar' betekent in deze context simpelweg 'niet-Grieks sprekend'. Als u een NBG-vertaling hebt, dan staat er 'de inlanders' en ik meen dat de Statenvertaling 'barbaren' zegt. Het punt is dat het woord bij ons inderdaad de klank heeft van onbeschaafd, want Grieks was destijds de taal van de beschaving. Dat betekende dus dat alles wat niet Grieks sprekend was, werd aangeduid als barbaar. Het was gewoon een vaststelling: dit zijn de inheemse volkeren, mensen die de Griekse taal niet machtig zijn. Daarin kán de notie van onbeschaafdheid zitten, en dat heeft het woord in ons taalgebruik nog steeds. Bij ons woord 'barbaars' vinden we weinig positieve gedachten; we associëren het met onbeschoft of monsterlijk. Maar dat is hier helemaal niet de gedachte.⟨/p> ⟨p>Ik zal u een paar voorbeelden geven, want in het Nieuwe Testament wordt het woord 'barbaar' nog diverse keren gebruikt, met name door Paulus in zijn brieven. In de NBG-vertaling van Romeinen 1 vers 14 zegt hij bijvoorbeeld: "Zowel tegenover Grieken als tegenover niet-Grieken, zowel tegenover wijzen als tegenover onwetenden, ben ik een schuldenaar." Maar daar staat letterlijk: "van Grieken en van barbaren". 'Niet-Grieken' is een correcte vertaling van de betekenis, maar letterlijk staat er dus 'barbaren'. En in 1 Korinthiërs 14 staat: "Indien ik nu de betekenis van een klank niet ken, zal ik voor iemand die spreekt, een vreemde zijn." Maar letterlijk staat er: "dan zal ik een barbaar zijn". Dat wil zeggen: iemand die van een ander volk is en de gangbare taal niet spreekt. Een bekend voorbeeld is Kolossenzen 3 vers 11, waar het gaat over het lichaam van Christus: "waarbij geen onderscheid is tussen Griek en Jood, besneden of onbesneden, barbaar en Scyth, slaaf en vrije, maar alles en in allen is Christus."⟨/p> ⟨p>Dat zijn zo een aantal voorkomens van het woordje barbaar. Het komt hier dus gewoon neer op de inwoners van Malta: de Maltezen. Het waren Maltezen, maar ze spraken geen Grieks. Het was overigens een Romeins gebied. Het eiland is ongeveer 15 bij 30 kilometer groot, wat neerkomt op ongeveer twee keer de grootte van Texel. In die orde van grootte moet u denken. En die barbaren verschaften ons "buitengewone menslievendheid". Wij zouden in ons modern Nederlands zeggen: ze gedroegen zich juist niet barbaars. Het is interessant dat het Griekse woord dat hier gebruikt wordt, 'philanthropia' is. Dat is ons woord filantropie. Dat betekent letterlijk genegenheid voor de mens: 'anthropos' is mens en 'phileo' heeft te maken met liefde of genegenheid.⟨/p> ⟨p>Ze verschaften ons buitengewone menslievendheid. Moet u zich voorstellen: 266 man was daar aangespoeld op het land. Het valt op hoe ze werden ontvangen, want vaak werden schipbreukelingen die aanspoelden helemaal niet vriendelijk behandeld, maar juist beroofd. Als er zo’n schip vergaan was vlak voor de kust, dan waren er dikwijls kostbaarheden aan boord en was er wat te halen. Dergelijke overlevenden werden bepaald niet altijd menslievend benaderd. Dat deze barbaren zich nu zo opstelden ten opzichte van de schipbreukelingen, was dus opmerkelijk. Ze staken een houtvuur aan en namen hen allen bij zich vanwege de aanstaande regenbui en vanwege de kou. U moet zich realiseren dat de winter naderde. De vastendag was al voorbij, dus het was waarschijnlijk al ergens na september of oktober. Ze hadden bovendien een paar weken rondgedobberd op zee, dus inmiddels was het zeker al november. De winter was in aantocht en dit is wat de eilandbewoners voor hen deden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1067" title="Speel af vanaf 17:47">▶ 17:47⟨/button> ⟨span>Paulus bij het Vuur en de Beet van de Gifslang⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We lezen dat Paulus een zekere hoeveelheid aanmaakhout samenbundelde. Sprokkelhout of dor hout; dat hangt een beetje af van welke vertaling je neemt, maar Paulus deed in elk geval mee. Hij hielp daadwerkelijk mee op dat strand. Terwijl hij die hoeveelheid aanmaakhout samenbundelde en op het houtvuur legde, droeg hij zijn steentje bij aan de menslievendheid die daar getoond werd.⟨/p> ⟨p>Ik vind het trouwens mooi om daarbij te bedenken dat dit woord voor menslievendheid – filantropie – in het Griekse Nieuwe Testament nog op een andere plek wordt gebezigd, namelijk in Titus 3. Daar lezen we: "Maar toen de goedgunstigheid en de filantropie verscheen van de Redder, onze God." Hier in Handelingen 28 wordt dat woord gebruikt voor de Maltezen, maar in Titus gaat het over Gods menslievendheid. En waarin bewijst die zich? Wel, in het feit dat Hij onze God en Redder is. Ik citeerde zojuist trouwens ook Titus 2 vers 11: "De reddende genade van God is verschenen, redding brengend voor alle mensen." Dat is filantropie bij uitstek.⟨/p> ⟨p>De Maltezen bewezen dus een buitengewone menslievendheid en Paulus profiteerde daar niet alleen van, hij droeg er ook letterlijk aan bij. Hij legde hout op het vuur en zorgde voor warmte en voor licht. Dat bedoel ik ook een beetje dubbelzinnig: hij zorgde voor licht en voor warmte, precies wat hij altijd deed. Maar er kwam een gifslang vanwege de warmte naar buiten, die zich vasthechtte aan zijn hand.⟨/p> ⟨p>Ik kan het niet helpen, maar als ex-tuinder denk ik bij het woord 'gifslang' eigenlijk altijd aan zo’n slang waarmee gif gespoten werd. Zo noemden wij dat: de gifslang. Maar daar gaat het hier uiteraard niet over; het gaat hier over een giftige slang. In de NBG-vertaling wordt het vertaald met 'adder', een giftige slang. Dit woord wordt nog een aantal keren in de Evangeliën gebruikt, meestal door de Heer Jezus Zelf, maar ook een keer door Johannes de Doper, wanneer hij de Sadduceeën en de geestelijke leidslieden aanspreekt als 'adderengebroed'. "Jullie zijn een broedsel van adders, van giftige slangen." Dat is niet bepaald politiek correct, nee.⟨/p> ⟨p>Maar die gifslang kwam vanwege de warmte naar buiten; zo’n beest kan natuurlijk niet tegen die hitte. Ook figuurlijk is dat waar: de slang – en dan bedoel ik de oude slang – kan niet tegen de warmte waar Paulus over spreekt. Dan komt hij tevoorschijn. De tekst zegt dat de slang zich vasthechtte aan zijn hand. De NBG-vertaling zegt dat hij zich 'vastbeet'. Dat zal het inderdaad zijn: hij beet zich vast. Niet omdat hij zich eromheen geslingerd had, veronderstel ik, maar omdat hij zijn tanden erin had gezet.⟨/p> ⟨p>Toen de barbaren het beest aan zijn hand waarnamen, reageerden ze direct. Het woord 'beest' komen we in het boek Openbaring ook nogal eens tegen, als het gaat over het beest uit de zee of het beest uit de aarde. Het duidt op een wild, gevaarlijk dier. De barbaren namen dat waar en ze zeiden tegen elkaar: "Deze mens is ongetwijfeld een moordenaar."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1334" title="Speel af vanaf 22:14">▶ 22:14⟨/button> ⟨span>De Wraakgodin Justitia en Paulus' Triomf over de Dood⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De Maltezen waren erg menslievend, maar ze waren ook erg bijgelovig, zo blijkt uit hun reactie. Hun redenering was: deze mens is ongetwijfeld een moordenaar die, nu hij behouden uit de zee is gekomen, door de gerechtigheid niet wordt toegestaan te leven. Hoewel hij weliswaar is ontkomen aan de gevaren van de zee, neemt de gerechtigheid wraak en zal zij hem alsnog niet in leven laten.⟨/p> ⟨p>Het woord voor 'gerechtigheid' dat hier wordt gebezigd, is een bekende term uit de Griekse mythologie; het was de naam van de wraakgodin, een dochter van Zeus. In de NBG-vertaling staat hier inderdaad 'de wraakgodin'. Dat is de godin van de wraak, de godin die zorgt dat het recht alsnog gehandhaafd wordt. U moet zich de gerechtigheid hier dus gepersonificeerd voorstellen. Het is een vrouwelijk woord, een godin waarvan zij denken dat zij Paulus nu alsnog zal breken en zal doen sterven. Wij kennen dat nog een klein beetje in onze term 'Vrouwe Justitia'. Zij wordt voorgesteld als een vrouw, en Justitia betekent natuurlijk het recht of de gerechtigheid, maar wij denken daarbij niet meer direct aan een godin. Deze Maltezen, deze barbaren of inlanders, deden dat echter wel.⟨/p> ⟨p>Zij verwachtten dat Paulus ter plekke het loodje zou leggen, maar wat gebeurt er? Hij schudde het beest in het vuur en leed geen enkel kwaad. Zonder enig letsel te ondervinden, zegt de NBG-vertaling. Typologisch is dat ook veelzeggend. Paulus wordt hier geconfronteerd met een slang, een giftige slang. Natuurlijk is dat letterlijk zo, maar typologisch laat het zien dat hij onaantastbaar is voor de slang, de oude slang, de Diabolos: de dooreenwerper met zijn gespleten en giftige tong.⟨/p> ⟨p>Dit doet me denken aan wat we van deze zelfde apostel lezen vanuit de gevangenis in Efeze 6. Daar schrijft hij dat we niet hebben te strijden tegen de macht van de Diabolos — want die heeft hij namelijk niet — maar tegen zijn methodieken. Tegen de listen van de duivel, staat er in de NBG-vertaling, maar letterlijk gaat het om de methodieken of de strategieën van de Diabolos. Als je staat op het fundament zoals Paulus dat leert, dan heb je daar geen enkel kwaad van te duchten. Hij schudde het beest in het vuur en leed zelf geen enkel kwaad.⟨/p> ⟨p>De Maltezen verwachtten dat hij dadelijk een ontstekingsreactie zou krijgen of dat hij zou opzwellen — wat een ontstekingsreactie in feite is — of dat hij dood zou neervallen. Er zijn allerlei soorten giftige slangen en adders waarbij sommigen direct het zenuwgestel aantasten en anderen voor een verlamming zorgen, maar in ieder geval zou het een dodelijke afloop hebben. Terwijl zij lange tijd wachtten, zagen ze echter niets abnormaals bij hem gebeuren. Er gebeurde helemaal niets bijzonders, ondanks de tijd die ze namen om te kijken wat er gebeurde.⟨/p> ⟨p>Dan slaat hun mening ineens compleet om. Dat ligt ook voor de hand, want ze werden door de feiten ingehaald. Het blijkt anders te zijn. Eerst hield men Paulus voor een handlanger van de dood, een moordenaar, maar nu blijkt hij sterker dan de dood. Eerst een handlanger van de dood die in de macht van de dood is, maar nu blijkt hij zelfs onaantastbaar te zijn voor de dood. Dat is natuurlijk precies de kern van zijn boodschap. Hij is sterker dan de slang en hem die de macht van de dood heeft. Ik moet daarbij denken aan Hebreeën 2: hem die de macht van de dood heeft, die is ontroond. En wij kennen Hem die de macht over de dood heeft.⟨/p> ⟨p>Hun mening sloeg om en nu zeiden zij dat hij een god was. Je krijgt hier eigenlijk een herhaling van een soortgelijke geschiedenis die we eerder hebben gelezen in Handelingen 14. Dat was toen Paulus in Lystra was; daar lees je ook dat hij samen met Barnabas wordt aangezien voor goden. "De goden zijn in mensengedaante tot ons neergedaald," riepen ze toen. Paulus trok daar fel van leer en zei: "Nee, we zijn net als jullie zwakke mensen," en hij wees hen op de levende God. Hier in Handelingen 28 leest u dat allemaal niet; we weten niets van Paulus' verkondiging daar, maar we lezen wel van een paar markante gebeurtenissen. Hier slaat hun mening om en nu menen ze dat hij een god was.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1733" title="Speel af vanaf 28:53">▶ 28:53⟨/button> ⟨span>Publius, de Voornaamste Man, en de Typologie van de Drie Dagen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In de streken rondom die plaats bevonden zich landerijen die het bezit waren van de voornaamste man van het eiland. Letterlijk staat daar 'de eerste', ⟨em>protos⟨/em>. Waarschijnlijk was hij de eerste in de zin van bestuurder; een vertegenwoordiger van het Romeinse gezag. Zijn naam was Publius. Ik heb dat eens nagekeken, maar dat was in die dagen een heel bekende Romeinse naam, in dezelfde trant als Julius en Marcus, die ook allemaal op 'us' eindigen.⟨/p> ⟨p>Het is trouwens interessant dat de naam Publius is afgeleid van dezelfde stam als de woorden ⟨em>Populus⟨/em> en ⟨em>Publicus⟨/em>. Bij ⟨em>Populus⟨/em> — denk aan ons woord 'populair' — betekent het eigenlijk 'van het volk'. ⟨em>Publicus⟨/em>, publiek, komt ook uit het Latijn en betekent eveneens gewoon het volk, ⟨em>the people⟨/em>. In onze taal kennen we ook het woord 'gepeupel', wat via het Engels ook weer van ⟨em>people⟨/em> afkomt. In die naam zit dus dat woordje ⟨em>populo⟨/em>. Tegenwoordig zeggen we weleens 'popie-jopie', maar dat komt dus van populair: iemand van het volk zijn. Dat was de naam van deze man: Publius.⟨/p> ⟨p>Van deze man lezen we dat hij de voornaamste was. Het is trouwens opvallend dat we in de loop van de hoofdstukken al zo dikwijls zijn tegengekomen dat Paulus in aanraking komt met vooraanstaande mensen. Dat is in de praktijk ook heel effectief. Niet dat Paulus dit bewust gezocht heeft, maar zo is het gegaan. Contact met vooraanstaande mensen is effectief, want daarmee krijgt je boodschap gemakkelijker een veel groter bereik. We zijn dat inmiddels al heel wat keren tegengekomen; of hij nu in Korinthe was of in Thessalonica, altijd weer kwamen ze in aanraking met vooraanstaande mensen. In dit geval bevonden zich rondom de plaats waar ze waren aangeland stukken grond die het bezit waren van deze voorname man, Publius.⟨/p> ⟨p>Hij onthaalde hen, waarbij het niet helemaal duidelijk is wat hier precies met 'ons' bedoeld wordt. Ik mag aannemen dat het alleen de kring rondom Paulus is geweest en niet al die 276 man. Later in het verslag wordt ook duidelijk dat het woordje 'ons' of 'wij' inderdaad de kleinere kring betreft waarmee Paulus vervolgens verder reist. Het schip was immers gestrand en al die andere mensen zijn hun eigen weg gegaan. Interessant is trouwens dat deze Publius hen onthaalde en hen opnam. 'Op beminnelijke wijze', zo staat er; hij verleende hun gastvrijheid en logies, en dat drie dagen lang.⟨/p> ⟨p>Ik kan het niet nalaten om hier even bij stil te staan, want in dit hoofdstuk komen we maar liefst drie keer tegen dat er gesproken wordt over 'drie dagen'. Die hele termijn staat voor de onderbreking in de geschiedenis van Israël. Twee dagen, en als je inclusief rekent — dus na de tweede dag — krijg je de derde dag. U weet waarschijnlijk waar dat op doelt: de profetie van Hosea. Het heeft allemaal te maken met de tijd dat Israël terzijde wordt gesteld, tot op de tijd dat God het volk zal herstellen. Dat is dan de derde dag. Je kunt spreken over twee dagen als je exclusief rekent, maar als je rekent met drie dagen, dan is dat de inclusieve rekening. Dat is net zo als we in verband met de opstanding van de Heer Jezus lezen: soms staat er dat het 'na twee dagen' was, dan weer 'op de derde dag', en soms wordt het inclusief gerekend als 'na drie dagen'. Dat hangt er maar net vanaf vanaf welk moment je begint te rekenen.⟨/p> ⟨p>In ieder geval wordt hier gesproken over drie dagen, en we zullen die termijn vanavond waarschijnlijk nog wel een keer tegenkomen. Ook hier in Handelingen 28 heeft het zo duidelijk te maken met die onderbreking in de historie, waar de reis van Paulus nu juist een uitbeelding van is. Als er vervolgens in de loop van het verhaal iedere keer gewezen wordt op drie dagen — en trouwens ook op drie maanden, zoals we straks zullen zien — dan verwijst dat inderdaad naar die onderbreking in de heilsgeschiedenis. Aan het einde van dit hoofdstuk sluit de hele geschiedenis ermee af dat Paulus in Rome is en in zijn gehuurde woning verblijft gedurende de volle termijn van twee jaar. Iedere keer zien we dus die vermeldingen van twee en drie. Ze kregen daar dus beminnelijk gastvrijheid verleend, maar dan staat er in vers 8:⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2120" title="Speel af vanaf 35:20">▶ 35:20⟨/button> ⟨span>Wondertekenen Onder de Natiën als Demonstratie voor Israël⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het gebeurde dat de vader van Publius door koortsen en dysenterie gedrongen terneerlag. Het woordje ‘dysenterie’ kennen wij natuurlijk ook, maar dat is letterlijk wat hier staat: ⟨em>dysenterio⟨/em>. In de NBG-vertaling wordt er gesproken over ingewandskoortsen. Dat is waarschijnlijk gewoon wat het is: de rode loop. Het zou me niet verbazen als dat een wat oud-Nederlandse formulering is voor ingewandskoorts. Het heeft dus inderdaad met de ingewanden te maken; letterlijk staat er dus inderdaad: door koortsen en door dysenterie. Dat is de letterlijke, woord-voor-woord weergave.⟨/p> ⟨p>In ieder geval werd die vader van Publius daar dus door ‘gedrongen’. Samengedrukt. Misschien moet je dat heel letterlijk opvatten, namelijk dat hij er helemaal door ineenkromp van de pijnen. Hij lag terneer, staat er. Hij lag te bed, zegt de NBG-vertaling letterlijk. Paulus ging naar hem toe, kwam binnen en terwijl hij bad, legde hij hem de handen op en maakte hem gezond. Dat is het wonder wat hier plaatsvindt en dat is natuurlijk heel typerend voor het hele boek Handelingen en ook voor Paulus. Ook Paulus heeft een zeer belangrijke rol als het gaat om die wondertekenen.⟨/p> ⟨p>Ik heb in deze aantekening geschreven: Paulus' wondertekenen onder de natiën dienden als bewijs aan Israël voor zijn bediening, namelijk dat het heil Gods — de boodschap die hij bracht — inderdaad naar de natiën gezonden was. Israël heeft dat gezien. Je leest in Handelingen 15, tijdens die apostelvergadering, dat Paulus het woord neemt en de hele menigte zweeg, terwijl zij hoorden hoe Paulus en Barnabas ontvouwden hoeveel wonderen en tekenen God door hen deed onder de natiën. Dat moest juist de mensen daar in Jeruzalem en Israël ervan overtuigen dat de boodschap die Paulus nu onder de natiën mocht brengen, inderdaad een boodschap van Godswege was. We zullen dat straks trouwens ook nog even zien, want dat past ook helemaal in het slot van Handelingen 28.⟨/p> ⟨p>Ik lees eerst nog even wat er vervolgens gebeurt, want daar blijft het namelijk niet bij. Er staat: toen dit nu gebeurde — die genezing dus van de vader van Publius — kwamen ook de overigen op het eiland naar hem toe die zwakheden hadden, en zij werden genezen. Dit is heel demonstratief. Dat is precies het vers waar ik op doelde, Handelingen 28 vers 28, waar staat dat het heil Gods naar de natiën werd gezonden. Dat staat hier in Handelingen 28; zo sluit dit hoofdstuk af. Paulus is dan inmiddels in Rome gearriveerd en spreekt daar de Joodse leidslieden aan. Dan citeert hij het boek Jesaja en zegt: ‘Ga naar dit volk en zeg: Met het gehoor zullen jullie horen en toch niet begrijpen, en kijkend zullen jullie kijken en toch niet waarnemen.’⟨/p> ⟨p>Let op: Israël vernam de boodschap niet alleen via het gehoor, ze zagen het ook door de wondertekenen. En er staat bij: ‘Want het hart van dit volk is log gemaakt en met de oren horen zij zwaar en hun ogen sluiten zij toe, opdat zij niet waarnemen met de ogen en met de oren zouden horen en met het hart zouden begrijpen en zij zich zouden omkeren en Ik hen gezond zal maken.’ Waarom citeer ik dit? Wel, Israël heeft in het boek Handelingen vele wondertekenen gezien. Eerst in Jeruzalem door de handen van de twaalf. Vervolgens geloofde Israël niet en toen is Paulus geroepen en naar de natiën gegaan. Ook onder de natiën heeft Paulus vele wondertekenen verricht. Waarom? Opdat Israël er zeker van zou zijn en zeker zou weten — niet alleen doordat ze het horen, maar ook doordat ze het zien — dat het heil, de boodschap van redding, naar de natiën was gegaan. Hadden ze dit inderdaad ontvangen, hadden ze dit werkelijk gehoord en gezien en waargenomen, dan hadden ze het ook met hun hart begrepen en dan hadden ze zich omgekeerd. Dan zou God Zijn volk inderdaad ook hebben hersteld. Het is niet gebeurd — zo eindigt het boek Handelingen ook — maar dit is precies wat hun voorgehouden werd.⟨/p> ⟨p>Dat is precies wat Petrus zei in Handelingen 3. Er moest een struikeling plaatsvinden; dit moest gewoon gebeuren. Dit is Israëls struikeling. Je kunt wel zeggen: ‘Hadden ze het maar niet gedaan’, maar dit past in Gods plan. Dat is wat achteraf wordt vastgesteld en wat wij nu kunnen zien. In eerste instantie werd de boodschap gebracht en gedemonstreerd met wondertekenen, ook met de boodschap: ‘Als jullie geloven, als jullie dit inderdaad aanvaarden, dan zal de Messias terugkeren.’ En dan zal het Koninkrijk hier op aarde voor Israël en voor de hele wereld baanbreken.⟨/p> ⟨p>Wij hebben dus kennis van die drie geweldige brieven: Efeziërs, Filippenzen en Kolossenzen. Dat is waarom onze ogen geopend worden voor dit verhaal. Absoluut, dat kan niet missen. Het moest inderdaad zo gebeuren. Maar de boodschap in het boek Handelingen is inderdaad gebracht met het oog op Israël, opdat zij zich zou bekeren. Het is natuurlijk al verschillende keren aan de orde gekomen, maar ik hoop de laatste keer, als we de laatste verzen van het boek Handelingen zullen bespreken, dat dit nog wat uitgebreider aan de orde komt. Want dat is heel belangrijk.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2645" title="Speel af vanaf 44:05">▶ 44:05⟨/button> ⟨span>Het Fundamentele Verschil Tussen de Boodschap van de Twaalf en van Paulus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het is namelijk zo dat de twaalf feitelijk de boodschap prediken: "Als jullie je bekeren, dan komt de Heer terug en dan zal de Messias terugkeren." Dat is nog steeds met het oog op die verwachting. Paulus’ boodschap houdt nog steeds de mogelijkheid open dat Israël zich bekeert, maar Paulus vertelt nooit: "Als jullie je bekeren, dan komt de Heer terug." Hij waarschuwt hen juist. Dat zie je ook, net als op het schip; hij waarschuwt hen juist voor een drama.⟨/p> ⟨p>En dat is het verschil met de twaalf in de aanvang. Bij de Schone Poort wijzen zij hen op het geweldige perspectief van het Messiaanse Rijk dat zou kunnen baanbreken in hun dagen. Paulus is juist degene die zegt: "Als jullie je niet bekeren, dan gaat zich een drama voltrekken." Dus de klank, de optiek en de gevoelswaarde zijn heel anders. In het ene geval is het een goede boodschap, in het andere geval is het inmiddels een waarschuwing geworden.⟨/p> ⟨p>Dat is voor mij ook iets waar ik veel over heb mogen nadenken; over dit fenomenale gegeven. Hij ging heel ver in het contrast met de boodschap van de twaalf. Hij waarschuwde vanuit zijn verlangen, maar aan de andere kant wist hij het ook wel. Paulus ging er eigenlijk al van uit dat de deur al aan het dichtvallen was. Alleen in Handelingen 28 valt de deur definitief in het slot. Tot Handelingen 28 staat de deur nog weliswaar op een kier, maar hij staat nog open. Dat is eigenlijk wat zich aftekent gedurende al die hoofdstukken, vanaf hoofdstuk 1 tot en met 28.⟨/p> ⟨p>Ja, er zijn ook andere aspecten, zoals wat je leest in de brief van Petrus. In de tweede Petrusbrief lees je dat Petrus inmiddels ook zegt — omdat hij het dan inmiddels weet — dat het nog een hele tijd gaat duren. Dan zegt hij dat we wel weten wat er in de laatste dagen gebeurt, maar dat je niet meer moet denken in termen van onze dagen, maar meer in termen van duizenden jaren.⟨/p> ⟨p>Wat zeg jij? Ik heb het van de week al eens zo zitten lezen. Kijk het nog eens even na, zodat we het er in de pauze nog even over kunnen hebben, als je het niet erg vindt.⟨/p> ⟨p>En dan lees je nog: "En zij eerden ons," die inwoners van Malta, "zij eerden ons met vele eerbewijzen." Dat waren vele eerbewijzen, dankbetuigingen en geschenken in natura of geld. En toen wij wegvoeren, legden zij dingen aan boord die wij behoefden. Je kunt dan denken aan kleding, misschien aan voedsel of andere zaken. Het verblijf daar werd dus zeer gewaardeerd. En dan staat er: "Na drie maanden nu..."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2875" title="Speel af vanaf 47:55">▶ 47:55⟨/button> ⟨span>Vertrek met het Alexandrijnse Schip en het Kenteken Dioscuren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het was eerst drie dagen, maar na drie maanden — dat is precies de winterperiode, het winterseizoen — voeren wij weg in een Alexandrijns schip. Dat is interessant, want dat is de tweede keer; het eerste schip dat gebroken was, was immers ook een schip uit Alexandria. Dat graanvervoer... maar dit Alexandrijnse schip had overwinterd op het eiland en nu voeren ze daarmee verder. Dat was met het kenteken — dat wil zeggen het boegbeeld — Dioskuren.⟨/p> ⟨p>Dioskuren. En ik vind het nou zo leuk dat wij hier deze Bijbelstudie mogen houden op Castor. Het is niet nummer 47, maar Castor. Laat ik over de Dioskuren nog even dit zeggen — daar gaan we straks nog op verder, want het is echt heel boeiend. 'Dios' betekent 'van Zeus' en 'kouroi' betekent 'jongens' of 'zonen'; het zijn dus eigenlijk de zonen van Zeus. Het waren mythologische tweelingbroers met de namen Castor en Pollux. En ik vond het zo leuk... Pollux ligt hier vlak naast. De term 'Dioskuren' is Grieks; Castor en Pollux zijn de Romeinse namen van deze twee.⟨/p> ⟨p>In de oude vertaling staat 'Castor en Pollux'. Dat is vanuit het Latijn, maar eigenlijk staat er letterlijk 'Dioskuren'. Dat kennen wij nog wel, want Castor en Pollux — oftewel de Dioskuren — vormen een sterrenbeeld, een van de twaalf grote sterrenbeelden, en dat is Gemini. Oftewel Tweelingen. Ik weet niet in hoeverre u op de hoogte bent van sterrenbeelden, maar een van die sterrenbeelden is toch echt Tweelingen.⟨/p> ⟨p>Waarom zegt Lucas dat hier nu zo? Je zou kunnen zeggen dat het historisch gewoon zo was; dat schip voer nu eenmaal en dat kenteken heeft verder geen betekenis. Dat ga ik echter betwijfelen. Maar ik stel voor dat we eerst even gaan pauzeren.⟨/p> ⟨p>Zullen we weer verdergaan? We waren geëindigd bij het kenteken Dioskuren aan het slot van vers 11.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3038" title="Speel af vanaf 50:38">▶ 50:38⟨/button> ⟨span>De Profetische Betekenis van het Sterrenbeeld Tweelingen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We waren geëindigd bij Castor en daar begonnen we vanavond ook weer mee. Zoals we deze avond altijd 'aan Castor' zitten, dat vind ik dan wel weer grappig. We hadden het over dat kenteken waaronder dat schip voer: de Dioskuren. We stelden vast dat dit het sterrenbeeld Tweelingen is. Nu weet ik wel dat sommige mensen — en heel wat christenen eigenlijk — er niet aan kunnen denken, laat ik het zo formuleren, dat sterrenbeelden iets anders zouden zijn dan demonisch en occult belast en beladen.⟨/p> ⟨p>Ik heb jaren geleden — ik herinner mij dat dit zelfs in Rijnsburg was — een hele studiedag geleid over de betekenis van de sterrenbeelden. Tegenwoordig is die kennis enorm verloren gegaan. Dat komt natuurlijk mede doordat we sowieso het contact met de natuur steeds meer kwijtgeraakt zijn door alle automatisering en technologie. Trouwens, ook door al het kunstlicht zien we eigenlijk zelden meer sterrenlicht. We kijken letterlijk en figuurlijk ook niet meer omhoog. In vroeger dagen navigeerden zeelui bijvoorbeeld op de sterrenbeelden. Dat was een enorme kennis en men was ook doordrongen van de betekenis daarvan, of in ieder geval van het feit dat het een betekenis hád. Dat is prachtig.⟨/p> ⟨p>Want het loutere idee dat men dan zegt dat sterrenbeelden occult zijn... hoezo? God heeft de sterren geschapen en gemaakt. Psalm 147 zegt dat Hij de sterren bij name noemt. Er staat niet alleen dat Hij de sterren bij name noemt, maar ook de sterrenbeelden. Hij spreekt over de Orion en over de Pleiaden, het Zevengesternte. Die sterren vertellen — net wat zojuist werd aangehaald uit Psalm 19 — van de eer van God. De hemel vertelt Zijn eer. Kijk, de leugen van het heidendom is dat die sterrenbeelden van u en mij zouden spreken. Dat als ik naar die sterrenbeelden kijk en ik ben bijvoorbeeld geboren onder het sterrenbeeld Vissen, wanneer de zon in de maand maart door dat sterrenbeeld gaat, dit iets over mijn toekomst zou zeggen. Maar de sterren vertellen niet mijn heerlijkheid, maar Zijn heerlijkheid. Het uitspansel verkondigt het werk van Zijn handen.⟨/p> ⟨p>Daar gaat een geweldige spraak van uit. Niet alleen het feit dát er een God is, maar ook het hele verhaal ervan: de weg die de zon gaat als een jubelende held, zo staat het er. Ja, dat is geweldig, dat is het 'prentenboek' van God. Er zijn twaalf hoofdsterrenbeelden, want elk van die twaalf sterrenbeelden heeft ook weer drie decanen. In totaal zijn er dus 48 sterrenbeelden. Die decanen, dat zijn begeleidende sterrenbeelden. Men spreekt dan over drie boeken. Dat wil zeggen dat die twaalf hoofdsterrenbeelden verdeeld zijn in drie boeken van elk vier sterrenbeelden. Of, als ik de decanen ook nog meereken, dan zijn dat drie keer zestien sterrenbeelden.⟨/p> ⟨p>Ik vat het nu even samen, want het gaat me er nu niet om een verhaal te vertellen over de sterrenbeelden in het algemeen — dat zou veel te ver voeren — maar ik wil wel eventjes laten zien waarom die Dioskuren een belangrijke betekenis hebben, ook in verband met Handelingen 28 en wat daar gaande is. In het algemeen is het zo — en het makkelijkste om dat te onthouden — dat de sterrenbeelden eigenlijk het grote verhaal van God vertellen, vanaf de Maagd tot aan de Leeuw. Als ik het zo zeg, dan moet er toch in ieder geval wel een belletje gaan rinkelen, want het begint inderdaad allemaal met de Maagd die zwanger zal worden en het eindigt met de Leeuw van Juda die overwint. Dat is precies ook het verhaal van de sterrenbeelden. Het begint bij de Maagd, dat is vanouds het eerste sterrenbeeld, en het eindigt bij de Leeuw. Dat is het pad dat de zon gaat gedurende een heel jaar.⟨/p> ⟨p>Dat eerste boek, die eerste vier sterrenbeelden, gaat helemaal over de eerste komst van Christus. Je hebt daar bijvoorbeeld het sterrenbeeld De Weegschaal, dat te maken heeft met de prijs die betaald is, en uiteraard de Maagd waar het mee begint. In ieder geval gaan die sterrenbeelden over de eerste komst van Christus. Het tweede boek gaat eigenlijk over het resultaat daarvan, maar ook over de onderbreking: feitelijk over de tijd waarin wij nu leven. En dat derde boek van de sterrenbeelden beschrijft de tweede komst, oftewel de definitieve terugkeer van Christus, eindigend bij de Leeuw. Dat is dan het laatste sterrenbeeld.⟨/p> ⟨p>Over dat derde boek hebben we het nu even, want het tweede sterrenbeeld van dat derde boek is de Dioskuren: de Tweelingen, of Gemini, in welke taal je het ook zegt. Oftewel, dat zijn Castor en Pollux. Die Tweelingen, dat is heel grappig... ik zei al dat dit letterlijk 'tweeling' betekent: het zijn er twee, maar ze zijn eigenlijk één. Dat is toch wat een tweeling is? Dat is precies wat in dat sterrenbeeld wordt uitgedrukt. Of je het nou in het enkelvoud of meervoud zegt — een tweeling, de tweelingen, hij is er één van de tweelingen — essentieel is dat ze uit één ei komen. Dat zie je vervolgens ook bij de decanen die bij de Tweelingen horen. Essentieel is: het zijn er twee, maar ze zijn één. Dat betekent: Degene die straks in heerlijkheid zal verschijnen, is dezelfde als Hij die eens kwam in vernedering. Hij verschijnt 'in twee', maar het is één en dezelfde. Dat is wat in die tweeling wordt uitgedrukt.⟨/p> ⟨p>Dat zie je ook aan de namen. Pollux betekent letterlijk 'die geboren is uit het licht'. Lux is licht. Maar Castor betekent 'Richter'. Dit heeft te maken met de eerste komst van Christus en de tweede komst van Christus, maar ze zijn één. Dat is het idee. Zodat dat schip dat uit Alexandrië komt en het gezelschap vervolgens meeneemt, vaart onder dat teken, onder het kenteken en boegbeeld van de Dioskuren, van Castor en Pollux. Oftewel: Degene die twee zijn, maar feitelijk één. Degene die geboren is uit het licht, maar verschijnt als de Rechter of de Richter. Degene die — en dat is wat het woordje Richter eigenlijk ook betekent — alles rechtzet en rechtdoet.⟨/p> ⟨p>Daar gaat natuurlijk een sprake van uit, want dat betekent dat dit schip al wijst op de toekomst, op wat er gaat gebeuren op die derde dag. Precies dat is waar ook dit hele boek over gaat en waar het boek ook mee afsluit: op die toekomst. Goed, over die sterrenbeelden zouden we trouwens een heel seizoen kunnen wijden, over alle 48. Ik hou het even in beraad. Het is niet direct een Bijbelstudie, maar aan de andere kant: je bestudeert wel boeken. Je doet namelijk het Boek van de Natuur open.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3626" title="Speel af vanaf 01:00:26">▶ 01:00:26⟨/button> ⟨span>De Theologie van Twee Boeken: de Schepping en de Schriften⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat heb ik ooit geleerd op catechisatie: God heeft twee boeken, en dat zijn de Schrift en het boek van de natuur. Maar het zijn twee boeken met één Auteur. Dat wil zeggen: Eén heeft beide boeken geschreven. Het is trouwens heel boeiend – dat wil ik er nog even bij zeggen – wat we lezen in Psalm 19. Dat is die psalm die we zojuist citeerden: "De hemelen vertellen Gods eer en het uitspansel verkondigt het werk van Zijn handen." In dat hoofdstuk gaat het in het eerste deel over de glorie van God aan het uitspansel, en het tweede deel gaat over de glorie van de Torah, van Gods onderwijzing, de Schriften.⟨/p> ⟨p>Ik heb ooit een verhaal gehoord – ik hoop dat ik het goed kan navertellen; mijn vader vertelde dat een keer als ik me goed herinner – over iemand die op zondag niet naar de kerk was gekomen. Hij was gaan wandelen in de natuur en werd later aangesproken door de predikant waarom hij niet 'ter kerke' was gegaan. Toen zei die man: "Ach dominee, ik heb genoten van de natuur, want de hemelen vertellen Gods eer, toch?" Hij citeerde het in de berijmde zin: "Het ruime hemelrond vertelt met hart en mond Gods eer en heerlijkheid." En toen zei die predikant: "Ja, en dat is ook de berijmde psalm, maar Gods wet nochtans verspreidt een volmaakter glans." Met andere woorden: dan moet je bij de Schriften wezen. Hij bedoelde eigenlijk te zeggen dat de man toch maar in de kerk had moeten komen. Dat even terzijde, maar dat wilde ik even zeggen over die twee boeken.⟨/p> ⟨p>Want het is heel interessant als je dat leest in Psalm 19 over de hemelen, de zon, de maan en de sterren. Let dan eens op welke werkwoorden er gebruikt worden. Dat zijn werkwoorden als 'vertellen' en de constatering dat er een 'spraak' vanuit gaat. De hemelen vertellen Gods eer en het uitspansel verkondigt het werk van Zijn handen. Er staat dat van dag op dag kennis wordt verkondigd. Dat wat wij normaal gesproken toeschrijven aan de Schrift – namelijk dat de Schrift verkondigt, vertelt, dat er een spraak uit voortkomt en dat het kennis geeft – dat wordt daar gezegd van de schepping, van Gods werk.⟨/p> ⟨p>Als je vervolgens doorleest in het tweede deel van Psalm 19, dan gaat het over de Torah, over de Schriften. En wat doet die Schrift? Dan staat er: "Het is zoeter dan honing." Dat is eigenlijk een eigenschap die we zouden toeschrijven aan de schepping, iets wat je proeft als zoet als honing. En er staat: "Het verlicht de ogen." Maar dat is nu juist wat je zou zeggen van de maan en de sterren; dat zij de ogen verlichten. Nee, het wordt precies omgekeerd: de hemelen vertellen en prediken kennis, en de Schriften verlichten en zijn zoeter dan honing.⟨/p> ⟨p>Met andere woorden, de Bijbel is een schepping en de schepping is een Bijbel. U begrijpt wat ik bedoel. Trouwens, ik heb een dik boek in de kast staan van Friedrich Weinreb, dat heet "De Bijbel als Schepping". Eigenlijk is de hele Bijbel gewoon een creatie, een scheppingswerk. Maar omgekeerd is de schepping een groot boek waarin kennis en informatie gegeven wordt; dat wat wij normaal gesproken toeschrijven aan boeken, aan de Schriften.⟨/p> ⟨p>Uiteindelijk zijn het dus twee boeken met één Auteur. Het is dan ook volkomen logisch dat wat we zien aan de hemel en in de natuur dezelfde boodschap doorgeeft als wat we hier lezen. Logisch! Alle dingen zijn voortgekomen uit het Woord. Zonder dat is geen ding geworden dat geworden is. Alles draagt het DNA van het Woord, de Logos, dat wat God te zeggen heeft. Dus ja, de spraak is dezelfde, ongeacht waar we ons naartoe wenden, naar de Schrift of naar de natuur. Het is volstrekt identiek; het verwijst naar die ene grote God. Dat vind ik geweldig om te ontdekken. Of je het nu hebt over sterrenbeelden, over honing, over het verhaal van de bijen of de mier, noem maar op: alles in de natuur, of de seizoenen en hoe de dood wordt overwonnen en er nieuw leven komt zoals we dat nu in het voorjaar weer meemaken... het is allemaal de spraak van God Zelf.⟨/p> ⟨p>Weer terug naar Handelingen 28.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3979" title="Speel af vanaf 01:06:19">▶ 01:06:19⟨/button> ⟨span>De Reis Via Syracuse en Puteoli in de Schaduw van de Vesuvius⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We handelen dus over de Dioscuren. Met dat schip gaan ze verder en dan lees je in vers 12 dat ze aan land gingen te Syracuse. Syracuse — ik weet niet precies hoe je de klemtoon goed legt, maar dit is de hoofdstad van het eiland Sicilië. Heb ik het goed gezegd? Ja, ik ben namelijk iedere keer in de war met Cilicië. Dat is waar Paulus vandaan komt, waar Tarsus lag, daar bij het huidige Turkije. Laten we ons even tot de kaart wenden. Hier zie je het eilandje Malta en hier heb je de driehoek. En dit is dus... zei ik het nou weer? Sicilië, ja sorry, Sicilië.⟨/p> ⟨p>Tegenwoordig heeft het erg de reputatie een eiland te zijn waar de criminaliteit en de maffia heersen, maar dat even terzijde. Dit is dus de plaats waar ze naartoe voeren. Als ik me niet vergis, was dit een afstand van ongeveer honderd kilometer, dus dat was in een dag wel te doen. Dit was de hoofdstad. Trouwens, ik heb begrepen dat de naam in het Grieks — ik ben de exacte term even kwijt — eigenlijk 'het eiland van de drie hoeken' betekent. Het is gewoon een driehoek, en dat schijnt zelfs terug te komen in de vlag van Sicilië; die heeft ook een driehoekige vorm, net als de vorm van het eiland zelf.⟨/p> ⟨p>Dit is trouwens de straat tussen de 'Laars van Italië', zo heet dat toch? De Laars van Italië. Daar heb je zo'n kleine, gevaarlijke zeestraat of zeeweg en dat is de straat van Messina. Dat was dus de route die Paulus met dat schip vanaf Malta aflegde. Ze hadden drie maanden overwinterd op het eilandje Malta en vervolgens zijn ze verder gegaan en hier aangeland. We lezen: "En wij verbleven daar drie dagen." Weer drie dagen. Het is de tweede vermelding; de eerste was de drie dagen in het huis van Publius. Hier hebben we dus opnieuw een tussenstop van drie dagen, weer een onderbreking. En straks zullen we trouwens nog een keertje, nou ja straks, in vers 17 de drie dagen tegenkomen. Namelijk na drie dagen roept Paulus dan de voormannen van de Joden in Rome bij zich. Dus in één hoofdstuk heb je drie keer die vermelding van drie dagen. Drie keer drie is, zeg maar...⟨/p> ⟨p>"Vanwaar we omvoeren en Regium bereikten." Nou, dat is die punt van de Laars van Italië. Kijk, hier heb je dus Regium. Dit is helemaal de uiterste zuidpunt en ook het zuidpunt van die straat van Messina. Daar lag dus Regium, en dat zal ongetwijfeld weer een dag varen geweest zijn, stel ik me zo voor. Dan staat er: "En na één dag stak een zuidenwind op en op de tweede dag kwamen wij te Puteoli." Kijk, dat is een aanzienlijk langer stuk, maar als je een zuidenwind krijgt, dan moet dat snel te varen zijn. En dat lees je dan ook. Omdat ze de wind mee hadden, zijn ze er heel snel gekomen.⟨/p> ⟨p>Dat Puteoli ligt aan de Golf van Napels, even boven Pompeï. Tegenwoordig heet die stad... tja, dat wist ik ook niet, maar goed, ik ben sowieso niet zo bekend in Italië. Ik ben er ooit één keer geweest en toen ben ik alleen in Rome geweest. Maar deze stad is nog steeds een havenstad; toentertijd was het zelfs de belangrijkste havenstad van Italië. Tegenwoordig heet die stad dus Pozzuoli, echt zo'n typische Italiaanse naam. Hier komen ze dus aan land. De rest van de reis die Paulus nog heeft afgelegd, is allemaal over land gegaan. Ze moesten trouwens nog tweehonderd kilometer lopen.⟨/p> ⟨p>Puteoli ligt dus daar bij die Golf van Napels, met Napels er net even ten zuiden van, en het ligt ook niet zo ver van Pompeï. Trouwens, als deze geschiedenis zich afspeelde in het jaar 60, misschien 61 — het was inmiddels na de winter, dus laten we aannemen dat dit in het jaar 60 was — dan zou het nog negentien jaar duren voordat in deze omgeving, waar drie grote vulkanen zijn, de Vesuvius in het jaar 79 zou uitbarsten. Het zou dus negentien jaar nadien zijn dat de Vesuvius uitbarstte en die plaats Pompeï in één ogenblik helemaal bedolven heeft. De stad is natuurlijk wereldberoemd, want men heeft haar vervolgens blootgelegd. Wat je daar ziet, zijn mensen die gewoon op straat wandelden of een hondje uitlieten en die in één keer onder de as en de lava bedolven zijn. In een fractie van een seconde is dat gebeurd; het is enorm snel gegaan.⟨/p> ⟨p>Men heeft dus een hele stad blootgelegd en met name door de opgravingen in Pompeï heeft men veel ontdekt over hoe het er in die dagen aan toeging. Want Pompeï was een flinke stad in die tijd. We weten nu veel over hoe de steden er toen uitzagen en allerlei wetenswaardigheden over het Romeinse leven in die dagen. Alles is daar ter plekke op één moment geconserveerd en het is nu allemaal nog gewoon intact gebleven. Dat is heel wonderlijk. Ben je er geweest? Oké, nou, dat geloof ik direct. Ja, ik zou er ook dolgraag eens een keer naartoe willen. Werd het veroorzaakt door het inademen van gassen? Oké, dus niet direct door zo'n lavastroom? Dat moet een gigantische uitbarsting geweest zijn, en ook volstrekt onverwacht.⟨/p> ⟨p>Maar we praten dan dus over diezelfde tijd in de eerste eeuw. Enkele jaren nadat Paulus hier dus aankwam, zou die uitbarsting van de Vesuvius plaatsvinden. Het is een aparte gedachte als je daar zo aan denkt, dat dit in diezelfde periode is geweest. Dat was dus in het jaar 79. In het jaar 70 werd Jeruzalem compleet verwoest, waarbij de tempel verbrandde en er helemaal geen steen op de andere bleef. Dat is ook in die tijd geweest. Ze komen daar dus aan in Puteoli, waar ze broeders vonden. Ze werden opgeroepen om bij hen zeven dagen te verblijven. Dat wil zeggen dat die broeders dat graag wilden, evenals kennelijk eerder in Sidon, zoals we in het begin van hoofdstuk 27 lazen. Er is kennelijk ook hier een centurio die Paulus heel goed gezind is en hem daar de tijd en de ruimte voor heeft gegeven. Ze worden gevraagd zeven dagen daar te verblijven en dat hebben ze gedaan. Kennelijk was er ook niet al te veel haast, dat mag je hier ook wel uit opmaken lijkt mij. En zo kwamen wij te Rome.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4551" title="Speel af vanaf 01:15:51">▶ 01:15:51⟨/button> ⟨span>Ontmoeting met de Broeders bij Forum Appius op Weg Naar Rome⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Wij", dat is hier het gezelschap dat al veel eerder genoemd was, namelijk Paulus, de schrijver Lucas en nog die andere man uit Macedonië, Aristarchus, die ook al eerder vermeld was. Zo kwamen wij te Rome. Ik zei al: vanaf Puteoli is dat nog wel tweehonderd kilometer voetreis via een hele bekende route.⟨/p> ⟨p>Waarover nu even meer, want er staat: "Vandaar kwamen de broeders die hoorden omtrent onze zaken." Dat is interessant, want hoe kwamen ze dat te weten? Er zijn ongetwijfeld mensen ontmoet die al eerder weggegaan waren naar Rome en die de mensen in Rome op de hoogte hadden gesteld van het feit dat Paulus eraan kwam. U moet niet vergeten: Paulus had vele bekenden in Rome hoor, want hij had al veel eerder de brief aan de Romeinen geschreven.⟨/p> ⟨p>Lees maar eens een keer na in Romeinen — ik heb hier in mijn aantekeningen Romeinen 15 staan, maar dat moet overigens hoofdstuk 16 zijn. In het slot van de Romeinenbrief lees je dat Paulus vele mensen die in Rome verblijven de groeten doet en dan spreekt hij hen ook hele hartelijke woorden toe. Met andere woorden: Paulus is bekend met deze mensen, deze inwoners van Rome. Je kunt vervolgens speculeren: waarvan kende hij hen? Hij had zelf het Romeins burgerrecht; heeft dat er iets mee te maken? Had hij toch connecties met Rome of was hij er wel vaker geweest? Dat is speculeren, maar in ieder geval had hij vele bekenden in Rome. Want dat hele hoofdstuk 16 van de Romeinenbrief is niets anders dan een verwijzing naar mensen die hij allemaal al kende en die hij de groeten doet.⟨/p> ⟨p>Hij schrijft trouwens ook vurig dat hem de weg geopend zou worden om naar Rome toe te gaan. Nu ging hij naar Rome, maar op een andere manier dan hij destijds gedacht had, namelijk als gevangene. "Vandaar kwamen de broeders die hoorden omtrent onze zaken tot op Forum Appius en Tres Tabernae om ons te ontmoeten." Dat zijn twee plaatsen die op die route liggen tussen Puteoli en Rome.⟨/p> ⟨p>Forum Appius lag 65 kilometer van Rome. En Tres Tabernae — ⟨em>tres⟨/em> betekent drie en ⟨em>tabernae⟨/em>... ons woordje 'tabernakel' herken je er trouwens ook nog in, en ook 'tavern'. Dat betekent herberg. Drie herbergen dus; zo heette die plaats en dat was 50 kilometer van Rome. Paulus is dus op reis naar Rome, maar zijn broeders komen hem tegemoet en ontmoeten hem bij Forum Appius, dus als ze nog 65 kilometer te gaan hebben. En later ook in Tres Tabernae, als ze nog 50 kilometer te gaan hebben.⟨/p> ⟨p>Om eventjes een beeld te krijgen: ik heb de landkaart even gekanteld. Hier kwam hij aan in Puteoli, die havenstad. Hier heb je de stad Napels — tenminste, wat tegenwoordig Napels is; ik weet niet of dat toen ook al bestond. Ze zijn via deze route gegaan. Het is een hele bekende weg en er zijn nog talloze restanten van deze route te vinden. Dan komen ze vervolgens bij Forum Appii en nog weer eventjes later bij Tres Tabernae. En hier is dan Rome. Mensen uit Rome zijn hen hier tegemoet gekomen.⟨/p> ⟨p>Toen Paulus hen waarnam, dankte hij God en greep moed. Hij werd daar zeer door bemoedigd, mede natuurlijk ook omdat hij al jaren eerder zo verlangde om naar Rome toe te gaan en ongetwijfeld om vele bekenden weer te zien. Toen Paulus hen waarnam, dankte hij God en hij greep moed.⟨/p> ⟨p>Aanvankelijk had ik gedacht: ik kom tot zover. Misschien is het inderdaad een goed idee om het hier ook even bij te laten. Dan gaan we de volgende keer verder met het verblijf van Paulus in Rome en wat hij daar nog te melden heeft. Want uiteindelijk is het slot van het boek heel markant en ook buitengewoon belangrijk om daar goed zicht op te hebben.⟨/p>