⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Terugblik: de Context van de Goede Herder⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Hartelijk bedankt voor deze introductie, Arie. Mooi om zo geïllustreerd te worden vanuit de schepping. Vanavond gaan wij weer verder met onze studies in het Johannesevangelie en dit keer is het gezelschap wat groter dan de laatste keer in de maand december; toen zaten we hier maar met een heel klein aantal mensen. En nu is de club weer volledig, of in ieder geval een heel aantal. Ik ben blij dat ik hier vanavond weer mag zijn. Wat zei je? Goedemorgen? O, zou dat het wezen? Ja. Maar wij zijn gewoon dapper doorgegaan. Kleine aantallen, grote aantallen, dat maakt allemaal geen verschil; het zijn maar cijfers. We gaan ons nu bezighouden met letters en woorden.⟨/p>
⟨p>Het is wellicht even handig, zoals ik dat ook gebruikelijk ben te doen, om nog even terug te blikken naar dit hoofdstuk, dat wil zeggen naar Johannes 10, waar we inmiddels al een aantal avonden aan gewijd hebben. Johannes 10 is het bekende hoofdstuk over de Goede Herder en dat is een vervolg — dat klinkt als het intrappen van een open deur — op Johannes 9. Ik bedoel daarmee dit: Johannes 9 bevat de geschiedenis van de blindgeborene, een heel uitgebreid verteld verhaal dat we toen behandeld hebben. Johannes 10 sluit daar direct bij aan. Dat lees je ook in vers 21, wat we vanavond trouwens ook nog zullen zien. Als de Heer heeft verteld over de Goede Herder en die metafoor ook wat nader uiteen heeft gezet, dan ontstaan er verdeelde reacties. Je leest in vers 21 dat sommige mensen zeggen: "Dit zijn geen woorden voor een bezetene." Want er ontstaat een verdeeldheid. Een boze geest, een demon, kan toch niet de ogen van blinden openen? Dat verwijst dus direct terug naar het voorafgaande.⟨/p>
⟨p>Daaruit blijkt ook wel dat wat de Heer in Johannes 10 gezegd heeft tot en met vers 21, een direct vervolg is op die geschiedenis van de blindgeborene. Dus ook daaruit blijkt weer dat je je niet al te veel moet aantrekken van die hoofdstukindeling, hoezeer het ook een totaal nieuw onderwerp lijkt. Die beeldspraak die de Heer bezigt, uiteenzet en uitwerkt over de Goede Herder, is subtiele en ook verborgen kritiek. Het is zodanig kritiek dat degenen aan wie het feitelijk geadresseerd was, het niet begrepen. Nou, dan heb je je boodschap goed verpakt, zeg maar. Je leest in vers 6 dat Johannes erbij opmerkt: "In deze beeldspraak van de Goede Herder en de huurling sprak Jezus tot hen." Namelijk de leidslieden, die zich al aan het einde van hoofdstuk 9 tegen Jezus hadden gekeerd. Jezus sprak in deze beeldspraak tot hen, maar ze wisten niet wat het was wat Hij tot hen sprak. Nou ja, je zou er nog onderuit kunnen komen door te zeggen dat ze wel begrepen dát Hij tot hen sprak, alleen konden ze niet precies begrijpen wat het dan was. Maar in elk geval: de beeldspraak ontging hen.⟨/p>
⟨p>Terwijl de Heer heel duidelijk had gezegd: je hebt een herder, en een Goede Herder zet zich in voor zijn kudde. Een huurling daarentegen is alleen maar geïnteresseerd in het geld en die heeft verder geen band, geen connectie met de kudde. Dat had de Heer zo naar voren gebracht en daarmee doelde Hij in die metafoor op de leidslieden van Israël. De godsdienstige leidslieden — niet liederen, maar lieden.⟨/p>
⟨p>Wat daar dan nog weer op volgt — en dat hebben we de vorige keer ook wat nader beschouwd — is de uiteenzetting over de kudde die uitgeleid wordt. Want dat is vooral het onderwerp: de kudde die niet opgejaagd en gedreven wordt door de herder, maar de herder gaat voorop. Wat doet hij? Hij brengt de kudde naar buiten en hij geeft ze weide. Wat de Heer daarbij zegt — en we hebben dat stuk voor stuk gezien — is dat alle elementen die Hij daarin naar voren brengt, aansluiten bij wat de profeten van Israël ooit al hadden verteld. Het hele idee van Israël als kudde en dat ze bijeengebracht zal worden in de schaapskooi, in Bosera straks, dat zijn hele profetische waarheden. Straks in de woestijn is er een plaats en die heet Bosera, wat "schaapskooi" betekent. De Heer zal hen daar brengen, maar ook weer uitleiden en brengen naar het land. Dan zal het worden: één kudde, één herder. Dat is allemaal wat we lezen in de profeten. Ik verwijs hier even naar Micha 2, maar met name ook het boek Ezechiël; daar wordt die beeldspraak dikwijls gebruikt. Dan zit er trouwens ook nog wel eens een dubbele bodem in, want als Hij spreekt in vers 16...⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="384" title="Speel af vanaf 06:24">▶ 06:24⟨/button> ⟨span>De Verborgen Betekenis van de Andere Schapen (ezechiël 34)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>"Ik heb nog andere schapen die niet van deze stal zijn." En dan zegt de Heer erbij: "Ook die moet ik leiden." En ze zullen naar mijn stem horen en het zal worden één kudde, één herder. Ook dat blijkt trouwens te verwijzen naar de profetie. Normaal gesproken – nou ja, dat is niet helemaal het juiste woord in dit verband – maar gewoonlijk wordt dit met christelijke oren beluisterd. Dan denkt men bij die schapen die niet van deze stal zijn aan de gelovigen uit de natiën. Men denkt dan dat de Heer de gelovigen uit de Joden en de gelovigen uit de natiën bijeenbrengt in één volk, in één kudde, en dat Hijzelf daarvan de herder is.⟨/p>
⟨p>Dat mag dan zo zijn, en dat wou ik juist ook naar voren brengen, maar het is niet de eerste uitleg. Want wat blijkt is – en we hebben dat in diverse profetieën gezien, ik verwijs hier even naar Ezechiël 34 – dat het inderdaad verwijst naar de natiën, maar dan specifiek naar de Israëlieten onder de natiën. Als de Heer zegt: "Ik heb nog andere schapen die niet van deze stal zijn", dan bedoelt Hij: "Ik heb nog schapen die niet behoren tot dit volk, tot het Joodse volk, maar die onder de andere volken horen." Hij heeft het dus over gelovigen, over de Israëlieten onder de natiën. En ook die moet Hij voeren, in dubbele zin. Hij moest ze voeren – en dan bedoel ik nu niet in de zin van weiden of voedsel geven – maar Hij moest ze uitleiden uit hun stal, en dat zal worden één kudde, één herder.⟨/p>
⟨p>Die uitspraak trouwens – één kudde, één herder – die vind je regelrecht zo terug in Ezechiël 37. Daar staat dat de twee volkeren, Efraïm en Jeuda, bijeengebracht zullen worden en dat het zal worden één kudde en inderdaad ook één herder. Dus het is onmiskenbaar dat dit in de eerste plaats aansluit op wat de profeten hebben gezegd over wat er met Israël zou gebeuren.⟨/p>
⟨p>Maar, ik moet er wel bij zeggen dat de wijze waarop dat onder christenen meestal verstaan wordt, niet helemaal ten onrechte is. Het is alleen de onderlaag, dat wat er in verborgen ligt. Maar dat fenomeen hebben we inmiddels al zo vaak in het Johannes-evangelie vastgesteld: dat de dingen die de Heer naar voren brengt in dit evangelie een dubbele bodem hebben. In de eerste plaats mogen we verwijzen naar Israël en aansluiten op de profetie, maar het gaat ook over de verborgen vervulling in onze dagen.⟨/p>
⟨p>Het is met name om die reden ook dat Johannes dit evangelie heeft opgetekend nadat hij inmiddels al op de hoogte was gesteld van het geheimenis zoals Paulus daarover heeft gesproken. Want vergis u niet, dat geheimenis – daar hebben we het de vorige keer nog even over gehad – dat Paulus heeft ontvangen, heeft hij ook bekendgemaakt aan de apostelen, zo staat er in Efeze 3. Met terugwerkende kracht heeft Johannes deze dingen verwerkt en teruggekeken op de uitspraken van de Heer. En dan blijken ze dus inderdaad dubbelzinnig te zijn. Dat woord 'dubbelzinnig' vind ik ook erg mooi, want ze zijn niet alleen maar heel zinnig, ze zijn zelfs dubbelzinnig; ze hebben een tweeledige betekenis.⟨/p>
⟨p>Ik denk wel dat we er verstandig aan doen om ons in de eerste plaats te realiseren waar het letterlijk, in de primaire zin, betrekking op heeft. En dat kan niet missen: dan gaat het over Israël. Dat betekent dus ook dat je de uitspraken van de Heer – die per slot van rekening alleen gezonden was tot de verloren schapen van het huis Israël – inderdaad met Joodse oren moet beluisteren. Zij hadden de Schriften, zij hadden hun profeten en zij hadden de woorden van de profeten, en de Heer sluit daarbij aan. Dat lijkt me een heel logisch uitgangspunt.⟨/p>
⟨p>Dat was even terugblikkend op wat we de vorige keren over Johannes 10 naar voren hebben gebracht. Dan haak ik nu aan bij vers 17. Hoewel ik daar al wat over gezegd heb, vang ik nu bij vers 17 nog een keer aan, omdat het anders een beetje lastig wordt als ik pas in vers 19 begin. Daarom begin ik nu opnieuw bij vers 17.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="679" title="Speel af vanaf 11:19">▶ 11:19⟨/button> ⟨span>Vers 17: Volmacht Om de Ziel Af te Leggen en het Leven te Ontvangen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>"Hierom," zegt de Heer Jezus, "heeft de Vader mij lief." Het is een onvoorwaardelijke liefde. "Omdat ik mijn ziel stel." Dat klinkt, als ik het zo formuleer, misschien wel tegenstrijdig: is het zo dat de Vader de Heer Jezus liefheeft op voorwaarde dat Hij Zijn ziel zou stellen? Nee, maar het is wel zo dat de Vader de Zoon liefheeft omdat Hij weet dat die Zoon — daar heeft Hij Hem ook toe aangesteld — Zijn ziel zou stellen. Dat wil zeggen: dat Hij Zijn ziel zou afleggen. In de NBG-vertaling wordt hier ook het woord 'afleggen' gebruikt, wat bij ons vooral betrekking heeft op de dood.⟨/p>
⟨p>Dat ik mijn ziel zou stellen... in het Grieks staat hier het woord ⟨em>psuché⟨/em>. Ons woord psyche, en dat is onmiskenbaar 'ziel'. Alleen komt dat zowel in de NBG-vertaling als in de Statenvertaling niet goed uit de verf, want daar staat: "omdat ik mijn leven afleg." Dat is jammer, want er is namelijk een verschil. De Heer stelde Zijn ziel; Hij legde Zijn ziel af in Zijn sterven. Letterlijk zelfs doordat Hij doodbloedde. Hij gaf Zijn bloed, en u weet: de ziel van al wat leeft, de ziel van alle vlees, is in het bloed. Dus Hij stelde Zijn ziel, Hij gaf Zijn bloed.⟨/p>
⟨p>Maar dan lees je hier: "omdat ik mijn ziel stel" — of afleg dus — maar Hij geeft leven. In het Grieks wordt daar een ander woord gebruikt: ⟨em>zoë⟨/em>. Alleen worden in de NBG-vertaling en de Statenvertaling beide woorden, zowel in vers 10 als in vers 17, weergegeven met 'leven'. Dan ontgaat je een belangrijk verschil. Kijk, de Heer stelde in Zijn sterven Zijn ziel, maar in Zijn nu als de Opgestane geeft Hij leven en overvloed. "Hiertoe ben ik gekomen om hen leven te geven en overvloed." We hebben het daar ook over gehad: overvloedig leven. Dat gaat echt over opstandingsleven, het leven dat de dood heeft overwonnen. Dus Hij stelde Zijn ziel, maar Hij geeft leven. Het is jammer dat dat dan twee keer in de gangbare vertalingen met 'leven' wordt weergegeven, want dan ontgaat je dit punt. Dat woord 'ziel' wordt juist gebruikt in verband met het afleggen, met het stellen.⟨/p>
⟨p>Ik moet er wel bij zeggen, en daarmee nuanceer ik het enigszins, dat de Heer eraan toevoegt: "omdat ik mijn ziel stel, opdat ik haar weer zou ontvangen." Maar dan niet meer als ziel, maar nu als leven. Hij stelt Zijn ziel, maar als leven ontvangt Hij het weer. Sterker nog, Hij ontving toen niet alleen leven, maar Hij ontving zodanig leven en overvloed dat Hij het ook kan geven. En dat is eindeloos. Het leven wat Hij geeft, dat hebben wij nu al, maar uiteindelijk is dat voor heel de mensheid weggelegd. Dat is de potentie van dat leven wat Hij aan het licht bracht.⟨/p>
⟨p>Let trouwens ook op hoe dat hier staat: "Ik stel mijn ziel, waarom? Opdat ik haar weer zou ontvangen." Als ik dit zo sec lees, dan staat hier dat de Heer stierf opdat Hij zou opstaan. Ik zeg niet dat daarmee de betekenis is uitgeput, maar het meest primaire antwoord wat ik zou kunnen geven op de vraag waarom Jezus moest sterven, is: om op te kunnen staan uit de doden en de dood zo te overwinnen. Dat is zo logisch, en de Heer zegt het hier ook. Het is zelfs zo dat de liefde van de Vader juist daarin ook tot uitdrukking komt dat de Zoon Zijn ziel stelde en dat Hij haar als leven zou ontvangen.⟨/p>
⟨p>In de NBG-vertaling staat dan: "opdat ik haar weer zou nemen." Daar hebben we het de vorige keer al even over gehad. Maar goed, toen waren we met een heel klein koppeltje, dus het is misschien toch goed om dat nog een keer te zeggen. Ik gaf net al even kritiek op het feit dat de NBG en de Statenvertaling hier met 'leven' vertalen in vers 17 — dat is niet correct — maar het feit dat ze hier vertalen met 'nemen', dat is zo mogelijk nog erger.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1018" title="Speel af vanaf 16:58">▶ 16:58⟨/button> ⟨span>Een Theologische Vertaalfout: Zelf 'nemen' Versus Passief 'ontvangen'⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het is geen eerlijke vertaling; het is theologie. Wat ik daarmee bedoel, wil ik straks uitleggen bij vers 18, want dan zal ik het echt laten zien. Waarom men het zo heeft vertaald – niet met 'ontvangen', maar met 'nemen' – is omdat men gelooft dat Jezus God is en eigenlijk dus ook niet kon sterven. Ja, lichamelijk dan, maar Hij is niet echt gestorven, want God kan niet sterven. Het idee is dan: Hij stond op uit eigen kracht. Dat wordt ook in allerlei liederen zo gezongen: de Zoon heeft zelf het leven genomen. Maar dat zegt Hij niet; er wordt hier gesproken over ontvangen. En dat dit zo is, wil ik graag laten zien.⟨/p>
⟨p>Eerst nog even dit: in vers 18 staat: "Niemand neemt haar van Mij af, maar Ik stel haar uit Mijzelf." Dat is trouwens iets wat we al heel wat keren inmiddels in het Johannesevangelie hebben gezien. De Joden beramen ter plekke een moord op Hem en dan staat er: "Jezus ontkwam aan hun handen." Ook in de andere evangeliën hebben we daar verschillende voorbeelden van. Wanneer Hij in Nazareth is en ze Hem van de steilte willen werpen, lees je dat de Heer tussen hen door ging en wegliep. Dat staat er heel vreemd, zodat je denkt: wat is hier aan de hand? Maar ook in het Johannesevangelie, in hoofdstuk 8 vers 20, hebben we al gelezen: "Niemand greep Hem", en let op: "omdat Zijn uur nog niet was gekomen."⟨/p>
⟨p>De Heer wist dus dat Hij inderdaad Zijn ziel zou stellen, maar ook wanneer Hij dat zou doen. Men kon wel plannen om Hem ter plekke om te brengen, maar dat kon helemaal niet, omdat Zijn uur nog niet gekomen was. Daar was een heel specifiek moment voor, een specifieke dag en inderdaad ook nog een specifiek uur. Over het uur waarop Jezus stierf, zullen we het op een veel later tijdstip nog eens hebben, maar dat was op de dag van Pascha, de veertiende, en dat was 'tussen de twee avonden'. Dat was in de tijd van het avondoffer, dat wil zeggen op het negende uur van de dag, oftewel drie uur 's middags. Toen stierf Hij. Dat moest uitgerekend op dat moment, op dat uur zijn. Elke poging om dat eerder te laten plaatsvinden, moest per definitie dus mislukken. Men kon dat helemaal niet; men kon de hand niet aan Hem slaan.⟨/p>
⟨p>We zien dat op allerlei plaatsen, zoals in hoofdstuk 7 vers 6 en 8, en in vers 44 wordt dezelfde waarheid naar voren gebracht. "Niemand neemt haar van Mij af, maar Ik stel haar uit Mijzelf." Dan zegt Hij: "Ik heb volmacht." Volmacht krijg je altijd van een ander, van iemand die het gezag heeft. Degene die het echte gezag heeft, volmachtigt jou. De Heer is gevolmachtigd, en daarmee zegt Hij trouwens ook: "Ik heb het niet van Mijzelf, Ik heb het van Mijn God." Hij heeft Mij gevolmachtigd om haar te stellen, om het moment van Mijn sterven te laten plaatsvinden op het moment dat Hij wil. Geen mens heeft immers de volmacht om zijn ziel op een bepaald uur te stellen, maar de Heer had die volmacht wel van God gekregen. Dat zie je dus op allerlei momenten gedemonstreerd. Terwijl het, menselijkerwijs gesproken, leek alsof het einde van Zijn leven was beklonken, kon het helemaal niet en de Heer ontkwam.⟨/p>
⟨p>Hij had de volmacht haar te stellen. In de NBG-vertaling staat "af te leggen", en inderdaad heeft het die betekenis: Ik heb volmacht haar te plaatsen, te stellen, beschikbaar te stellen. De Heer heeft dus die volmacht gekregen, en nu komt het argument waar ik graag even op wil wijzen. "Ik heb volmacht haar te stellen" – dat wil zeggen haar af te leggen – "en volmacht haar weer te ontvangen." En dan staat erachter: "Dit voorschrift ontving Ik van Mijn Vader." Daarmee ontving Hij ook het voorschrift en de volmacht; dit moest Hij doen, maar het was volmacht van Godswege.⟨/p>
⟨p>Nu moeten we even opletten wat er is gebeurd. In de letterlijke weergave zie je dat er in het Grieks twee keer een identiek woord wordt gebruikt: het werkwoord ⟨em>lambano⟨/em>. Je ziet dat ook in de vormen ⟨em>labein⟨/em> en ⟨em>elabon⟨/em>. Het is hetzelfde werkwoord, alleen de vervoeging is verschillend. Maar wat hebben de vertalers ervan gemaakt? Zowel de NBG als de Statenvertaling heeft hier vertaald met 'nemen', terwijl ze het even verderop vertalen met 'ontvangen'. Het is echter hetzelfde woord! Daarom zei ik: dit is theologie.⟨/p>
⟨p>Men vertaalt: "Ik heb volmacht haar te stellen en volmacht haar weer te nemen. Dit voorschrift ontving Ik van Mijn Vader." Hier hebben alle vertalingen 'ontvingen'. Dat is onmiskenbaar. Stel je voor dat men hier ook 'nemen' had vertaald, dan had er gestaan: "Dit voorschrift heb ik van mijn Vader genomen." Dat kan niet. Nee, Hij ontving dit voorschrift, vandaar dat alle vertalingen hier eenduidig in zijn. Maar als pal daarvoor hetzelfde werkwoord gebruikt wordt, vertaalt men plotseling met 'nemen'. Vertaaltechnisch gezien moet men dit identiek weergeven, maar dat men het niet gedaan heeft, is ingegeven door de dogmatiek.⟨/p>
⟨p>Dat heeft te maken met het feit dat men gelooft dat Jezus niet de Zoon van God is, maar 'God de Zoon'. Dat is een groot verschil. Er is maar één God, de Vader, en Jezus Christus is de Zoon van God. Maar in de loop van de kerkgeschiedenis heeft men daar al in een heel vroeg stadium van gemaakt dat Hij 'God de Zoon' is. Niet slechts het icoon van God die God uitbeeldt, maar God Zelf. Vandaar dat Jezus eigenlijk niet echt kon sterven en ook Zijn leven weer kon 'nemen' en opstond uit eigen kracht. Maar dat zijn geen Bijbelse gedachten, absoluut niet. We komen daar later vanavond of de volgende keer nog uitgebreid op terug, omdat de identiteit van Jezus in het tweede gedeelte van hoofdstuk 10, vanaf vers 22, een heel belangrijk item en een groot twistpunt is onder de Joden.⟨/p>
⟨p>"André, bij dat laatste, 'volmacht haar weer te ontvangen', dat is passief. Maar 'Ik heb volmacht haar te stellen', dat is actief, toch? Beschikbaar stellen?" Ja. "Maar omdat je net zegt dat Hij volmacht gekregen heeft van de Vader, lijkt me dat wel een beetje tegenstrijdig om zo te voelen." Nou, het feit dat Hij volmacht kreeg om Zijn ziel te stellen... Kijk, jij en ik hebben die volmacht niet. Het leven ontglipt ons op een moment waar wijzelf geen zeggenschap over hebben. Maar de Heer wist wanneer Zijn uur was, en elk moment dat daaraan voorafging, was het onmogelijk. Dat was de volmacht die Hij had gekregen. En die volmacht om haar weer te ontvangen, dat wil zeggen dat Hij ook de... Oh wacht, ik denk dat terwijl ik nu antwoord geef, ik nu pas je vraag echt begrijp. Je bedoelt: welke volmacht heb je nodig om iets te ontvangen als je heel passief bent? Was dat de strekking van jouw vraag? Ik denk dat we daar nog eens even op moeten broeden, Daniël. Je hebt een goede vraag gesteld. Als ik daar wat zinnigers over weet te zeggen, kom ik er de volgende keer op terug. Ja, mooie vraag in ieder geval. Het gaat nu even natuurlijk vooral om het punt dat hier...⟨/p>
⟨p>Want dat is een onmiskenbaar gegeven dat twee keer hetzelfde woord gebruikt wordt. En in beide gevallen moet het dus ook hetzelfde vertaald worden. En dat is namelijk: ontvangen. Dat is onmiskenbaar; Hij ontving dat van Zijn Vader.⟨/p>
⟨p>Overigens, dat zeg ik nou niet direct als antwoord, maar wel als een gedachte die daarin ook weer meekomt: De Heer werd opgewekt, maar Hij stond op. Het ene is passief, het andere is actief. Dat weer wel. Of dat te maken heeft met jouw vraag, dat laat ik eventjes in het midden.⟨/p>
⟨p>Maar trouwens, op zich is dat fenomeen heel gemakkelijk ook te begrijpen, want in feite overkomt het ons elke dag. Namelijk: je wordt gewekt, maar je staat op. Het ene is passief: je wordt wakker gemaakt. Jij ligt te slapen en je wordt wakker gemaakt, maar je staat vervolgens op.⟨/p>
⟨p>Nou ga ik nog iets anders zeggen, dan maakt het beeld nog weer iets genuanceerder. Dan kun je ook inderdaad nog zeggen: Hij stond op uit eigen kracht, dat wil zeggen: in de kracht. Hij werd door Zijn God en Vader opgewekt, en vervolgens stond Hij op in die kracht die Hij van Godswege had ontvangen.⟨/p>
⟨p>En die metafoor van gewekt worden en opstaan, die wordt ook inderdaad gebezigd op het niveau van na een nachtrust gewekt worden en opstaan. "Ontwaakt gij die slaapt? Sta op uit de doden!" Heb je dat ook weer? Je wordt wakker gemaakt en je staat vervolgens op.⟨/p>
⟨p>En wellicht — en nou zeg ik het dan toch eventjes hardop — dat die volmacht daar ook mee te maken heeft; met het feit dat Hij werd gewekt, maar vervolgens opstond. En dat was de volmacht en autoriteit die Hij van Godswege had ontvangen. Just a thought. We gaan even verder.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1789" title="Speel af vanaf 29:49">▶ 29:49⟨/button> ⟨span>Vers 19: een Drievoudig Schisma Vanwege Zijn Woorden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En opnieuw ontstond er scheuring onder de Joden vanwege deze woorden. Dat woord 'scheuring' is in het Grieks 'schisma'. Wij kennen dat trouwens ook nog; het is een beetje een chique woord. Een schisma — ken je het ook? Inderdaad, het is ook een medische term, ik denk dan aan een hazenlip... hoe heet dat? Oké. Maar het is inderdaad een scheuring, en het wordt ook gebruikt in de kerkelijke terminologie voor een kerkscheuring. Dat is ook een schisma, met 'schismatisch' als bijvoeglijk naamwoord.⟨/p>
⟨p>Dat woord 'schisma' komt drie keer voor in het Johannes-evangelie en het is boeiend om te zien hoe dat dan wordt gebezigd. Er staat hier: "en opnieuw ontstond er scheuring onder de Joden". Dat betekent dus dat het al een keertje eerder het geval was. En inderdaad, we lezen in hoofdstuk 7:43: "Er ontstond dan scheuring (schisma) in de schare vanwege hem." In hoofdstuk 9:16, in de geschiedenis van de blindgeborene die genezen wordt, staat er: "Sommigen dan vanuit de farizeeën zeiden: Deze mens is niet van God, want hij bewaart de Sabbat niet. Maar anderen zeiden: Hoe kan een mens, een zondaar, zulke tekenen doen? En er was scheuring onder hen." Weer dat woordje 'schisma'. En dan hier in hoofdstuk 10:19, het vers waar we het nu over hebben: "En opnieuw ontstond er scheuring onder de Joden vanwege deze woorden." Voor de derde keer.⟨/p>
⟨p>Iedere keer is de Heer de reden, de oorzaak van de scheuring onder de Joden. In de gangbare vertalingen wordt het meestal weergegeven met 'verdeeldheid', maar 'scheuring' gaat eigenlijk nog wat verder. Iedere keer is Hij het onderwerp, maar er is een opmerkelijk verschil in de aanleiding. In hoofdstuk 7:43 gaat het eigenlijk over Zijn persoon, over Hemzelf. Als je dat naleest — we hebben het daar natuurlijk ooit over gehad — dan gaat de discussie over hoe het kan dat Hij Jezus van Nazareth is, terwijl de Messias, de Christus, toch uit Bethlehem zou komen, zoals hun vader David. Er ontstaat scheuring in de schare vanwege Hem; die verdeeldheid ligt in Zijn identiteit, in wie Hij is. In hoofdstuk 9:16 ontstaat die scheuring om wat Hij doet en wanneer Hij het doet: dat Hij het op de Sabbat deed vanwege de tekenen en de timing. En hier in hoofdstuk 10:19 ontstaat er scheuring vanwege Zijn woorden. Dus eerst om Hemzelf, Zijn identiteit en persoon; dan om wat Hij doet, en vervolgens vanwege dat wat Hij heeft gesproken. In alle opzichten — Zijn persoon, Zijn daden en Zijn woorden — bleek alles een reden te zijn voor scheuring onder degenen die Hem niet willen.⟨/p>
⟨p>Want daar gaat het eigenlijk over: als je niet aan de waarheid wilt, dan is dit het effect. Dan krijg je dat soort partijschappen en sektevorming. Terwijl, als je dat juist wel wilt... de Heer had immers net gesproken over: "Mijn schapen kennen mijn stem". Zij herkennen wie ik ben, ze luisteren naar mijn woorden en ze herkennen dat wat ik doe van Godswege is. Als je eenmaal op dat spoor bent en gewoon open-minded bent om dat te ontvangen, dan ontstaat er eenheid. De Heer zegt dan ook: "Het zal worden één kudde, één herder." Daar waar geloof is — gewoon vertrouwen en een open instelling om Hem te ontvangen — daar ontstaat eenheid. Maar daar waar je er niet aan wilt, ontstaat juist verdeeldheid om elke reden: om de persoonlijkheid, om de dingen die Hij doet en vanwege de woorden. Om alles.⟨/p>
⟨p>En velen nu vanuit hen zeiden: "Hij heeft een demon." Dat is de tweede keer dat we dat al tegenkomen; in hoofdstuk 8 hebben we dat ook gezien. Dat gaat heel ver hoor, om dat te zeggen. "Hij heeft een demon en hij is gek." Hier wordt in het Grieks het woordje 'mainomai' gebruikt, en daar komt ons woord 'maniak' vandaan. Een gek dus, een waanzinnige. Van Paulus lees je trouwens ook dat stadhouder Festus tegen hem zegt: "Hou je mond Paulus, uw vele studie drijft u tot waanzin." Maakt je gek, een maniak. En dat is dan wat ze zeggen: "Velen". Er wordt gesuggereerd dat het zelfs de meerderheid is die daar helemaal niets mee kan. Ze schuiven Hem die enorme beschuldiging in de schoenen en zeggen: "Hij is gek." En vervolgens: "Waarom luisteren jullie nou? Waarom blijven jullie naar hem luisteren?" Dat staat in de tegenwoordige tijd: waarom blijven jullie luisteren naar Hem?⟨/p>
⟨p>Maar anderen — kennelijk een minderheid — zeiden: "Deze uitspraken zijn niet van een gedemoniseerde." Van een bezetene dus. Een gedemoniseerde is iemand die door een demon gedreven wordt. In de Nederlandse taal is dat woord sinds begin 2000 weer erg populair geworden, of in ieder geval veel gebezigd; Pim Fortuyn sprak heel vaak van: "ik word gedemoniseerd". Maar dat woord wordt hier dus gebruikt. Gedemoniseerd wil zeggen: ik word tot een demon gemaakt of alsof ik door een demon, een afgod, gedreven word. Hun motief is nogal onmiskenbaar, maar zij zeggen: "Een demon kan toch geen ogen van blinden openen?" Eén ding wat we van demonen weten is dat ze ziek maken. Mensen zijn daardoor niet meer bij zinnen en allerlei ziektebeelden zijn daarvan het gevolg. Maar een demon kan toch geen ogen van blinden openen? In het voorgaande hoofdstuk hebben we nog gelezen dat het vanaf de Aion niet gehoord is dat iemand die blind geboren is het zicht kreeg. Dat was in dit geval aan de orde: iemand die blind geboren was werd genezen. Dat was nooit vernomen, en het had kennelijk zeer recentelijk nog plaatsgevonden. Dan zeggen ze: "Jullie kunnen dat nu wel roepen, die meerderheid kan wel roepen: gedemoniseerd, maar dit is toch bizar? Zou zo iemand de ogen van blinden kunnen openen?" Daarmee is de zaak eigenlijk ook beargumenteerd. Dat mag dan weliswaar een minderheid zijn die dat zegt, maar het is onmiskenbaar: dit kan niet.⟨/p>
⟨p>En dan volgt in mijn bijbeltje een nieuw gedeelte, vers 22. In mijn Bijbel staat er ook boven: "Het feest van de tempelvernieuwing". En dat is precies ook zoals dat wordt ingeleid, want dan staat er:⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2350" title="Speel af vanaf 39:10">▶ 39:10⟨/button> ⟨span>Vers 22: het Chanoekafeest in de Koude en Donkere Winter⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het werd dan het vernieuwingsfeest in Jeruzalem. Het was winter. Dat vernieuwingsfeest is het feest ter herinnering aan het herstel van de tempeldienst door Judas Maccabeüs. In de apocriefe boeken heb je de boeken van de Makkabeeën, 1 Makkabeeën en 2 Makkabeeën. Dat zijn uitgebreide boeken waarin de geschiedenis beschreven wordt en hoe de tempel ontwijd werd in de dagen van een vreselijk figuur: Antiochus Epiphanes. Hij verving de offerdienst door varkens te slachten in de tempel. Dat was natuurlijk de grootste aanklacht die je maar kon bedenken. Maar dat is wat hij deed. Na verloop van drie jaar — een markant getal trouwens — wordt de tempeldienst weer hersteld vanwege een opstand aangevoerd door Judas Maccabeüs. Dat was ruim anderhalve eeuw vóór de gebeurtenissen in dit hoofdstuk. Als we ervan uitgaan dat dit in het jaar 30 van onze jaartelling was, dan was dit een kleine twee eeuwen daarvoor gebeurd, in 164 voor Christus.⟨/p>
⟨p>Dit vernieuwingsfeest is eigenlijk beter bekend als het lichtfeest of nog beter als Chanoeka. Dat is een feest dat van latere datum is; het hoort niet bij de hoogtijden van Yahweh die God aan Zijn volk heeft gegeven. Het is van veel later datum, eigenlijk van nadat de Hebreeuwse Bijbel al was voltooid. Het was met recht een lichtfeest. U kent het wel: de kandelaar met de acht lichten, want het feest duurde namelijk ook acht dagen. Dat is trouwens interessant, want het werd gevierd gedurende acht dagen vanaf de 25e Kislew. De maand Kislew is de negende maand van het jaar en dat komt ongeveer overeen met december. Feitelijk zou je dus kunnen zeggen dat het ongeveer overeenkomt met onze 25e december. Dat is wel een eigenaardige overeenkomst. Ik moet er wel bij zeggen dat Kislew en december natuurlijk niet volmaakt synchroon lopen, omdat het verschillende jaar- en maandrekeningen zijn. Maar Kislew valt altijd in de maand december en het kan wel eens gebeuren dat de 25e Kislew exact overeenkomt met onze kerst. Maar dat is lang niet altijd het geval.⟨/p>
⟨p>Het is in ieder geval altijd in de winter, in de decembermaand. Het feest duurde acht dagen, net zoals het Loofhuttenfeest trouwens. Elke dag wordt er dan weer een lichtje meer aangestoken op de Chanoeka-kandelaar. Daar is veel meer over te vertellen, maar één ding is duidelijk: dit is inmiddels waarschijnlijk een later tijdstip. We zagen dat de geschiedenis tot en met vers 21 direct aansloot op de geschiedenis van de blindgeborene die genezen was. Nu in vers 22 vangt er een nieuw gedeelte aan. Het werd dan het vernieuwingsfeest in Jeruzalem; het was winter. Dat is nou typisch Johannes om zulke dingen er even bij te zeggen. Op zich zou je kunnen zeggen dat dit nogal wiedes is, want het vernieuwingsfeest valt altijd in de winter. Maar in dit geval zit daar meer achter, en dat zou je zeker bij Johannes niet moeten verbazen.⟨/p>
⟨p>In feite is het namelijk ook typologisch. Het sluit een beetje aan bij wat jij zojuist naar voren bracht, Ari. Dan zie je zo'n tak: kaal, jawel, maar ondertussen is dat hier ook het geval. De omgeving, het hele seizoen, was geestelijk gezien koud en donker. Ook in die tijd is Chanoeka het lichtfeest, zoals wij ook midwinter vieren. Of u zegt kerst, maar van origine is dat eigenlijk ook de gedachte: in het donker, als het buiten koud is en alles doods lijkt — ook dat is de associatie: alles doods en duisternis — juist dan vieren we de wende, de zonnewende, dat het licht weer gaat doorbreken. Hier is de omgeving inderdaad koud en donker. De Heer is er, jawel, maar Hij bevindt zich in een vijandige omgeving. Het is koud, het is donker in hun harten; het licht hebben ze niet in de ogen. Nou ja, één man wel, die had het licht weer in de ogen gekregen: de man die genezen was. Maar dat typeert het.⟨/p>
⟨p>Een soortgelijk voorbeeld hiervan vind je een paar hoofdstukken later in hoofdstuk 13 vers 30. Daar lees je dat op het moment dat Judas de opperzaal verlaat, als de Heer tegen hem zegt: "Ga doen wat je wil doen", dat daarachter staat: "en het was nacht". Natuurlijk kun je zeggen dat dit gewoon een feitelijke mededeling is omdat je wilt weten welk tijdstip van het etmaal het was. Jawel, maar je voelt natuurlijk op je klompen aan als je dit met geestelijke oren beluistert, dat hier veel meer wordt gezegd. Het was donker in het hart van Judas; de voornemens die hij had, dat was duisternis. Het was nacht. Nou, hier ook: het was winter. Waarvan akte dus.⟨/p>
⟨p>Ik stel voor dat we eerst maar eventjes gaan pauzeren en dan pakken we straks de draad op in vers 23. Oké vrienden, zullen wij weer verder gaan? Het was winter, daar hadden we het dus over. Deze Bijbelstudie hebben we in die zin dus ook heel mooi getimed natuurlijk, hoewel ik het woordje "timen" in dit geval niet helemaal op zijn plek vind. Het was winter, ja.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2786" title="Speel af vanaf 46:26">▶ 46:26⟨/button> ⟨span>De Typologie van de Zuilengang van Salomo (monumenten van Opstanding)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dan lees je: "En Jezus wandelde in de tempel in de zuilengang van Salomo." Dat is een bekend deel, de stoa van Salomo. Ik vind het mooi om daaraan te denken. Die zuilengang herinnert dus aan de Zoon van David. En als ik het zo zeg, dan heb ik eigenlijk al genoeg gezegd over deze locatie en de betekenis daarvan.⟨/p>
⟨p>Even een plaatje. Dit is, nu ik het zo bekijk, wat minder duidelijk dan wanneer ik het op mijn computerscherm zie, maar dit is dus de tempel. Ik moet er dan even bij zeggen: hier zou je de Olijfberg hebben, aan de oostkant van Jeruzalem. Dit is de tempel, bezien vanuit het westen. Neem me niet kwalijk, daar snijd je een hele delicate kwestie aan: waar stond nou die rotskoepel? Men zegt algemeen dat die hier stond. Inmiddels sta ik op een heel ander standpunt en zeg ik dat die rotskoepel daar stond waar de burcht van Antonia was. Maar ik stel voor dat we die kwestie eventjes parkeren; dat is een boeiend onderwerp voor een hele serie. Ik vind de kwestie boeiend genoeg om dat nog eens een keertje uitgebreider te bespreken; het houdt me al lange tijd bezig. Maar ik kan me ook voorstellen, Fred, dat je zegt: "Goh, waar maak je je druk om?" Zeker als ik het zo zeg, kan ik me dat wel voorstellen. Maar ook daar zit meer aan vast dan je op het eerste gezicht zou denken. Toch stel ik voor dat we het daar nu even helemaal niet over hebben, want het doet eigenlijk niet ter zake.⟨/p>
⟨p>U ziet hier een hele zuilengang en dat was ook overdekt. Dan begrijp je ook meteen waarom je in de winter juist daar een onderkomen zoekt, want daar sta je uit de wind en droog. Dit was dus de zuilengang van Salomo, tegen het oosten, richting de Olijfberg aan. Dat was een bekend deel en het wordt nogal eens genoemd. Je leest er in het boek Handelingen een tweetal keren over. In hoofdstuk 3 lees je over de geschiedenis van de verlamde man die genezen is. Petrus had gezegd: "Goud en zilver heb ik niet, maar wat ik heb, dat geef ik je. In de naam van Jezus, de Nazarener: sta op en wandel!" In vers 11 lees je dat die man – nadat hij genezen was en opsprong en de tempel in danste – Petrus en Johannes vasthield en dat al het volk, dat van streek was, samen naar hen toe liep in de zuilengalerij van Salomo. Precies dezelfde locatie dus.⟨/p>
⟨p>En even later, in Handelingen 5 vers 12, lees je: "En door de handen van de afgevaardigden – de apostelen – gebeurden vele tekenen en wonderen onder het volk. En zij waren allen eensgezind in de zuilengalerij van Salomo." Dat was dus de plaats waar zij, de messiaanse beweging, eensgezind samenkwamen. Het Griekse woord dat daar gebruikt wordt voor zuilengalerij is "stoa", wat eigenlijk "staanders" betekent. Als u het mij vraagt – en sommigen vinden dat misschien te ver gaan – zijn dat eigenlijk allemaal monumenten van opstanding. Dat is wat een zuil is. Ze herinneren aan Salomo, de Zoon van David. Daarmee is het beeld compleet: het zijn monumenten die herinneren aan de opgewekte, opgestane Zoon van David. Daar kwam men samen.⟨/p>
⟨p>Zat dat ook in de voorhof? Nou, dat zit zo. Wacht even, nu moet ik even goed nadenken. Normaal gesproken zie je de tempel vanuit het oosten, vanaf de Olijfberg. De voorhof in de tempel van Herodes was om het eigenlijke heiligdom heen, dus ervoor, en volgens mij ook erachter en opzij. Het was heel groot. Je had de voorhof voor de natiën, waar iedereen mocht komen. Dan had je ook de voorhof van de vrouwen, en daar zat dan alweer een muur tussen. Er was een afscheiding tussen de voorhof van de natiën en de plek waar het volk van Israël, de besnedenen, mochten komen. Die grens mocht absoluut niet worden overschreden, op straffe van de dood zelfs.⟨/p>
⟨p>Ik hoop daar aankomende zondag graag meer over te vertellen: over die tweedeling in het boek Handelingen, over de besnijdenis en de voorhuid, en wat daarmee gebeurd is. Het is een heel boeiende kwestie die ik nader ga uitleggen. Ik wil er nog wel bij zeggen dat ik daar ook weer de aansluiting zie met Johannes 10: hoe die twee één werden en hoe de muur die ertussen stond, is verdwenen. Inderdaad Arie, ik ben het er helemaal mee eens. Laten we even verder lezen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3207" title="Speel af vanaf 53:27">▶ 53:27⟨/button> ⟨span>Vers 24: Waarom Jezus Zijn Messiasschap in het Openbaar Verborgen Hield⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>In Johannes 10 vers 24 lezen we dat de Joden Jezus omringden terwijl Hij wandelde in de tempel, in de zuilengang van Salomo. Ze zeiden tot Hem: "Tot wanneer houdt U onze ziel op?" Of, zoals de NBG-vertaling het weergeeft: "Hoe lang houdt Gij onze ziel nog in spanning?" Wat bedoelen ze daarmee? Dat blijkt uit de uitspraak die volgt: "Indien U de Christus bent, zeg het ons vrijuit." De Messias dus. Hieruit volgt dat de Heer dat tot dusver niet ronduit en in alle vrijmoedigheid had gezegd; Hij hield dat verborgen.⟨/p>
⟨p>Ik weet niet in hoeverre u daar wel eens over heeft nagedacht, maar in de Evangeliën was het onder de intimi wel duidelijk hoe men dacht, maar aan het grote publiek wilde de Heer absoluut niet gezegd hebben dat Hij de Christus was. In het boek Handelingen zien we dat Petrus op de pinksterdag uitdrukkelijk predikt: "Laat dan het ganse huis van Israël zeker weten, dat God Hem tot Heer en Christus gemaakt heeft, deze Jezus, die jullie gekruisigd hebben." Dan verklaart hij het aan het publiek en zegt hij dat heel het huis van Israël het nu moet weten dat Hij, die zij gekruisigd hebben, door God tot Heer en Christus is gemaakt. Maar vóór de kruisiging was dat helemaal niet de prediking. Integendeel, de Heer had gezegd: "Mondje dicht."⟨/p>
⟨p>Ik neem u even mee naar Mattheüs 16, want dit is een boeiende kwestie. Dit vond overigens plaats in Caesarea Philippi, helemaal in het noorden, ver verwijderd van de tempel. Tegenwoordig heet die plaats Banias, bij de bronnen van de Hermon. In diezelfde tijd vond ook de verheerlijking op de berg plaats, eveneens op de Hermon. Daar stelt Jezus de bekende vraag: "Wie zeggen de mensen dat Ik ben?" Er worden verschillende opties genoemd; sommigen zeiden Johannes de Doper, anderen een van de profeten. Maar dan vraagt Hij: "Maar jullie, wie zeggen jullie dat Ik ben?" Simon Petrus antwoordt dan: "U bent de Christus, de Zoon van de levende God." De Heer zegt vervolgens dat Hij op die petra Zijn gemeente, Zijn ecclesia, zou bouwen. Maar waar het mij nu om gaat, is wat we een paar verzen verder lezen, in vers 20: "Toen verbood Hij met nadruk Zijn discipelen aan iemand te zeggen: Hij is de Christus."⟨/p>
⟨p>Eén ding is duidelijk: de boodschap die de Heer tijdens Zijn leven op aarde bracht, was niet dat Hij de Christus was. Integendeel, de Heer had tegen Petrus gezegd dat vlees en bloed hem dat niet geopenbaard hadden. Zelfs een mens, en zelfs Ikzelf, zo zegt de Heer in feite, heb jou dat niet zo gezegd, maar Mijn Vader in de hemel heeft het je kenbaar gemaakt. Je hebt het goed begrepen, dat is eigenlijk de gedachte. Maar het was niet de prediking en sterker nog: het werd uitdrukkelijk verboden om aan iemand ook maar te zeggen dat Hij de Christus is. Het was feitelijk ook prematuur.⟨/p>
⟨p>De Heer Jezus is de Gezalfde geworden doordat Hij... In beeld gebeurde het al toen Hij de Heilige Geest ontving bij Zijn doop in de Jordaan. Dat lees je ook in Handelingen; in het huis van Cornelius zegt Petrus dat Hij werd gezalfd met Gods Geest. Maar dat was in beeld. In feite werd de Heer gezalfd met Heilige Geest toen Hij uit de doden opstond en leven ontving. Hij gaf Zijn ziel, Zijn sterfelijke leven, maar Hij kreeg Heilige Geest in Zijn opstanding. Zoals koningen en priesters met olijfolie werden aangesteld, zo werd Hij in Zijn opstanding definitief de Christus. Als het daarvóór gezegd werd, was het eigenlijk prematuur; Hij zou het worden en officieel was Hij daartoe al bestemd, dat is duidelijk, maar het was nog niet het onderwerp van de prediking en het mocht ook niet verteld worden.⟨/p>
⟨p>Als we doorbladeren naar Mattheüs 26, zien we dat het proces tegen Jezus vastloopt. Hij wordt van Herodes naar Pilatus gestuurd, maar eerst begint dat proces in de Joodse Raad, het Sanhedrin. Telkens kwamen er getuigen, maar die brachten de zaak niet tot helderheid omdat ze elkaar tegenspraken. Op een gegeven moment is de hogepriester ten einde raad en doet hij iets heel uitzonderlijks. De Heer Jezus hielp ook niet mee, want Hij bleef zwijgen; Hij zei niets tegen al die beschuldigingen en liet het gewoon begaan. Maar dan zegt de hogepriester tot Hem: "Ik bezweer U bij de levende God!" Doordat de hogepriester dit onder een eedzwering bekrachtigde, kon Jezus niet langer zwijgen. De hogepriester vroeg: "Ik bezweer U bij de levende God dat U ons zegt of U de Christus bent, de Zoon van God."⟨/p>
⟨p>Dat is eigenaardig. Deze formulering herinnert direct aan wat we tien hoofdstukken eerder lazen, wat Simon Petrus daar in het noorden van Israël bij de berg Hermon in het geheim had verklaard. Daarvan had de Heer gezegd: "Mondje dicht." En nu, terwijl het proces dreigt vast te lopen omdat de getuigenverklaringen niet overeenstemmen, komt de hogepriester hiermee op de proppen. Hij haalt kennelijk iets tevoorschijn en vraagt onder ede: "Bent U de Christus, de Zoon van God?" Dat is het punt: hoe wist de hogepriester dat? Als je het verhaal leest, kan dat maar één ding betekenen: een van de discipelen is uit de school geklapt. We weten natuurlijk wie dat gedaan heeft: Judas is naar de hogepriester gegaan. Judas was weliswaar niet op de berg bij de verheerlijking in Mattheüs 17, maar hij was er wel bij toen Petrus zijn verklaring aflegde. Al de discipelen waren bij die gelegenheid aanwezig. Toen Petrus zei: "U bent de Christus, de Zoon van de levende God," werd dat in het verborgene gedaan en het moest met nadruk verborgen blijven.⟨/p>
⟨p>Maar de hogepriester komt nu, als de zaak vastloopt, met een citaat van Petrus op de proppen. De Heer geeft dan een min of meer ontwijkend antwoord: "U zegt het." Dat is tamelijk dubbelzinnig, want je kunt het opvatten als: "Het is waar," maar ook als: "Het zijn uw eigen woorden." Het gaat mij erom hoe de hogepriester hiervan op de hoogte was gebracht, terwijl het nadrukkelijk verboden was om daarover te spreken. We weten natuurlijk dat een van de discipelen naar de hogepriesters is gegaan en voor een flinke som geld iets heeft gezegd waardoor het proces uiteindelijk zo gestuurd kon worden dat Jezus daadwerkelijk veroordeeld kon worden. Want als de Heer Jezus zegt: "U zegt het," dan vat de hogepriester dat heel kwalijk op.⟨/p>
⟨p>En dat hij zijn opperkleed verscheurt. Nou, dat doe je niet zomaar. Hij scheurde het en zei: "U hebt het nu zelf gehoord." Dat is zijn feitelijke veroordeling in het Sanhedrin.⟨/p>
⟨p>Wat het motief van Judas daar trouwens voor geweest is... Er wordt natuurlijk altijd... Het is een interessante kwestie, maar ik aarzel even om dat nu verder ter sprake te brengen. Meestal zegt men: "Ja, Judas wilde gewoon dat Jezus..." Hij had het er helemaal niet meer op. Hij wilde dat de Heer Jezus veroordeeld zou worden. Maar de gedachte is dat Judas in werkelijkheid Jezus wilde stimuleren en wilde forceren om zich kenbaar te maken als de Messias. Hij wilde Hem dwingen om zich eindelijk te openbaren en te zeggen: "Ik ben de Christus", zodat het Messiaanse koninkrijk geopenbaard zou worden. Judas had er schoon genoeg van dat de Heer dat voortdurend maar in het verborgene hield. Hij wilde Jezus forceren om daarvoor uit te komen en om die reden heeft hij Hem ook bij de hogepriester gebracht.⟨/p>
⟨p>Het is dus een heel ander scenario dan meestal wordt verteld, namelijk dat Judas Jezus niet kon luchten of zien en dat hij Hem eigenlijk ter dood wilde brengen. Maar dat was helemaal niet aan de orde. Hij nam wel wat geld aan, dat wel, maar je leest ook dat wanneer hij ziet dat Jezus helemaal niets doet, zijn hele plan in feite mislukt is. Dan is hij ten einde raad en maakt hij een eind aan zijn eigen leven. Dat was eigenlijk ook omdat hij had gehoopt, en waarschijnlijk ook verwacht, dat Jezus nu inderdaad geforceerd zou zijn om zich daadwerkelijk kenbaar te maken als de Koning en als de Messias. Maar goed, zo is het niet gegaan.⟨/p>
⟨p>Dit is een vrij uitgebreid uitstapje. Waarom zeg ik het? Omdat één ding duidelijk is: dat de Heer tijdens zijn optreden op aarde, ook hier nog in een van de laatste maanden — dit is een paar maanden voor zijn uiteindelijke sterven; het is winter en in het vroege voorjaar, met Pasen en Pesach, een maand of drie later, zou Hij daadwerkelijk sterven — nog in deze fase in de situatie verkeerde dat Hij uitgebreid sprak, maar niet vrijuit openlijk verklaarde de Messias te zijn. Vandaar ook dat die vraag nu hier komt. Laten we de draad weer oppakken in vers 25.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4034" title="Speel af vanaf 01:07:14">▶ 01:07:14⟨/button> ⟨span>Vers 25-27: Bokkige Weerstand en Schapen Die Zijn Stem Horen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En Jezus antwoordde hen: "Ik zeg jullie en jullie geloven niet." Ja, er staat niet wat in de meeste vertalingen staat: "Ik heb het jullie gezegd." Zo van: ik heb jullie toch gezegd dat ik de Christus ben? Nee, dat zegt Hij niet. Hij zegt: "Ik zeg jullie en jullie geloven niet." Ik spreek wel, ik spreek tot jullie, maar jullie geloven Mij niet. De hints waren duidelijk. Maar ja, wat kon de Heer verder ook nog zeggen? Maar als zij nu Zijn woorden niet wilden accepteren...⟨/p>
⟨p>De Heer zegt: "De werken die Ik doe in de naam van mijn Vader, die getuigen aangaande Mij." Maar jullie geloven niet en de reden is omdat jullie niet vanuit mijn schapen zijn. En nu gaat Hij feitelijk weer in op de metafoor waar Hij het al eerder over had, over die kudde en die schapen. Dat zet Hij hier voort. Jullie geloven niet. Jullie horen wel, maar jullie luisteren niet. En waarom? Jullie zijn niet vanuit mijn schapen.⟨/p>
⟨p>Ik ben haast geneigd — ik geef toe, het staat er zo niet — maar ik ben geneigd om te denken: jullie zijn bokken. En u weet wat het verschil tussen een schaap en een bok is? Wij hebben ze vroeger ook gehad, beide. En een schaap luistert, maar een bok luistert per definitie niet, hè? Die zijn bokkig, namelijk. Jullie geloven niet. Zijn woorden legden zij verkeerd uit en dat wat Hij deed, de werken die Hij deed en die van Hem getuigden, daar wilden ze niet aan. Die werden ook verkeerd uitgelegd.⟨/p>
⟨p>"Mijn schapen horen mijn stem." Dat is het kenmerk van mijn schapen. Mijn schapen horen mijn stem, Ik ken ze en ze volgen Mij. Ze horen in de meest uitgebreide zin van het woord; namelijk niet alleen maar dat ze het horen in de zin van dat het via de gehoorgang binnenkomt. Nee, ze geven er ook gehoor aan. Gehoorzaam betekent dat eigenlijk ook: gehoor geven aan. Zij horen mijn stem, Ik ken ze en ze volgen Mij. Dat is wat schapen doen; die volgen de Herder. Niet de huurling, maar wel de Herder. En Ik geef hen... ik lees verder in vers 28.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4214" title="Speel af vanaf 01:10:14">▶ 01:10:14⟨/button> ⟨span>Vers 28: Aionisch Leven en het Heerlijke Evangelie voor Alle Mensen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik geef hen aionisch leven. Dat weten we natuurlijk, want er is geen evangelie waar zo dikwijls sprake is van dat eeuwige leven als juist in het Johannes-evangelie. Dat is het leven van de toekomende aion. Ik had daar vanmorgen nog een gesprekje over met iemand die iets in de evangelieën had gelezen over de tekst: smal is de weg die naar het leven leidt en er zijn velen die de brede weg kiezen. De vraag was hoe dit zich verhoudt tot wat ik altijd vertel over het feit dat iedereen gered en verzoend wordt. Hoe kan dat dan?⟨/p>
⟨p>Ik heb haar het antwoord gegeven: je moet niet vergeten dat de Heer Jezus hier op aarde sprak en aansloot op de verwachting die Israël had, namelijk het komende koninkrijk. De aion die zou volgen, de komende aion. Dat is het aionische leven, het leven van die toekomende eeuw. Die uitdrukking vind je onder andere in Lukas 18 vers 30. Dat is buitengewoon belangrijk. Om aan te sluiten bij dat gesprekje van vanmorgen: het is niet zo dat alle mensen dat aionische leven ontvangen. Nee, er zullen er velen zijn, sterker nog, de meerderheid van de mensheid zal de toekomende eeuw niet meemaken. De toekomende eeuwen ook niet. Dat is beperkt. Alleen degenen die geloven ontvangen dat; zij zullen dat meemaken en daar ook een belangrijke plaats en rol in spelen. Maar velen zullen gedurende die aionen dood zijn.⟨/p>
⟨p>Is dat dan in strijd met het evangelie, namelijk dat alle mensen het leven zullen ontvangen en dat Hij een Redder is van hen? Nee, helemaal niet. Want het zijn juist die toekomende aionen waarin de Heer zal heersen en waarin degenen die geloven een aandeel zullen hebben. Maar uiteindelijk zal de Heer de dood tenietdoen. Dat is Zijn laatste regeringsdaad. Dat wil zeggen: Hij maakt álle mensen levend. Degenen die dan nog dood zijn, maakt Hij levend. En doordat Hij aan het einde iedereen levend maakt, doet Hij de dood teniet. Dat is geen hogere wiskunde: als je iedereen levend maakt, dan is de dood verdwenen.⟨/p>
⟨p>Dat is precies wat er gebeurt. Alle mensen sterven in Adam en zij worden in Christus levend gemaakt, alleen ieder in zijn eigen afdeling. Eerst Christus, vervolgens degenen die van Christus zijn bij Zijn parousia, en uiteindelijk het einde. Dat betekent trouwens ook iets anders: het betekent dat degenen die in die laatste rangorde, in die laatste afdeling worden levend gemaakt, het koninkrijk van Christus niet zullen meemaken. De heerschappij van Christus is niet hun deel, want op het moment dat de laatste vijand tenietgedaan zal zijn, dan lees je dat Hij het koninkrijk zal overdragen aan Zijn God en Vader en Zichzelf zal onderschikken. Dan zal God worden alles in allen. Maar op dat moment is het koninkrijk inmiddels overgegeven aan God de Vader en de heerschappij van Christus voorbij. Christus moet heersen totdat Hij al Zijn vijanden onder Zijn voeten gesteld zal hebben.⟨/p>
⟨p>Om nog een keer terug te komen op dat gesprek van vanmorgen: de Bijbel is volmaakt in overeenstemming met zichzelf. Het ene is waar en het andere is waar. Je moet niet het ene geloven en dan het andere wegstrepen. Nee, je moet het ene geloven en het andere net zo goed. Het is allebei waar. Heeft iedereen het aionische leven, het leven van de komende eeuw of van de komende eeuwen? Nee, absoluut niet. Dat is het deel van degenen die geloven. Maar ontvangt uiteindelijk iedereen het leven? Ja, absoluut. Dat is net zo waar en de Bijbel verklaart ook hoe dat kan. Ik ben verschrikkelijk blij dat ik dat mag weten, maar ook dat ik het mag begrijpen en dat ik het dus kan uitleggen.⟨/p>
⟨p>Het grote probleem is natuurlijk dat er totaal geen zicht is op de aionen, op het feit dat er verschillende tijdperken gaan volgen. Als je dat niet hebt, dan zul je het ook nooit verstaan. Er is niets wat de waarheid van het evangelie zozeer verduistert als dat vertaalwoord 'eeuwigheid'. Op het moment dat je dat gebruikt, verblindt het je voor het evangelie. Wie zou daar nou achter zitten? Je leest in 2 Korintiërs 4 dat de god van deze aion de redeneringen en de overleggingen verblindt, zodat ze het schijnsel niet ontwaren van het evangelie van de heerlijkheid van Christus. Je ziet het niet. Dat is geen kwestie van gebrek aan intelligentie; het evangelie is zodanig verduisterd dat je het niet kunt zien. Dat is fataal.⟨/p>
⟨p>Het evangelie is juist de boodschap: Hij is de Redder van de hele wereld. Hij is de Redder der wereld. Maar door dat vertaalwoord 'eeuwigheid' wordt het voor mensen onmogelijk gemaakt om die waarheid nog te zien. Dat is een diabolische truc, en 'diabolisch' betekent letterlijk 'duivels', maar nog letterlijker betekent het 'door elkaar gooien'. Dat is wat er gebeurt: de dingen worden daardoor door elkaar gegooid waardoor je het niet meer snapt. Dit zeg ik even naar aanleiding van dat aionische leven. Ik geef hen — niet iedereen — Ik geef hen aionisch leven, het leven van de toekomende eeuw.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4661" title="Speel af vanaf 01:17:41">▶ 01:17:41⟨/button> ⟨span>Vers 28-29: Absoluut Veilig in de Hand van de Zoon en de Vader⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En ze zouden absoluut niet verloren gaan tot in de aeon. En niemand zal ze wegrissen uit mijn hand. Ja, wat betekent dat, "niet verloren gaan"? Nou, dat betekent dat niemand ze zal wegrissen uit mijn hand. "Vanuit mijn hand" betekent trouwens ook dat ze ín mijn hand zijn. En niemand zal, welke poging men ook doet om ze weg te grissen uit mijn hand... bij voorbaat is dat een mission impossible. Dat kan niet, dat staat er niet. Niemand kan ze weggrissen vanuit mijn hand. Ze zullen absoluut niet verloren gaan tot in de aeon. Dat wil zeggen: daar zullen ze veilig aankomen, hoe dan ook. Die aeon zullen ze beërven, want als ze gestorven zijn, dan worden ze opgewekt op de laatste dag. Daar zullen we het later ook nog wel over hebben.⟨/p>
⟨p>"Mijn Vader," zegt de Heer Jezus, "die ze aan mij heeft gegeven." De schapen, mijn schapen die mijn stem horen, degenen die geloven; mijn Vader die ze aan mij heeft gegeven, die is groter dan alles. Mijn Vader is dus degene die gegeven heeft: de Gever. En de Heer Jezus zegt erbij dat Hij groter is dan alles. Hij geeft, en de Heer Jezus is de Ontvanger. Mijn Vader is degene die het geeft. Dat zagen we al eerder: dat is degene van wie Hij volmacht heeft ontvangen en die Hem ook opgewekt heeft uit de doden. Mijn Vader is groter dan alles.⟨/p>
⟨p>En niemand kan ze weggrissen vanuit de hand van mijn Vader. In vers 28 was het: "niemand zal ze weggrissen vanuit mijn hand," en hier is het: "en niemand kan ze weggrissen vanuit de hand van mijn Vader." Ja, ik denk dan hieraan: twee handen. Je bent gewoon veilig in de hand van Hem en de hand van de Vader. Die twee, laat ik het zo zeggen, die twee zijn één. En als ik het zo zeg, dan zijn we meteen bij vers 30.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4812" title="Speel af vanaf 01:20:12">▶ 01:20:12⟨/button> ⟨span>Vers 30: "ik en de Vader Zijn Één" (eenheid van Zin, Niet van Wezen)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>"Ik en de Vader zijn één." Eerst zei de Heer: "Niemand zal ze weggrissen uit mijn hand." In het volgende vers lezen we: "Niemand zal ze weggrissen uit de hand van mijn Vader." En dan: "Ik en de Vader zijn één."⟨/p>
⟨p>Wat betekent dat? Ook daar komt weer de nodige theologie bij kijken, want u weet wat hieruit geconcludeerd is: bijvoorbeeld de leer van de drieënheid, of in dit geval zou je dan een twee-eenheid krijgen. De gedachte is dan dat de Heer Jezus hier zegt: "Ik en de Vader zijn dezelfde persoon." Maar is dat het wel?⟨/p>
⟨p>Laten we eens verder lezen in Johannes 17, in het hogepriesterlijk gebed, zoals dat altijd genoemd wordt. Dan lezen we in vers 20 dat de Heer Jezus zegt: "En Ik vraag niet alleen voor dezen..." – en Hij doelt dan op de twaalf apostelen – "...maar ook voor hen die door hun woord in Mij zullen geloven." En dan zegt Hij: "...opdat zij allen één zullen zijn." Hoe? "Zoals U, Vader, in Mij en Ik in U." Kijk, dit is precies waar we het over hadden, of waar de Heer Jezus het over heeft in Johannes 10: "Ik en de Vader zijn één." En wat betekent dat? Welnu: de Vader is in Mij en Ik ben in de Vader. Zó zijn Wij één.⟨/p>
⟨p>Maar de bede van de Heer Jezus is hier voor allen die door hun woord in Mij zullen geloven, opdat zij allen één zullen zijn, zoals de Vader in Mij is en Ik in de Vader. Betekent die eenheid hier dat wij allen één persoon zijn of dat we één goddelijk wezen vormen? Uiteraard is dat niet de gedachte. Het gaat er hier niet om dat het één goddelijk wezen is, of dat de Heer Jezus hier claimt dat Hij God is. Als dat de betekenis zou zijn, dan zou je die eenheid moeten uitbreiden naar allen die door hun woord in Hem geloven; die zouden dan immers ook deel uitmaken van de godheid. Want er staat: "opdat zij allen één zullen zijn, zoals U, Vader, in Mij en Ik in U."⟨/p>
⟨p>Dus als deze eenheid een eenheid in wezen zou zijn, dan zou deze eenheid van allen die geloven daarmee worden uitgebreid. Wat ik ermee wil zeggen is dit: wat de theologie hiervan gemaakt heeft – dat het om één wezen gaat – dat is domweg niet wat er staat. Het is een eenheid van zin. Ze zullen allen één zijn. Één van zin, één van bedoeling, één van woord, één van geest. Zoals de Vader één van geest is met Zijn Zoon. En dat wat in Zijn hand is, is ook in Gods hand geborgen. Dat heeft dus helemaal niets te maken met een leer van de drieënheid.⟨/p>
⟨p>Maar opnieuw: de Joden droegen weer stenen aan om Hem te stenigen. Dat kon echter niet gebeuren, want Zijn uur was nog niet gekomen. Het was wel het vernieuwingsfeest, maar het was nog niet de hoogtijd waarop Hij zou sterven. In hoofdstuk 8, vers 59, las u ook al dat zij dat probeerden.⟨/p>
⟨p>Ik lees vers 32 nog en dan stel ik voor dat we het zullen afronden. Ik wilde eigenlijk met dat gedeelte nog verder gaan, maar ik zie dat het inmiddels vijf voor tien is. Nog even dit: Jezus antwoordde hen, nadat zij dus stenen van de grond nemen en Hem willen stenigen. Jezus antwoordde hen en zei: "Ik toon jullie goede..." – of eigenlijk voortreffelijke – "...werken vanuit de Vader." Onmiskenbaar. Zij konden dat niet loochenen. En nu vraagt Hij: "Om welke van die werken stenigen jullie Mij nu? Zeg het maar."⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5109" title="Speel af vanaf 01:25:09">▶ 01:25:09⟨/button> ⟨span>Vers 31-33: de Beschuldiging van Godslastering (de Cliffhanger)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De Joden antwoordden hem: "Niet om een voortreffelijk werk stenigen wij u, maar om lastering en omdat u, een mens zijnde, uzelf God maakt." Aha. Zij hoorden in de woorden van Jezus — toen hij zei: "Ik en de Vader zijn één" — de gedachte dat hij, terwijl hij een mens is, zich tot God verklaarde.⟨/p>
⟨p>We hadden dat trouwens al eerder gezien in vers 18 van hoofdstuk 5. Dat was ook hier in Jeruzalem. Daar staat: "Hierom dan trachtten de Joden des te meer hem te doden, omdat hij niet alleen de sabbat schond, maar ook God zijn eigen Vader noemde." Niet alleen maar 'onze Vader', maar 'mijn Vader'. Daarmee stelde hij zich, zo dachten zij, met God gelijk.⟨/p>
⟨p>Dit is de cliffhanger voor de volgende keer. Nu hebben zij een beschuldiging geuit. Zij zeggen: "Het is om lastering dat wij u willen stenigen." Waaruit bestaat die lastering? "Dat u, die een mens bent, uzelf God maakt." Dit is zo boeiend, want hier komt precies een vraag aan de orde die in de christenheid gemeengoed is geworden. Men zegt namelijk dat Jezus inderdaad een waarachtig mens was — dat is de leer van de drie-eenheid — maar dat Jezus ook 'God de Zoon' is; dat Jezus ook daadwerkelijk God was.⟨/p>
⟨p>De Joden beschuldigen Jezus er nu van dat hij dit claimt. De grote vraag is dus: gaat Jezus hierin mee? Als Jezus inderdaad verklaarde en claimde God te zijn, dan had hij dat hier moeten zeggen. Hier wordt immers de beschuldiging geuit. Stel je voor dat hij daar inderdaad in mee zou gaan, dan had hij gezegd: "Inderdaad, jullie zeggen dat ik mezelf tot God maak, maar ik ben God." Dat zou hij dan moeten zeggen.⟨/p>
⟨p>Maar gaat hij dat ook zeggen? Daar gaan we het 1 februari over hebben. U bent bij deze van harte uitgenodigd. Want het antwoord — dat kan ik u wel verklappen — is zo verrassend. De Heer stelt daarmee niet alleen hun beschuldiging aan de kaak, maar hij geeft ook aan ons christenen zo'n perfect antwoord op de vraag wie hij nou werkelijk is. Dat is dus het vervolg van Johannes 10. Ik had gehoopt en gedacht dat ik daar deze vanavond nog aan toe zou komen, maar helaas wordt dit geparkeerd voor de volgende maand. Ik stel voor dat we deze avond nog zullen afsluiten met dankgebed.⟨/p>