⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Inleiding en Context: Johannes 10 en het Vernieuwingsfeest⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ook jij hartelijk bedankt voor de geopende deur, Harry. Want stel je voor dat jij die deur niet had opengedaan; en dan mag ik nu het licht aandoen. Ja, wij gaan onze studie vervolgen: nummer 34 op deze eerste februari. Een twaalfde van dit jaar zit er alweer op en het volgende twaalfde deel gaat nog een stuk harder dan gewoonlijk ook, want dat is immers weer tien procent korter.⟨/p> ⟨p>Wij gaan verder met Johannes 10, want daar waren we gebleven. Inmiddels was het winter. Dat is wel mooi zoals dat geformuleerd wordt in vers 22 van het tiende hoofdstuk: "Toen kwam het vernieuwingsfeest", staat er dan. Het is tegenwoordig beter bekend als het Chanoeka-feest, zo ongeveer overeenkomend met onze kerstdagen. Het vernieuwingsfeest in Jeruzalem; het was winter. En dan lees je dat Jezus wandelde in de tempel, in de zuilengang van Salomo. Daar zijn we de vorige keer zo ongeveer mee verder gegaan. En dan ontstaan er, zoals dat eigenlijk te doen gebruikelijk is in het Johannes-evangelie, weer heftige discussies. In dit geval gaat het opnieuw over de identiteit van Jezus.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="104" title="Speel af vanaf 01:44">▶ 01:44⟨/button> ⟨span>'ik en de Vader Zijn Één' Nader Verklaard⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Laten we de draad weer oppakken bij vers 30, waar de Heer Jezus zegt – en we hebben het daar eerder over gehad, maar ik lees het nog een keer voor: "Ik en de Vader zijn één." Ik wil daar nog een paar korte, samenvattende opmerkingen over maken. Het was namelijk niet zomaar dat Hij dat zei. Eerst had Hij gezegd dat niemand de schapen die Hem volgen uit Zijn hand kan rukken. In het volgende vers zegt Hij van diezelfde schapen dat niemand ze uit de hand van Zijn Vader kan rukken. En dan concludeert Hij: "Ik en de Vader zijn één." Dat wil zeggen: Mijn hand is de Zijne. Je zou kunnen zeggen dat ze zowel in Mijn hand als in Zijn hand zijn, en daarin zijn wij ook één.⟨/p> ⟨p>Dit heeft niets te maken met een wezenseenheid, zoals dat in de drie-eenheidsleer wordt geformuleerd. Daar gaat het hier helemaal niet over. In Johannes 17 vers 21, het zogenaamde hogepriesterlijk gebed, lees je later dat ook alle gelovigen één zijn, zoals de Heer Jezus en de Vader één zijn. Hij vraagt daar: "opdat zij allen één zullen zijn, zoals U, Vader, in mij, en Ik in U." Hier wordt gesproken over al degenen die door hun woord zouden geloven. Ook zij zullen één zijn. Ook dan heeft het uiteraard niets te maken met een wezenseenheid. De gelovigen die een eenheid vormen, zijn immers ook niet wezenseen. Als je de consequentie van die redenering zou doortrekken, dan zou dat betekenen dat niet alleen de Vader en de Zoon één wezen zijn, maar dat ook alle gelovigen in die wezenseenheid betrokken zijn. Dan heb je geen drie-eenheid, maar een miljoeneneenheid, bij wijze van spreken. Die redenering deugt dus op voorhand al niet, en in de consequenties blijkt zij gewoon spaak te lopen.⟨/p> ⟨p>Ik wijs hier nu alvast op, omdat we vandaag een excursie maken. Ik veroorloof me de ruimte om nader in te gaan op de vraag wie de Zoon van God nu werkelijk is, want dat is precies waar het hier om draait. "Ik en de Vader zijn één" roept namelijk meteen weer veel verzet op. De Joden droegen opnieuw stenen aan om Hem te stenigen. Dat was tevergeefs, want het gebeurt niet, zoals we dat inmiddels al een stuk of drie, vier keer hebben gezien. Er staat dat ze opnieuw stenen aandragen. In hoofdstuk 5 lezen we dat ook al, toen de Heer Jezus in Jeruzalem was tijdens Zijn eerste gang daarheen gedurende Zijn openbare bediening. Dat was bij de gebeurtenis van Bethesda, bij die man die al achtendertig jaar ziek was en werd genezen. In hoofdstuk 5 vers 18 staat: "Hierom dan trachtten de Joden des te meer Hem te doden, omdat hij niet alleen de sabbat schond, maar ook God zijn eigen Vader noemde en zich dus met God gelijkstelde."⟨/p> ⟨p>In hun ogen schond de Heer Jezus de sabbat, maar dat was niet zo. De Heer Jezus leefde onder de wet en heeft ook de waarheid van de sabbat geërbiedigd; als gelovige Jood heeft Hij daarin gestaan en gewandeld. Zij méénden echter dat Hij de sabbat schond omdat Hij die man op een sabbat had genezen en had gezegd: "Neem je matras op en wandel." Maar dat was niet de enige reden waarom zij Hem toen trachtten te doden. Dat was een paar jaar hiervoor. Om dit in de tijd te plaatsen: we bevinden ons nu in de winter die direct voorafgaat aan het voorjaar waarin de Heer Jezus is gekruisigd en opgestaan. Laten we ervan uitgaan dat dit eind december of januari is; het is dus een maand of drie voor Zijn kruisiging. Maar goed, al eerder hadden ze Hem trachten te doden vanwege het schenden van de sabbat – een item dat telkens terugkomt – maar ook omdat Hij God Zijn eigen Vader noemde en Zich dus met God gelijkstelde.⟨/p> ⟨p>Dat was opnieuw hun conclusie. Zoals Hij in hun ogen de sabbat schond, zo was het in hun ogen ook zo dat Hij Zich met God gelijkstelde omdat Hij God Zijn eigen Vader noemde. Maar stelde Hij Zich daarmee met God gelijk? Nee. Sterker nog, je leest ook in Johannes 14 dat Hij zegt: "de Vader is meerder dan ik." De Vader heeft Mij gezonden, en in alle opzichten laat de Heer Jezus merken en maakt Hij duidelijk dat het Hem nooit om Zichzelf ging, maar altijd om Zijn Vader, Zijn hemelse Vader die Hem gezonden had. Ik ga weer terug naar Johannes 10. "Ik en de Vader zijn één." De Joden droegen dan opnieuw stenen aan opdat ze Hem zouden stenigen. Jezus antwoordde hen: "ik toon jullie voortreffelijke werken vanuit de Vader. Om welke van die werken stenigen jullie mij?" Nu volgt het antwoord en beginnen we de eigenlijke Bijbelstudie op het punt waar we de vorige keer zijn gestaakt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="514" title="Speel af vanaf 08:34">▶ 08:34⟨/button> ⟨span>De Joodse Beschuldiging van Blasfemie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De Joden antwoordden Hem: "Niet om een voortreffelijk werk stenigen we U." Dat was voor hen helemaal niet aan de orde, want de werken die Hij deed waren in hun ogen allesbehalve voortreffelijk. Dit alles vond trouwens ook weer plaats naar aanleiding van de genezing van de blindgeborene, wat eveneens op een sabbat gebeurde. Hij leek wel een voorliefde te hebben om juist op die dag dergelijke dingen te doen. Dat was niet ter provocatie, maar het is typologisch; de zevende dag spreekt immers van wat God zal doen met Zijn volk: hen genezen, het zicht teruggeven en de ogen openen. Het was dus helemaal niet bedoeld als provocatie; het was om dát duidelijk te maken. Dat zij het als provocerend ervoeren, lag in feite aan henzelf.⟨/p> ⟨p>De Joden antwoordden Hem dus: "Niet om een voortreffelijk werk stenigen we U, maar om lastering." Blasfemie, dat is ons woord blasfemie. Het komt eigenlijk uit het Grieks en je hebt niet eens veel fantasie nodig om het zelfs in de lettertekens nog te herkennen. Dat is lastering dus. "Maar om blasfemie, en omdat U, een mens zijnde, Uzelf God maakt." Dat was feitelijk de lastering: Hij lasterde God door, in hun ogen, God naar beneden te trekken doordat Hij Zichzelf verhief. "Omdat U, een mens zijnde, Uzelf God maakt."⟨/p> ⟨p>Dit is iets waar ik deze avond eens wat uitgebreider bij stil wil staan. We hebben hier namelijk een heel expliciet voorbeeld in het Evangelie zelf, waarin de Heer Jezus van Joodse zijde wordt beschuldigd van de bewering dat Hij Zichzelf God zou maken. Feitelijk is wat het Jodendom hier beweert identiek aan wat het orthodoxe christendom beweert, namelijk: Jezus claimt God te zijn. Dat is wat de Joden hier zeggen: "U claimt God te zijn." Met dat verschil natuurlijk – en dat begrijp ik ook wel – dat de Joden dat meteen opvatten als blasfemie als Hij dat zou beweren, terwijl het orthodoxe christendom inderdaad zegt dat Jezus claimt God te zijn. Zij geloven ook dat Hij God is en zij zeggen: Hij is God de Zoon, één in wezen; dat is de hele leer van de drie-eenheid. Als het erom gaat, is wat het Jodendom hier beweert, zij het als beschuldiging, identiek aan wat het orthodoxe christendom leert. Het is de aanspraak dat Jezus zou hebben beweerd dat Hij God was. Dat is wat ze hier dus zeggen.⟨/p> ⟨p>Wat nu zo buitengewoon boeiend is, is het antwoord dat Jezus daarop geeft. Wat is Zijn eigen antwoord op de bewering dat dit Zijn claim zou zijn? Als er één Schriftplaats is waarin we uitsluitsel zouden moeten krijgen van Jezus Zelf over Zijn identiteit, en of Hij inderdaad de aanspraak maakte God te zijn, dan zou het hier moeten zijn. Hier is de beschuldiging, hier gaat Jezus erop in, en de grote vraag is dus: bevestigt Hij deze claim of ontkent Hij deze? Of eventueel iets daar tussenin, maar wat is in ieder geval Zijn reactie? Het antwoord daarop is natuurlijk buitengewoon belangwekkend, want we hebben het hier over de grote vraag: wie is onze Heer Jezus Christus en wat beweerde Hij Zelf te zijn? Laten we het antwoord eens beluisteren; ik begin te lezen in vers 34.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="796" title="Speel af vanaf 13:16">▶ 13:16⟨/button> ⟨span>Jezus' Verweer: Psalm 82 en de Betekenis van 'goden'⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Jezus antwoordde hen: "Is het niet geschreven in jullie wet?" En nu gaat hij vervolgens iets citeren uit de Psalmen. Het begrip 'wet' kan soms heel eng genomen worden in de zin van de Mozaïsche wetgeving, maar het kan ook betrekking hebben op de boeken van Mozes in het algemeen: de Pentateuch, de Tora zoals de Joden dat noemen. Verschillende keren zie je in het Nieuwe Testament dat de 'wet' een aanduiding is van heel het onderwijs, oftewel van alles wat wij het Oude Testament noemen, de Tenach.⟨/p> ⟨p>In dit geval geeft hij een citaat uit de Psalmen, uit Psalm 82 vers 6. Het zou boeiend zijn om het verband daarbij te betrekken, want dat is de psalm waarin God zich bevindt in het midden der goden. Zo staat het er: in de vergadering der goden. Ja, dat is een onderwerp op zich: over welke goden heeft de psalmist het dan? Ik wil dat nu even parkeren, omdat dat een beetje zou afleiden van het eigenlijke antwoord op de kwestie. Maar goed, wat staat er in Psalm 82? Nu volgt het citaat: "Ik zei..." — en God is daarbij zelf aan het woord — "...jullie zijn goden."⟨/p> ⟨p>Laten we er even naartoe gaan. Psalm 82 is een psalm van Asaf en daar staat: "God staat in de vergadering der goden; Hij houdt gericht te midden van de goden. Hoe lang zult gij onrechtvaardig richten en de goddelozen gunst bewijzen?" En even verderop: "Wel heb ik gezegd: Jullie zijn goden, ja, allen zonen van de Allerhoogste. Nochtans zullen jullie sterven als de mensen; als een der vorsten zult gij vallen." En dan: "Sta op, o God, richt de aarde, want Gij bezit alle volkeren." Het gaat hier om dat zesde vers waarin God Zelf die goden aanspreekt als goden. Dat is het punt: God Zelf is aan het woord en Hij spreekt anderen aan als goden.⟨/p> ⟨p>Het is goed om te weten dat in het Hebreeuws het woord voor god 'Elohim' is. Dat is afgeleid van een werkwoord dat eigenlijk 'onderschikken' betekent, zodat een god vanuit het Hebreeuws bezien een onderschikker is; iemand die feitelijk beschikt. In het Grieks is het woordje 'theos', wat weer is afgeleid van een werkwoord dat 'plaatsen' of 'stellen' betekent, zodat een godheid geacht wordt de dingen neer te zetten, te plaatsen en daarmee ook te beschikken. Het is boeiend, maar in de Hebreeuwse Bijbel zijn 'goden' nogal eens een aanduiding voor wat wij rechters noemen. Dat vindt u misschien een beetje vreemd, maar het is echt Bijbels gedacht: het is een goddelijke functie. Wat een rechter, maar ook een koning doet, is onderschikken, maar ook de dingen neerzetten, besluiten en beschikken. Zij doen een uitspraak over dingen en staan daarmee feitelijk boven de anderen.⟨/p> ⟨p>Ik zal hiervan een tweetal voorbeelden geven uit de wet, uit het boek Exodus. In Exodus 21 gaat het over een slaaf die ervoor kiest bij zijn heer te blijven omdat hij hem genegen is. Dan wordt er een priem door zijn rechteroor gestoken in de deurpost — trouwens een hele mooie typologie. Waar het even om gaat, is dat er wordt gezegd: "Dan zal zijn heer hem bij de goden brengen en hij zal hem bij de deur of de deurpost brengen." Daarmee was ritueel beslecht en aangetoond dat die slaaf definitief aan die heer toebehoorde. Het gaat er hier even om dat die heer hem bij de goden brengt.⟨/p> ⟨p>Hier is dat misschien nog niet zo duidelijk, maar als u doorbladert naar hoofdstuk 22 vers 9, dan leest u: "Bij elke zaak van verduistering, hetzij van een rund, een ezel, een stuk kleinvee, een gewaad, hetzij van welk verloren voorwerp ook, waarvan de eigenaar zegt: dat is het, zal hun beider zaak tot de goden komen. Hij die de goden schuldig verklaren, zal aan zijn naaste het dubbele als vergoeding geven." Waar het hier gewoon over gaat — en sommige moderne vertalingen vertalen het woordje 'goden' hier met 'rechters' — zijn inderdaad rechters. Als er een geschil is over een rund, een ezel of een ander triviaal of juist heel belangwekkend ding, dan zouden de rechters daarover uitspraak doen. Als de rechter dan iemand schuldig verklaart, dan zal die aan zijn naaste het dubbele als vergoeding geven. Het gaat er hier om dat rechters onder het volk 'goden' genoemd worden. Waarom? Omdat ze feitelijk een goddelijke functie vervullen door recht te spreken en te beschikken. Ik neem u nu even mee naar 1 Korinthe 8.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1235" title="Speel af vanaf 20:35">▶ 20:35⟨/button> ⟨span>Eén God de Vader en Vele Zogenaamde Goden (1 Korinthe 8)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>1 Korinthe 8. In dat hoofdstuk gaat het over een heel andere context; het gaat over het eten van vlees dat aan de afgoden gewijd is. Sommige Korinthische gelovigen zeiden: "Nee, wij hebben niets met afgoden te maken, dus aangezien dat vlees eerst in de afgodstempels gewijd is, eten wij het niet, want het is eigenlijk occult belast." Zo heet dat dan in evangelisch jargon, en dat zouden zij dan niet eten. Maar Paulus staat daar heel anders in, want hij zegt dat wij helemaal niet rekenen met die goden.⟨/p> ⟨p>Wat hij dan zegt in vers 5 van 1 Korinthe 8 is dit: "Want ook al zijn er zogenaamde goden, goden die zo genoemd worden dus... hetzij in de hemel, hetzij op de aarde. Zoals er inderdaad vele goden en vele heren zijn." Dat is opmerkelijk. Daarmee geeft Paulus dus aan dat er vele goden zijn. Is Paulus dan geen monotheïst? Is Paulus dan niet iemand die gelooft dat er één God is? Jawel, maar in relatieve zin zijn er vele goden. Eigenlijk zou je "goden" dan tussen aanhalingstekens moeten zetten. Natuurlijk niet in de absolute zin, niet de absolute God, maar ze vervullen een goddelijke functie en vandaar ook de term "zogenaamde goden".⟨/p> ⟨p>Let op, Paulus onderkent dat ze zowel boven in de hemel zijn als beneden op de aarde. Dus inderdaad, die rechters onder het volk Israël of de machtigen die beschikken, de presidenten en dat soort mensen; feitelijk zijn dat dus ook goden. Trouwens, in de dagen van de apostel Paulus was dat sowieso een heel gebruikelijk concept, want de Romeinse keizer, om maar wat te noemen, claimde ook goddelijke eer. Caesar, dat waren feitelijk godheden, goden. Paulus zegt: "Nou ja, inderdaad, er zijn goden op de aarde en ook achter de schermen." Dit laatste is volkomen onttrokken aan het oog. Paulus spreekt elders in de Efezenbrief over de overheden, de machten en heerschappijen in het hemelse, in het onzienlijke, en hier noemt hij dat ook goden. Ja, dat klopt. Hij zegt dat er goden in menigte zijn en heren in menigte.⟨/p> ⟨p>Dat is dan zo: er zijn goden in menigte, in die zin is er dus meer godendom. Maar nu komt het natuurlijk. De NBG-vertaling zegt dan: "Voor ons nochtans is er één God." Nu ga ik het even traditioneel invullen: Vader, Zoon en Heilige Geest. Toch? Ja, ik ben goed reformatorisch opgevoed en ik heb dat echt zo onderwezen gekregen vanuit de catechismus; er zitten hier meer mensen die dat ongetwijfeld herkennen. "Eén God," zegt men dan, "één wezen, drie personen." Als men God formuleert of omschrijft, dan zegt men: "één God: Vader, Zoon en Heilige Geest." Maar dit is nou zo'n typische schriftplaats, en er zijn er vele, waarin dat regelrecht ontkend wordt. Paulus zegt: "Voor ons is er één God." Wie? De Vader, uit wie het al is en wij tot Hem. En, voegt hij eraan toe: "en één Heer, Jezus Christus, door wie het al is en wij door Hem."⟨/p> ⟨p>Wat vooral hier opvalt, zijn die twee verschillende voorzetsels. "Uit wie": God als de bron van waaruit al het al is. En de Heer Jezus Christus: "door wie" het al is en wij door hem. In feite hebben we dat in het Johannesevangelie ook al gezien, want de Heer werd voor zijn menswording beschreven als het Woord, de Logos, waardoor alle dingen geworden zijn. God sprak en het was er. Later is het Woord vlees geworden, maar hier wordt dat ook zo naar voren gebracht: één God, de Vader. Ook al zijn er goden in menigte, als het erop aankomt, is de bottomline van alles dus: één God, dat is absoluut. En wie is die God? Dat is de Vader. Ziet u trouwens dat hier God de Vader duidelijk wordt onderscheiden van de Heer Jezus Christus? Dus één God, de Vader, uit wie alle dingen zijn, en één Heer Jezus Christus, door wie het al is. Waaruit gewoon, als je zonder theologische ballast en vooroordeel kijkt, zonneklaar blijkt dat de Heer Jezus Christus niet de ene God de Vader is. Toch? Ja, daar hoef je niet eens over te discussiëren; dat is gewoon lezen.⟨/p> ⟨p>Nou, we hebben nu dus gezien: de Heer Jezus haalt iets aan uit de Psalmen waarin God zelf schepselen aanspreekt als goden. Hoe kan dat? Nou, er zijn vele "goden" tussen aanhalingstekens, zogenaamde goden, zowel in de hemel als op de aarde. Ook al is er in de absolute zin maar één God, namelijk de Vader. Dan gaan we weer even terug naar Johannes 10. De Heer Jezus is nog steeds bezig met het argument. Hij citeert uit de Psalmen en zegt: "Indien Hij," God dus, "hen," schepselen... Of dat nou mensen hier op aarde waren of hemelwezens, daar blijf ik nu even vanaf. De vraag is interessant genoeg, maar nu even niet. "Indien Hij hen," creaties, schepselen, "goden noemde tot wie het woord van God kwam..."⟨/p> ⟨p>Je moet je dit even schematisch voorstellen: je hebt God, Hij spreekt zijn Woord, en degenen die Hij aanspreekt, zijn schepselen, maar die noemt Hij goden. "Indien Hij hen goden noemde tot wie het woord van God kwam..." Iemand vraagt: "Dat zijn de eerste Joden dan waarschijnlijk?" Wacht even, wat bedoel je? "Het woord van God kwam, dat zijn die goden. Dat zijn wel Joodse mensen dan ook, omdat die het eerst het woord van God gekregen hebben." Nee, maar kijk, wat Jezus hier aanhaalt, zijn de Psalmen. Ik hoop dat ik je tenminste goed begrijp. Wat de Heer Jezus aanhaalt, is een psalmwoord uit Psalm 82, waarin God in de vergadering der goden is en Hij al die goden aanspreekt als goden. En dan zegt de Heer Jezus: "Indien Hij, God, hen nu allemaal in die vergadering goden noemde tot wie het woord van God kwam..." Dat wil zeggen: welk woord van God? Nou, dat Hij hen goden noemde. Er zit hier trouwens nog iets achter, en dat is dat er staat dat het woord wordt... en dat is dus Logos. Het Woord. Dat is natuurlijk vanaf het begin van het Johannesevangelie al het Woord waardoor alle dingen geworden zijn en dat later vlees werd. Maar je hebt dus God, Hij spreekt zijn Woord, en degenen die worden aangesproken, zijn goden. Hij zegt: "Dat lees ik, er staat geschreven: 'Indien Hij hen goden noemde tot wie het woord van God kwam...'"⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1779" title="Speel af vanaf 29:39">▶ 29:39⟨/button> ⟨span>De Onbreekbare Eenheid van de Schrift⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan zegt Hij erbij: "en de Schrift kan niet gebroken worden", of letterlijk: "kan niet ontbonden worden". De Schrift is één geheel. Het is trouwens heel boeiend om daar ook nog even op in te zoomen, want het staat dus in het enkelvoud: de Schrift. Meestal wordt er gesproken over de Schriften, maar hier wordt gesproken over de Schrift, wat dus eigenlijk impliceert dat die veelheid van boeken eigenlijk maar één boek is, één Schrift.⟨/p> ⟨p>Je vindt meestal de uitdrukking: de Schriften. Als we nu eventjes kijken, inclusief het Nieuwe Testament: zeventig boeken. Dat zeg ik natuurlijk een beetje provocerend: zeventig boeken. Ik moet dat kort toelichten: de Psalmen, dat zijn eigenlijk vijf boeken. Dat betekent dus dat je bij de gebruikelijke zesenzestig boeken er nog vier moet bijtellen, en dan heb je zeventig boeken. En dat klopt natuurlijk typologisch ook veel beter dan zesenzestig, vind ik. Te veel S’en. Ja, te veel S’en, en de S is sowieso al een slang, dus nee, dat kan niet. Maar zeventig kan natuurlijk wel.⟨/p> ⟨p>Weet je waar ik altijd aan moet denken als ik het heb over de Schrift en over de zeventig? Dan moet ik altijd denken aan die pleisterplaats waar Israël in het begin van de woestijnreis arriveerde: Elim. Daar waren twaalf waterbronnen en zeventig palmbomen. Ook weer, ja. Zeventig is het getal van de volkeren. En zeven is weer een vol getal, dus het is inderdaad tien maal zeven. Maar het komt ook voort uit de twaalf, want het Woord van God is... ik bedoel, die zeventig palmbomen, om even bij Elim te blijven, dat was een oase. We bevinden ons daar in een oase. Maar waarom waren die zeventig palmbomen daar? Omdat er twaalf waterbronnen waren natuurlijk. Dus zoals de Heer — en nou ben ik weer terug bij de opmerking: "De woorden Gods zijn hen toevertrouwd" — het Woord van God komt via hen tot ons.⟨/p> ⟨p>Terug naar het onderwerp. De Schriften, dat is de gebruikelijke uitdrukking. In feite, ik zeg altijd: de Bijbel is een bibliotheek. Maar het geweldige is dat het een eenheid vormt die niet gebroken kan worden, niet ontbonden kan worden. Het is feitelijk... vanuit menselijk oogpunt zou je zeggen: het zijn schriften, boeken van vele auteurs. Ja, dat is ook zo, geschreven in de loop van pakweg een paar duizend jaar, op talloze plaatsen ontstaan. Jawel, maar in feite heeft het één bron, één inspirator, één Auteur en feitelijk is het één Boek. Een eenheid die niet ontbonden kan worden.⟨/p> ⟨p>En vandaar ook, ik moet zeggen: als er één bewijs is van het feit dat de Bijbel goddelijk is, dan is het juist ook gelegen in het gegeven dat al die Schriften een eenheid vormen. Een onverbrekelijke eenheid, zoals de stukjes van een puzzel allemaal in elkaar passen. Het een heeft het ander nodig. De ene Schrift legt de andere ook uit. Ja, dat betekent dus dat al die boeken één ontwerp, één ontwerper, maar ook één Auteur hebben. Eén Bedenker. Dat kan niet ontbonden worden.⟨/p> ⟨p>Nou, de Heer Jezus gebruikt dit; er staat ook tussen haakjes: "de Schrift kan niet ontbonden worden". Als dit zo is, als God schepselen als "goden" aanspreekt en de Schrift niet ontbonden kan worden... Het is als het ware dat de Heer Jezus hier ook zegt tegen de Joden: "Ga dit nou niet ontkennen, want dit staat geschreven."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2058" title="Speel af vanaf 34:18">▶ 34:18⟨/button> ⟨span>Jezus Claimt de Zoon van God te Zijn, Niet God Zelf⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Zeggen jullie dan tegen hem die de Vader heiligt en afvaardigt in de wereld: "U lastert", omdat ik zei dat ik de Zoon van de God ben? Dit is zo kraakhelder. De Joden beschuldigen Hem; zij zeggen: "U claimt God te zijn en daarom willen we U stenigen." Nu zegt de Heer Jezus: "God Zelf spreekt schepselen aan als goden. En nu gaan jullie mij beschuldigen of mij het leven ontnemen omdat ik zeg de Zoon van de God te zijn?"⟨/p> ⟨p>Maar let nog even, voordat we daar naartoe gaan, eerst op dit: "Zeggen jullie dan tegen hem die de Vader – de ene God, weet u – heiligt, apart stelt, en bovendien afvaardigt in de wereld?" De Heer Jezus zegt dus: "Ik ben geheiligd, apart gezet, en bovendien door mijn Vader afgevaardigd." Daarin ligt trouwens ook besloten dat de Vader degene is die het initiatief neemt; Hij heeft Hem de volmacht gegeven en afgevaardigd. De Vader staat daarin boven en achter Hem.⟨/p> ⟨p>Ik wil u nog even een paar hoofdstukken later in het Johannesevangelie meenemen, naar Johannes 17, het zogenaamde hogepriestelijke gebed. Ik citeerde er zojuist ook al even uit: "Opdat zij allen één zijn." Maar hier ziet u het begin van dat gebed en wat de Heer Jezus dan zegt. Hij spreekt Zijn Vader aan – in vers 1 lees je: "Vader". En dan zegt Hij in vers 3, en ik vind dat zo’n kolossaal gegeven: "Dit nu is het aeonische, of zo u wilt, eeuwige leven – het leven dat hoort bij de toekomende eeuw – dat zij U zouden kennen." U, de Vader. De Heer Jezus spreekt Zijn Vader aan en zegt dat ze U zouden kennen, "de enige waarachtige God, en Jezus Christus die U afvaardigt".⟨/p> ⟨p>Hier heb je opnieuw zo’n kristalhelder gegeven. De Vader heeft de Zoon afgevaardigd, en wie is die Vader dan? Wel, dat is de enige waarachtige God. Zo zegt de Heer Jezus dat in Zijn gebed. Hij spreekt Zijn Vader aan als "U" en bovendien als "de enige". Dat wil zeggen: er is geen ander. Natuurlijk, er zijn goden in menigte, maar er is maar één waarachtige God, en dat bent U. En wie is Jezus Christus dan? Wel, dat is degene die die enige waarachtige God afvaardigt, of heeft afgevaardigd. Het staat hier in de aorist, een tijdloze werkwoordsvorm.⟨/p> ⟨p>Even terug naar de tekst: "Zeggen jullie dan tegen hem die de Vader heiligt en afvaardigt in de wereld" – en die Vader is dus de enige waarachtige God – "u lastert omdat ik zei dat ik de Zoon van de God ben?" Nu nog een keer de vraag die ik twee verzen terug stelde: claimt Jezus hier God te zijn, ja of nee? Dat was namelijk de bewering van de orthodoxe Joden, zoals het tot op de dag van vandaag de bewering is van het orthodoxe christendom: Jezus maakt aanspraak op het God-zijn. Doet Jezus dat hier inderdaad? Wat is Zijn antwoord? Als de Heer Jezus inderdaad claimde God te zijn, dan had Hij dat hier moeten zeggen. Dan had Hij gezegd: "Jullie beschuldigen mij ervan, maar de waarheid is: ik ben God." Zoiets had Hij moeten zeggen.⟨/p> ⟨p>Doet Hij dat? Nee, helemaal niet. Hij weerlegt hen en zegt: "En nu gaan jullie mij ervan betichten omdat ik zeg de Zoon van de God te zijn." Let trouwens ook op het lidwoord. Er staat "de God". Niet alleen maar "Zoon van God", nee, "de Zoon van dé God", namelijk de enige, de waarachtige. Wat zegt de Heer Jezus hier te zijn? Wel: "Ik ben de Zoon van God."⟨/p> ⟨p>Ik heb het er maar even bij gezegd, want de orthodox-christelijke variant is natuurlijk dat de Heer Jezus "God de Zoon" zou zijn, wat sowieso al buiten alle orde is. Er is immers maar één God: de Vader. Je zou er een concordantie op na moeten slaan: tientallen keren lees je in de Schrift de uitdrukking "God de Vader". Tientallen keren. Nooit lees je over "God de Zoon". Altijd is het "de Zoon van God". Maar aangezien er maar één God is, kan die Zoon dus niet God Zelf zijn. Het is of Hij is de Zoon van God, of Hij is de Zoon van God. Dát is namelijk wat Hij claimde te zijn.⟨/p> ⟨p>Bij de bewering die men doet – laat ik het goed zeggen – bij wat men beweert over "God de Zoon", dan zouden er inderdaad drie goden zijn, of twee: God de Vader en God de Zoon. In de praktijk komt daar natuurlijk nog een derde persoon bij om de hoek kijken, als ik het onheerbiedig mag zeggen. Maar goed, dat laten we nu even buiten deze bespreking. Het gaat nu om de Vader, om de God, en de Zoon van de God.⟨/p> ⟨p>Het is zo ongelooflijk duidelijk wat de Heer Jezus hier zegt. Ik moet u zeggen, er zijn weinig passages in de evangeliën die zo expliciet en duidelijk naar voren brengen wat de Heer Jezus Zelf zegt over Zijn identiteit, in contrast met wat er alom over Hem gezegd wordt, namelijk dat Hij "God de Zoon" is. Deze teksten, gewoon deze hier in de tempel tijdens het Ghanoukafeest, hebben die bewering eigenlijk eens en voor altijd definitief met de grond gelijk gemaakt. Er blijft niets van over. Wat de Heer Jezus zei, was: "Ik ben de Zoon van de God." En zij hadden gezegd: "U lastert omdat u zelf de aanspraak maakt God te zijn." Hoe duidelijk kan het zijn? Het lijkt me nuttig om daar nog wat nader op in te gaan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2563" title="Speel af vanaf 42:43">▶ 42:43⟨/button> ⟨span>De Letterlijke en Unieke Betekenis van de Titel 'zoon van God'⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want wat betekent dan dat hij de Zoon van God is? De Zoon van God. Nou, eigenlijk kunnen we al naar het begin van het Nieuwe Testament toegaan en daar vind je al een heel duidelijk antwoord. Want daar lees je over de boodschapper die tot Maria komt in vers 35 van Lukas 1. En de boodschapper antwoordde en zei tot haar, tot Maria: "De heilige geest zal op jou komen en de kracht van de Allerhoogste zal jou overschaduwen." Weet je trouwens ook meteen wat de heilige geest is? Wat is de heilige geest? Dat is kracht van de Allerhoogste. Kijk, zulke parallelle verzen die verklaren elkaar daarmee ook. Geest is kracht. En het is heilige geest omdat het kracht van de Allerhoogste is. En die zou op Maria komen, die zou haar overschaduwen. En daarom staat er: "Daarom zal het heilige dat verwekt wordt" — want dat is namelijk heilige geest waardoor zij zwanger zou worden — "Zoon van God worden genoemd."⟨/p> ⟨p>Met andere woorden, hij heet Zoon van God omdat hij door God zelf verwekt is. En dat was al in de Hebreeuwse Bijbel ook van hem gezegd. In Psalm 2 lees je dat al van de Messias, dat er tegen hem gezegd wordt: "Jij bent mijn zoon, ik heb je heden verwekt." Wat trouwens ook nog te maken heeft met de opstanding; ook toen werd de Zoon gewekt en verwekt door God de Vader. Maar goed, in ieder geval, de Heer Jezus, de Messias, de Christus is de Zoon van God. In de meest letterlijke zin van het woord, namelijk door God zelf verwekt. Daar zit dus helemaal geen — als ik het even oneerbiedig mag zeggen — hokus pokus achter. Of je zou moeten zeggen: er wordt hier een maagd zwanger, dat is waar. Maar de term zelf is volstrekt helder: hij heet Zoon van God omdat hij door God verwekt is.⟨/p> ⟨p>Hoezo? Ja, en het gaat eigenlijk al heel ver terug. In feite al naar de belofte of de aanzegging in Genesis 3, wanneer gezegd wordt dat het 'zaad van de vrouw' een heel eigenaardige uitdrukking is. Want normaal zou je zeggen dat je zaad associeert met een man. Nee, het zaad van de vrouw zou de kop van de slang vermorselen. Zijn verzenen, zijn hiel zou worden geraakt, maar dit zaad zou de kop van de slang vermorselen. Maar in ieder geval gaat het om het nakomelingschap van de vrouw. Maar goed, de Zoon van God; hij heet zo omdat hij het gewoon ook daadwerkelijk is.⟨/p> ⟨p>Dat was Lukas 1. Nu neem ik u even mee naar Johannes 1, wat ook een heel bijzondere schriftplaats is, omdat daar ook in het Johannesevangelie — trouwens het enige evangelie waarin we die uitdrukking aantreffen, een viertal keren geloof ik — staat dat hij de eniggeboren Zoon van God is. En ook die term moet je heel letterlijk nemen. Er is maar één Zoon van God die als zodanig ook geboren is. Van heel het mensdom is er maar één die als Zoon van God geboren is.⟨/p> ⟨p>Eerst even dit, Johannes 1 vers 18. Daar zegt Johannes dit na die proloog, het voorwoord wat vrij dubbelzinnig is als je het over Johannes 1 hebt, de proloog: "Niemand heeft ooit God gezien." Dat is een feitelijk citaat ook uit de Hebreeuwse Bijbel. Niemand heeft ooit God gezien. Paulus zou later zeggen in 1 Timotheüs 1: "De Koning echter van de aeonen" — dan heb je het weer, degene die al de aeonen beheerst — "de onvergankelijke, onzienlijke, enige God zij eer en heerlijkheid tot in de aeonen van de aeonen. Amen." Hier is Hij de onvergankelijke, de onzienlijke en let op: die enige God. Dus de God die nooit iemand heeft gezien, dat is de onzienlijke, enige God.⟨/p> ⟨p>Trouwens, interessant: hier wordt in het Grieks het woordje monotheos gebruikt, waar ons woordje monotheïsme of monotheïst van afgeleid is. Dat wil zeggen: het geloof in één God, in de enige God eigenlijk. Het is exclusief: de enige God. En wie is die enige God? Dat is de onzienlijke God, degene die nog nooit iemand gezien heeft. "Niemand heeft ooit God gezien," en dan staat er achter: "de eniggeboren Zoon." Daar heb je hem. Als Zoon is hij dus uniek. Ook daarin: het is monotheos, dat is de enige God, en hier is het monogenos, als ik me niet vergis. Dat is dus de eniggeboren Zoon van God. Hij is als Zoon dus volstrekt uniek. Er is slechts één mens door God zelf verwekt.⟨/p> ⟨p>"Niemand heeft ooit God gezien, de eniggeboren Zoon die in de boezem van de vader is." Trouwens, let op die tegenwoordige tijd. Johannes schrijft dit wellicht enige decennia na het heengaan van de Heer, en dan zegt hij: "Wie is die enige Zoon? Nou, dat is degene die nu in de boezem van de vader is." Dat is zijn tegenwoordige positie als Zoon. De eniggeboren Zoon die in de boezem van de vader is, die ontvouwt hem. Met andere woorden, er is nooit iemand geweest die God gezien heeft, maar het is de eniggeboren Zoon die hem ontvouwt, oftewel bekendmaakt of zichtbaar maakt. Ook dat is een heel markant gegeven dat je iedere keer weer in Johannes terugvindt, misschien wel het duidelijkste in Johannes 14 vers 7. Dus daar komen we in een later stadium nog op, als de Heer Jezus tegen Filippus zegt: "Wie mij heeft gezien, die heeft de Vader gezien." En dan met min of meer het lichte verwijt daarin: "Hoe zeg je dan: toon ons de Vader?" Met andere woorden, hij zegt niet "Ik ben de Vader", hij zegt: "Maar wie mij gezien heeft, heeft de Vader gezien." Ja. En in beeldspraak klopt dat ook. Nou, en misschien dat we dat laatste er nog even bij kunnen betrekken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3044" title="Speel af vanaf 50:44">▶ 50:44⟨/button> ⟨span>Christus Is het Beeld (icoon) van de Onzichtbare God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat is Kolosse 1. Paulus zegt in vers 15, nadat hij in vers 13 gesproken heeft over de Zoon van Gods liefde: "Hij is het beeld van de God, de Onzichtbare." Daar heb je het weer. Je hebt de God, en wie is die God? Dat is de onzichtbare, de enige God. En wie is de Heer Jezus dan, de Zoon? Wel, die is het beeld van de God. In het Grieks staat daar het woordje ⟨em>icoon⟨/em>.⟨/p> ⟨p>Ons woord 'beeld' of 'beeldenis' vind ik altijd erg mooi, maar de eerste keer dat het woord ⟨em>icoon⟨/em> in de Schrift gebruikt wordt, is geloof ik in Mattheüs 22 vers 20, waarin de Heer Jezus ook in discussie is met farizeeën of schriftgeleerden over belasting en wetgeving. Hij zegt dan: "Laat eens een munt zien," en vraagt vervolgens: "Wiens beeld is dit?" Daar wordt hetzelfde woord gebruikt: ⟨em>icoon⟨/em>. Denk aan een Nederlandse euromunt met Alexander erop. Wiens beeld is dit? Dit is een beeld; dit is niet Alexander zelf, dit is een beeld van Alexander.⟨/p> ⟨p>Kijk, en nu kom je op een heel belangrijk punt. Ik denk dat de hele kwestie van de leer van de Drie-eenheid feitelijk een semantische kwestie is, als ik het even deftig mag zeggen. Een taalkundig fenomeen. Het gaat over idioom, met recht beeldspraak. Want dit op die munt is Alexander, toch? Dit is niet Beatrix, dit is ook niet Helmut Kohl of Poetin. Nee, dit is Alexander. Alleen, je moet er wel bij zeggen: het is zijn beeld.⟨/p> ⟨p>Zo kom je ook bij de Zoon van God. Wie is de Zoon van God? Wel, hij is het beeld van God, van de God, de Onzichtbare. Is hij God? Ja, in zekere zin wel, maar dan als beeldspraak. Want ook dat vind je in de Bijbel verschillende keren terug: dat als God verschijnt, dat Zijn beeld is, Zijn icoon. Dat heeft dus niets te maken met het feit dat hij 'God de Zoon' zou zijn. Nee, je moet de Bijbelse uitspraken en de Bijbelse termen daarvoor gebruiken en dan blijkt het probleem zelfs niet eens te bestaan.⟨/p> ⟨p>Als je het fenomeen van beeldspraak maar begrijpt. Eigenlijk doen we dat allemaal. Je ziet een standbeeld en vraagt: "Wie is dat?" Men zegt dan: "Dat is Abraham Kuyper." Niemand zegt: "Nee, dat is Abraham Kuyper niet, want die ligt al lang onder de grond." Iedereen zegt dan: "Ja, hè hè, maar zo zeggen we dat toch?" Dat is toch beeldspraak? Precies, dat is beeldspraak en de Schrift onderscheidt dat heel duidelijk. De Heer Jezus zegt nergens dat hij God is. Dat claimde hij niet; hij is de Zoon van God. Als zodanig is hij uniek, de Eniggeborene, en degene die God zichtbaar maakt en ontvouwt. Hij is Zijn icoon.⟨/p> ⟨p>Hij heeft de positie van de eerstgeborene van elk schepsel. Let op: onder elk schepsel is hij de eerstgeborene. Met andere woorden, hij hoort er zelf bij. Van alle schepselen is hij de eerste. Wat trouwens ook aangeeft dat hij een schepsel is, want anders kun je niet de eerste van hen zijn, toch? De eerste van de ministers is zelf natuurlijk ook een minister, anders kun je dat niet zijn. De eerstgeborene van elk schepsel is dus zelf ook een schepsel.⟨/p> ⟨p>Overigens, maar dat is nog weer even een ander punt: als we het hebben over de eerstgeborene, moet je niet in de eerste plaats denken aan degene die het eerst geboren is. Het is een positie, namelijk de voornaamste. Zoals bijvoorbeeld Salomo ook de eerstgeborene was; hij was gesteld tot eerstgeborene, terwijl hij de tiende zoon van David was.⟨/p> ⟨p>Misschien mag ik de pauze iets uitstellen, is dat erg? Want anders wordt het een beetje verwarrend. Ik wil 1 Timotheüs 2 er nog even bij betrekken nu we het hier toch over hebben. Daar zegt Paulus iets wat een kristalhelder statement is: "Er is één God." Weer die ene God. Dat is de belangrijkste belijdenis van de hele Bijbel: één God. Kun je nagaan wat een list het is van de slang om dit te verdraaien en daar een heel andere leer in te brengen die precies het tegenovergestelde zegt? En als je dit nu naar voren brengt, ben je een ketter. Hoe is dat mogelijk? Dat is zo'n duidelijke Bijbelse waarheid.⟨/p> ⟨p>Paulus zei: "Er is één God en één middelaar van God en mensen." Dus zo uniek als God is, zo uniek is ook die middelaar. Die middelaar is niet de ene God, en die ene God is ook niet die ene middelaar. Nee, er is één God én één middelaar van God en mensen. En wie is dat? De mens Christus Jezus. Dat mag dan niet in overeenstemming zijn met alle dogma's en doctrines van mensen, maar de Schrift is volkomen helder. Die Christus Jezus gaf zichzelf tot een losprijs ten behoeve van allen. Ook dat is al zo onorthodox, maar ik ben er erg blij mee dat het zo is.⟨/p> ⟨p>Aankomende zondag hoop ik in Eben-Haëzer te spreken over de vraag of Jezus Christus op het kruis onze schuld betaald heeft. Dat is de vraag voor aankomende zondag, maar dan komt het onderwerp van de losprijs ongetwijfeld ook wel weer aan de orde.⟨/p> ⟨p>Voor de pauze wilde ik het eventjes beperken tot de vraag: wie is de Heer Jezus Christus en claimde hij daadwerkelijk 'de God' te zijn? Ik hoop dat we inmiddels het antwoord daarop hebben. Zullen we eerst even pauzeren? Ik zie dat het inmiddels hoog tijd daarvoor is. Misschien mag ik na de pauze nog even wijzen op een schriftplaats die zojuist nog even ter sprake kwam.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3491" title="Speel af vanaf 58:11">▶ 58:11⟨/button> ⟨span>Nabespreking: Markus 12 en de Centrale Plaats van het Shema⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Er is een tekst of een schriftplaats in Markus 12 die hier naadloos op aansluit, want het ging even om de betekenis van het Shema. U weet, de Joden hebben eigenlijk maar één dogma – en dat bedoel ik heel vriendelijk en heel Bijbels – één echte doctrine die ze ook dagelijks op hun lippen nemen, namelijk het Shema. Daar begint de dag mee en daar eindigt de dag mee. Dat staat ook in Deuteronomium; het is het woord dat je altijd op de lippen zou moeten hebben. Het is het eerste wat een Joods jongetje op school leert: het Shema schrijven. En in het uur van sterven zijn dat ook de woorden die op de lippen genomen worden. Er is één God. Daarmee is feitelijk ook alles gezegd. Als er één God is, dan kan er dus niets misgaan, want er is niemand en niets wat die God kan dwarsbomen. Als er meerdere goden zouden zijn, dan zou de ene god de andere kunnen tegenwerken, maar er is er maar één die alles beschikt en alles in Zijn hand heeft, dus ook goed en kwaad. Dat maakt Hem zo volstrekt uniek.⟨/p> ⟨p>In Markus 12 komt er een schriftgeleerde bij de Heer Jezus. Ik heb er geen dia van, maar ik wil het toch even genoemd hebben, omdat ook dat het weer zo duidelijk bevestigt. Heel de Schrift is hierin volstrekt eenduidig. Wat het allemaal zo ingewikkeld en complex maakt, zijn menselijke doctrines en leerstellingen. Want als je aan een gemiddelde christen of een theoloog vraagt hoe het nou zit met die drie-eenheid en waar dat in de Bijbel staat, dan is het antwoord: nergens. Waar staat de definitie van de drie-eenheid? De definitie is: één wezen, drie personen. Maar wat is het verschil? De eerste vraag die je daarover zou kunnen stellen is: wat is het verschil tussen een wezen en een persoon? Waar spreekt de Bijbel over een wezen en persoon in deze zin? Het antwoord is nergens.⟨/p> ⟨p>Moet u nagaan: de belangrijkste leerstelling van de hele christenheid – of u nu kijkt naar alle kerkgenootschappen: protestant, Grieks-orthodox, Rooms-katholiek – gaat terug naar Nizea. Het is het leerstuk van de drie-eenheid en van Athanasius. Dat is het allerbelangrijkste. Zelfs evangelische kerken noemen altijd de drie-eenheid als het belangrijkste eerste leerstuk. Maar het staat gewoon niet in de Schrift. Nee, het staat er niet alleen niet in, het weerspreekt de Schrift. De Bijbel zegt dat er één God de Vader is en benadrukt dat altijd: er is maar één God. Men ontkent dat en zegt: "Nee, er zijn drie goden." Alleen men verkapt het door te zeggen dat het één wezen met drie personen is. Maar dat is een holle frase, omdat men het domweg niet kan uitleggen. Men probeert zaken te verklaren door termen te bedenken die niet aan de Schrift ontleend zijn en die men zelf ook in logische termen niet kan uitdrukken. Men kan niet vertellen wat het verschil tussen een wezen en een persoon precies is, en dan zeggen ze: "Ja, dat is een mysterie." Dank je de koekoek, dat mysterie hebben ze zelf gemaakt! Het is niet een mysterie dat de Schrift opdient; men heeft dat mysterie zelf bedacht en zelfs als dogma neergelegd.⟨/p> ⟨p>Bij besluit is dit destijds aangenomen, en ieder die dat niet onderschrijft – zo staat het ook nog eens in de geloofsbelijdenis van Athanasius – die is voor eeuwig verloren. Dat is de orthodoxie. Daarmee is ook gezegd dat wat we er vanavond over hebben, als je het orthodox bekijkt, absoluut "killing" is. Echt killing. Want degene die in de loop van de kerkgeschiedenis die doctrine van de drie-eenheid ontkende, die was zijn leven niet zeker. Je zou het eens na moeten vragen aan Michael Servet, maar dat kan niet meer. Hij was een plaatsgenoot van Johannes Calvijn in Genève. Servet was een buitengewoon geleerde man, maar hij zei dat de leer van de drie-eenheid niet naar de Schrift was. Weet u wat Johannes Calvijn gedaan heeft? Hij heeft hem op de brandstapel gegooid. Want dat is wat Calvijn deed met iemand die de leer van de drie-eenheid ontkende. Zo is het in de loop van de kerkgeschiedenis altijd gegaan: wie die leer aantaste, ontkende of bestreed, was zijn leven niet zeker. Wat dat betreft leven we natuurlijk in hele luxe dagen dat ik dit zo kan vertellen zonder dat mijn kop eraf gaat.⟨/p> ⟨p>Het probleem was dat men vond dat er een drie-eenheid moest komen, terwijl het voor de Joden volkomen duidelijk is: er is één God en die ene God is Hij. Niet zij, maar Hij. En dat is één Iemand.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3882" title="Speel af vanaf 01:04:42">▶ 01:04:42⟨/button> ⟨span>Hoe het Heidense Meergodendom het Vroege Christendom Beïnvloedde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar toen kwam het Evangelie onder de natiën terecht, die allemaal een meergodendom hadden. Meergodendom is typisch een heidens fenomeen. Onze dagen zijn ook vanuit die heidense goden afgeleid; ja, al die namen: Wodan en Donar. Toen kwam het Evangelie, toen kwam het monotheïsme in het heidendom terecht, maar dat viel niet goed. Er was natuurlijk al vanaf de aanvang een enorme vervreemding van het oergesteente, dat wil zeggen: van de Joodse belijdenis. Sowieso had Israël in de ogen van velen afgedaan, en ook de basale belijdenis van Israël heeft men losgelaten.⟨/p> ⟨p>En zo kon het gebeuren dat het meergodendom een plek kreeg, zij het een verkapte plaats. Men zegt monotheïstisch te zijn, maar in werkelijkheid leert men dat er meerdere personen God zijn. Dat is gewoon meergodendom, alleen verkapt omdat men zegt: "Ja, dat is één wezen." Maar er zijn meerdere personen; de Vader zegt: "Ik ben God", de Zoon zegt: "Ik ben God", en ze zijn niet Dezelfde. Dus hoe je het ook wendt of keert, dat is meergodendom. Een Jood zal dat ook inderdaad zeggen: het christendom kan hij niet aannemen, omdat christenen in zijn ogen geen monotheïsten zijn.⟨/p> ⟨p>Trouwens, het is ook het eerste verwijt dat een moslim ons maakt – en met "ons" bedoel ik de christelijke wereld. Jullie zijn eigenlijk verkapte polytheïsten, en dus heidenen. En feitelijk... ja, dan krijg je dus het merkwaardige fenomeen: wij doen Bijbelstudie, en wij staan in dat opzicht dichter... laat ik voor mezelf praten, want ik hoef niet voor u te spreken. Ik sta dichter bij de moslims dan bij de christelijke wereld die inderdaad uit verkapte polytheïsten bestaat. Wat je van de moslims ook kunt zeggen, ze hebben in ieder geval het besef: er is één God. Dat is nogal wat.⟨/p> ⟨p>"Maar die heeft geen Zoon," hoor ik u denken. Nee, begrijp me goed: ik ben geen moslim. Ik vind het goed dat u even afstand wilt scheppen tot de moslims; inderdaad, voor hen is Jezus niet de Zoon van God. Het gaat mij erom dat de moslims een zuiver monotheïstisch besef hebben en dat ook leren, namelijk wat ze ook elke dag herhalen: "Er is één God." Ik hoor het een christen nooit zeggen. Die zegt: "Er is een drie-enige God." Het feit dat ze het woord "drie" er al voor zetten, zegt eigenlijk al genoeg.⟨/p> ⟨p>Maar bij het bidden is het ook zo dat Jezus zegt: "Niemand komt tot de Vader dan door Mij." Ja, precies: in de Naam van Jezus. Dat bevestigt het juist. Wij bidden tot God door Jezus Christus. De Heer Jezus Christus is altijd de Middelaar. God komt tot ons door Hem en wij gaan tot God door Hem. Hij is daarin met recht de Middelaar, zowel van God naar ons toe als van ons naar God toe. Ja, één Middelaar. Dat tekent Zijn positie en het verklaart ook waarom wij in Zijn Naam tot God bidden.⟨/p> ⟨p>Het is echter een enormiteit – dat wil ik nog even gezegd hebben – dat zo’n belangrijk gegeven, het allerbelangrijkste wat de Schrift ons voorhoudt, namelijk dat er één God is, zo wordt miskend. Sterker nog, de Heer Jezus zegt dat dít het aeonische leven is. Je moet het eens omkeren voor degene die dit niet gelooft. Ik zet het nu even op scherp. Als de Heer Jezus zegt: "Dit nu is het aeonische leven, dat zij U kennen, de enige waarachtige God, en Jezus Christus die U gezonden hebt" – als je nou niet gelooft dat Hij de enige waarachtige God is, heb je dan het aeonische leven? Dat is toch het aeonische leven? Dit is echt gigantisch hoor.⟨/p> ⟨p>Terug naar Marcus 12, want daar wilde ik u nog even op wijzen, hoewel ik daar geen dia van heb. Een van de schriftgeleerden – ik lees vanaf vers 28.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4176" title="Speel af vanaf 01:09:36">▶ 01:09:36⟨/button> ⟨span>Jezus en de Schriftgeleerde over het Kennen van de Ene God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En een van de schriftgeleerden kwam tot Hem, hoorde dat zij met elkaar redetwistten en, ervan overtuigd dat Hij een goed antwoord had gegeven, vroeg hij Hem: "Welk gebod is het eerste van allen?" En Jezus antwoordde hem. In vers 32 zien we die schriftgeleerde, die tot Hem zei: "Inderdaad, Meester, naar waarheid hebt u gezegd dat Hij één is en dat er geen ander is dan Hij."⟨/p> ⟨p>Merk op dat hij hier de derde persoon gebruikt. "En Hem lief te hebben uit geheel het hart, uit geheel het verstand en uit geheel de kracht, en daarnaast de naaste lief te hebben als zichzelf, is meer dan alle brandoffers en slachtoffers." Nu zou je nog kunnen zeggen: ja, maar dat was de conclusie van die schriftgeleerde: "Naar waarheid hebt u gezegd dat Hij één is." Ziet u het verschil? U hebt gezegd — tweede persoon enkelvoud — dat Hij — derde persoon enkelvoud — één is. Ik geef hier even een taalles, vandaar dat ik het zo zeg, maar het verschil is toch helder? U hebt gezegd dat Hij één is en dat er geen ander is dan Hij.⟨/p> ⟨p>De schriftgeleerde zegt hier met zijn eigen woorden nog even wat de Heere Jezus zojuist gezegd had. Je zou kunnen zeggen: ja, maar dat was niet wat de Heere Jezus bedoelde. Maar dan staat er in vers 34: "En Jezus, ziende dat hij verstandig geantwoord had, zei tot hem..." enzovoorts. Dat was dus precies wat de Heere Jezus zei. Dus als het gaat om het schema: "Hoor Israël, de Heer is onze God, de Heer is één", dan sloot de Heere Jezus Zichzelf daar heel expliciet van uit. Hij sprak Zijn Vader aan als de enige God en vertelde over Hem als "Hij". Niet als "Ik" of eventueel als "Wij". Er is geen ander dan Hij.⟨/p> ⟨p>Lieve mensen, hoe duidelijk kan het zijn? Hoe duidelijk kan het maar zijn? Er wordt vaak tot Jezus gebeden, maar ik vind dat in de Bijbel nergens terug. Dat zijn allemaal consequenties van de leer van de Drie-eenheid. Want ja, als de Zoon God is, als de Heilige Geest God is en ze zijn alle drie personen, waarom zou je dan niet tot hen bidden? Maar het loutere feit is dat de Schrift dat nergens leert. De hele terminologie van "één wezen, drie personen" en ook "God de Zoon" is zo vreemd aan heel het Bijbelse vocabulaire en de Bijbelse woordenschat. Het is totaal vreemd. Het meest primaire onderwijs wordt daar gewoon regelrecht in bestreden. We hebben hier dus echt een ernstig probleem.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4410" title="Speel af vanaf 01:13:30">▶ 01:13:30⟨/button> ⟨span>Het Fundamentele Conflict met de Christelijke Orthodoxie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik bedoel een ernstig conflict met de christelijke orthodoxie. Want dat is niet zomaar een leer waar wij wat andere gedachten over hebben. Dit is, als u mij vraagt, de meest fatale dwaalleer in de christenheid. Aangezien de belangrijkste waarheid volgens de Heer Jezus zelf is dat er geen ander is dan Hij; dat de Vader de enige waarachtige God is. Dat is zelfs de definitie van het eeuwige leven. Straks zal de toekomende eeuw hier op aarde gekenmerkt worden door het feit dat de aarde vol zal zijn van de kennis van Yahweh, zoals de wateren de zeebodem bedekken. De toekomende eeuw zal gekenmerkt worden door het besef dat het gaat om het kennen van de enige waarachtige God en dat men Jezus Christus als Gods afgevaardigde zal kennen. Maar dat kun je niet als je gelooft dat God de Vader helemaal niet de enige waarachtige God is. Dat kan simpelweg niet.⟨/p> ⟨p>Dus ja, dit is echt gigantisch. Ik beschouw dit niet als een leerstellige afwijking, een exegetische kwestie of een uitlegkundige variant. Nee, het is echt een gigantische afwijking. In feite gebruik ik hier hele grote woorden. Dan zeg ik: ja, dat doe ik ook. Maar wat Fred nu zegt, dit zijn de grote woorden die de christelijke belijdenisgeschriften, die universeel in de hele orthodoxie worden beleden, hanteren. Van charismatisch tot Grieks-orthodox, en van katholiek tot protestant. Of het nu Luthers is of welke stroming dan ook; ze hebben allemaal Athanasius als fundament. De drie-eenheid maakt hen één.⟨/p> ⟨p>Onlangs was er ook weer een variant, een belijdenis waar ook de EO aan meedeed. Ik ben de exacte naam even kwijt, het is alweer eventjes terug, maar daarin moesten alle christenen in Nederland één geluid vertolken. Er werd een belijdenis opgesteld in een vrije versie, en wat kwam daarin als nummer één naar voren? Wat ons verbindt, is het geloof in een drie-enig God. Dat is wat ons verbindt, dat is wat men dan zegt. En wat men dus ook zegt, is dat degene die dat niet gelooft, geen christen is. Zo iemand kan dus ook niet behouden worden en is verloren. Daarmee bedoelt men nog veel meer dan wanneer ik zeg dat dit een fatale dwaalleer is. Wat zij bedoelen, is dat je eeuwig brandt in de hel als je dit niet gelooft. Dat is namelijk wat de christelijke orthodoxie daar zelf over zegt.⟨/p> ⟨p>Je praat hier dus over een gigantische kloof. Aan de ene kant de christelijke orthodoxie die het zo zwaar aanzet, maar aan de andere kant ook de tegenstanders, zoals de joden en de moslims. Zij zeggen over die christenen: "Die deugen niet." Waarom niet? Omdat ze niet één God hebben. Ze noemen hen schijn-monotheïsten en daarin hebben ze volstrekt gelijk. Jehovah’s getuigen verwerpen de drie-eenheid ook. Als je aan een gemiddelde orthodoxe christen vraagt wat het ergste is aan de Jehovah’s getuigen, dan zal men zeggen dat zij de drie-eenheid ontkennen. Ze geloven ook niet in een onsterfelijke ziel en een eindeloze hel. Nu moet u niet zeggen dat ik een moslim ben of een Jehovah’s getuige, want ook dat is niet zo.⟨/p> ⟨p>Maar je ziet hier de ernst van de zaak. Men vraagt dan: "Jij gelooft toch wel in het kruis op Golgotha?" Zij beweren bijvoorbeeld dat het kruis een paal is, wat op zich trouwens waar is, maar ik denk dat daar nog wel een paar aantekeningen bij te maken zijn. In de orthodoxie en in de kringen waar wij allemaal uitkomen, mag je misschien nog wel geloven dat God de Verzoener is van het al. Dat wordt soms nog gedoogd. Maar mijn ervaring is dat geloven in alverzoening al ongeveer vloeken in de kerk is, maar het ontkennen van de leer van de drie-eenheid betekent voor hen dat je echt helemaal de draad kwijt bent.⟨/p> ⟨p>Het begint eigenlijk met: "Hoor Israël, de Heer uw God is één." Dat wordt echter nooit voorgelegd. Het is ook wel eigenaardig dat wanneer de samenvatting van de wet wordt voorgelezen in de gewone kerk, je dat Shema er meestal niet bij hoort. Terwijl er trouwens een wezenlijke inhoudelijke relatie bestaat tussen het Shema en de opdracht dat jullie de Heer, je God, zullen liefhebben. Want als je weet dat er één God is, dan is dat zo’n geweldige solide basis om Hem werkelijk lief te hebben met heel je hart en heel je ziel. Er is er namelijk maar één. Het maakt Hem volstrekt uniek; er is geen ander dan Hij. Dat was ook wat de Heer Jezus zelf zei over het Shema. Laten we dan even teruggaan naar Johannes 10, want daar hadden we het over. Maar goed, wacht even, ik geloof niet dat je begrijpt... ja zeker.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-14" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4864" title="Speel af vanaf 01:21:04">▶ 01:21:04⟨/button> ⟨span>De Uiteindelijke Onderschikking van Christus aan God de Vader⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Jezus was hier op aarde in vernedering en God heeft Hem uitermate verhoogd. Er staat ook dat Hem de naam is gegeven boven alle namen. Dat is feitelijk de naam van Yahweh zelf. De naam Jezus betekent immers 'Yahweh is redder'. Opdat in de naam van Jezus elke knie zich zou buigen en elke tong zal belijden. Daarin is Jezus de expressie van God zelf. Maar er staat ook bij: en elke tong zal belijden dat Jezus de Heer is, tot eer van God de Vader. Het gaat dus niet om de Heer Jezus zelf; het gaat om de God die Hij vertegenwoordigt, representeert en uitbeeldt.⟨/p> ⟨p>Uiteindelijk, aan het eind van heel dat plan van de Aeonen, zal Christus, wanneer Hij Zijn taak volbracht heeft en ook de dood als laatste vijand teniet is gedaan, het koninkrijk teruggeven aan God de Vader. Er staat dat Hij Zich dan weer zal onderschikken aan God, die Hem alles ondergeschikt heeft gemaakt. Ook dan treedt de mens Jezus Christus terug en is het opnieuw: 'Het is volbracht'. Met een volmaakt koninkrijk heeft Hij Zijn missie om de wereld te redden vervuld. Dan is er geen dood meer, dan leven allen en is het compleet. Hij zal dat volmaakte koninkrijk aan Zijn God overdragen, opdat God zij 'alles in alle'.⟨/p> ⟨p>Je ziet dat er ook daarin een relatie is. Als je eenmaal zicht krijgt op die ene God en Zijn Zoon, en ook op de plaats die de Zoon heeft ten opzichte van God, dan ga je verstaan dat aan het einde van heel de geschiedenis en van dat hele plan dat God aan het uitwerken is, de Zoon Zichzelf weer terugtrekt. Hij onderschikt Zich en geeft alles over aan God de Vader. Want het is uit God, door Hem en tot Hem. Het begint bij Hem en uiteindelijk eindigt het ook weer bij Hem.⟨/p> ⟨p>Ik moet u zeggen, ik vind dit iedere keer weer ontzagwekkend. Niet alleen vanwege de confrontatie met de waarheid, maar ook omdat je heel duidelijk het contrast ziet met wat mensen van de waarheid van God hebben gemaakt. Het is zo opmerkelijk: juist omdat Hij uniek is en er maar één is, is Hij daadwerkelijk God en gaat er niets buiten Hem om. Het is dan ook volkomen logisch dat, juist omdat er één God is, Hij alles tot een goed einde brengt.⟨/p> ⟨p>Ik zie een direct verband tussen de ontkenning van die ene God en de leer van de eindeloze helstraf. Op het moment dat er niet langer sprake is van één God, kan er frictie ontstaan en kan het gebeuren dat Gods plan niet wordt gerealiseerd. Alles ontspoort op het moment dat je de ene God loslaat. Als je uitgaat van een 'vrije wil', dan heb je in feite miljarden goden. Want feitelijk is dat wat men zegt: God wil wel dat alle mensen gered worden, maar de mens heeft ook nog een eigen wil, en als de mens niet wil, dan gebeurt het niet. Neem me niet kwalijk, maar dat betekent dat de mens dus meer God is dan Hij. Want Hij wil dat alle mensen gered worden, maar als die mensen dat niet willen en het gebeurt daarom niet, dan zijn al die mensen met hun vrije wil feitelijk machtiger dan God is.⟨/p> ⟨p>Het is dus niet alleen de leer van de Drie-eenheid, waarbij men drie goden heeft, maar elke creatie wordt eigenlijk ook nog op de troon van God gezet. Dat is werkelijk polytheïsme in optima forma. De leer van de vrije wil is ook echt een gedrocht. Want op het moment dat de mens een vrije wil heeft en onafhankelijk van God kan opereren en zijn eigen bestemming kan bepalen, dan heb je geen God meer.⟨/p> ⟨p>Omdat de Schrift aan Christus zo'n enorme positie toekent — God heeft Hem immers de naam gegeven en Hem boven alles geplaatst — zijn mensen Hem als zodanig misschien als het eindpunt gaan zien. Hij is het hoofd van de gemeente en er staat natuurlijk heel veel over Christus, maar het blijft dan toch altijd zo dat God Hem dat gegeven heeft. Het is volmacht. Alle dingen zijn aan Hem onderworpen, maar het is God die Hem alles heeft onderworpen. Dat verschil blijft altijd bestaan.⟨/p> ⟨p>Wij noemen onszelf christenen, maar de vraag is of zij die de orthodoxe leer aanhangen zich wel zo mogen noemen. In de praktijk is het wel zo — ik weet niet hoe het u vergaat — dat omdat heel het christendom, de orthodoxe officiële leer, een regelrechte ontkenning en aanval is op het Bijbelse gegeven dat er één God is, namelijk de Vader, ik er in de praktijk moeite mee heb om te zeggen dat ik een christen ben. Onder andere ook omdat het christendom niet gelooft dat de Zoon Zich gegeven heeft tot een losprijs ten behoeve van allen en dat Hij de Redder van allen is. Omdat dat het mainstream christendom is, heb ik er altijd veel behoefte aan om me daarvan te onderscheiden. Dat is niet wat ik geloof; sterker nog, dat is juist niet wat het blijde evangelie is.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-15" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5305" title="Speel af vanaf 01:28:25">▶ 01:28:25⟨/button> ⟨span>De Term 'christen' en Afsluitende Gedachten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De term 'christen' vind je maar twee of drie keer in de Bijbel. Maar nergens lees je dat mensen zichzelf zo noemden. In Handelingen 11 lees je van de discipelen dat zij voor het eerst in Antiochië christenen genoemd werden. Meestal zegt men dat dit de titel was die men zichzelf toekende, maar waarschijnlijk was het juist omdat het door buitenstaanders gezegd werd. Het was waarschijnlijk een stempel: "Die christianen, ze hebben het altijd over Christus." Ja, dat kun je positief duiden. Zo gaat het heel vaak: dat een scheldnaam een geuzenaam wordt en dan wordt het juist een eretitel.⟨/p> ⟨p>Dat is net zo goed als wanneer ze tegen u zeggen: "Je bent een alverzoener." Ik krijg dat ook wel eens te horen. Als je een beetje weet hoe het zit, dan zeg je: "Nou, er is maar één Alverzoener en dat is God zelf." Eigenlijk is het nog een belediging voor God ook als ik zou zeggen dat ik het ben. Van 'christenen' kun je nog zeggen: wij volgen Christus. Zeker, Paulus zegt: "Wees mijn navolger, zoals ik Christus navolg." Maar Paulus spreekt de mensen aan wie hij zijn brieven schrijft nooit aan als 'christenen'. Hij noemt hen altijd 'de heiligen' of 'de gelovigen in Christus Jezus'. Ik hecht er, alleen al om die reden, aan om het op die manier te formuleren. Maar goed, meestal is het zo met namen: dat is niet zozeer iets wat je aan jezelf geeft, maar je wordt zo genoemd.⟨/p> ⟨p>Wat Fred net zei: "Ik zou wel naar de school van Paulus willen." Paulus spreekt ook over 'mijn evangelie', maar ook daarop kun je een kanttekening plaatsen. Paulus zou er niet erg blij mee zijn wanneer wij zouden zeggen: "Ik ben van Paulus." Want we zijn van Hém.⟨/p> ⟨p>Ik zie dat het tien voor tien is, dus ik zou eigenlijk verder moeten gaan. Ik ben toch nog niet helemaal klaar gekomen met Johannes 10. Na de pauze zijn we niet zozeer afgedwaald, maar we zijn nog even gebleven bij de kwestie die we voor de pauze al hebben besproken. Eén ding zult u echter moeilijk kunnen ontkennen: dat we hier met een heel belangrijk, fundamenteel punt te maken hebben. Als dat enigszins uit de verf is gekomen, ben ik erg blij. En ik ben zo arrogant om te zeggen dat wat ik vanavond hierover naar voren heb kunnen brengen, zo duidelijk Bijbels is.⟨/p> ⟨p>Degenen die het ontkennen, hebben misschien één ding dat ik ze moet nageven: zij hebben de traditie aan hun zijde. De kerkvaders, de grote theologen — Calvijn, Augustinus, noem ze allemaal maar op — hebben ze aan hun zijde. En de enigen die wij kunnen noemen, zijn 'ketters'. Dat is hun kracht, want dat is ook altijd wat men daarover zegt: men verwerpt het en hoeft het niet eens serieus te nemen, want dit is in de lijn van de hele kerkgeschiedenis altijd verworpen. Daarmee ben je eigenlijk gewoon buitenspel gezet; het is niet nodig om ernaar te luisteren. Maar goed, het grote voordeel is: wij hebben dat misschien allemaal niet, maar we hebben wel de Schrift. En ik kan het gewoon aantonen.⟨/p> ⟨p>Het leuke is: ga maar eens een keer na en vraag eens aan een willekeurige christen die een klein beetje van toeten en blazen weet, hoe dat zit met de drie-eenheid. In no-time staat hij met zijn mond vol tanden. Als je een klein beetje onderlegd bent vanuit de Schrift over wat de Bijbel daarover zegt, dan is de discussie na twee minuten over. Dat is mijn ervaring, omdat het totaal niet gebaseerd is op gezonde woorden of de gezonde leer. Het is niet gebaseerd op wat er staat geschreven. En dat is onze kracht. Dat lijkt mij een goed punt en daar ben ik erg blij mee.⟨/p> ⟨p>Zullen we die er nu even buiten laten? We hebben het er wel over gehad natuurlijk, maar dan zie je trouwens ook... Men zegt — de katholieke leer, dat is de logica dan: als Jezus Christus 'God de Zoon' is en Maria is de moeder van Jezus Christus, dan is Maria dus de moeder van God. Dat is wat men zegt. De logica is niet te weerspreken. En als je eenmaal op de toer bent van ongezonde woorden en je zegt: "Maar de Bijbel zegt nooit dat zij de moeder van God is," dan zeggen ze: "Nee, maar de Bijbel zegt ook niet dat Jezus 'God de Zoon' is." Precies! Zie je?⟨/p> ⟨p>Ik heb ooit — en dit is echt het laatste — van Willem Ouweneel gelezen, de bekende hoogleraar, doctor en evangelisch theoloog. Hij schreef halverwege de jaren zeventig een serie, en een van de eerste deeltjes in die serie luidde: Wat is gezonde bijbelstudie? Daarin bracht hij naar voren dat gezonde bijbelstudie uitgaat van Bijbelse terminologie. Daarom zei hij: "We moeten af van al die onbijbelse termen, ook als ze zo logisch lijken." En dan geeft hij ook voorbeelden van 'de algemene genade' of van 'de Koning der kerk'. Die termen zijn gewoon geen gezonde woorden. Hij maakte echter één uitzondering en dat is 'het leven in de drie-eenheid'. Want, zo zei hij, dat is waar alle christenen het altijd al volkomen over eens geweest zijn. Echt waar, je kunt het zo lezen. Dit is werkelijk onvoorstelbaar.⟨/p> ⟨p>Als je dreigt met de hel, dan is het niet zo vreemd dat mensen zich daardoor laten intimideren. Het is wat. Lieve mensen, ik zal het hierbij laten. Want als we hierover doorgaan, denk ik dat we nog wel even voort kunnen. Hoe heerlijk is het als het simpel is? Eenvoudig, hè? Eén God. Niet complex of tegenstrijdig. Zullen we met elkaar nog afsluiten met een dankgebed?⟨/p>