⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Terugblik op de Eerdere Verzen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We gaan weer verder met het boek Handelingen. We zijn inmiddels aangeland in het een na laatste hoofdstuk. Nou ja, het woord 'aangeland' is in dit geval een beetje vreemd, omdat we ons eigenlijk op volle zee bevinden. Of we inderdaad ook al aan land zullen arriveren, dat betwijfel ik; dat weet ik niet helemaal. Ik geloof dat ik tot het einde van Handelingen 27 nog een stuk of zestig dia's heb, dus dat lijkt me nog aardig wat. We zullen wel zien waar we aanspoelen, om even in het spraakgebruik te blijven. Als je een hele collectie aan zou leggen, dan zou je volgens mij heel wat van dat soort scheepvaarttermen vinden. Dat zou hier in Katwijk best wel eens een goed idee zijn om ze allemaal eens te verzamelen: 'schipstranden', 'zien waar het schip strandt', ja, dat is er ook zo een.⟨/p> ⟨p>Ik stel voor dat we eerst even met elkaar de eerste veertien verzen lezen die we de vorige keer hebben besproken. Dat doen we normaal gesproken eigenlijk niet, maar in dit geval lijkt me dat goed om te doen, zodat we daarna in vers 15 weer aanhaken en verdergaan met de bespreking. Ik lees voor uit de vertaling gebaseerd op de interlineair die we de vorige keer ook hebben toegelicht.⟨/p> ⟨p>Daar staat in vers 1: "Toen nu geoordeeld werd dat we naar Italië zouden afvaren, leverden zij Paulus en enige andere gevangenen over aan een hoofdman over honderd, Julius genaamd, van de keizerlijke legerafdeling. En toen we nu aan boord stapten van een Adramytteens schip, dat op het punt stond langs plaatsen van Asia te varen, voeren wij weg samen met Aristarchus, een Macedoniër van Thessalonica. Een andere dag gingen wij aan land te Sidon en Julius bejegende Paulus op humane wijze en hij stond hem toe naar vrienden te gaan om zich te laten verzorgen. En vandaar voeren wij weg in de luwte van Cyprus omdat de winden tegen waren. We staken de volle zee over bij Cilicië en Pamfylië en we kwamen aan land te Myra in Lycië. En daar vond de hoofdman over honderd een Alexandrijns schip varend naar Italië en liet ons daarop instappen. En wij voeren een aanzienlijk aantal dagen traag en nauwelijks kwamen we ter hoogte van Knidus, en daar de wind ons niet heen liet gaan, voeren wij in de luwte van Kreta ter hoogte van Salmone. En nauwelijks konden we daar langs varen en we kwamen bij een zekere plaats die 'Voortreffelijke Havens' genoemd wordt, dat nabij de stad Lasea lag. Er verstreek nu een aanzienlijke tijd en de vaart was reeds riskant, ook vanwege het vasten dat reeds voorbijgegaan was. En Paulus raadde aan en zei tot hen: mannen, ik aanschouw dat de aanstaande vaart met ongemak en veel schade zal zijn, niet alleen van de lading en van het schip maar ook van onze zielen. Maar de hoofdman over honderd werd meer overreed door de stuurman en de bevrachter dan door hetgeen door Paulus gezegd werd. Daar de haven ongeschikt was voor overwintering, gaf de meerderheid de raad om vandaar weg te varen, om zo mogelijk Feniks te bereiken om te overwinteren, een haven op Kreta uitkijkend naar het zuidwesten en naar het noordwesten. En toen een zachte zuidenwind waaide, meenden zij het voornemen vast te houden en lichtten zij het anker om dicht langs Kreta te varen. Maar niet veel later sloeg een orkaanachtige wind tegen het schip, de zogenaamde Eurakylon."⟨/p> ⟨p>Tot zover zijn we gekomen in de bespreking en misschien is het dan ook nog even handig om van hieruit de draad weer op te pakken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="271" title="Speel af vanaf 04:31">▶ 04:31⟨/button> ⟨span>De Scheepsroute op de Kaart in Beeld Gebracht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Om even een indruk te wekken hoe de reis is verlopen via de kaart. Heb je het allemaal goed? Ja hoor. Oh, je hebt een beetje last van hoest. Ik heb hier een heel glas water staan, zei hij heel hatelijk.⟨/p> ⟨p>Die zeereis is dus zo verlopen. Paulus heeft hier twee jaar gezeten in Caesarea en is vervolgens gaan varen naar Sidon; dat was een dagreis. Vervolgens zijn ze in de luwte van Cyprus gevaren, lees je, vanwege de winden die tegen waren. Ze zijn langs onder andere Cilicië en Pamfylië gegaan en toen kwamen ze aan in Myra, in de landstreek Lycië. Over Myra hebben we het de vorige keer nog gehad in verband met Sint-Nicolaas, weet u nog? Die bisschop die zo'n grote rol heeft gespeeld later tijdens de vergadering — een beruchte vergadering als u het mij vraagt — van Nicea in 325. Ja, 325, ik weet het nog goed. Dat het 325 was, bedoel ik hoor.⟨/p> ⟨p>Oké, zo zijn ze dus gevaren en hier zijn ze ook overgestapt op een ander schip. Dit schip voer vervolgens naar Adramyttium, zo heet dat toch? Dat ligt ergens hier, dus dat zou doorvaren terwijl zij naar Italië toe moesten. Een andere richting dus. Hier zijn ze overgestapt op een — dat hebben we zojuist gelezen — Alexandrijns schip, een graanschip. Dat kwam ergens hier vandaan. Waar ligt Alexandrië? Ik geloof hier ergens, als ik mij niet vergis, in ieder geval aan de noordkust van Egypte. Ze zijn overgestapt op dat schip en dat schip zou naar Italië varen. Dat zou dus ergens een directe tocht varen, maar dat zat erg tegen. In eerste instantie leverde het al heel veel moeite op om zelfs zó te varen. Hier ligt ergens Knidus, dat eilandje wat ik zojuist ook noemde, maar toen ging de vaart heel erg tegen en zijn ze afgedreven.⟨/p> ⟨p>U moet zich realiseren: het was al in het najaar, de vasten was al voorbij. Dat wil zeggen, het was al voorbij Yom Kippur. Dat was de enige Joodse dag, eigenlijk Israëlitische dag, waarop een verplichte vasten was. Dus dat is ergens in september of oktober geweest. Dan wordt de reis erg riskant om op volle zee te varen. Maar goed, ze zijn vervolgens dus bij Salmone terechtgekomen, dat ligt hier aan de oostkant van Kreta. Ze zijn eronderdoor gevaren en vervolgens kwamen ze bij Voortreffelijke Havens. In de NBG-vertaling heet dat dan 'goede reden', maar een reden is een rederij, dus een haven... In ieder geval, het heette zo: Voortreffelijke Havens.⟨/p> ⟨p>Op deze plaats zegt Paulus: "Hier blijven." Want als we verder gaan varen, dan gaat dat heel veel problemen opleveren voor het schip, maar ook voor onze zielen. Dat wordt dus een zeer moeilijke reis. Maar dat was Paulus' advies en dat viel niet zo goed, want sowieso waren de stuurman en de schipper het er niet mee eens. Uiteindelijk was degene die de meest beslissende stem had die centurio, die hoofdman. Hij heeft daar gewoon vanwege zijn autoriteit en militaire status kennelijk een doorslaggevende rol gehad. Hij dacht ook van: nou, ik volg het advies of ik doe gewoon wat de schipper en de stuurman zeggen. Trouwens, ook de andere bemanningsleden die er iets over zouden kunnen zeggen, vonden het helemaal niet geschikt om daar bij Voortreffelijke Havens te blijven. Want die haven heette dan weliswaar zo, maar ze was ongeschikt om te overwinteren. Misschien omdat er geen overnachtingsplaatsen waren enzovoort.⟨/p> ⟨p>De raad van Paulus, het woord van Paulus, was een profetisch woord. Hij was een ervaringsdeskundige op het gebied van zeereizen, want dat was hij wel, maar hij sprak als gezant van God. Hij wist — het was hem kennelijk verteld — wat het schip te wachten zou staan. Hoe dan ook, er wordt de voorkeur gegeven om naar Feniks te varen. Ik heb u de vorige keer nog wat verteld over Feniks en over de geweldige betekenissen die aan die plaatsnaam verbonden zijn; dat heeft natuurlijk alles te maken met wedergeboorte. Zij denken daar bij Feniks te arriveren, dat ligt nog even verderop aan de zuidkant van Kreta. Dat was maar een klein eindje verder, dus dat zou op zich niet problematisch zijn. Ze zouden gewoon langs de kust varen en dat leek ook nog goed uit te pakken. Toen ze wegvoeren van Voortreffelijke Havens, stak er namelijk een zachte zuidenwind op; er was niks aan de hand.⟨/p> ⟨p>Maar toen was het plotseling zover: er brak een Eurakylon aan, een oostenwind, en dat was een orkaan. Men kon niet bij de kust blijven, kon dus ook Feniks niet bereiken en ze dwaalden af naar het zuiden. Ze konden niet anders. U moet zich realiseren dat het een groot schip was — we zullen straks ook nog wel zien, tenminste als we zover komen — waarop maar liefst 276 man zat. Ik zeg niet dat dat nou het allergrootste was, want juist van de week las ik nog een verhaal uit diezelfde tijd over een schip waar wel duizend man op zat. Dus het kon veel groter. In ieder geval dreef men af naar het zuiden. Dan pakken we de draad op en beginnen we verder te lezen in vers 15 van Handelingen 27.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="690" title="Speel af vanaf 11:30">▶ 11:30⟨/button> ⟨span>Het Schip Drijft Stuurloos Af in de Orkaan⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het schip werd nu meegesleept en kon de kop niet in de wind houden. Er staat: "We gaven het op." Het is opvallend dat Lucas, de schrijver, zichzelf hierbij insluit; hij rekent zichzelf gewoon tot de hele bemanning. We gaven het op en we dreven weg. Dat wil zeggen dat men door de wind hier niet kon aankomen, maar moest afdrijven in een zuidelijke richting.⟨/p> ⟨p>Er staat vervolgens dat we onderlangs een eilandje liepen dat Klauda heet. Dat eilandje ligt op niet al te grote afstand van de kust van Kreta. Tegenwoordig heet het geen Klauda meer; ik kwam een andere naam tegen, maar die ben ik even vergeten. Nu ja, ik zou die naam wel kunnen noemen, maar het zegt ons waarschijnlijk toch niets, want in deze contreien heb je duizenden eilandjes. In ieder geval kwamen ze daar terecht en liepen ze onderlangs het eilandje Klauda.⟨/p> ⟨p>Men was echter nauwelijks sterk genoeg om de sloep in bedwang te houden. De sloep is de reddingsboot die achter het schip aan dreef. Vandaar dat je in vers 17 leest dat ze haar — de sloep dus — ophezen en hulpmiddelen gebruikten om het schip te ondergorden. Terwijl ik me met dit hoofdstuk bezighield, ben ik ook weer heel wat wijzer geworden over hoe dat precies zit.⟨/p> ⟨p>Veel Katwijkers kennen een heleboel van deze termen waarschijnlijk wel; mensen die veel varen. "Ondergorden" kende ik zelf niet direct. Een schip ondergorden, dat hield in dat men in de breedte van het schip riemen, kabels of touwen spande om de boel bij elkaar te houden. Vandaag de dag hebben we daar natuurlijk andere materialen voor, maar zo ging dat destijds.⟨/p> ⟨p>Het is trouwens opmerkelijk hoe Lucas dit allemaal tot in detail verhaalt, werkelijk als een scheepsjournaal. Elk punt komt aan bod: de weerkunde, de meteorologische informatie, maar ook allerlei scheepvaartterminologie. Het komt allemaal voorbij.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="848" title="Speel af vanaf 14:08">▶ 14:08⟨/button> ⟨span>De Typologische Betekenis van het Schip als Israël⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik heb er de vorige keer al op gewezen, en zo zijn we ook geëindigd, dat het vandaag wellicht ook nog wel ter sprake zal komen: waarom is er eigenlijk deze uitgebreide bespreking of het journaal van deze reis aan het slot van het boek Handelingen? Terwijl het voor de eigenlijke opzet van Lucas op het eerste gezicht niet direct lijkt bij te dragen. Ik bedoel, Lucas had de bedoeling om te verhalen wat de Heer Jezus Christus ook door Zijn apostelen zou doen, zoals hij dat in hoofdstuk 1 al had gezegd: namelijk de verkondiging van het evangelie. Maar hoofdstuk 27 gaat daar ogenschijnlijk helemaal niet over; het gaat alleen maar over een reis. De echte betekenis zit echter in de typologie, want dan wordt het volstrekt helder. Dat schip en het lot van dat schip hebben namelijk alles te maken met de rode draad in het hele boek. Namelijk dat Israël niet luisterde naar het woord en uiteindelijk ook niet naar het woord van Paulus. Daardoor is het volk in die grote problemen gekomen en uiteindelijk zelfs ten onder gegaan. Dat is precies zoals Handelingen 28 uiteindelijk eindigt, en dit hoofdstuk illustreert dat.⟨/p> ⟨p>Als je er zo tegenaan kijkt, dan begrijp je ineens ook waarom allerlei details hier zo gegeven worden, want ze ondersteunen precies die boodschap. Het was een schip — de vorige keer hebben we het een en ander al even op een rijtje gezet — uit Alexandrië, uit Egypte, zoals Israël ook uit Egypte was geroepen. Het was een graanschip, wat wil zeggen dat het brood vervoerde. Maar zoals aan Israël de woorden Gods waren toevertrouwd om die door te geven, zo voeren zij op de volkerenzee om daar het woord door te geven. Met de stuurman, dat zijn feitelijk de bestuurders, maar ook de schipper. De schipper is de eigenaar van het schip en de hele lading; dat zijn dan meer de politieke leiders. De stuurman staat voor de geestelijke leiding, degene die feitelijk de koers bepaalde, die geen acht geeft op het woord van Paulus. Dat komt allemaal voorbij, met alle consequenties van dien. We komen daar zo tussendoor ook nog wel over te spreken.⟨/p> ⟨p>Zij hezen de sloep op om haar binnenboord te brengen en ze gebruikten hulpmiddelen om het schip te ondergorden. Bovendien vreesden zij om in de Syrtis — niet het circus, maar de Syrtis — op het drijfzand te zullen stranden. Dat was een hele beruchte, brede zandbank boven de kust van Afrika. Op de kaart zie je de Middellandse Zee met Kreta, Libië en Egypte. De Syrtis is hier een grote zandbank die op sommige plaatsen heel erg ondiep is, waar nogal wat schepen op terechtkwamen. Die zandbank moest door de schepen altijd vermeden worden om daar niet op te geraken. Heel wat schepen overkwam dat wel en die werden dan vervolgens door kapers op de kust — nog zo'n uitdrukking — beroofd. Zeerovers dus, die zulke schepen die natuurlijk machteloos waren, vervolgens overvielen. Ook daarom was het gebied berucht. Men was weggevaren en men vreesde hier op die Syrtis terecht te komen om daar te stranden, en dat was bepaald niet denkbeeldig.⟨/p> ⟨p>Ze lieten het tuig zakken, waarbij je aan het tuig natuurlijk niet moet denken aan de bemanning. Het tuig is wat het is, hoewel de verklaringen daarover niet geheel overeenstemmen. Sommigen denken aan het zeil, anderen denken aan een soort drijfanker. Lucas geeft details als in een scheepsjournaal. In ieder geval wordt gemeld dat ze dat lieten zakken en zo vervolgens wegdreven. We werden op heftige wijze door de winterstorm geteisterd en de volgende dag wierpen zij de lading overboord. Dan ben je toch een eind heen hoor, als je dat doet. Dat is ongeveer het laatste wat je doet. Uiteindelijk wil je het schip redden, maar je doet dat niet voor niets, zo'n reis ondernemen. Daar komt nogal wat bij kijken. Dus als je de lading overboord gaat gooien — dat was dus het graan — dan werd dat uiteraard gedaan om het schip weer meer drijfvermogen te geven, zodat het niet zo diep lag en wat zeewaardiger werd. Dit alles vanwege de heftige winterstorm waardoor het schip werd geteisterd.⟨/p> ⟨p>Op de derde dag gooiden zij eigenhandig het scheepstuig overboord. Die derde dag is uiteraard gerekend vanaf het vertrek van Voortreffelijke Havens. Als ik de frase 'de derde dag' laat klinken vanuit Bijbels perspectief, dan denk je altijd aan opstanding en in ieder geval aan hoop. De derde dag is altijd een mededeling van hoop. Maar — en dat is dus ook weer zo bijzonder hier in Handelingen 27 — hier is dat niet zo. Hier begint het pas goed te knijpen voor hen. Dat geeft ook wel precies het contrast aan waarin het schip, Israël, inmiddels terechtgekomen is. Geen nieuwe leven en hoop van de derde dag en de opstanding. Ook geen Feniks — ik zeg het nog maar een keertje — die vogel die uit zijn eigen as herrijst en zelfs van oudsher een embleem is van nieuw leven. Men dacht Feniks te bereiken, maar in plaats van de hoop van de derde dag is het tegendeel het geval: het is drama. Precies zoals Paulus had gezegd: "Blijf bij Voortreffelijke Havens, daar moet je zijn, want anders gaat het niet goed." Hoe dan ook, ze gooiden eigenhandig dat scheepstuig overboord, dus alles wat overtollig is. We denken aan reserveonderdelen, riemen, tafelwerktuigen, touwen, enzovoort. Alles wat niet per se nodig was om mee te nemen, moest overboord gegooid worden, nadat ook al eerder de lading overboord was gegooid.⟨/p> ⟨p>Toen zich meerdere dagen geen zon of sterrenbeelden vertoonden — overdag geen zon vanwege de dikke bewolking en 's nachts evenmin licht van de sterren — was er geen mogelijkheid om daarop te navigeren, want zo ging dat in die dagen. Geen licht; ook dat is heel typologisch. De lading raakte men kwijt, het brood was inmiddels overboord gegooid en in de wateren onder de natiën terechtgekomen. Geen licht; het was alles duister, letterlijk en figuurlijk. Toen zich meerdere dagen geen zon of sterrenbeelden vertoonden en bovendien de winterstorm niet weinig bedreigde, werd ons — en Lucas sluit zich daar als schrijver ook bij in, of hij bedoelt gewoon iedereen op het schip — elke hoop op redding benomen. Je ziet trouwens dat het een proces is: dag aan dag wordt de hoop die men nog had, minder. Eigenlijk is dat ook typerend voor het hele boek Handelingen. Zo hoopvol als het begon, zo wordt het voor wat betreft het lot van Israël en de reactie van Israël — en daarmee ook haar lot — steeds nijpender, steeds beroerder en steeds duisterder.⟨/p> ⟨p>En daarmee werd de hoop dat het nog goed zou komen met Israël steeds minder. Dit staat in Handelingen 27 opgetekend.⟨/p> ⟨p>Een hoofdstuk later zullen we inderdaad het dramatische slot zien, zoals het boek ook eindigt met die aanhaling uit Jesaja 6. Nu loop ik natuurlijk even vooruit op wat we op een veel latere tijd nog zullen bespreken, maar dat is echt een dramatisch einde van Handelingen 28. Dat wil zeggen als het gaat om Israël: ze kunnen zich niet meer bekeren en ze hebben geen ogen om te zien. Geen sterrenbeelden of licht, niets meer. Dan lees je inderdaad dat het heil nu definitief naar de natiën toe gaat, en Handelingen 27 illustreert dat zo treffend.⟨/p> ⟨p>Is dit zomaar een scheepsjournaal? Nee, al die details dienen juist het hele doel van het boek. En toen ze bovendien, zo staat er, veel tijd zonder eten waren – dat was trouwens geen gebrek aan voedsel, dat weten we uit het vervolg ook – dan kun je het je voorstellen: niemand kreeg nog een hap door zijn keel. Ik kan me ook voorstellen dat zeeziekte een rol heeft gespeeld, en zo niet, dan is het wel stress en spanning geweest. In die omstandigheden vergaat de lust je wel om gezellig een maaltijd te houden met elkaar.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1577" title="Speel af vanaf 26:17">▶ 26:17⟨/button> ⟨span>Paulus Neemt het Woord te Midden van de Hopeloosheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Toen ze bovendien veel tijd zonder eten waren geweest, ging Paulus in hun midden staan. Je moet je dat proberen voor te stellen; dat is toch een groot gezelschap van een paar honderd man, en Paulus gaat daar middenin staan. Dit is de tweede keer dat hij nu het woord neemt, opnieuw als een gezant van God. Want eerder al had hij in Schone Havens gezegd dat ze daar moesten blijven. In hoeverre iedereen dat toen ook vernomen heeft, weet ik niet, maar in ieder geval wel velen. Maar toen had hij heel officieel ook tegen de leiding van het schip en de hoofdman gesproken en gezegd wat ze moesten doen.⟨/p> ⟨p>Hij zegt nu: "Inderdaad mannen, men had zich moeten laten overreden door mij." Dit zegt hij trouwens niet om even eigenwijs of pedant zijn gelijk te halen, maar juist om aan te geven dat het woord dat hij had gesproken betrouwbaar was. Juist om daarmee hun vertrouwen te winnen dat wat hij nu gaat zeggen opnieuw waar zal zijn. Het is dus niet een kwestie van: zie je wel dat ik toch gelijk heb, of lekker puh. Nee, dat is het niet. Wat ik gesproken heb, was geen woord van mezelf; dat was ook niet mijn eigen expertise, dat was Gods woord. En wat hij nu te vertellen heeft, is opnieuw Gods woord. Het feit dat hij hen herinnert aan dat eerste woord dat inderdaad bewaarheid is gebleken, dient dat doel. Dat was immers gegaan tegen alle menselijke expertise in van de stuurman en al die gasten die professioneel heel goed wisten waar ze het over hadden. Ja, maar ze hadden mooi wel misgetast. En het was Paulus, dat mannetje Paulus, de gevangene, die had gezegd: zo zal het gaan. In feite had hij niet eens zozeer gezegd wat ze moesten doen, hij had eigenlijk gewoon gezegd hoe het zou gaan, en dan konden zij daar hun lessen uit leren of hun conclusies uit trekken.⟨/p> ⟨p>Inderdaad mannen, men had zich door mij moeten laten overreden. Want één ding moet toch duidelijk zijn: dat de hopeloosheid waarin het schip en de bemanning nu waren geraakt, het gevolg was van het niet luisteren naar Paulus’ woorden. Ik heb het hier in de aantekeningen nog even bijgezet voor degenen die zomaar door de PowerPoint heen scrollen en niet de toespraak beluisteren: inderdaad, het schip is een type van Israël. Dat moet toch heel duidelijk zijn. Eigenlijk niet eens omdat dat de hoofdmoot is van wat ik vanavond of de vorige keer heb verteld, maar ik durf wel te zeggen dat dat één van de belangrijkste lessen is om te weten: dat Handelingen 27 zo'n uitgebreid verslag is vanwege de geestelijke strekking die daaronder besloten ligt, omdat het typologisch is en het schip voor Israël staat. Dus deze opmerking is echt in feite de clou.⟨/p> ⟨p>Inderdaad, mannen, men had zich moeten laten overreden door mij om niet van Kreta weg te varen. Dat wil zeggen van Voortreffelijke Havens, want men wilde wel verderop langs de kust van Kreta, maar dan moesten ze eerst toch weer de kust verlaten. Paulus had gezegd, of in ieder geval dat kon eruit worden opgemaakt, om dat niet te doen. Waarom niet? Nou, om zich zowel dit ongemak als deze schade te besparen. In zijn "averij", zegt de NBG-vertaling. Verbeuring. Schade. Maar dan zegt Paulus: "En nu raad ik jullie aan moed te houden." Nu! Want het mag ons toch niet ontgaan dat hij aan het slechte bericht dat hij had voor het schip en de reis die het zou gaan maken, tegelijkertijd werkelijk een goed bericht koppelt. Dus ondanks het niet luisteren naar zijn boodschap door de stuurman en de schipper, waardoor het schip inderdaad een fatale koers zou varen en ten onder zou gaan.⟨/p> ⟨p>Dat is in feite het onderwerp van het boek Handelingen, namelijk de boodschap die naar Israël gezonden wordt maar tevergeefs. Maar het is niet zo dat Paulus, omdat daaraan geen gehoor is gegeven, zegt: nou bekijk het maar, ik heb jullie gewaarschuwd en nu mag je het zelf uitzoeken. Nee, hij geeft ze moed. Hij zegt: "Ik raad je aan goed gehumeurd te zijn." Dat staat er in de... leuk hè? Positief! Kijk, dat is wat ook het Goede Bericht uitwerkt. Je leert op een hele andere manier tegen dingen aan te kijken. Waarom? Ja, je weet: niks gebeurt voor niks. Dit is maar geen denken à la Emile Ratelband van "Tjaka!", dit is echt positief denken omdat wij weten dat elke min — ik bedoel het letterlijk — elke min wordt door God tot een plus gemaakt. Sterker nog, eigenlijk bestaan er geen minnen; er bestaan alleen maar plussen die nog niet af zijn. Kijk, dat is pas positief denken. Waarom? Omdat God zo is. Hij is de gelukkige God. Dat wordt trouwens het thema voor het Goede Bericht-weekend over ruim een maand, daar hebben we het zo misschien nog wel eventjes over, maar: de gelukkige God.⟨/p> ⟨p>Paulus raadt ze aan allemaal goede moed te houden. Weet je waarom? Hij zegt: "Want de ziel van niemand — zo staat het er letterlijk — de ziel van niemand van jullie zal verloren gaan." Niemand. Of jullie het nu geloven of niet. En al die honderden mensen, ze hebben zo hun eigen gedachten gehad, maar Paulus verbindt hier ook helemaal geen condities aan of voorwaarden. Nee, hij had gezegd: met het schip gaat het niet goed, daar is niet naar geluisterd, en vervolgens is gebeurd wat hij had voorzien. Maar dan zegt hij tegen iedereen: de ziel van niemand van jullie zal verloren gaan. Iedereen wordt gered. Dat is Paulus' boodschap, want God is namelijk de Redder van alle mensen. Geen kalme reis, maar wel een behouden aankomst. Dat is er weer eentje voor in de reeks.⟨/p> ⟨p>Want de ziel van niemand van jullie zal verloren gaan, behalve het schip. Ja, maar dat was eigenlijk ook het onderwerp en de directe aanleiding. Eigenlijk zou je het zelfs kunnen zeggen dat het Goede Bericht van Paulus juist gebaseerd is op en uitgaat van het ongeloof en de verwerping van Israël. Of ik zal het zeggen met de woorden van Romeinen 11 (dat had ik nog even bij moeten zetten want daar is een citaat uit): "Hun verwerping is de verzoening der wereld." Paulus zegt dit als apostel, als afgevaardigde van de natiën. Dat is mooi, dat wil zeggen: door Israëls verwerping is Paulus trouwens ook geroepen om apostel te zijn voor de natiën en juist op basis van Israëls verwerping en dat het Koninkrijk niet door zou gaan. Of nou ja, ik weet niet of ik het helemaal goed formuleer, maar in ieder geval dat het Koninkrijk in die dagen geen baan zou breken en gevestigd zou worden op aarde. Dat was in aanvang de verwachting; dat was wat de twaalf ook predikten.⟨/p> ⟨p>Paulus werd geroepen eigenlijk nadat de stuurman en de schipper Stephanus hadden gestenigd. Dit is rare beeldspraak hoor, u begrijpt het, ik laat de dingen even door elkaar lopen. Want die steniging van Stephanus gebeurde door het Sanhedrin. Dat waren de geestelijke leiders, dat waren de stuurmannen zeg maar. En toen, daar was Saulus al bij betrokken en daarna werd Saulus van Tarsus geroepen en die werd een Paulus en die zou naar de natiën gaan. En wat zou hij prediken? Die vreselijke "ketterij" van de verzoening der wereld. En hij zegt: iedereen wordt gered. Of je het nu gelooft of niet, maar dit is de boodschap. En daar op die boot, waar het zo enorm donker was en waar het knijpen was en de mensen geen hoop op redding hadden, heeft Paulus een goed bericht. Dus het schip gaat ten onder, inderdaad, maar niemand van jullie zal verloren gaan. Jullie worden allemaal behouden. Ik vind dat prachtig hoe dat hier in zo'n geschiedenis wordt gedemonstreerd en geïllustreerd.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2153" title="Speel af vanaf 35:53">▶ 35:53⟨/button> ⟨span>Een Boodschapper van God Garandeert Ieders Redding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want, zegt Paulus, het is geen gewone pep-talk van hem; het is van Godswege dat hij dit kon meedelen. Hij zegt: "In deze nacht stond bij mij een boodschapper van de God van wie ik ben." Dat konden al die andere mensen op het schip ook zeggen, want in wezen is iedereen van God, maar hij voegt eraan toe: "... en die ik ook dien." Dat kon niet iedereen zeggen. Hij benadrukt dat dit een boodschap is van dé God, de ene God.⟨/p> ⟨p>Wie die boodschapper precies is geweest, staat er niet bij. Ik heb even gedacht: zou het misschien de Heer Jezus Christus Zelf zijn geweest met deze boodschap? Ons woord 'engel' komt natuurlijk uit het Grieks, ⟨em>angelos⟨/em>, maar dat is eigenlijk een wat gekleurde vertaling. Wij denken bij een engel per definitie aan een hemelwezen, maar het woord duidt een functie aan: het is een boodschapper. Het hoeft dus helemaal niet per se een wezen uit de hemel te zijn. Je leest bijvoorbeeld ook over de verspieders die bij Rachab kwamen; dat waren ook engelen, oftewel boodschappers. Het duidt dus een functie aan, en ongeacht wie die functie uitoefent, iemand die een boodschap doorgeeft is een engel in de Bijbelse zin van het woord. Maar goed, dat staat hier verder niet bij, dus ik wil dat ook niet invullen. Omdat ik echter weet dat de Heer Zelf ook aan Paulus zoveel heeft meegedeeld, zou het me bij zo’n belangrijke gelegenheid niet verbazen – laat ik het voorzichtig zeggen – het zou me niet verbazen.⟨/p> ⟨p>In deze nacht stond dus bij hem een boodschapper van de God van wie hij is en die hij ook dient. Die zei: "Vrees niet Paulus, jij moet voor de keizer staan." Er staat letterlijk: jij ⟨em>moet⟨/em>. In het Grieks is dat ⟨em>dei⟨/em>, en dat betekent dat het bindend is. Het kan niet anders, zo zal het gaan. 'Moeten' in de zin van: het staat vast, het is bindend. Tegen Paulus wordt gezegd: "Vrees niet." Niet vanwege het feit dat er een boodschapper van God voor hem stond, maar vrees niet in deze omstandigheden. Het is zo duister dat heel de bemanning en alle mensen op het schip denken dat elke hoop op redding is vervlogen. Maar tegen Paulus wordt gezegd: vrees niet jongen, want jij gaat voor de keizer staan.⟨/p> ⟨p>En daarom, zo wordt er direct bijgezegd: "Neem waar: allen die met jou varen, heeft de God aan jou als gunst geschonken." Letterlijk staat hier in het Grieks het woord ⟨em>charizomai⟨/em>. Daar zit het woord ⟨em>charis⟨/em> in, wat genade of gunst betekent. Al die mensen krijg je er als het ware gratis bij. Allen die met jou waren, heeft de God aan jou als gunst geschonken. Met andere woorden: dat komt dus helemaal goed. Vandaar dat Paulus zo solide, met goedsmoed en goedgehumeurd deze boodschap kon brengen.⟨/p> ⟨p>Daarom mannen: houd moed! Wees goedgehumeurd, zoals Paulus dat zelf was. "Want ik vertrouw de God dat het zo zal zijn zoals het tot mij gesproken is." Daarom begon hij natuurlijk ook zijn inleiding met de opmerking: had nou naar mij geluisterd. Want wat ik zeg, zo gaat het. Ik vertrouw namelijk de God. De God heeft gesproken en het zal zo zijn als Hij tot mij gesproken heeft, want Hij maakt Zijn woord altijd waar. Daar kun je van op aan. Ook al staat het volkomen haaks op elke menselijke expertise of de titels van knappe koppen waar de mens zich op laat voorstaan; dat maakt niet uit. De God heeft gesproken. Het zal zo zijn zoals het tot mij gesproken is. Daarom kun je goede moed hebben, zelfs in zulke omstandigheden; dat maakt geen enkel verschil.⟨/p> ⟨p>Kijk, dit is zo geweldig. Dat heeft niet alleen te maken met het feit dat Hij uiteindelijk alles goedmaakt, maar het gaat om die hoop. Het is een gelukkige hoop, niet alleen omdat datgene waar we naar uitkijken zo gelukkig zal zijn, maar die hoop maakt ons nú al zo gelukkig. In objectieve zin is het een gelukkige hoop, maar ook in subjectieve zin: die hoop maakt ons nu al blij om zo met een opgeheven hoofd en met rechte schouders vooruit te kijken en omhoog te zien. Daarom mannen: houd moed! Waarom? Vanwege dé God. Niet zomaar een god, maar dé God. Maar, zegt hij erbij: "Wij moeten op een zeker eiland stranden." Welk eiland dat precies is, zegt hij niet of dat weet hij niet, dat maakt ook niet uit. Maar hij weet in ieder geval wel dát ze op een eiland zullen stranden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2520" title="Speel af vanaf 42:00">▶ 42:00⟨/button> ⟨span>Land in Zicht Tijdens de Veertiende Nacht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan staat er in vers 27 dat het inmiddels de veertiende nacht werd. Dat is dus weer een heel eind verder, twee weken nadat ze de Voortreffelijke Havens hebben verlaten. In die veertiende nacht dreven ze rond in de Adriatische Zee. Kennelijk was de Adriatische Zee in die dagen wat omvangrijker en grootser dan tegenwoordig, want tegenwoordig is de Adriatische Zee de zee die tussen Griekenland en Italië in ligt. Maar in die tijd heette dit gebied waar ze nu varen ook nog de Adriatische Zee. Dat hoeft ons niet zo te verbazen, want de vorige keer liet ik u nog plaatjes zien over Asia. Ooit was Asia slechts een provincie in Turkije, vervolgens werd het heel Turkije en tegenwoordig is het het grootste werelddeel op heel de aarde. Zo kunnen namen zich soms enigszins verplaatsen.⟨/p> ⟨p>In ieder geval heette het daar de Adriatische Zee. In die veertiende nacht dreven ze daar rond, want veel meer konden ze natuurlijk niet doen. Ze dobberden maar wat en konden eigenlijk geen kant op. Midden in de nacht vermoedden de zeelieden dat er enig land naderde. Dat is ook weer zo’n typische scheepsterm. Je kunt natuurlijk zeggen: "Wacht even, het land nadert niet, wij naderen het land." Maar dat is niet objectief; als je in een schip zit, dan zie je het land naderen. In werkelijkheid komt dat land natuurlijk niet dichterbij, maar kom jij dichter bij het land. Dat is echter een typische scheepvaartterm. Hoe ze dat precies hebben vermoed, weet ik niet. Misschien hebben ze iets gezien, een licht aan de einder, of hoorden ze het klotsen van de branding. Dat laatste zit er waarschijnlijk wel in, want daar komen we nu in vers 28 op uit.⟨/p> ⟨p>Omdat ze vermoedden dat er land in zicht was, wilden ze dat vervolgens ook vaststellen, zodat het niet bij een vermoeden alleen bleef. Ze wierpen het dieplood uit en ze bevonden twintig vadem. Het leuke is dat één vadem ongeveer 1 meter 80 of 1 meter 85 is. Dat is gebaseerd op een manslengte. Ik heb wel eens gelezen dat een vadem eigenlijk de spanwijdte van je armen is, maar dat maakt geen verschil, want de spanwijdte van je armen is hetzelfde als je lichaamslengte. Wist u dat? Dit is hetzelfde als mijn lichaamslengte. Misschien zijn er mensen die iets minder symmetrisch gebouwd zijn, maar normaal gesproken klopt dat. Ik heb zelf wat kortere benen, dus dan klopt het bij mij misschien niet helemaal, maar dit schijnt vrij normaal te zijn. In ieder geval is één vadem een manslengte, en in voetstermen zijn dat zes voet van dertig centimeter. Twintig vadem was dus 36 meter. Ze wierpen het dieplood en maten 36 meter. Dat is nog knap diep. Ik weet niet precies hoe diep de Middellandse Zee verder is, maar dat kan daar heel diep zijn.⟨/p> ⟨p>Om het vast te stellen wierpen ze iets verderop weer het dieplood en toen bevonden ze vijftien vadem, oftewel 27 meter. Eén ding was nu wel duidelijk: ze naderden inderdaad land. Dat vermoeden werd nu dus bewaarheid. Ze vreesden echter dat ze ergens tegen de klippen zouden stranden; letterlijk staat er trouwens "de ruwe of rotsachtige plaatsen". Dat zou natuurlijk een dramatisch einde zijn geweest als je uiteindelijk tegen de rotsen strandt. Daarom gooiden ze vier ankers uit het achterschip en wensten ze dat het dag mocht worden, want in de nacht konden ze zonder zicht verder niets uitrichten.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2826" title="Speel af vanaf 47:06">▶ 47:06⟨/button> ⟨span>De Verijdelde Ontsnappingspoging van de Zeelieden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar de zeelieden zochten uit het schip te vluchten en lieten de sloep in de zee zakken onder het voorwendsel alsof zij op het punt stonden ankers vanuit het voorschip uit te brengen. Uiteraard was er in die sloep geen plaats voor 276 man; dat is nogal logisch. Vandaar dat zij die sloep in zee lieten zakken; ze deden alsof ze via die boot de ankers vanuit het voorschip zouden uitbrengen. Dat was dus van buitenaf het schip — ik weet niet precies hoe dat er precies heeft uitgezien — maar in ieder geval deed men het zo voorkomen, zodat het niet al te opzichtig zou zijn.⟨/p> ⟨p>En Paulus zei tegen de hoofdman over honderd, de centurio met de naam Julius — dat hebben we in vers 2 al gelezen — en tegen de soldaten: "Indien dezen niet in het schip blijven, kunnen jullie niet gered worden." Nu zou je kunnen zeggen: "Hè, wacht even Paulus, maar jij had toch gezegd dat ze gered zouden worden?"⟨/p> ⟨p>Ik las daarover een heel mooi commentaar in de 'Korte Verklaring', een korte, calvinistische, gereformeerde verklaring. Ik citeer daar weleens vaker uit, soms met wat minder erkenning, maar ik vind deze opmerking zo kostelijk en geweldig. In het commentaar van de 'Korte Verklaring' stond deze zin, en die vergeet ik nooit: "God wil de bemanning als geheel redden door Zijn wondermacht, niet door slinkse streken een deel." Toen dacht ik: kijk, daar heb ik nou niets op aan te merken. Geweldig! Hij wil het geheel redden door Zijn wondermacht, en dan niet een deel door menselijke activiteiten of door sluwe streken. Dankjewel 'Korte Verklaring' — dit is pakweg tachtig of negentig jaar geleden opgetekend en er stond nog 'slings' met 'sch' geloof ik, dus ik heb het wat gemoderniseerd, maar de hint is duidelijk. Zo is het: die redding vindt alleen maar plaats in zijn totaliteit.⟨/p> ⟨p>Vandaar dat de soldaten vervolgens de touwen van de sloep, van die reddingsboot, doorhakten en haar eruit lieten vallen. Dat is eigenlijk ook wel opmerkelijk: nu luistert die centurio dus uitdrukkelijk wel naar Paulus. Hij had zijn lesje inmiddels geleerd, afgezien van het feit dat Paulus sowieso al in een goed blaadje bij deze centurio stond. De centurio mocht hem en was overtuigd van zijn onschuld, maar nu luistert hij ook heel uitdrukkelijk. Want in opdracht van de centurio hakten de soldaten de touwen van die sloep los en lieten haar gewoon zo in het water vallen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3034" title="Speel af vanaf 50:34">▶ 50:34⟨/button> ⟨span>Paulus Breekt het Brood en Bemoedigt Alle Opvarenden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Tegen dat het dag zou worden, riep Paulus allen op voedsel te nuttigen. Hij zei hier, hij riep allen op, en hier staat in het Grieks dat woordje ⟨em>parakaleo⟨/em>. Dat zeg ik nou niet om interessant te doen, maar dat Griekse woord ⟨em>parakaleo⟨/em> is het woord wat heel vaak ook in de brieven gebruikt wordt. Letterlijk betekent het: ⟨em>para⟨/em> is een voorzetsel en betekent letterlijk 'naast', en ⟨em>kaleo⟨/em> is van het werkwoord 'roepen'. Het is dus eigenlijk 'naast roepen'. Zoals supporters dat ook doen; die moedigen aan. Vandaar ook dat ⟨em>parakaleo⟨/em> eigenlijk 'aanmoedigen' is. Ik vind het mooiste idee nog dat van een supporter. Dat kan trouwens ook fluitend zijn. Het wordt soms ook weleens vertaald met 'vermanen', maar het idee is gewoon 'ernaast roepen', en dat van aanmoedigen vooral. Hier is dat natuurlijk ook duidelijk het geval.⟨/p> ⟨p>Tegen dat het dag zou worden, riep Paulus allen op voedsel te nuttigen: "Vandaag is het de veertiende dag dat jullie zonder eten afwachten en constant niets tot zich nemen." Nou ja, dat was niet omdat het vastentijd was, maar gewoon vanwege alle omstandigheden van angst, stress en zeeziekte. Dus er was nauwelijks of niet gegeten en daarom zegt hij: "Daarom roep ik jullie op voedsel te nuttigen." Hier weer dat oproepen: ⟨em>parakaleo⟨/em>. "Daarom roep ik jullie op voedsel te nuttigen, want dat is tot jullie redding." Dat wil zeggen: met het oog op... ja, het is goed voor jullie redding.⟨/p> ⟨p>Paulus geeft in feite een lichamelijk, stoffelijk advies, dat wil zeggen: voedsel te nemen, te eten. Maar het belangrijkste wat hij ze kon geven, en dat is... Hij zal hen ongetwijfeld ook geholpen hebben om weer te gaan eten en de stress enzovoort te laten gaan. Want hij zegt: "Want van niemand van jullie zal een haar van het hoofd verloren gaan." Het is nog sterker eigenlijk dan hoe hij het eerder schreef of had gezegd. Want in vers 22 had hij gezegd: "Geen ziel van jullie zal verloren gaan." En hier herhaalt hij met nadruk dit geweldige goede bericht: "Niemand van jullie zal een haar van het hoofd verloren gaan." Dus met het feit dat hij ze aanmoedigt om weer te gaan eten, steekt hij ze ook een hart onder de riem. Is dat ook weer een scheepvaartterm? Dat weet ik niet. Nou ja, riemen doen mij wel aan de scheepvaart denken, dus we noteren hem in ieder geval even. Deze goede raad en deze geweldige goede moed, dit goede bericht laat hij daar nog eens klinken.⟨/p> ⟨p>Nou, voordat we nu verdergaan met vers 35, stel ik voor dat we eerst even nog een kopje koffie gaan drinken. Ik raad jullie aan een beetje voedsel te nuttigen, of een kopje koffie te drinken. Voor iedereen... dan heb ik nog even een vraagje aan je. Als het een vraagje is, wel. Een heel klein vraagje: Hoe gaat dat schip verloren? Dat is typologisch gezien ontzettend interessant. Ja, zegt hij in Romeinen 11 vers 25... dan zal Frans iets overhouden. Ja, maar dat is straks. Ja oké, maar dat is niet het onderwerp van Handelingen natuurlijk.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk versta ik het zo, dat de vraag in het begin van het boek is: "Heer, herstelt U in deze tijd het Koninkrijk voor Israël?" En dan in Handelingen 28 is uiteindelijk het antwoord: "Nee, het Koninkrijk voor Israël wordt niet hersteld in deze tijd." En dus ging het verloren, zeg maar, in de volkerenzee. Maar ja, de hoop voor Israël die blijft natuurlijk hoe dan ook vast. Ja zeker. Maar eigenlijk zie je dat ook typologisch natuurlijk al diverse keren in het boek Handelingen. Bijvoorbeeld, ik had het er afgelopen zondag nog over, als Saulus Paulus wordt, dan komt hij bij die... nee, niet Ananias... hoe heet die man nou... Handelingen 13 vers 9... Elimas! Je weet precies waar het staat. Elimas is dus die tovenaar. Want dan lees je, Paulus wil het vertellen aan die Romeinse landvoogd, en dan die Elimas, die verhindert dan Paulus. Die Elimas was een Joodse tovenaar en die verhindert het woord naar deze heidenen te vertellen. En dan lees je dat Paulus zegt... nou ja, hoe hij precies formuleert... en dan zegt hij erbij: "Je zult een tijdlang blind zijn." Een tijd. En terstond wordt hij blind. En dan staat er ook bij: "en Saulus, anders gezegd Paulus..." Oh ja, hij stopt, want Paulus betekent eigenlijk letterlijk 'stopper'. Vandaar ook 'pauze'. Iemand die doet stoppen. Hij doet die Elimas stoppen, zodat hij niet langer met dat werk door kan gaan. En dan staat erbij: "Hij was voor een tijdlang blind." Maar Israël wordt ook weer... niet voor altijd, een tijd.⟨/p> ⟨p>Ja, maar en hier in Handelingen 27 is het verhaal van: nou, in deze tijd, dit is uiteindelijk wat er gaat gebeuren. En vergis je niet, het is een paar jaar later natuurlijk dat inderdaad Israël als natie helemaal ten onder zou gaan en dat Jeruzalem verwoest zou worden en de tempel helemaal verwoest is. En toen ging Israël letterlijk ten onder in de natiën. Dus het schip werd verwoest. Goed, wij waren gebleven in vers 34 dat Paulus dat goede bericht had voor al de mensen daar die het maar wilden horen: "Niemand van jullie zal een haar van het hoofd verloren gaan." Dan staat er: "En terwijl hij deze dingen zei, nam hij brood, dankte de God in het zicht van allen en brak het en begon te eten." Waar doet je dat nou aan denken als je dat zo leest? Ja, het Avondmaal. Hij nam het brood, hij dankte God en hij brak het. Maar dit was een maaltijd. Ik bedoel, waarbij een enkeling Jood geweest zal zijn, mag je aannemen. Het merendeel waren gewoon allemaal Goïm, mensen uit de natiën. En hier wordt nu maaltijd gehouden. En Paulus krijgt eigenlijk toch een beetje de functie van... hij is de leading voice daar op het schip geworden. En nu spoort hij ze aan om maaltijd te houden. En hij neemt het brood, hij dankte de God. Maar dat is dus niet een ritueel.⟨/p> ⟨p>Ik weet wel, ik heb zelf enige jaren gebivakkeerd in de kringen van de Vergadering van Gelovigen. Daar sprak men altijd over de 'breking des broods'. Het breken van het brood, dat is de standaarduitdrukking voor het Avondmaal. Dat was iets heel bijzonders. Maar brood wordt bij allerlei gelegenheden gebroken. Niet alleen in verband met ongezuurd brood – omdat het matsen zijn en die kun je niet eens snijden, maar die breek je per definitie – maar brood werd gebroken, dat was eigenlijk als synoniem voor de maaltijd. Je leest ook dat als de Heer Jezus bij de Emmaüsgangers thuis is, Hij het brood brak. En ze braken het brood aan huis. Dat is helemaal niet iets ritueels; zij hielden met elkaar maaltijd. Ze braken het brood en zo. Waarom braken ze het? Wel, om het te kunnen uitdelen. Het idee blijft altijd nog: het is één brood en het wordt gebroken juist om het te kunnen uitdelen, en daarmee dus dat met elkaar in die zin ook echt een uitbeelding van gemeenschap hebben. Je deelt het ene.⟨/p> ⟨p>Ik vind het trouwens ook prachtig in dit geval dat hij dat brood aanneemt en dan in het bijzijn van al die mensen de God dankt. Ik bedoel, ook hier wordt helemaal niet gesproken over een ritueel, of dat hij zelfs zijn handen gevouwen heeft of zijn ogen zo. Hij dankte de God. Die geeft ons dit en we danken God. Eet smakelijk alsjeblieft. Dat is het. Alle nu werden... kijk: "Allen nu werden goedsmoeds." En ja, dat is de uitwerking van het goede bericht. Deze man, deze Paulus, die wijst op de God, en het woord wat aan hem gegeven was, was zo'n geweldig goed bericht. Hij was goedsmoeds. Het was trouwens ook nog heel gezond wat hij deed. Staat dat in Spreuken? Ik doe zelf een beroep op mijn geheugen. Dat... het is in Spreuken 15. Even kijken of ik het snel kan vinden. Ja, oh ja, dat is hem.⟨/p> ⟨p>Spreuken 15 vers 30. Het ritme heb ik, de structuur heb ik dan eerder door. Want in Spreuken 15 vers 15 staat – Spreuken 15 vers 15 is op zich makkelijk te onthouden natuurlijk, zelfs voor mij – voor de blijmoedige... Wat zei je, Kees? Twee keer vijftien. En Spreuken 15 vers 15: voor de blijmoedige is het altijd feest.⟨/p> ⟨p>En dan in Spreuken 15 vers 30 – dubbel – daar staat: een goede tijding, een goed bericht verkwikt het gebeente. Het is dus ook nog goed voor het lichaam. Hier ook: Paulus heeft een goed bericht voor ze. Van niemand van jullie gaat verloren. En hij heeft dat met zoveel overtuigingskracht kunnen vertellen, want ja, ze wisten: deze man is een man van God. Hoe dan ook, men heeft dat wel gemerkt; dat wat hij sprak, de waarheid was.⟨/p> ⟨p>Dus ze waren alle, nu al die 276 man – ik neem het gewoon letterlijk – ze waren allemaal goedsmoed. Die man heeft ze allemaal, door het woord wat hij heeft kunnen brengen, in een... hoe zeg je dat modern? In een positieve mindset gebracht, of niet? Ze konden er weer tegen.⟨/p> ⟨p>En ze namen voedsel tot zich. Dat konden ze nu ook ineens verdragen, want ze hadden zoveel stress en spanning, en dat was kennelijk van hen afgegleden. En nu konden ze eten. Goede tijding verkwikt het gebeente, dus het is ook heel goed voor de body, ook die uitwerking die het heeft. En ze namen voedsel tot zich. Wij waren nu in het schip.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3806" title="Speel af vanaf 01:03:26">▶ 01:03:26⟨/button> ⟨span>De Typologische Betekenis van de 276 Zielen (rehu)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Oei, nou wordt het toch nog weer interessanter. We hadden het in de pauze over de typologie van getallen; nou, maak je borst maar nat, want dit is een mooie hoor! Wij waren nu in het schip met in het geheel 276 zielen. Ik kan me zo voorstellen dat dat juist op dat tijdstip ook even geteld is: met hoeveel zijn we hier nu eigenlijk? Al was het maar om straks weer na te gaan of we allemaal nog aanwezig zijn. Je leest immers dat ze aan het einde van de geschiedenis allemaal behouden aan land aangekomen waren, maar dat kun je alleen vaststellen als je eerst koppen telt. Precies, eerst bij het begin, maar ook aan het eind weer. Dus ja, die 276 zielen — dat is de bemanning geweest, dat zijn soldaten, gevangenen, misschien slaven en passagiers. Noem maar op.⟨/p> ⟨p>Maar nu kom je op een andere vraag en dat is: wat is de betekenis daarvan? Nou, iemand heeft mij ooit verteld dat dit het getal is van de menselijke zwangerschap, want dat is negen maanden, veertig weken en 276 dagen. Ik vind hem heel mooi, maar veertig weken is eigenlijk 280 dagen. Ik ben nagegaan dat het in de praktijk meestal nog wat minder is, en zeker het fixeren op exact 276 heeft geen Bijbelse connectie. Bovendien klopt het als ervaringsgegeven ook gewoon niet helemaal als je het zou checken. Dus die theorie moeten we helaas afkeuren. Trouwens, ik zou dan ook niet weten welk verband ik vervolgens met deze geschiedenis zou kunnen maken.⟨/p> ⟨p>Het is echter wel iets anders. Als je 276 in het Hebreeuws opschrijft — u weet hè, Hebreeuwse letters zijn ook cijfers — dan krijg je de naam Rehu. Rehu was de achterachterkleinzoon van Sem, dus de achterachterkleinzoon van Noach, en hij was de betovergrootvader van Abraham. Een betovergrootvader... ja, wat is dat voor iemand? De betovergrootmoeder, dat is een heks dus kennelijk. Nee, de betovergrootvader van Abraham: die Rehu. In Genesis 11 kom je zijn naam tegen; hij was de vader van Serug, geloof ik. Hoe dan ook, dat is Rehu. Als je dat in het Hebreeuws opschrijft, dan krijg je de Resh (dat is de 200), de Ayin (dat is de 70) en de letter Waf (dat is de 6). Ik kan het trouwens nog anders vertellen, want dit zijn pictogrammen. De Resh is een hoofd, de Ayin is een oog en de Waf is een schakel, een verbinding of een haak. Eigenlijk zijn het in die zin gewoon pictogrammen. Feitelijk is dit een getal, zoals je het van rechts naar links leest in het Hebreeuws, maar al die lettertjes zijn op zichzelf ook weer woorden. Dan krijg je feitelijk een soort stripverhaal van pictogrammetjes naast elkaar. Dat moet voor ons tegenwoordig niet zo gek meer zijn, denk maar aan sms-taal.⟨/p> ⟨p>De Hebreeuwse letter Waf is dus een haak; dat wil zeggen iets wat verbinding brengt. Het hoofd en het oog hebben iets wat verbinding brengt. Dat is Rehu, als je de letters aan elkaar schakelt. Maar de naam Rehu is niet alleen een naam, het is ook gewoon een woord en dat betekent 'deelgenoot'. Iemand met wie je iets deelt, zoals waar we het net over hadden bij een maaltijd: dan deel je iets met elkaar. In feite heb je dan met recht gemeenschap; je deelt het ene met elkaar. Er schiet me trouwens ter plekke nog iets te binnen over het Hebreeuwse woord voor eten, ook in modern Hebreeuws: dat is ⟨em>echol⟨/em>. Ik zou het leuk vinden om het nu even uit te beelden, maar dat kan ik nu niet zo snel. Maar ⟨em>echol⟨/em> is een verbinding tussen de Alef en het woord ⟨em>kol⟨/em>, en dat betekent 'allen' of 'alles'. De Alef is de letter van God Zelf, de Eerste, Hij die het begin is. En ⟨em>echol⟨/em> is eigenlijk de Ene, de Eerste, verbinden met het Al. Dat is eigenlijk wat eten uitdrukt: alles met de Ene verbinden. Dat is met recht inderdaad gemeenschap, maar dan ook gemeenschap in de Ene. Dat even terzijde.⟨/p> ⟨p>Terug naar die Rehu. Rehu is 276 en de betekenis van zijn naam is deelgenoot. Dat zie je hier inderdaad ook uitgebeeld in die zin dat al die 276 zielen hier — en dat is juist wat benadrukt wordt — hetzelfde lot delen. Geen van hen zou verloren gaan. Toen een deel van de bemanning zelfstandig verder wilde gaan en gebruik wilde maken van de sloep om zo te ontkomen: niks daarvan. Het geheel, ze deelden allemaal hetzelfde lot. Dat is de boodschap die in feite in dat getal 276 zit, als ik het vanuit de Hebreeuwse symboliek belicht. Ongetwijfeld zal daar nog wel meer over te vertellen zijn. Maar om dan toch nog even de koppeling te maken met die zwangerschap: ik hoop dat dit u ook bevalt — of dat ook 'bevallen' is. Precies.⟨/p> ⟨p>Goed, dat dus even over het aantal zielen op het schip zelf. Dat vergeet u nooit meer: hoeveel er toen in het schip zaten. Weet u hoeveel vissen er in het net zaten die ooit gevangen werden? Honderddrieënvijftig. We hadden het in de pauze er even over of getallen altijd een betekenis hebben. Ik houd heel erg van typologie en ik geloof dat je nooit genoeg lagen in de Schrift kunt veronderstellen, maar om nou op voorhand ervan uit te gaan dat elk getal per definitie een typologische of profetische betekenis heeft, dat hoeft voor mij niet. Ik zou niet weten waarom dat een 'must' zou zijn. Maar soms struikel je erover. Ik bedoel, zoals in dat net dat na de opstanding helemaal vol zat met 153 grote vissen. Waarom wordt dat zo vermeld? Dat moet een betekenis hebben. Dat blijkt ook inderdaad wel, maar daar gaan we het nu dus niet over hebben.⟨/p> ⟨p>Ook hier moet ik erbij zeggen: waarom wordt dat aantal van 276 nu zo vermeld? Natuurlijk gewoon om historisch accuraat te zijn. Lucas tekent de gewone dingen op zoals ze waren. Nauwkeurig heeft hij alles nagetrokken in dit geval; hij was er zelf bij, dus hij kon het allemaal zo noteren. Het was 276, en zo was het. Precies, op de man nauwkeurig. Dat is niet eens een afgerond getal. Maar daar zit dus wel degelijk ook nog meer diepte in wanneer je het vanuit andere oogpunten bekijkt. Ik zeg erbij: ik ben echt niet compleet, ik zet u alleen maar aan het denken. Dat is de opzet van deze Bijbelstudie.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4403" title="Speel af vanaf 01:13:23">▶ 01:13:23⟨/button> ⟨span>De Definitieve Schipbreuk op de Zandplaat⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We gaan even verder. De mensen aan boord werden verzadigd van voedsel en ze hielden het schip drijvend door het graan in de zee te werpen. Kennelijk hadden ze niet de hele lading overboord gegooid; dat hadden ze al in een veel eerder stadium gedaan. Maar nu zij verzadigd waren van voedsel, hadden ze ook helemaal geen graan meer voor eigen gebruik nodig en hebben ze het in de zee geworpen. Uiteraard deden zij dit door het schip zo licht als mogelijk te maken, in de hoop dat het dicht bij land vast zou raken. Dat is natuurlijk de overweging geweest.⟨/p> ⟨p>Maar toen het dag werd, herkenden zij het land niet. Wel aanschouwden ze een zekere baai die een strand had. Is het die of dat? De baai. Nee, het is niet Dubai, maar de baai die een strand had. En zij beraadslaagden of het mogelijk was het schip daarop uit te drijven. Letterlijk staat er 'uit te stoten', oftewel het schip op het strand te laten lopen. Dat was wat ze bedoelden te doen.⟨/p> ⟨p>Vervolgens namen ze de ankers rondom weg en lieten ze in de zee achter. Ze gooiden die ankers dus los en hebben de ankertouwen gewoon gekapt, zodat die ankers in de zee achtergelaten werden. Eerst ging de lading, het graan van het schip, al de zee in, maar nu laten ze ook de ankers over de hoop varen. In overdrachtelijke zin is dat als het laten varen van de hoop dat in die dagen het Koninkrijk gevestigd zou worden. Het wordt nu allemaal achtergelaten; men laat het met recht varen.⟨/p> ⟨p>Terwijl de ankers in zee werden achtergelaten, deden ze nog twee andere dingen: ze lieten tegelijkertijd de roerbanden los, de banden die beide roeren aan elkaar koppelden. Het schip had namelijk twee roeren. Wanneer het schip voor anker lag, werden de roeren opgetrokken – dit heb ik niet van mezelf, maar uit naslagwerken, en dat is ook de enige manier om dit te begrijpen. Dat waren een soort hele grote roeispanen in die vorm die met banden werden bevestigd. Nu werden de roerbanden losgelaten omdat het schip de baai binnengeloodst moest worden; men had die roeren weer nodig om te kunnen sturen. Vandaar dat die opgetrokken roeren nu weer losgelaten werden, zodat men het schip kon sturen. Ook hezen ze het voorzeil op voor de wind en hielden ze aan op het strand. Het voorzeil is een smal, klein zeil aan de voormast, wat genoeg was om het schip nu nog te sturen.⟨/p> ⟨p>Zo hielden ze aan op het strand. Zij belandden op een plaats met de zee aan beide zijden, een zandplaat, en daar lieten ze het vaartuig aan de grond lopen. Niet in de zin dat ze dat bewust deden, maar het schip raakte aan de grond; ze kwamen terecht op een uitstekende bank. Dat zal vast de Rabobank geweest zijn. De NBG-vertaling geeft het weer in wat gangbaar Nederlands, maar hier staat letterlijk: 'met de zee aan beide zijden'. Het was dus inderdaad een uitstekende bank. Dat is een leuke woordspeling in de Nederlandse taal. Dat soort grapjes kan ik me op maandagavond en dinsdagavond nooit veroorloven, want dan geef ik les aan Polen. Dan moet ik zulke woordspelingen echt achter mijn kiezen houden, want dan begrijpen ze er helemaal niets meer van. Maar goed, een uitstekende bank dus.⟨/p> ⟨p>Zij belandden op die plaats en lieten het vaartuig aan de grond lopen. Het voorschip bleef inderdaad onwrikbaar vastzitten in die zandplaat, maar het achterschip werd afgebroken onder het geweld van de golven. Dit is de schipbreuk zoals die ook boven Handelingen 27 in mijn Bijbeltje staat. Na een hele lange inleiding breekt het schip hier letterlijk. Dit is minimaal de vierde keer dat Paulus dit heeft meegemaakt. In de Korinthebrief, die al veel eerder is geschreven, schreef hij namelijk al dat hij drie keer een schipbreuk had meegemaakt. En hier gebeurt het dus weer; dit is natuurlijk de beroemdste keer.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4731" title="Speel af vanaf 01:18:51">▶ 01:18:51⟨/button> ⟨span>Alle Opvarenden Komen Behouden aan Land⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De soldaten beraamden nu om de gevangenen te doden, zodat niemand wegzwemmend zou ontsnappen. Want u moet zich realiseren: die soldaten waren natuurlijk verantwoordelijk voor die gevangenen. De autoriteiten waren niet mals als ze een gevangene hadden laten gaan; dat kostte hun, zeg maar, de eigen kop. Dus uit veiligheidsoverweging hebben ze gedacht: laten we die gevangenen dan maar doden. Daarmee zou trouwens ook Paulus zelf gedood worden. Maar zij waren bang dat mensen weg zouden zwemmen en zo zouden ontsnappen.⟨/p> ⟨p>Maar, zo staat er dan: de hoofdman over honderd, de centurio, was van plan Paulus te sparen en hij verhinderde hun voornemen. Die had het voor het zeggen, dus die soldaten konden hoog springen of laag springen, maar dat gebeurde dus niet. Hij beval bovendien dat wie kon zwemmen als eerste overboord zou springen om vervolgens aan land te komen. De overigen volgden, deels op planken en deels op brokstukken van het schip – dat wil zeggen: gewoon brak hout of iets anders wat drijfkracht had – zodat je veilig aan land kon komen zonder dat je hoefde te zwemmen.⟨/p> ⟨p>Uiteindelijk is dat het einde van de geschiedenis. Ze waren natuurlijk al dicht bij land, dus het zal niet zo’n hele tour geweest zijn om het land te bereiken als je kon zwemmen. En de overigen zijn op deze manier aan het strand terechtgekomen. Zo eindigde dan Handelingen 27: en zo geschiedde het dat allen behouden aan land kwamen. Eind goed, Al-goed. Het is net het evangelie: eind goed, allergoed.⟨/p> ⟨p>En wat Paulus had gezegd, het goede bericht dat hij twee keer had laten klinken op het schip – namelijk dat allen gered zouden worden en niemand verloren zou gaan – hier is de waarheid ervan gebleken. Het schip was eronder gegaan en met de lading in de zee, in de volkerenzee, terechtgekomen. De ankers, de hoop voor Israël, was in die dagen inderdaad vervlogen. Maar niettemin was de boodschap van Paulus, het goede bericht wat hij had laten klinken, nu waarheid geworden: allen kwamen behouden aan land.⟨/p>