⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik Johannes 10: Jezus' Verweer Geen God te Zijn, maar Zoon van God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ook van mijn kant een hele goede avond allemaal. Ik ben blij om u hier allemaal weer te mogen begroeten. En terwijl je met Candy Crush je doel kunt missen, gaan wij de Bijbel openen om het doel juist wél te bereiken en leven te zien.⟨/p>
⟨p>De vorige keer waren we nog steeds in hoofdstuk 10. Vanavond gaan we dat hoofdstuk afsluiten – dat zeg ik met enig vertrouwen – en we zullen tevens een begin maken met hoofdstuk 11. De vorige keer hebben we slechts een paar verzen besproken en daarbij wat uitweidingen gemaakt; een excursie naar andere gedeelten. Het gedeelte dat we specifiek voor ogen hadden, was Johannes 10 vanaf vers 33 tot en met 36.⟨/p>
⟨p>Daar staat: "De Joden antwoordden Hem: Niet om een voortreffelijk werk stenigen we U, maar om lastering, en omdat U, een mens zijnde, Uzelf God maakt." Jezus antwoordde hen: "Is het niet geschreven in jullie wet: Ik zei, jullie zijn goden?" Dat is een citaat uit de Psalmen waarin God schepselen of mensen aanspreekt als goden. Jezus vervolgt: "Indien Hij hen goden noemde tot wie het woord van God kwam en de Schrift niet ontbonden kan worden, zeggen jullie dan tegen Hem die de Vader heiligt en afvaardigt in de wereld: U lastert, omdat ik zei dat ik Zoon van God ben?"⟨/p>
⟨p>Het is met name dit gedeelte en de argumentatie die erachter ligt dat we toen hebben bezien: het Jodendom dat Jezus ervan beschuldigt te beweren dat Hij gelijk is aan God. Waar ik vooral op gewezen heb, is dat wat het Jodendom hier zegt van Jezus’ pretentie – namelijk dat Hij Zichzelf God zou maken – feitelijk precies is wat het christendom ook zegt. Alleen brengt het christendom dit niet als een beschuldiging, maar als een dogma: dat Jezus Zelf God is. Daarom is het zo belangrijk om dit scherp te krijgen.⟨/p>
⟨p>Wat is de reactie van Jezus hierop? De beschuldiging is volkomen helder: de Joden zeggen dat Hij beweert God te zijn. Jezus’ weerlegging bestaat uit twee punten. Ten eerste zegt Hij dat ook mensen in de Schrift bij gelegenheid ‘goden’ worden genoemd. Jezus antwoordt dus dat het op zich helemaal niet zo vreemd is dat schepselen goden worden genoemd. In de Psalmen lees je dat, en we hebben de vorige keer heel wat meer passages gezien waarbij we zagen dat er inderdaad in de hemel en op aarde wezens zijn die God worden genoemd. Dat is met een kleine letter, want natuurlijk is het waar dat er voor ons slechts één God is: de Vader. Maar in relatieve zin zijn er vele andere goden; koningen en rechters heten bij gelegenheid ook goden.⟨/p>
⟨p>De reden daarvoor is dat het woord ‘God’ in het Hebreeuws – als je de afleiding van het woord beziet – eigenlijk ‘onderschikker’ betekent: iemand die de dingen onder zich plaatst. Vanuit het Grieks is het ⟨em>theos⟨/em>, wat ‘plaatsen’ betekent. Die betekenissen komen heel dicht bij elkaar. Iemand die de dingen op zijn plek zet; dat is precies wat een rechter, een koning of een machthebber doet. Het is heel relatief, want die wezens worden zelf ook weer op hun plek gezet; het zijn immers zelf ook maar schepselen. Maar in de functie die ze uitoefenen, zijn ze inderdaad – ik zeg het er iedere keer bij tussen aanhalingstekens – bij wijze van spreken ‘God’. Zo kun je ze noemen. Dat is het eerste wat de Heer Jezus zegt: als ik al zou zeggen dat ik God ben, dan is dat op zich niet zo bijzonder, want zo worden schepselen in de Bijbel wel vaker genoemd.⟨/p>
⟨p>Zijn tweede punt is: "Hoe kunnen jullie mij nu van lastering beschuldigen?" In vers 36 zegt Hij: "Zeggen jullie dan tegen Hem die de Vader heiligt en afvaardigt in de wereld: U lastert, omdat ik zei dat ik Zoon van God ben?" God noemt enerzijds mensen en schepselen ‘goden’, maar dat was helemaal niet wat de Heer Jezus claimde te zijn. Hij claimde de Zoon van God te zijn. Hoe kunnen ze dan zeggen dat Hij God lastert? Hieruit volgt dat de Heer Jezus afstand neemt van hun bewering dat Hij aanspraak zou maken op het ‘God zijn’. Als Jezus inderdaad die aanspraak zou hebben gemaakt, had Hij dat hier moeten zeggen. Dan had Hij moeten bevestigen: "Ik ben inderdaad God, en dat is geen lastering want ik ben het." Maar dat zegt Hij juist niet. Integendeel, Hij zegt: "Ik ben de Zoon van God, jullie hadden goed moeten luisteren."⟨/p>
⟨p>Ik vond dit zeer de moeite waard, omdat we hier een passage hebben waarin heel expliciet de vraag aan de orde wordt gesteld wie Jezus claimde te zijn. Maakte Hij er aanspraak op God te zijn? Nee, zegt Hij, "Ik ben door God afgevaardigd en gezonden." Hij is inderdaad ook Zijn beeld – wie Hem gezien heeft, heeft de Vader gezien – maar Hij zei niet God te zijn. We hebben in dat verband heel wat andere schriftplaatsen de revue laten passeren die ik nu niet hoef te herhalen, maar het is een erg belangrijke kwestie. Het gaat hier immers om de vraag wie onze Heer nu eigenlijk is, wie Jezus Christus is en wat Hij Zelf beweerde te zijn.⟨/p>
⟨p>Dat is wat we de vorige keer hebben bezien. Daarmee zijn er nog een aantal verzen van het tiende hoofdstuk te bespreken. Dat zijn er niet zo gek veel meer, maar daar kwamen we de vorige keer niet aan toe.⟨/p>
⟨p>Nu merkt iemand op: "Ik heb toch een beetje moeite met die mensen die goden genoemd worden. Er is maar één God..." We hebben het er de vorige keer over gehad dat je in het Oude Testament, bijvoorbeeld in Exodus 21 en 22, leest dat rechters in Israël ook goden worden genoemd. In de Psalmen lees je vaak dat God de "God der goden" is. Daar zie je dat het heel hiërarchisch is: je hebt de goden, maar God is de God der goden. Het is ook de betekenis van een van Zijn namen: ⟨em>El Elyon⟨/em>, de God, de Allerhoogste.⟨/p>
⟨p>Paulus zet dit in 1 Korinthe 8 ook heel duidelijk neer. Hij zegt dat er "goden in menigte" zijn, zowel in de hemel als op aarde – en hij voegt er tussen haakjes aan toe dat er inderdaad goden in menigte zijn – maar voor ons is er nochtans één God, de Vader, uit wie alle dingen zijn, en één Heer, Jezus Christus, door wie alle dingen zijn.⟨/p>
⟨p>Dat klinkt misschien vreemd, maar zo werkt het met vertalen niet. Vertalen is het weergeven van wat er staat geschreven, wat je er verder ook van vindt. Waar het om gaat, is dat wij onze inzichten aanpassen aan de tekst en niet de tekst aan onze inzichten. Dat zou de omgekeerde wereld zijn. Wanneer goden in de relatieve zin van het woord – dus goden op aarde zoals keizers of machthebbers, maar ook geestelijke wezens – goddelijke eer ontvangen die alleen de ene God toekomt, dan heet dat afgoderij. In zekere zin bestaat er dus polytheïsme, oftewel meerdere goden, maar altijd in de relatieve zin van het woord. Want eigenlijk is het zo: er is óf één God, óf geen God. Op het moment dat er meerdere goden zouden zijn, zouden ze hun macht moeten delen, maar dan heb je geen God meer.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="624" title="Speel af vanaf 10:24">▶ 10:24⟨/button> ⟨span>Johannes 10:37-39: de Volmacht van Zijn Werken en Zijn Onschendbaarheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Vers 37. Want daar gaan we vervolgens mee verder: "Indien ik de werken van mijn Vader niet doe, geloof mij niet." Met andere woorden: de Heer Jezus zegt dat zijn geloofwaardigheid niet aan hemzelf ontleend is. Ook hier zie je trouwens weer dat hij duidelijk zegt: de Vader vaardigt mij af, Hij zendt mij. De autoriteit die ik heb, is de autoriteit van Hem die mij gezonden heeft. Hij zegt: "Je hoeft mij niet te geloven." Maar hij wijst even verder: "Maar indien ik ze doe en indien jullie mij niet zouden geloven, geloof dan aan de werken."⟨/p>
⟨p>Dat wil zeggen: het gaat hier niet om mijzelf. Hij zegt: "Geloof dan toch in elk geval datgene wat ik doe." Ook hier wijst Jezus niet op zichzelf, maar op zijn Vader die hem heeft gezonden. Zijn werken getuigen daarvan en bewijzen die ook, opdat jullie zouden weten en geloven dat de Vader in mij is en ik in de Vader.⟨/p>
⟨p>Nu zijn we weer even terug bij wat hij eerder had gezegd, namelijk: "Ik en de Vader zijn één." Ik heb expres dat beeld van een muntstuk genoemd; ik heb daar de vorige keer, of de keer daarvoor, ook al even op gewezen. Zoals de Bijbel zegt: de Heer Jezus is op diverse plaatsen het icoon van God. Zoals je een icoon ook op een muntstuk hebt. De keizer of de koning staat afgebeeld op een muntstuk en dan zeg je: "Dat is de keizer" of "Dat is de koning." Ja, maar het is een beeld. Het is dus met recht beeldspraak. In die zin kun je ook zeggen: "Jezus is God." Het is namelijk beeldspraak, zoals je van een muntstuk kunt zeggen: "Dat is de koning." Dat is één. Maar je moet het natuurlijk niet verwarren; je moet wel weten wanneer het beeldspraak is en wanneer het echt is.⟨/p>
⟨p>Zo gaat het weer verder in vers 39: "En ze zochten hem dan weer te pakken, maar hij ontging vanuit hun hand." Dat is iets wat we inmiddels al heel veel keren gelezen hebben in het Evangelie naar Johannes. Het is telkens een illustratie van het gegeven dat de Heer Jezus zegt: "Mijn uur is nog niet gekomen." Pas op dát moment zullen ze mij inderdaad met succes pakken, maar daarvoor niet.⟨/p>
⟨p>In ditzelfde hoofdstuk, in vers 18, hadden we gelezen: "Niemand neemt haar (mijn ziel) van mij af, maar ik stel haar uit mijzelf. Ik heb volmacht haar te stellen en volmacht haar weer te ontvangen. Dit voorschrift ontving ik van mijn Vader." Hij had volmacht, dat wil zeggen de autoriteit gekregen, om zijn leven, zijn ziel te stellen. Dat zou precies op het juiste uur gebeuren. Met Pascha, op het uur dat het lam geslacht werd; toen stelde hij zijn leven. Elke poging die de Joodse autoriteiten daarvóór hebben ondernomen om hem van het leven te beroven, was op voorhand gedoemd te mislukken. Want hij had namelijk autoriteit, volmacht, om zijn ziel zelf te stellen. Die volmacht had hij van zijn Vader gekregen. Elke poging om dat eerder te doen, hoe vaak het ook geprobeerd is, was dus bij voorbaat tot mislukken gedoemd.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="888" title="Speel af vanaf 14:48">▶ 14:48⟨/button> ⟨span>Johannes 10:40-42: het Verblijf in het Overjordaanse en Typologie van de Jordaan⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En Hij ging weer weg, nu naar de overzijde van de Jordaan. Dat wordt in de Bijbel heel dikwijls het Overjordaanse genoemd, bezien vanuit Judea. Het is natuurlijk maar net waar je je bevindt aan welke kant van de Jordaan, want als je in het Overjordaanse bent en je kijkt naar Judea, dan is dat van daaruit gezien weer het Overjordaanse. Maar aangezien de Bijbel uitgaat van het land dat aan Israël is gegeven aan de westkant van de Jordaan, is de oostkant het Overjordaanse.⟨/p>
⟨p>Kijkend naar de kaart zie je Jeruzalem liggen; daar was de Heer, en van daaruit is Hij naar de andere kant van de Jordaan gegaan, naar Perea. Zo heette dat gebied in die dagen, maar in de tijd van de Tanach heette dit Moab; dit waren de velden van Moab. Hier had je ook Edom en Ammon – waar trouwens nog steeds de stad Amman ligt, de hoofdstad van Jordanië. Je ziet ook de Decapolis liggen, maar Hij ging specifiek naar Perea. Er wordt namelijk een nog preciezere plaatsbeschrijving gegeven: Hij ging naar de plaats waar Johannes eerst dopende was. We weten dat dit in Bethanië was, zoals je leest in Johannes 1 vers 28.⟨/p>
⟨p>Ik moet er overigens bij zeggen dat dit voor degenen die de kaart niet goed kennen verwarrend zou kunnen zijn, omdat je twee plaatsen met de naam Bethanië hebt. Je hebt een Bethanië vlak boven de Dode Zee, waar Johannes ooit doopte, en je hebt het Bethanië aan de andere kant van de Olijfberg. Daar woonde Lazarus met Maria en Martha, waar de Heer Jezus heel vaak kwam en dikwijls overnachtte omdat daar Zijn vrienden woonden. In hoofdstuk 11 zullen we dat tegenkomen. De Heer ging hier dus feitelijk van Bethanië naar Bethanië. Ik kom daar straks nog even op terug vanwege de betekenis en de typologie achter die naam. De plaatsnaam wordt hier in hoofdstuk 10 overigens nog verborgen gehouden, maar als je Johannes 1 vers 28 leest, staat daar letterlijk: "Dit geschiedde te Bethanië over de Jordaan, waar Johannes doopte." Dat wil zeggen: waar hij eerst dopende was, want later lees je in hoofdstuk 3 vers 23 dat hij vertrok en noordelijker ging dopen, bij Enon bij Salim.⟨/p>
⟨p>Dit is iets bijzonders, want de Jordaan is sowieso een type van de dood. Als je de Jordaan doortrekt, is het een beeld van 'door de dood heen gaan' en daarmee feitelijk van dood en opstanding. Het loutere feit dat Johannes in de Jordaan doopte, spreekt daar natuurlijk ook van: het is in de Jordaan ondergaan en er vervolgens weer uit opkomen. Dat is wat dopen is, een beeld van dood, begrafenis en opstanding tot een nieuw leven. Dat de Heer Jezus hier naar de andere kant van de Jordaan gaat, is in type een beeld van Zijn verblijf in onze dagen. Hij is de Opgestane uit de dood. Hij is afgewezen in Jeruzalem, is vervolgens 'door de Jordaan' gegaan – een beeld van dood en opstanding – en komt dan buiten het Joodse land terecht, buiten Judea. Dat is precies waar de Heer nu ook verblijf houdt: onder de natiën, buiten het Joodse land. Verworpen door de stad van de Grote Koning, daar is Hij nu niet. Het is prachtig dat dit in verband wordt gebracht met de Jordaan en met het feit dat Johannes daar eerst dopende was.⟨/p>
⟨p>In vers 41 staat: "En velen kwamen naar Hem toe en zij zeiden: Johannes inderdaad deed geen enkel teken." Dat klopt, want hoezeer we ook weten uit de evangeliën dat Johannes de Doper veel heeft gesproken en bekendstond om wat hij deed – het dopen, vandaar zijn bijnaam – hij heeft nooit een wonderteken gedaan. Hij werd geacht een profeet te zijn en zo wordt hij in het Nieuwe Testament ook verschillende keren genoemd, maar hij deed geen enkel teken. Toch was alles wat Johannes over Hem zei, de waarheid. In Mattheüs 21 vers 26 lees je ook dat de scharen Johannes allemaal voor een profeet hielden, een man die de woorden Gods sprak. Dat was overigens ook een probleem voor de Joodse autoriteiten, want Johannes getuigde altijd van Jezus. We hebben in dit evangelie gezien dat het hem niet om hemzelf ging; hij was slechts een wegbereider en wees altijd naar Degene die na hem zou komen. Hij zei zelf: "Ik doop in water, maar die na mij komt, dat is de echte Doper. Die doopt niet in water, maar in dat waar water een beeld van is: de Geest." Hij doopt in de Geest en dat is de echte doop. De christelijke doop is geen doop in water, maar de doop in de Geest.⟨/p>
⟨p>Johannes heeft daar altijd op gewezen. We hebben in Johannes 1 gelezen hoe hij de volgende dag zei: "Zie het Lam Gods, dat de zonde van de wereld wegneemt." Toen heeft hij daadwerkelijk fysiek op Hem gewezen: "Híj is het." Bij die gelegenheid vangt de publieke bediening van Jezus aan, waarbij ook die stem uit de hemel klonk: "Deze is Mijn Zoon." Dat was problematisch voor de autoriteiten, want Johannes werd alom geacht een profeet te zijn. Als Johannes inderdaad gelijk had – ook al was hij al in een vroeg stadium door koning Herodes omgebracht – dan betekende dit dat het volk niet anders kon dan aanvaarden dat Jezus inderdaad was wie Johannes zei dat Hij was. Ze wisten: alles wat Johannes zei, was waar.⟨/p>
⟨p>Vervolgens lees je: "En velen daar geloofden in Hem." Dit staat in scherp contrast met de situatie in Jeruzalem. Dat wordt hier heel duidelijk geschilderd: aan de ene kant de massieve afwijzing in het Joodse land, met name in Jeruzalem, en dan komt Hij daar in het Overjordaanse en ontmoet Hij geloof. En dat niet vanwege de tekenen, wat ik heel bijzonder vind. Er waren daar geen tekenen geschied, maar zij geloofden om het wóórd.⟨/p>
⟨p>Ik moet hierbij nog aan iets anders denken; houd dit even vast, want we komen er straks vanzelf op. De Heer Jezus heeft een keer het Joodse land verlaten en kwam toen in Samaria terecht. Daar bleef Hij twee dagen, en er staat dat velen daar geloofden om het woord dat Hij had gesproken. We lezen niet dat Hij gedurende die twee dagen daar wondertekenen heeft verricht. Ook dat vind ik typologisch heel bijzonder. Het spreekt van de 'twee dagen' van de verborgenheid waarin er niets te zien valt, maar Zijn woord wel klinkt. Degenen die daar oren voor hebben gekregen, hoorden dat, en velen daar geloofden in Hem. Dat was de afsluiting van Johannes 10.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1522" title="Speel af vanaf 25:22">▶ 25:22⟨/button> ⟨span>De Opbouw in de Zeven Wondertekenen van het Johannes-evangelie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dat betekent dus dat we verder lezen en dan komen we in hoofdstuk 11. In Johannes 11 komen we het zevende teken tegen dat we vinden in het Johannes-evangelie. Misschien is het goed om even naar Johannes 20 toe te gaan. Ik heb daar nu geen dia van, maar misschien dat ik die alsnog tussenvoeg wanneer ik dit publiceer. Aan het einde van hoofdstuk 20 staat geschreven — mijn Bijbel heeft er het kopje 'Het eerste slot' boven staan: 'Jezus heeft nog wel vele andere tekenen voor de ogen van zijn discipelen gedaan die niet beschreven zijn in dit boek.' In de andere boeken wel, maar hier staat erbij: 'deze zijn geschreven opdat ge gelooft dat Jezus is de Christus, de Zoon van God, en opdat gij gelovende het leven hebt in zijn naam.'⟨/p>
⟨p>Op de een of andere wijze hebben al die tekenen dus een betekenis. Ze zijn beschreven zodat de lezers dat konden lezen en geloven; Johannes zelf was er ooggetuige van. Het waren tekenen en ze wezen allemaal op het feit dat Jezus dé beloofde Christus is en ook de Zoon van God, en dat betekent ook dat er leven is in Zijn naam. En als ik het heb over het leven, dan gaat het natuurlijk om het opstandingsleven. In dit evangelie worden zeven wondertekenen beschreven. Eigenlijk is hoofdstuk 21 een appendix; dat blijkt ook wel uit het feit dat je een eerste slot en een tweede slot hebt. Het is een soort aanhangsel. Is er nog een andere naam? Ja, dat is ook een appendix, een aanhangsel. Ik zat meer aan een deftige naam te denken, maar goed, waarom zouden we deftig doen?⟨/p>
⟨p>Want je zou kunnen verdedigen dat hoofdstuk 21 ook nog een wonderteken bevat, namelijk die wonderbare visvangst van die 153 grote vissen. Maar goed, dat is dan een toevoeging buiten de orde. Het is wel bijzonder: als je zeven wondertekenen hebt, dan wordt het boek afgesloten en vervolgens wordt er in de opstanding nog een teken aan toegevoegd. Dat is dan nummer acht. Dat past typologisch natuurlijk ook weer, want de acht spreekt van nieuw leven en van de opstanding. Dus het klopt linksom of rechtsom altijd. Het loutere feit dat er in eerste instantie tot het eerste slot zeven tekenen zijn, ja, dat is natuurlijk een volheid. Johannes is heel kieskeurig in de tekenen die hij beschrijft, want de andere evangelieën zijn daarin veel uitgebreider. Maar dit zijn allemaal heel bijzondere tekenen omdat het stuk voor stuk typen zijn.⟨/p>
⟨p>Het zijn typen van wat God doet, of wat God zal doen met Zijn volk Israël. Op de een of andere wijze heeft het altijd die insteek. Denk aan de bruiloft te Kana in hoofdstuk 2. Typologisch is de diepere betekenis daarvan dat de Heer, de Messias, het volk zal huwen. In feite is de bruiloft een type van het Messiaanse Rijk waarbij alle volkeren als gasten zullen worden uitgenodigd. De Heer is dan de bruidegom en Zijn volk Israël is de bruid. Dat is een heel bekend thema bij de profeten, maar de bruiloft te Kana spreekt daarvan. Er wordt nieuw leven geproduceerd: water wordt wijn. En wat dacht je wat? Die bruiloft was op de derde dag. Ja, de derde dag. In hoofdstuk 4 zien we de genezing van de hoveling, van die koninklijke beambte. Ook dat spreekt van het volk dat geroepen is om koninklijk te zijn. De genezing te Bethesda in hoofdstuk 5, van die man die 38 jaar ziek was, verwijst naar Israël dat 38 jaar extra in de woestijn heeft gebivakkeerd.⟨/p>
⟨p>Dan krijg je de spijziging van de vijfduizend. Ik ga nu niet op al die details in, maar ik wil er even op wijzen dat het zeven tekenen zijn. We sommen ze nog een keer op; toen we bij de betreffende hoofdstukken waren, hebben we het natuurlijk veel uitgebreider over de betekenis gehad. In de afsluiting van hoofdstuk 6 is er het teken dat Jezus op wonderbaarlijke wijze via de zee tot Zijn discipelen komt. In hoofdstuk 9, een lang hoofdstuk, volgt de genezing van de blindgeborene. En nu komen we in hoofdstuk 11 bij de opwekking van Lazarus. In deze zeven wondertekenen zie je dat het wonder eigenlijk steeds groter wordt. In ieder geval wordt het gebrek dat iedere keer aan het licht treedt — en dat de aanleiding is voor het teken — steeds sterker.⟨/p>
⟨p>Als we in de typologie zien dat het in al die tekenen gaat om Israël dat zal worden hersteld, dan valt op dat het volk iedere keer in een nog tragischer licht wordt bezien. Het gebrek wordt steeds groter. Bij de bruiloft te Kana is er een gebrek aan vreugde, gesymboliseerd in de wijn. Bij de genezing te Bethesda is er een gebrek aan kracht. Er is gebrek aan rust en vrede bij de discipelen, die zo bang zijn als ze Jezus zien komen. Bij de blindgeborene is er gebrek aan zicht. En bij de opwekking van Lazarus wordt duidelijk hoe fundamenteel het gebrek dan is: dan is er gebrek aan leven. Nou, erger kan het niet. Ik bedoel, je kunt je ogen missen, je kunt kracht missen of je kunt vreugde missen, maar als je Lazarus bent, dan gaat het echt niet goed met je. Dan heb je geen leven. Daar zit een neergaande trap in, en zo wordt het zevende teken in dit hoofdstuk neergezet, na het zestal andere tekenen dat al beschreven is.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2012" title="Speel af vanaf 33:32">▶ 33:32⟨/button> ⟨span>Johannes 11:1: de Naam Lazarus en de Farizese Satire over de Rijke Man⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Er staat in vers 1 van Johannes 11: "Er was nu iemand ziek, of eigenlijk zwak: Lazarus van Bethanië." Over de naam Lazarus had ik het al eventjes; die naam gebruiken we natuurlijk vaak overdrachtelijk. Maar Lazarus komt eigenlijk uit het Hebreeuws en we vinden in de Hebreeuwse Bijbel zijn naam als Eliëzer of Eleazar. Dat is alleen een spellingskwestie, maar de betekenis van de naam is deze: 'El' is God, 'Eli' is mijn God en 'Ezer' is help, hulp of helper.⟨/p>
⟨p>Eben-Haëzer bijvoorbeeld betekent letterlijk: 'Eben' is steen en 'Ha-Ezer' betekent 'der hulp'. Eben-Haëzer betekent dus 'steen der hulp'. Meestal denkt men dat het betekent: "Tot hiertoe heeft de Heer ons geholpen," maar dat is alweer een uitleg. Waarom noemen we die steen 'steen der hulp'? Wel, omdat God ons tot hiertoe geholpen heeft. Maar als vertaling is het dus: God, steen der hulp. Er zijn heel wat meer namen in de Bijbel die dat 'Ezer' in zich hebben. Trouwens, ook in moderne Hebreeuwse namen zie je dat woord heel vaak terugkomen.⟨/p>
⟨p>De eerste keer dat we de naam Eliëzer tegenkomen, is bij de knecht van Abraham, de man uit Damascus. Hij was het hoofd van het personeel van Abraham. Ook de zoon van Mozes heette zo; de ene zoon heette Gersom en de andere Eliëzer. En de neef van de zoon van Mozes — de zoon van Aäron dus — die heette Eleazar. Hij is eigenlijk vooral bekend omdat hij de tweede hogepriester was. Aäron was de eerste hogepriester en als ik het zo zeg, is dat ook weer typologisch. Aäron is een type van de hogepriester van het oude verbond, maar degene die hem aflost, is de tweede hogepriester die is opgestaan. De echte, definitieve Hogepriester, die Zijn hogepriesterschap niet meer hoeft over te dragen omdat Hij blijft, dat is Eleazar.⟨/p>
⟨p>Lazarus is dus wel degelijk een type van Jezus Christus. En nu kom ik op nog iets — ik heb er geen dia van — maar we kennen Lazarus natuurlijk in het Nieuwe Testament niet alleen als de broer van Maria en Martha, maar ook uit dat verhaal, die gelijkenis of die satire — hoe beschrijf je het? — van de rijke man en de arme Lazarus. Uiteindelijk was het precies omgekeerd, want niet Lazarus was arm, maar die man. De rollen worden omgedraaid. Dat is een verhaal dat de Heer Jezus vertelde, niet om de doodstoestand te beschrijven. Echt niet. Zo wordt het altijd opgevoerd, maar het is juist een Farizees verhaal. Dat blijkt uit allerlei details.⟨/p>
⟨p>Als je alleen maar de Wet en de Profeten zou hebben — het Oude Testament — en je vraagt wat de dood is, dan zegt een Hebreeër: "De doden weten niets. De doden loven God niet. De doden wachten in het graf en zij slapen." Dat is gewoon het Bijbelse beeld. Het leuke is dat er in dat verhaal zelf ook een hint naar wordt gegeven. Als je de Schrift kent, de Wet en de Profeten, dan weet je ook dat het verhaal dat Jezus vertelde satire is.⟨/p>
⟨p>Ik ga er gemakshalve even vanuit dat we allemaal die gelijkenis kennen, maar wat werd er aan het einde gezegd in dat gesprek met de rijke man? Wanneer er gevraagd wordt om Lazarus te laten opstaan, luidt het antwoord: "Nee, dat hoeft helemaal niet, dat is niet nodig, want zij hebben de Wet en de Profeten. Laten ze daarnaar luisteren." Dat is wat Abraham in dat verhaal zegt. Maar als ze daarnaar zouden luisteren, zouden ze ook weten wat het karakter is van het hele verhaal dat Jezus vertelt.⟨/p>
⟨p>Het hele idee dat de Heer Jezus zou vertellen dat je na het sterven, zonder opstanding, in zo’n toestand komt met een kloof en onderlinge communicatie, en dat één druppeltje al genoeg zou zijn om verlichting te krijgen... al dat soort gedachten is gewoon bizar. Je zou het onderkennen als je de Wet en de Profeten zou hebben. Het is eigenaardig hoe men de Wet en de Profeten, en alles wat de Hebreeuwse Bijbel zegt over de doodstoestand, terzijde schuift en alles baseert op dat ene verhaal. Terwijl het precies omgekeerd is: het verhaal zelf geeft aan dat je het zou moeten lezen in het licht van de Hebreeuwse Bijbel, en niet andersom. Ik kom er straks nog even op terug als het gaat over de doodstoestand, want juist deze geschiedenis maakt ook duidelijk wat de dood is en wat de werkelijke vergelijking is. Houd dat even vast; we komen er, vermoed ik, vanavond nog wel op terug.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2396" title="Speel af vanaf 39:56">▶ 39:56⟨/button> ⟨span>De Betekenis van Bethanië (mijn Thuis) en Ziekte Gedefinieerd als Zwakte⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Er was nu iemand ziek, Lazarus van Bethanië. Bethanië? Dat betekent "huis van...". Het wordt hier een beetje lastig, want bij "bed" denkt u misschien aan ons woord voor een slaapplaats, maar het heeft niets te maken met een bed. Het heeft te maken met de ⟨em>bait⟨/em>, de tweede letter van het Hebreeuwse alfabet. Het betekent namelijk "huis". Denk aan Bethlehem, het huis van brood. Zoveel namen in de Bijbel beginnen met "Beth", en dat betekent altijd "huis van".⟨/p>
⟨p>Maar dan ontstaat de discussie. Ik ben er een hele tijd mee bezig geweest om te achterhalen wat Bethanië nu precies betekent. Hoe meer ik ermee bezig was, hoe lastiger het werd. Sommigen zeggen dat het "huis van vijgen" betekent via een bepaalde afleiding, maar daar zal ik u verder niet mee vermoeien. Vlakbij Bethanië, aan de andere kant van de Jordaan, had je een plaatsje genaamd Bethfage, wat we ook in het Nieuwe Testament tegenkomen, en dat betekent "huis van de vroege vijgen". Dat is overigens niet de plaats waar het hier om gaat. Andere mensen kiezen voor een andere afleiding: "huis van de armen". Sommigen zeggen zelfs "huis van misère" of "van lijden".⟨/p>
⟨p>Er is echter een betekenis die ik persoonlijk het mooiste vind. Als ik er eentje zou moeten kiezen, dan zeg ik: het is "het thuis van mij". ⟨em>Bet Ani⟨/em>. Als u ooit Hebreeuwse lessen heeft gehad, dan weet u dat ⟨em>Ani⟨/em> "ik" betekent. ⟨em>Ani⟨/em> is ik en ⟨em>Atta⟨/em> is jij. ⟨em>Ani⟨/em> is dus ik of mij, en dan is het "huis van mij". Niet in de zin van mijn bezit, maar mijn thuis. Dat vind ik wel heel erg mooi. Dus hoewel de betekenis omstreden is – en dat is hij sowieso – wordt de betekenis misschien wel verborgen gehouden. Het is dan een "verborgen huis", of het is de plaats waar ik thuis ben.⟨/p>
⟨p>Waar was de Heer Jezus? Hij ging naar de andere kant van de Jordaan, dat hadden we net gezien, en daar was hij in Bethanië. De naam wordt daar niet expliciet genoemd; deze wordt verborgen gehouden. Maar Hij is daar kennelijk wel thuis. Hij gaat echter weer terug naar het andere Bethanië, daar waar Hij nodig was. Ook daar was Hij thuis. U ziet dat ik hier vraagtekens bij heb staan, dus ik maak geen definitieve keuze, maar mijn persoonlijke voorkeur – en ik geef het door voor wat het waard is – gaat naar die laatste optie: dat het het huis is waar ik thuis ben.⟨/p>
⟨p>Dat wat de plaatsnaam betreft. Zoals ik zojuist al zei, ligt Bethanië aan de andere kant van de Olijfberg. Vanuit Jeruzalem ga je naar de Olijfberg toe en als je daar overheen bent gegaan, kom je in het plaatsje Bethanië terecht. De volgende keer zullen we daar nog wel even op terugkomen, want er wordt later in dit hoofdstuk nog een nadere beschrijving van Bethanië gegeven. Dan zullen we ook zien dat het de plaats was waar de Heer ten hemel voer. Er zit nog meer typologie achter, maar daar kom ik op terug.⟨/p>
⟨p>Nu was er dus iemand zwak: Lazarus van Bethanië, uit het dorp van Maria en van Martha, haar zus. We kennen dit tweetal vooral uit de geschiedenis in Lukas 10. Er waren nogal wat Maria's en Martha's; dat is net zoiets als Jan, Piet, Kees en Klaas in het vroegere Nederland. Het zijn veelvoorkomende namen. In Lukas 10 lees je inderdaad over deze beide zusters bij wie de Heer Jezus te gast was. U weet het: Martha was altijd druk met dienen en Maria zat aan Jezus' voeten te luisteren naar Zijn woord. Zij had het goede deel gekozen.⟨/p>
⟨p>Hier wordt trouwens nog iets over Maria gezegd ter identificatie. Er staat dat Maria degene was die de Heer insmeerde met zalfolie en Zijn voeten afdroogde met haar haren. Ik zeg "insmeren", want dat is het woord dat hier feitelijk wordt gebezigd; het is meer dan alleen zalven. De geschiedenis waar hier aan gerefereerd wordt, moeten we overigens nog lezen, want dat is Johannes 12. Dit is Johannes 11, en in het volgende hoofdstuk komen we deze geschiedenis pas tegen, maar Johannes refereert er hier al aan. Het wordt hier neergezet als identificatie, zodat we weten over welke Maria we het hebben.⟨/p>
⟨p>De broer van hen was dus zwak. Dat is de wijze waarop het letterlijk genoemd wordt. Het Griekse woord betekent zoiets als "niet stevig", oftewel onvoldoende kracht. Meestal wordt dit vertaald met "ziek", zoals in de NBG-vertaling, maar ik vind het frappant dat ziekte hier wordt gedefinieerd als een gebrek aan kracht. Eigenlijk is dat precies wat ziekte is. Ik moet een beetje uitkijken, want we hebben een huisarts in ons midden, dus ik wil niet buiten mijn boekje treden, maar ik vind het een mooie definitie: je hebt onvoldoende kracht om te herstellen. Normaal gesproken heeft het lichaam het vermogen en de kracht om staande te blijven, maar een gebrek aan die levenskracht is wat je ziek maakt en waardoor je uiteindelijk zelfs overlijdt.⟨/p>
⟨p>Letterlijk staat er dus dat de broer van haar zwak was. Iemand die ziek is, is immers ook zwak. Wij noemen het wat anders, maar dit is zomaar iets wat ik opgooi. U weet dat ik altijd een grote etymologische interesse heb; ik ben erg geïnteresseerd in de afleiding van woorden. Het zou me niet verbazen als de woorden "ziek" en "zwak" etymologisch ook aan elkaar verwant zijn, maar dat zoek ik nog eens een keer op.⟨/p>
⟨p>De zusters stuurden daarop een bericht naar Jezus: "Heer, weet dat hij van wie U veel houdt, zwak is." Hier wordt niet het woord ⟨em>agape⟨/em> gebruikt, maar ⟨em>phileo⟨/em>. Dat duidt op houden van in de zin van vriendschap en sympathie; iemand van wie je een liefhebber bent. In het Nederlands is het lastig om dat soort onderscheidingen precies te maken, maar het ligt in de sfeer van vriendschap. Hij was een vriend van Hem. Feitelijk is dit natuurlijk geen vraag, het is gewoon een mededeling. Maar er klinkt natuurlijk wel een oproep in door om terug te keren naar Judea, naar het gevaarlijke Judea. Er wordt een beroep op Hem gedaan: degene van wie U veel houdt, bevindt zich in deze toestand.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2944" title="Speel af vanaf 49:04">▶ 49:04⟨/button> ⟨span>Johannes 11:4: een Zwakheid Niet tot de Dood, maar met het Oog op Opstanding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Jezus nu hoorde het en Hij zei: "Deze zwakheid is niet tot de dood." Of letterlijk, ⟨em>pros thanaton⟨/em>, dat is naar de dood toe of met het oog op de dood. Deze zwakheid is niet met het oog op de dood. Je zou kunnen zeggen: "Wacht even, dat is niet correct wat Jezus hier zegt, want Lazarus zou immers wel sterven." Maar uiteraard kun je dat op voorhand al zeggen: het is wél correct, want deze zwakheid die Lazarus op dit moment had, was niet met het oog op de dood. Het was met het oog op opstanding.⟨/p>
⟨p>We zullen dat later ook lezen wanneer de Heer Jezus zegt: "Ik ben de opstanding". Dat zegt Hij ook in dit hoofdstuk, in vers 25: "Ik ben de opstanding en het leven". Om dat te demonstreren, daartoe was Lazarus nu zwak. Niet om dood te gaan, maar om op te staan uit de doden. Het enige wat je kunt zeggen is: ja, daartoe was het noodzakelijk dat hij eerst zou sterven, maar dat was niet het doel. Dat was een noodzakelijke voorwaarde.⟨/p>
⟨p>We vinden dat principe natuurlijk al eerder terug. We hebben het er uitgebreid over gehad in verband met de blindgeborene. De Heer Jezus zegt: "Deze zwakheid is niet met het oog op de dood, maar ten behoeve van de heerlijkheid van God." Dat is precies wat we lezen bij de blindgeborene, wanneer de discipelen op die man wijzen en vragen: "Wie heeft er gezondigd? Deze of zijn ouders?" Dan zegt de Heer Jezus: "Noch deze, noch zijn ouders." Dat is niet de reden dat hij blind is, maar de werken Gods moesten in hem openbaar worden.⟨/p>
⟨p>We hebben er toen ook bij stilgestaan dat die man, de blindgeborene, niet werd genezen omdat hij blind was. Nee, het was eigenlijk omgekeerd: hij was blind opdat hij genezen zou worden, opdat hij ziende gemaakt zou worden. Dat is hier bij Lazarus ook het geval. Waarom was hij ziek? Laat ik het anders zeggen: Lazarus werd niet opgewekt omdat hij dood was, maar hij stierf opdat hij opgewekt zou worden. En opdat God door Zijn Zoon zou bewijzen dat Hij de opstanding en het leven is.⟨/p>
⟨p>Dood en sterven zijn de noodzakelijke donkere achtergrond om dat te demonstreren. Het is opdat de werken van God, de heerlijkheid van God, daarin naar voren gebracht zou worden. Dat loopt volkomen parallel. Dus ten behoeve van de heerlijkheid van God, opdat de Zoon van God — of "de Zoon van de God", beide woorden met een bepaald lidwoord — erdoor verheerlijkt zal worden. Het is dus met het oog op de heerlijkheid van God, maar ook opdat de Zoon van God erdoor verheerlijkt zal worden. Juist in de heerlijkheid die de Zoon van God demonstreert, openbaart Hij de heerlijkheid van God.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3161" title="Speel af vanaf 52:41">▶ 52:41⟨/button> ⟨span>Romeinen 1:4: Bewezen Gods Zoon te Zijn Door Opstanding van Doden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik wil u op een schriftplaats wijzen die zelden in dat licht bezien wordt, namelijk Romeinen 1 vers 4. Dat heeft ook te maken met de gangbare vertaling, maar ik wil even naar Romeinen 1 vers 4, waar je dit over de Heer Jezus leest. Paulus schrijft hier over Hem 'naar het vlees de zoon van David', maar Hij wordt bepaald Zoon van God te zijn in kracht. Of: Hij heeft bewezen de Zoon van God te zijn in kracht, naar geest van heiligheid, vanuit opstanding van doden. Jezus Christus onze Heer.⟨/p>
⟨p>Nu gaat het even om deze frase. Hij is Zoon van God, of Hij is bepaald of bewezen de Zoon van God te zijn in kracht. Hoe? Wel, vanuit opstanding van doden. Meestal wordt dat zo opgevat, en u ziet het ook in de NBG-vertaling en de Statenvertaling, dat men vertaalt: "door Zijn opstanding uit de doden is Hij bepaald de Zoon van God te zijn in kracht". Maar dat staat er niet. Het gaat hier niet over de opstanding van de Heer Jezus Zelf. Er staat niet 'door Zijn opstanding uit de doden', maar er staat: 'door opstanding van doden' is Hij bepaald Zoon van God te zijn in kracht.⟨/p>
⟨p>'Door opstanding van doden', dat betekent – je moet het heel letterlijk nemen – dat Hij bewezen of bepaald is Gods Zoon te zijn in kracht door doden te doen opstaan. Het feit dat Hij doden opwekte of deed opstaan – opstanding van doden – daarin werd Hij bepaald en bewezen; daarmee demonstreerde Hij de Zoon van God te zijn. Hier wordt dus in feite gerefereerd aan de diverse momenten van opstanding waarover je in de Evangeliën leest. We weten van een drietal geschiedenissen dat de Heer Jezus een dode heeft opgewekt, en die bewijzen stuk voor stuk dat Hij de Zoon van God is in kracht.⟨/p>
⟨p>De eerste is het dochtertje van Jaïrus, het twaalfjarige meisje. De tweede is de jongeling van Naïn. En de derde is Lazarus. Dit is trouwens een opmerkelijk verschil, want het wordt steeds frappanter. Dat dochtertje van Jaïrus was zojuist overleden en Jezus wekte haar op. De jongeling van Naïn werd ten grave gedragen en tijdens de begrafenis vindt dan dat wonder plaats. Hier in Johannes 11 is Lazarus inmiddels al vier dagen terug begraven als Jezus ter plaatse komt. Men weigert aanvankelijk zelfs de steen weg te nemen, want er was al een lijkgeur aanwezig. Je moet het ook even zien in het kader van het klimaat in het Midden-Oosten in die dagen, waar mensen meestal de dag zelf nog worden begraven. Dus eerst een meisje dat net overleden is, dan een jongeman die zojuist begraven werd en hier zelfs iemand die al vier dagen lang in het graf lag. In die opstanding van doden bewees Hij het en werd Hij bepaald de Zoon van God te zijn in kracht.⟨/p>
⟨p>Hij was de Zoon van God, ja. God heeft Hem verwekt bij de maagd Maria; daarom zou Hij de Zoon van de Allerhoogste heten en daarom is Hij met recht ook letterlijk de Zoon van God. En dat heeft Hij ook bewezen door opstanding van doden. Natuurlijk kun je zeggen dat het feit dat Hij Zelf ook opstond uit de doden dat des te sterker bewees. Dat is waar. Maar het gaat hier dus niet alleen over Jezus' eigen opstanding uit de doden, maar over 'opstanding van doden'. Dat is wat er echt staat.⟨/p>
⟨p>Dan zie je dat je gewoon moet lezen wat er staat en niet wat je dénkt dat er staat, want dan kun je zomaar op een verkeerd spoor gezet worden. Het mooie is trouwens dat als je – daarom hecht ik er ook altijd zo aan om de interlineair erbij te nemen – zo precies mogelijk kijkt naar wat er echt staat, je altijd weer zoveel prachtige ontdekkingen doet. Vertalers vertalen soms zomaar anders, en dat bedoel ik helemaal niet lelijk, maar omdat ze het niet kunnen verklaren of omdat ze een andere opvatting hebben, vertalen ze het naar hun eigen inzicht. Maar dan heb je geen vertaling, dan heb je een interpretatie, een verklaring of hun eigen theologie. Maar daar zitten we niet op te wachten; we willen de woorden Gods proeven. Hier staat onmiskenbaar: door opstanding van doden werd Hij bepaald Gods Zoon te zijn in kracht.⟨/p>
⟨p>Ik zie trouwens dat het inmiddels al vijf over negen is, dus ik zal eerst maar eens even gaan pauzeren voordat we weer verder gaan.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3554" title="Speel af vanaf 59:14">▶ 59:14⟨/button> ⟨span>Johannes 11:5-6: de Twee Dagen Wachten als Typologisch Teken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>We hadden in vers 4 van Johannes 11 gelezen wat Jezus zei over het doel van de zwakheid van Lazarus. Dat was niet tot de dood, maar zoals we hebben gezien, tot opstanding. Het is ten behoeve van de heerlijkheid van God en opdat de Zoon van God erdoor verheerlijkt zal worden.⟨/p>
⟨p>In vers 5 lezen we vervolgens: "Jezus nu had Martha lief en haar zus Maria en Lazarus." Ook hier wordt weer een specifiek woord gebruikt. Waar het in vers 3 nog ging om ⟨em>phileo⟨/em>, wordt hier het woord ⟨em>agapaō⟨/em> gebruikt. Jezus had Martha, haar zus Maria en Lazarus werkelijk lief. Dat lag sowieso al erg voor de hand, want ze hadden Hem al het bericht gestuurd: "Heer, zie, die U liefhebt, is zwak." Waarom deze mededeling er in vers 5 dan nog aan toegevoegd wordt? Het lijkt misschien overcompleet, maar waarschijnlijk dient deze opmerking om Jezus' handelen te verklaren.⟨/p>
⟨p>Het feit dat Jezus niet direct terugging nadat hij de mededeling had gekregen dat Lazarus zwak was, kwam namelijk niet voort uit onverschilligheid. Hij had hen werkelijk lief. Het moet een andere reden gehad hebben, en dat was de reden die in vers 4 werd opgegeven: het is tot heerlijkheid van God. Het was opdat de Zoon van God erdoor verheerlijkt zou worden en Zijn heerlijkheid daardoor zou worden uitgelicht. Het was dus beslist niet vanwege een onverschillige houding ten opzichte van Lazarus of de beide dames.⟨/p>
⟨p>In vers 6 staat: "Als Hij dan hoorde dat hij zwak was, inderdaad, toen bleef Hij nog twee dagen in de plaats waar Hij was." Let ook even op die toevoeging: "in de plaats waar Hij was." Dat was dus in Bethanië in het Overjordaanse, buiten het Joodse land. Hij was daar op de plaats waar Hij "thuis" was. Aan de andere kant zou Hij nu weer teruggaan naar een ánder Bethanië. Dat beide plaatsen Bethanië heten, is iets waar je eigenlijk over struikelt. Daar wordt mee gespeeld; dat heeft een betekenis. Ook in dat opzicht is wat hier gebeurt een teken. Hij ging van het ene Bethanië in het Overjordaanse — een type van de tegenwoordige tijd waarin Hij "thuis" is onder de natiën — naar het andere Bethanië. Hij keert straks weer terug naar de plaats in Judea, en dat zal zijn na twee dagen.⟨/p>
⟨p>Daar wil ik specifiek op wijzen: Hij blijft nog twee dagen. Dat is op het eerste gezicht vreemd. Je zou de gedachte kunnen krijgen: doet het Hem niet zoveel? Had Hij Lazarus niet echt lief, of die zusters die dit bericht in paniek stuurden? Terwijl Hij zoveel affectie had voor deze mensen en voor Lazarus, blijft Hij toch nog twee dagen wachten. Ook dat is een teken.⟨/p>
⟨p>Die twee dagen kwamen al even ter sprake toen ik de opsomming gaf van de zeven tekenen. De bruiloft te Kana was op de derde dag, dus ook na twee dagen. Hij was twee dagen in Samaria, waar Hij ook geen tekenen deed. Maar er is meer, want dit is een begrip uit de profeet Hosea.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3832" title="Speel af vanaf 01:03:52">▶ 01:03:52⟨/button> ⟨span>Hosea 6: Israëls Herstel Na Twee Dagen en het Aanbreken van de Derde Dag⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik neem u mee naar Hosea 6. Daar staat het volgende over Israël; dit zijn woorden die Israël in de mond zal nemen. Het is een geweldige profetie: "Komt," zegt Israël dan, "laat ons terugkeren tot JAHWEH. Want Hij heeft verscheurd, Hij zal ons helen. Hij heeft geslagen, Hij zal ons verbinden." Hij doet het één, maar Hij doet het ander ook. Israël keert hier weer terug; dit is de geestelijke terugkeer van Israël. Natuurlijk heeft dat ook alles te maken met het feit dat ze zullen terugkeren naar het land, maar ze keren primair terug tot hun God.⟨/p>
⟨p>In vers 2 staat: "Hij zal ons na twee dagen doen herleven. Ten derden dage zal Hij ons oprichten en wij zullen leven voor zijn aangezicht." Die twee dagen, dat kan niet missen. Ze worden hier heel cryptisch benoemd, maar als Petrus het heeft over de vraag wat voor de Heer een dag is, dan zegt hij: "Dit ene mag u niet ontgaan, geliefden, dat voor de Heer één dag is als duizend jaar." En dan keert hij het ook om: "en duizend jaar is één dag." Dat is trouwens een woord dat je ook al vindt in Psalm 90: dat duizend jaar is als de dag van gisteren. Ook daar vind je diezelfde associatie.⟨/p>
⟨p>Israël zal zich dus bekeren tot haar God na verscheurd en geslagen te zijn, maar dan zullen ze door Hem worden geheeld en verbonden. Sterker nog: ze zullen herleven, ze zullen opstaan uit de dood. Het bijzondere van deze profetie is niet alleen dat het herstel en de bekering van Israël wordt beschreven, maar ook de termijn wordt aangeduid. Er wordt gezegd: het zal zijn ten derden dage, of — en dat vind ik nu vooral interessant — het zal zijn na twee dagen. "Hij zal ons na twee dagen doen herleven."⟨/p>
⟨p>Het kan toch niet missen als je Schrift met Schrift vergelijkt? In Johannes 11 lees je dat Lazarus ziek is en Jezus krijgt het bericht vanuit het buitenland, vanuit het Overjordaanse. Om terug te keren naar Judea doet Hij dat niet direct; Hij wacht twee dagen. Om na die twee dagen alsnog daar naartoe te gaan. Dat heeft alles te maken met het herstel van Israël: twee dagen dood en op de derde dag zullen ze herleven. Wat met de Heer Jezus trouwens ook gebeurd is in een hele concrete zin — dus niet alleen symbolisch, figuurlijk of typologisch. Jezus is letterlijk op de derde dag opgestaan uit de doden. Op de een of andere manier houdt opstanding uit de doden altijd verband met de derde dag. Maar hier gaat het specifiek om het herstel van Israël, dat wordt beschreven als een opstanding uit de dood na twee dagen.⟨/p>
⟨p>Let trouwens op het vers dat daarna komt en het nader uitlegt: "Ja, wij willen JAHWEH kennen, ernaar jagen Hem te kennen. Zo zeker als de dageraad is zijn opgang. Dan komt Hij tot ons als de regen, als de late regen die het land besproeit." Deze profetie over Israëls herstel is zo bijzonder omdat het aangeeft wanneer dat herstel zal plaatsvinden. Het staat er cryptisch en verborgen, maar de vraag is: wat is voor de Heer één dag? Het is duidelijk dat het hier niet gaat over dagen van 24 of 12 uur. Wat voor dagen dan wel? Wanneer je Schrift met Schrift vergelijkt, is het getuigenis onmiskenbaar: voor de Heer is één dag als duizend jaar. Dat betekent dus dat Israëls herstel zal plaatsvinden na 2000 jaar, na twee millennia.⟨/p>
⟨p>Dan zal Israël wederkeren, dan zal Israël worden geheeld, verbonden en herleven. God zal Israël oprichten en ze zullen leven voor Zijn aangezicht. Dan zullen ze JAHWEH, hun God, ook kennen en ernaar jagen Hem te kennen. Er staat nog iets bij: "Als de zonsopgang" — een nieuwe dag dus, de derde dag — "zo zeker als de dageraad is zijn opgang." Met andere woorden: bij het begin van de derde dag, bij zonsopgang, zal Hij tot hen komen na twee dagen. Zoals de Heer Jezus trouwens ook aan het begin van de derde dag, bij het oplichten van de dag, opstond uit de doden en de steen werd weggewenteld. Hier is het bijzondere dat na twee dagen, op de derde dag dat Hij Israël zal herstellen, er staat: "dan komt Hij tot ons."⟨/p>
⟨p>Als je dus de vraag stelt wat de Schrift zegt over het tijdstip van de komst van de Heer tot Zijn volk, over wanneer Hij Israël zal herstellen en wanneer Hij terugkomt, dan staat het daar: na twee dagen. Oftewel op de derde dag, bij de dageraad, bij de aanvang van de derde dag. Ik word iedere keer zo enthousiast als ik hieraan denk. Wij leven nu anno 2018 — zeg ik het goed? Ja, dat verandert ieder jaar weer. Ik hou van dingen die onveranderlijk zijn. Ik onthoud nooit mijn leeftijd, alleen mijn geboortejaar; dat is een constante. Volgende week ben ik trouwens weer jarig, op vrijdag 2 maart.⟨/p>
⟨p>Maar waar ik zo enthousiast over word, is dat we nu in 2018 leven. Het duurt nog maar een paar jaar en dan kunnen we vaststellen — en ik bedoel dat helemaal niet als date-setting — dat het nog maar een jaar of twaalf duurt en dan zijn die twee dagen voorbij. Dat wil zeggen: de Heer verliet daar bij Bethanië het aardse toneel. Hij verliet de Olijfberg bij Bethanië. Ik ga er even vanuit dat dit in het jaar 30 is geweest. Als u denkt dat het 31, 32 of 33 was, dan is me dat om het even; dat maakt nu niet uit. Maar één ding is duidelijk: het is bijna 2000 jaar geleden dat de Heer wegging. Dat is een onomstreden gegeven. En wanneer komt Hij dan weer terug? Op de derde dag, bij de aanvang. Ik denk dus, op grond van de Schrift en bij dit licht: ja, dat gaat binnenkort gebeuren. Dat kan niet anders.⟨/p>
⟨p>Iemand zegt dat hij dat te lang vindt duren? Ik ben bang dat u het nu gaat meemaken. Ik wil het ook zo graag meemaken en ik geef het u op een briefje: dat gaat u meemaken. Hoe dan ook. Want de Bijbel zegt in 1 Thessalonicenzen 4 dat degenen die ontslapen zijn zelfs het eerst zullen opstaan, en daarna zullen de levenden samen met hen worden weggevoerd. Zij zullen geenszins achterblijven. Maar ja, we willen ook graag zien hoe het hier op aarde gaat en het in levenden lijve meemaken. Dat begrijp ik. Maar begrijpt u? Dit is zo bijzonder. Deze verwachting is enorm actueel. Dat dit aan het einde van zes dagen zal zijn, wanneer er zes millennia voorbij zijn. Aankomende zondag ga ik trouwens verder met de Bijbelse tijdlijn in Zoetermeer en dan gaan we weer een hap van 500 jaar nemen. Dat is allemaal zo bijzonder. Of ik dat voor het 'klippengeld' doe? Nee hoor. We hebben het over chronologie, over tijdlijnen en over perioden die de Schrift gewoon voorzegt.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4470" title="Speel af vanaf 01:14:30">▶ 01:14:30⟨/button> ⟨span>Johannes 11:7-10: de Twaalf Uren in een Dag en Wandelen in het Licht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Vervolgens, daarna zei Hij tot de leerlingen: "Laten we weer naar Judea gaan." Nou, kijk. Na die twee dagen, na twee millennia, keert Hij weer terug naar Judea, het Joodse land. Dat is precies wat er gebeurt. Dus Zijn verblijf in het Overjordaanse spreekt van de huidige tijd, na Zijn verwerping in Jeruzalem. En vervolgens zal Hij na twee dagen terugkeren. Waarom? Wel, om Lazarus te herstellen, op te richten en te doen opstaan uit de doden.⟨/p>
⟨p>En dan zegt Hij daarna, na die twee dagen dus, keert Hij weer naar Judea. Dat is precies zoals je dat ook las van de Heer Jezus die in Samaria was; Hij bleef daar twee dagen. Dat was ik nog helemaal vergeten te vermelden, maar kom, lees maar eventjes terug. Blader er even naar; ik heb er geen diaatje van, maar het staat in Johannes 4, vers 43. In Samaria hadden ze nog enthousiast tegen die Samaritaanse vrouw gezegd: "Wij geloven niet meer om wat jij zegt, maar wijzelf hebben Hem gehoord en weten dat deze waarlijk de Redder der wereld is." En na die twee dagen vertrok Hij van daar naar Galilea. In vers 46 staat dat Hij wederkwam te Kana in Galilea, waar Hij het water tot wijn gemaakt had. Daar was een hoveling, en die geneest Hij dan. Dat was in Kana dus, hè? Er wordt bij gezegd dat dit dezelfde plaats was waar eerder water in wijn was veranderd, maar dat was ook op een derde dag. En hier ook weer: op de derde dag, na twee dagen. Je struikelt erover.⟨/p>
⟨p>Dit zijn dingen die... nou ja, als u zegt dat ze verborgen liggen in de tekst, dan zeg ik: jawel. Maar als je Schrift met Schrift vergelijkt, dan dringt dit zich zo duidelijk aan je op, juist ook omdat het typologisch allemaal parallel met elkaar loopt. Het verblijf in Samaria en de terugkeer vervolgens op de derde dag naar Kana loopt parallel met de twee dagen dat Hij daar nog blijft in Bethanië, in het Overjordaanse. En dan keert Hij terug naar Judea. Waarom? Waarom blijft de Heer Jezus nog twee dagen? Nou zou je kunnen zeggen: ja, maar Hij wachtte tot Lazarus gestorven was. Maar dat was het helemaal niet. Want als Hij namelijk in Bethanië terugkeert, dan blijkt Lazarus al vier dagen eerder begraven te zijn. Dus in die zin had Hij niet nog twee dagen hoeven wachten. Begrijpt u wat ik bedoel? Dat moet dus een diepere betekenis hebben, en dat heeft het ook.⟨/p>
⟨p>Na die twee dagen keert Hij terug naar Judea. Dat ging trouwens niet zonder horten of stoten, want dat stuitte — als we nu weer gewoon even teruggaan naar de geschiedenis — op bezwaar. De leerlingen, de discipelen, zeiden tot Hem: "Rabbi, onlangs zochten de Joden U te stenigen en nu gaat U daar weer heen?" Zij zijn er ongetwijfeld niet van doordrongen geweest dat Jezus moest lijden en sterven. Ze zeggen: "U loopt een veel te groot risico om daar nu naartoe te gaan. U bent juist vertrokken om min of meer aan het gevaar te ontkomen, en nu gaat U dan toch weer terug."⟨/p>
⟨p>En dan antwoordt de Heer Jezus, zoals dat zo vaak in het Johannesevangelie het geval is, nogal cryptisch. Hij antwoordde: "Gaan er niet twaalf uren in een dag?" Dat is de weergave van de NBG-vertaling. Ja, twaalf uren. Wij zeggen dat een dag vierentwintig uur heeft, maar dat is niet de wijze waarop de Bijbel telt. Een dag is... God noemde het licht 'dag', en dat is gemiddeld twaalf uur. Dat is overal trouwens, hè? Of je nu in Nederland woont, in Ghana of op de Zuidpool, een dag duurt gemiddeld twaalf uur. Gemiddeld. Ja, in de zomer is het langer en in de winter weer korter, maar als je het gemiddelde neemt, is het twaalf uur. Dan maakt het niet uit. Trouwens, daar in Israël duurt het inderdaad wel tamelijk constant twaalf uur; hoe dichter bij de evenaar, hoe sterker dat het geval is. Maar dat is de gemiddelde waarheid, en dat klopt inderdaad.⟨/p>
⟨p>Een dag wordt dus gedefinieerd als de periode waarin het licht is. De dag begint dus logischerwijs bij zonsopgang. De dag begint dus niet... Wij beginnen te tellen midden in de nacht. Vandaar ook de Bijbelse urentelling: negen uur 's morgens is gewoon drie uur na zonsopgang, gerekend vanaf pakweg zes uur. Dat is dan het derde uur. Zo lees je ook dat de Geest op het derde uur van de pinksterdag neerdaalde met al die tekenen; het was nog maar het derde uur van de dag. En het was het zesde uur dat het donker werd in het hele land, voor drie uren lang, tot het negende uur. Dat was dus, in onze begrippen, van twaalf tot drie. Maar er wordt gerekend — daar gaat het me even om — vanaf zonsopgang.⟨/p>
⟨p>Dat betekent trouwens ook dat een dag eindigt als de zon ondergaat. Dan wordt het avond. Waarna vervolgens de vraag is: waar hoort de nacht bij? Bij welke kalenderdag rekenen we die? Zullen we die vraag maar voor een andere keer parkeren? Want dat is nogal een punt. Eén ding is duidelijk: een dag is gewoon de periode van licht. En waarom zegt de Heer Jezus dat nu? Wel, Hij bedoelt eigenlijk te zeggen: "Mijn dag is nog niet voorbij. Het uur is nog niet gekomen dat het voorbij is. Ik werk zolang het dag is."⟨/p>
⟨p>Als iemand overdag zou wandelen, stoot hij zich niet. Met andere woorden: het is nu nog steeds dag. Ik werk nog, ik heb nog dingen te doen, en zolang het dag is, kan Ik Me ook niet stoten. Dat staat erbij omdat Hij het licht van deze wereld observeert. In die zin: als het overdag is, hoef je je niet te stoten. Waarom? Omdat het licht gewoon je weg en je gang beschijnt en bestraalt. En wat Hij ook zegt: "Zolang Ik nog wat te doen heb, kan Mij niets gebeuren." Kijk, de vraag is: "Waarom gaat U nu weer terug naar Judea?" Wel, er gaan twaalf uren in een dag. Het is nog steeds dag, hoor; Ik moet werken. Ik heb dingen te doen en Ik kan Me ook niet stoten, want de Heer heeft gewoon nog wat voor Mij te doen.⟨/p>
⟨p>Het doet mij denken aan een uitspraak die ik nooit zal vergeten van Theo Dikkers, een evangelist in Leiden. Hij mankeerde van alles, maar zei altijd heel laconiek: "Zolang de Heer nog wat voor mij te doen heeft, ben ik onsterfelijk." Ja, zo laconiek stond hij echt in het leven. Dat is mooi. En wat de Heer hier trouwens ook zegt: Hij ontwijkt het gevaar niet. Hij zegt: "Ik moet nu naar Judea en Mij kan helemaal niets overkomen." Hij zegt dat omdat het nog steeds de dag is: "Ik heb nog wat te doen en Mijn uur is nog niet gekomen."⟨/p>
⟨p>Maar als iemand in de nacht zou wandelen, dan stoot hij zich omdat het licht niet in hem is. Dit is trouwens een woord dat we — als u het zich herinnert — in Johannes 9 ook tegenkwamen in verband met de blindgeborene. Daar lees je deze tekst waar de Heer Jezus zegt: "Wij moeten werken de werken van Degene die Mij zendt, terwijl het dag is. Een nacht komt waarin niemand kan werken." Hij zegt — dat had ik er nog even bij moeten zetten: "Zolang Ik in de world ben, ben Ik het Licht der wereld." Dat wil zeggen: dan is het dag, en kan Ik dat dus gewoon allemaal doen. Deze dingen zei Hij, en daarna zei Hij tegen hen... Ik lees verder in Johannes 11 vers 11.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5073" title="Speel af vanaf 01:24:33">▶ 01:24:33⟨/button> ⟨span>Johannes 11:11: de Doodstoestand Structureel Vergeleken met de Slaap⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Daarna zei hij tegen hen: "Lazarus, de vriend van ons..." De vriend van ons, hè! Dus hij betrekt ook de discipelen erbij; ook die kwamen daar in huis. Vandaar dat Martha toen ook zo druk dienende was, want die kreeg ineens een koppel van een man of dertien op bezoek. En dan gewoon nog speculaasjes uitdelen en bakken, weet je wel, Ina? Daar heb je het hartstikke druk mee. Dus ja, ook voor hen was het een bekende. Daarna zei hij: "Lazarus, de vriend van ons, is te ruste gelegd." In de NBG-vertaling staat 'ingeslapen'. Letterlijk is het inderdaad 'te ruste gelegd', maar de betekenis is die van 'hij is ingeslapen'. Dat blijkt uit het vervolg. En dat idee van als je sterft dat je eigenlijk gaat slapen, dat is een hele bekende Bijbelse metafoor.⟨/p>
⟨p>De doodstoestand wordt vergeleken met de slaap. En waarom? Nou, om twee redenen. Ik vind het een prachtig beeld. Iemand die sterft, die slaapt. En waarom? Wel, het is tijdelijk; hij gaat weer ontwaken. Op het moment dat de wekker gaat, of de stem zal klinken, of de bazuin zal klinken, dan is daar het ontwaken. Dat overkomt je; je wordt gewekt. Ik heb juist gisteren nog een stukje erover geschreven. Mensen gooien dat heel makkelijk door elkaar, en ik zeg ook niet dat het een wereld van verschil is, maar het begrip 'opwekking' is wat anders dan 'opstaan'. Opwekken is wat er gebeurt wanneer je ontwaakt; dan word je gewekt, dat overkomt je. Opstaan, dat is iets actiefs. Je wordt eerst gewekt en daarna sta je op. Bij sommige mensen zit er nog een hele tijd tussen. Ja, sommigen zeggen zelfs: dat is de beste tijd van het in bed liggen. Maar goed, even dat terzijde. Het ene heeft trouwens ook te maken met de geest: je ontwaakt. Het andere is iets van het lichaam. Dus het is niet helemaal hetzelfde.⟨/p>
⟨p>Maar even terug naar die metafoor van de slaap. Waarom wordt de doodstoestand vergeleken met de slaap? Ten eerste: het is tijdelijk. Dat wil zeggen, je ontwaakt weer. Maar er is nog een reden: men is zich van niets bewust. Men slaapt gewoon. En daarom is die vergelijking ook zo enorm ter zake. Je sluit je ogen en je weet van niets. En op het moment dat de bazuin klinkt, of als het signaal gegeven wordt en je wordt gewekt, dan sta je op. Dan word je eerst gewekt en je staat op. "Ontwaak, gij die slaapt, en sta op uit de doden." Dan zie je ook weer diezelfde vergelijking. Maar die metafoor heeft dus te maken met het feit dat het tijdelijk is en men ontwaakt. En de slaap, ja, dat is de tijd dat men zich van niets bewust is. De doden, zegt Prediker, weten niets.⟨/p>
⟨p>Maar de Heer Jezus zegt: "Lazarus, de vriend van ons, is te ruste gelegd. Maar ik ga nu naar Judea om hem uit de slaap te halen." Makkelijke woorden. Je leest ook dat de Heer Jezus, dat zullen we straks ook zien, met een luide stem riep. Ik ga hem uit de slaap halen; ik ga hem doen opstaan. Nou, ik wil trouwens even een paar voorbeelden geven van waar je dat elders nog vindt. Ik beperk me even tot het Nieuwe Testament, want ook in het Oude Testament vind je al diverse keren dat er gesproken wordt over zij die in het stof der aarde slapen. Daniël 12 bijvoorbeeld. Maar nu eventjes naar Mattheüs 9. Daar gaat het over het dochtertje van Jaïrus. "Ga heen, want het meisje is niet gestorven, maar het slaapt", zegt de Heer Jezus dan. En zij lachten hem uit. Maar ook hier dus weer die vergelijking. En dan in Markus 5: "En binnengekomen zei hij tot hen: Waarom maakt gij misbaar en weent gij? Het kind is niet gestorven, het slaapt."⟨/p>
⟨p>In Handelingen 7 lees je over Stefanus, die gestenigd wordt: "En op de knieën vallende riep hij met luide stem: Heer, reken hun deze zonde niet toe. En met deze woorden ontsliep hij." Ontslapen... nou, hoe vaak vind je dat in de brieven? Ik heb niet eens de moeite genomen om al die voorbeelden te geven. Maar heel dikwijls lees je dat iemand ontslaapt. Eigenlijk is het idee van ontslapen dat je weer wakker wordt, toch? Net als 'ontbinden' wil zeggen dat de band wordt losgemaakt; ontbinden is losmaken. Ontslapen betekent eigenlijk weer wakker worden. In 1 Korinthe 15 vers 18 zegt Paulus: "Dan zijn ook zij die in Christus ontslapen zijn, verloren." Dat gaat erom dat als de bewering die daar rondzong waar zou zijn, dat Christus niet zou zijn opgestaan, dan zijn zij die in Christus ontslapen zijn, verloren.⟨/p>
⟨p>De Bijbelse verwachting is nooit: "De dood is eigenlijk niet echt dood." We hadden het in de pauze even over Billy Graham die dat zo zei. Dat ben ik dus beslist niet met de beste man eens. Hij is nu zelf ontslapen, maar hij had gezegd: "Er komt een dag dat jullie zullen lezen of horen: Billy Graham is dood. En geloof het dan niet hoor, want op het moment dat jullie dat zullen lezen, dan leeft Billy Graham meer dan ooit tevoren." Nou, zo zegt de Bijbel dat dus niet. Billy Graham slaapt; hij slaapt en is zich van niets bewust. Het is ook niet zo – dat is 1 Thessalonicenzen 4 – dat Paulus de troost geeft aan de gelovigen over de ontslapenen door te zeggen: "Ze zijn nu al bij de Heer" of "Ze zingen nu voor hem". Nee, dat zegt hij niet. Zij die ontslapen zijn, zullen eerst opstaan, en daarna zullen wij levenden samen met hen de Heer tegemoet gaan. Allemaal tegelijk. Dus het is niet zo dat we één voor één naar de Heer gaan. Nee, allemaal tegelijk. Eerst de ontslapenen zullen bij de bazuin worden opgewekt, vervolgens de levenden, die voegen zich bij hen, en in wolken, in de lucht, gaan we hem tegemoet. De gedachte is: we gaan tezamen met hen tegemoet.⟨/p>
⟨p>En weet u, natuurlijk wil ik het ook allemaal niet zozeer 'stressen', want in de praktijk kun je natuurlijk zeggen dat op het moment dat je je ogen sluit, het eerstvolgende bewuste moment is dat je de bazuin hoort en de Heer tegemoet gaat. In de persoonlijke praktijk maakt het dus geen verschil, want het is ontslapen en het volgende moment is je ogen opslaan. Alleen, de vraag is: sterft een mens en is hij dan in een ontlichaamde toestand toch al bij de Heer, om vervolgens weer, als de Heer terugkomt, terug te gaan naar het graf om dan alsnog de Heer tegemoet te gaan? Nee, die constructie vind je dus nergens in de Schrift. Het is altijd: je slaapt en je wordt gewekt. En zo gaan we de Heer tegemoet. Het is niet voor niets dat de Bijbel dat altijd op deze wijze neerzet en vergelijkt.⟨/p>
⟨p>En trouwens heb ik nog een argument waarom dat ook zo spreekt: nooit lees je in de Bijbel dat het dochtertje van Jaïrus, of de jongeling van Naïn, of Lazarus naderhand geïnterviewd worden door mensen die vragen: "Wat waren je ervaringen allemaal toen je gestorven was? Wie heb je allemaal gezien? Wat heb je gehoord? Wat heb je meegemaakt?" Niets. Waarom niet? Dat zou toch licht moeten werpen op de hele toestand? Nou, de Bijbel wérpt ook licht op die toestand, namelijk: het is vergeleken met een slaap. Wij vragen elkaar 's ochtends toch ook niet: "Heb je vannacht nog iets bijzonders meegemaakt?" Mijn vader zei altijd... mijn moeder vroeg het steevast 's morgens: "Heb je lekker geslapen?", waarop mijn vader altijd zei: "Ik heb geen idee. Ik heb geen idee of ik lekker geslapen heb."⟨/p>
⟨p>Met andere woorden: ik was me van niets bewust. Ik sliep en ik ontwaakte. That's it. En zo maakt de Schrift die vergelijking ook. Maar bij je laatste slaap is je bewustzijn natuurlijk nog weg. Sorry? Je bewustzijn is dan ook weg als ik dood ben. We hebben nu nog bewustzijn. Ja, maar dus je slaapt niet. Dat is een andere slaap. Je onderbewustzijn? Ah, bedoel je het zo?⟨/p>
⟨p>Het gaat erom, denk ik, dat je je van niets bewust bent als je slaapt. Je bent onbewust. Ja, oké, ik geef toe: als je slaapt, dan ben je niet dood. Dat is waar. Maar omgekeerd: als je dood bent, vergelijkt de Bijbel dat wel met slaap. Dat is wel zo. En dat wordt in het Nieuwe – of met name in de Hebreeuwse Bijbel – op zoveel manieren beschreven. Met name in Prediker: ja, de doden weten niets, er is geen kennis en geen overleg in het dodenrijk. Dat was allemaal gedaan in die vier dagen dat je daar in het graf was.⟨/p>
⟨p>Wij moeten nu afronden, want het is tien uur. Dus sorry, we gaan slapen. Ja, precies.⟨/p>