⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie: de Metafoor van de Goede Herder⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Van mijn kant is het ook een hele goede avond allemaal. De groep is klein, maar wij gaan dapper onze studie vervolgen. De vorige keer hadden we het over Johannes 10. Overigens, wat betreft het onderwerp dat je zojuist aansneed over Jeruzalem: aankomende zondag in Zoetermeer ga ik het daarover hebben. "Wat gaat er met Jeruzalem gebeuren?" heb ik als thema meegegeven. En zeg maar eens dat het niet actueel is; ja, dat is erg boeiend.⟨/p> ⟨p>Maar nu dus over het Johannesevangelie, de tweeëndertigste studie over Johannes 10. Daar hebben we de vorige keer al een begin mee gemaakt. We hebben toen de bespreking van hoofdstuk 9 afgesloten en we hebben zo de eerste verzen ook al doorwandeld. Dat gaan we nu nog eventjes snel ook doen, maar het leek mij nuttig om nog eventjes zo terug te blikken.⟨/p> ⟨p>Johannes 10 bevat de bekende metafoor van de Goede Herder: "Ik ben de Goede Herder." Het Johannesevangelie is met name ook bekend vanwege die beroemde "Ik ben"-uitspraken. "Ik ben het Brood des levens", "Ik ben het Water des levens", "Ik ben de Goede Herder", "Ik ben de Opstanding en het Leven", "De Weg, de Waarheid en het Leven", "Ik ben de ware Wijnstok". Het zijn allemaal uitspraken die feitelijk verwijzen naar de naam van God zelf: "Ik ben". Die vinden we specifiek in het Johannesevangelie terug en dat is dus beeldspraak.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="111" title="Speel af vanaf 01:51">▶ 01:51⟨/button> ⟨span>De Kudde als Beeld voor Israël in het Oude Testament⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het is een bekend beeld, al van ver daarvoor, dat wil zeggen vanuit de Hebreeuwse Bijbel, de Tenach. Want daar zien we heel dikwijls dat de kudde schapen een type is van Israël, of daarmee vergeleken wordt. Ik heb er de vorige keer eigenlijk nauwelijks op gewezen, maar het leek mij goed om, voordat ik nu Johannes 10 verder ga, een paar schriftplaatsen de revue te laten passeren. Zo kunnen we zien hoe de beeldspraak die de Heer hier bezigt in Johannes 10 niet zomaar uit de lucht komt vallen. Nee, het is rechtstreeks uit het Oude Testament voortgekomen.⟨/p> ⟨p>De kudde, dat is eigenlijk gewoon Israël. Dat zie je iedere keer weer, waarmee ik overigens niet beweer dat het beeld niet te vergelijken is met de gelovigen nu. Maar dat is dan altijd een toepassing; dat is niet de uitleg. Ik heb wel eens mensen gehoord die zeggen: "Ja, de kudde is Israël en wij zijn geen schaapjes en wij zijn geen kudde en de Heer is ook niet onze Herder." Zij zingen dan bijvoorbeeld Psalm 23 niet. Ik vind dat wat al te kort door de bocht, maar de gedachte zelf is niet helemaal zo gek, omdat het klopt dat de Heer de Herder is van Zijn volk Israël. De beeldspraak van herderschap vind je in de brieven van Paulus nauwelijks. Ik zeg nauwelijks, want zo af en toe, in Handelingen 20, lees je dat Paulus tegen de oudsten, de opzieners van Efeze, zegt dat God hen had gesteld tot opzieners over de kudde. Dus het is niet één-op-één of zwart-wit en het is niet 'niet op ons van toepassing', maar de primaire gedachte is: de kudde, dat is Israël.⟨/p> ⟨p>Dat wilde ik graag even laten zien aan de hand van een paar voorbeelden. In Psalm 77 lees je: "U leidde Uw volk als een kudde door de hand van Mozes en Aaron." De gedachte is dan dat de kudde wordt uitgeleid, en in dit geval gaat het natuurlijk over de woestijnreis waarbij Mozes en Aaron het voortouw namen en feitelijk ook als herder fungeerden. Dat is trouwens niet zo gek, want Mozes had daar heel goed en langdurig voor geoefend. Hij was weliswaar veertig jaar prins aan het hof geweest, maar dat maakte hem nog niet geschikt om het volk van Israël te leiden als herder. Daar moest hij eerst veertig jaar voor oefenen met gewone schaapjes, en toen mocht hij nog een keertje veertig jaar de echte kudde, Israël, leiden. Een soortgelijke gedachte vind je ook in Psalm 78 vers 52: "Hij liet Zijn volk als schapen optrekken, Hij leidde hen als een kudde door de woestijn."⟨/p> ⟨p>In Jeremia 31 lees je: "Hoort het woord van JAHWEH, o volkeren, verkondigt het in verre kustlanden." En dan zegt hij over Degene die Israël verstrooide — dat heeft Hij Zelf gedaan, ze zijn uit het land gezet en verstrooid onder de natiën. Dat woord verstrooien is in het Grieks 'diaspora' of 'diasphora', wat letterlijk verstrooien betekent. Bij ons is de uitdrukking 'de diaspora' gewoon synoniem voor de tijd dat Israël zich onder de natiën bevond. Maar hier is dus sprake van een verstrooide kudde. Hij die Israël verstrooide, zal het verzamelen en het behoeden zoals een herder zijn kudde. Houd die gedachte even vast, want daar komen we straks ook nog over te spreken: dat de kudde wordt verzameld en wordt behoed of gehoed. Een kudde wordt gehoed en geweid, waarbij de Heer Zelf de Herder zal zijn van Zijn kudde.⟨/p> ⟨p>In Jesaja 40, een heel bekende trouwens, staat in vers 11: "Hij zal als een herder zijn kudde weiden, in zijn arm de lammeren vergaderen." Als ik die tweede zin lees, moet ik altijd denken aan de titel van een, tenminste in mijn ogen, zeer bekende roman van Cornelius Lambregtse — kennen jullie die? "In zijn arm de lammeren". Dat is uiteraard ontleend aan dit vers. Deze laatste is misschien iets minder helder, maar als je de hele context en de samenhang van het vers erbij zou betrekken, dan zou je onmiddellijk ook zien dat hier de kudde inderdaad het volk Israël is. Nou, die tekst wilde ik zeker nog vermelden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="459" title="Speel af vanaf 07:39">▶ 07:39⟨/button> ⟨span>De Profetie van Micha: Verzameling van de Kudde in Bozra⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Micha 2, want dat is ook een hele concrete profetie waar God zegt: "Ik zal Jakob verzamelen, ja verzamelen, allen van u bijeenbrengen, ja bijeenbrengen. Ik zal het overblijfsel – de rest dus – van Israël, dat wat overgebleven is, samenbrengen als een kudde kleinvee in Bozra." Het interessante is dat wanneer je een NBG-vertaling hebt, Bozra niet als een plaatsnaam wordt opgevat, maar het woord gewoon wordt vertaald. Er staat dan: "als kleinvee in een kooi" of "in een schaapskooi". Het punt is namelijk dat het woord Bozra als Hebreeuws woord simpelweg "schaapskooi" betekent. Je kunt die weergave dus verdedigen, maar je kunt Bozra ook gewoon als een plaatsnaam opvatten. Dan wordt het natuurlijk helemaal boeiend.⟨/p> ⟨p>Bozra is namelijk de plaats die ofwel hetzelfde is als, of nabij Petra ligt. Het beroemde Petra in de woestijn van Edom. Je leest ook elders in heel wat profetieën dat het overblijfsel van het volk van Israël gedurende de grote verdrukking een veilig onderduikadres heeft in de woestijn. Dat zal dan werkelijk en concreet in Bozra zijn, in die stad. De stad Bozra wordt in dat verband en in de profetie meerdere keren gebruikt. Wat zo boeiend is, is dat het dus een plaatsnaam is, maar ook de plaats waar God het volk van Israël gaat verzamelen. De betekenis van die plaatsnaam is dan natuurlijk kraakhelder: het bevestigt precies dat dit de plaats is waar de kudde bijeengebracht wordt. "Samenbrengen als een kudde kleinvee in Bozra, als een bijeengedreven kudde in het midden van de schaapskooi. Het zal er gonzen van mensen."⟨/p> ⟨p>Dan staat er: "De doorbreker" – dat wil zeggen: degene die voor hen uitgaat en de weg vrijmaakt – "zal voor hun aangezicht doorbreken en zij passeren de poort en gaan daarin uit." Ik moet dan meteen denken aan een kleine aantekening: als Bozra en Petra inderdaad identiek zijn en het volk wordt daar verzameld in die stad, die eigenlijk al kant-en-klaar in de rotsen ligt uitgehouwen... Voordat je daar binnenkomt, heb je een kloof genaamd de Siq. Je moet eerst anderhalf of twee kilometer lopen. Ik ben er zelf nooit geweest hoor, maar om in die stad te komen, moet je eerst door een hele nauwe poort gaan, door een enge poort, door een kloof. Op sommige plekken is die geloof ik maar een meter breed, soms iets breder. Het is een hele lange weg van een paar kilometer voordat je in die stad komt of er weer uitgaat. In ieder geval is dat een hele smalle weg of een hele enge poort. Ik zeg het expres zo, want eng is de poort en smal is de weg die naar het leven leidt. Dat zal daar dan met recht zo zijn.⟨/p> ⟨p>Zij passeren de poort en gaan daarin uit. Hun koning, de doorbreker, de ware Mozes of, zo u wilt, de ware Jozua, die gaat voor hen uit. Hun koning zal voor hun aangezicht passeren en JAHWEH aan hun hoofd. Hier heb je het hele plaatje compleet. Het gaat over de eindtijd. Het volk van Israël wordt als een kudde bijeengebracht in de schaapskooi en de Heer zelf zal als koning, als herder en doorbreker hen voorgaan en uiteraard in het land brengen. Eigenlijk is dit een herhaling van wat we in het verleden ook gezien hebben. De Heer had Zijn volk uit Egypte getrokken, zoals straks Israël uit alle natiën verzameld wordt. Het wordt in de woestijn gebracht en vanuit de woestijn zal men optrekken naar het land.⟨/p> ⟨p>Weet je hoe die route heet? De Koninklijke Weg. Die route, die handelsroute, is al duizenden jaren oud en heet de Koninklijke Weg. Hij wordt in de Bijbel verschillende keren zo genoemd. Tegenwoordig staat er, als je die route rijdt, "The King's Highway". Ik heb dat destijds ook nog wel gezien. De King's Highway gaat helemaal van Egypte naar Syrië, langs de Jordaan, door Jordanië. Dus de weg, de route, ligt er helemaal klaar en de doorbreker zal die route gaan om op te trekken naar het land.⟨/p> ⟨p>Dit zijn zo wat schriftplaatsen – ik ben bepaald niet compleet – die in ieder geval mijn punt duidelijk maken: dat de beeldspraak van een kudde en een herder heel bekend is in het Oude Testament, maar ook dat die kudde altijd betrekking heeft op het volk van Israël. Zij zijn die kudde. Dan wil ik ook nog even iets anders zeggen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="830" title="Speel af vanaf 13:50">▶ 13:50⟨/button> ⟨span>De Systematische Structuur van Johannes 10:1-18⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ook dat heb ik de vorige keer niet aangegeven: de eerste achttien verzen van Johannes 10 laten, zoals altijd, een mooie structuur zien die heel duidelijk is opgebouwd. Dan krijg je dus... ik zie hier geen kleurtjes op het scherm, maar goed. In vers 1 gaat het over de deur, maar daar is het nog beeldspraak. In de verzen 7 tot 9 wordt de deur vervolgens uitgelegd. Verder wordt er in vers 1 gesproken over de dief en de rover, en in vers 10 wordt dat ook toegelicht; daar volgt de interpretatie van de beeldspraak. In de verzen 2 tot 5 gaat het over de herder in een beeld. Gewoon over wat een herder doet en wat een goede herder doet. In de verzen 11 tot 18 volgt dan de uitleg over wie de goede herder — de ideale herder — is.⟨/p> ⟨p>Zo zie je heel duidelijk dat het allemaal parallel loopt. Waarbij dit ook nog heel mooi is: in vers 6 wordt gezegd dat de Heer dit beeld sprak. Zij hoorden het wel, maar ze begrepen het niet. Hier heb je dus het beeld; het wordt aangehoord, maar het wordt niet begrepen. Vervolgens is het de Heer die het uitlegt, waarschijnlijk voor een intiemer publiek, voor degenen die wel wilden horen. Zo gaat het trouwens altijd met gelijkenissen. Gelijkenissen worden niet uitgelegd aan degenen die daar geen oren voor hebben, maar juist aan degenen die er wel oren naar hebben.⟨/p> ⟨p>Ook hier zie je dus weer die hele duidelijke systematische opbouw van beeldspraak en uitleg, met daartussenin de uitspraak dat de beeldspraak wel gehoord maar niet begrepen wordt. Ik vind het niet alleen mooi om die structuur zo te laten zien, maar het verduidelijkt ook veel voor jezelf als je zo’n passage leest. Wanneer je diep in de details en de zinnetjes duikt, is het gevaar soms groot dat je de grote lijn niet meer ziet. Dan is het goed om weer even die helikopterview te hebben en het overzicht te krijgen: hoe was het ook alweer opgebouwd? Wat is de structuur van deze passage? Nou, dat is deze dus; zo zou je dat kunnen weergeven.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1001" title="Speel af vanaf 16:41">▶ 16:41⟨/button> ⟨span>De Deur, de Deurwachter en het Uitleiden in de Vrijheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik lees nog eventjes die eerste verzen voor die we al hebben besproken, maar ik wil nog een paar punten neerzetten van wat we daarover hebben gezien. "Amen, amen," zegt de Heer, "voorwaar, voorwaar. Ik zeg tegen jullie: wie niet door de deur binnenkomt in de kooi der schapen, maar op een andere plaats inklimt, die is een rover." En die deur, daar hebben we het uitgebreider over gehad: dat is de rechtmatige toegang tot de kudde. Je kunt ook wel via andere routes ingaan, maar dat is niet de juiste route. Dat is de route die de rover neemt. De rechtmatige route is die van het Woord. Dat wil zeggen: wie komt in aanmerking om bij de kudde te zijn en om de kudde te leiden? Wel, degene die door de deur gaat. En dat is het Woord. Ik zal dat straks ook nog laten zien.⟨/p> ⟨p>Maar wie binnenkomt door de deur... De vorige keer hebben we er trouwens nog over gehad dat "door" en "deur" eigenlijk hetzelfde is. In het Engels sowieso: ⟨em>door⟨/em> en deur. Maar ook ons voorzetsel "door" heeft de functie van een deur; je gaat er namelijk doorheen. Maar wie binnenkomt door de deur is herder van de schapen. Voor hem doet de deurwachter open en de schapen horen zijn stem. Dat is een beetje een eigenaardig figuur, want dat is het enige in deze beeldspraak wat niet wordt toegelicht: wie die deurwachter is. Maar als u het mij vraagt, komt er maar één voor in aanmerking en dat is Johannes de Doper. Dat is degene die meestal genoemd wordt als degene die de weg des Heren bereidt, maar dat is feitelijk hetzelfde als degene die de deuren openzet en zorgt voor de introductie. Dat is wat Johannes de Doper deed. Voor hem heeft de deurwachter opengedaan en de schapen horen zijn stem. Die stem is die van de herder. De eigen schapen roept hij bij naam en hij leidt ze uit.⟨/p> ⟨p>Dat is vooral de gedachte: hij leidt ze naar buiten, in de vrijheid, in de weide. Niet in de kooi, maar naar buiten. Dat is een heel belangrijke gedachte. Ik vind het trouwens ook prachtig dat hij ze allemaal bij name kent. Dat is ook weer zo'n universele waarheid: de Heer kent je bij naam, Hij weet wie je bent. Daar hadden we het net ook al even over, nietwaar Fred? Over de namen en in hoeverre we die straks ook zullen behouden in de opstanding. De Bijbel spreekt erover dat we nieuwe namen zullen krijgen. Krijgen we die erbij of gaat Hij onze oude naam vervangen? Nou ja, dat is weer iets anders. Zij willen van mijn nieuwe naam genieten hoor. O ja, daar gaat het al over.⟨/p> ⟨p>Anyway, het gaat er hier natuurlijk om dat de herder zijn schapen kent. Een goede herder kent zijn schapen bij name en roept ze bij naam. En wat hij doet: hij leidt ze uit. Hij brengt ze namelijk in de vrijheid. Dat is zo'n belangrijk punt. Dat was ik nog vergeten te zeggen: dit gedeelte sluit naadloos aan op het voorgaande van Johannes 9 over de blindgeborene. Want wat er was gebeurd met die blindgeborene: hij was uitgeworpen en stond dus buiten. De Heer vond hem ook ergens buiten. Beiden waren ze buitengeworpen. En hier is ook de gedachte: je komt buiten de kooi terecht als je tot Zijn schapen behoort. Je wordt uitgeleid en in de vrijheid gesteld.⟨/p> ⟨p>Vers 4: "Wanneer hij zijn eigen schapen zou uitdrijven, gaat hij voor hen uit." Hij gaat er niet achter, nee, hij gaat voor ze uit. We hadden het er nog over dat herdershonden ervoor zorgen dat de kudde bij elkaar blijft. De beeldspraak gaat in zoveel opzichten op, zelfs waar dat niet eens expliciet in de Bijbel genoemd wordt. Het idee van een herdershond vind je volgens mij nergens in de Bijbel — ik zeg het even onder voorbehoud — maar het is een bekend agrarisch gegeven dat een kudde bij elkaar wordt gehouden door de herder die voorop gaat. Maar de honden zorgen ervoor dat die schapen bij elkaar komen. In de Bijbelse beeldspraak is het zo dat een hond een uitbeelding is van een heiden. Wie zorgt ervoor dat Israël weer bij elkaar komt? Daar zullen inderdaad de heidenen een rol in spelen. Ik geloof zelfs dat wij, de gemeente uit de natiën, daarbij betrokken zijn straks bij de verzameling van Israël.⟨/p> ⟨p>Ik had het eerste stukje gelezen van Jeremia 31. Even die eerste dia's... Ja? Er stond dat de heidenen zullen roepen... Ik moet nu een beetje te ver naar voren gaan, maar we kunnen hem wel even doen. "Verkondigt het in verre landen, kustlanden. En hij zegt: Hij die hen zal verzamelen..." Daar wordt het verkondigd. Je leest trouwens ook ergens in Jesaja of Jeremia dat de natiën daar ook heel actief in worden betrokken, zodat zij dus ook zullen meewerken aan de verzameling van Israël.⟨/p> ⟨p>Wanneer hij zijn eigen schapen zou uitdrijven, gaat hij voor hen uit en de schapen volgen hem, omdat ze zijn stem kennen. Maar een vreemde zullen ze absoluut niet volgen, maar ze zullen van hem wegvluchten, omdat ze de stem van de vreemden niet kennen. Hier is natuurlijk de gedachte dat de schapen de stem van de herder kennen. In deze beeldspraak sprak Jezus tot hen, maar ze wisten niet wat het was wat Hij tot hen sprak. Die "hen" hier zijn degenen die — als je dat in samenhang met het voorgaande leest — de blindgeborene hadden uitgeworpen. Wij maken daar natuurlijk een scheiding in doordat we een hoofdstukindeling hebben, maar dat kan voor het begrip heel storend werken. Het is makkelijk voor het terugvinden van gedeeltes, maar hoofdstuk 10 vers 1 sluit direct aan; het is in feite niet eens een nieuwe geschiedenis. Het gaat gewoon door op waar hoofdstuk 9 was geëindigd, namelijk de geschiedenis van de blindgeborene die was gevonden. Tegen hen spreekt Jezus deze gelijkenis uit en ze begrepen het niet.⟨/p> ⟨p>Jezus zei dan nogmaals: "Amen, amen, Ik zeg tot jullie: Ik ben de deur van de schapen." En hier is ook weer: Hij is die deur. Hij is namelijk dat Woord. Via dat Woord is Hij binnengekomen, dat is waar, maar Hij zegt: "Ik ben zelf de deur waardoor de schapen in en uit gaan." De vorige keer hebben we daar al wat meer over gezegd. Ik lees verder in vers 8: "Allen die vóór Mij kwamen, zijn dieven en rovers, maar de schapen luisteren niet naar hen." Dat klinkt wat vreemd: "Allen die vóór Mij kwamen". Bedoelt Hij nu allen die vóór Hem geweest zijn? Hij heeft het natuurlijk niet over de profeten en over degenen die van Godswege tot het volk gezonden waren, want dat waren geen dieven en rovers. Ik denk dat de Heer hier spreekt over allen die voor Hem kwamen en via een andere plaats dan de deur naar binnen gingen. We lazen namelijk in vers 1: "Wie niet door de deur binnenkomt in de kooi der schapen, maar op een andere plaats inklimt, die is een rover." Daar wordt hier weer over gesproken. Die "vóór Mij kwamen", dat zijn degenen die via een andere route binnenkomen. Dat noemen ze toch de leidslieden? Ja, dat denk ik ook. Hij reageert hier op hen, want aan het einde van hoofdstuk 9 spreekt Hij hen aan.⟨/p> ⟨p>Want die hebben een opmerking over zijn gelijkenis. Vers 9? Nee, hoofdstuk 9. Het laatste vers van hoofdstuk 9. Dit hoorden sommigen uit de Farizeeën die bij Hem waren en ze zeiden tot Hem: "Zijn wij soms ook blind?" En Jezus zegt tot hen: "Indien jullie blind waren, zouden jullie geen zonde hebben. Maar nu zeggen jullie: wij zien, daarom blijven jullie zonden." En dan: "Voorwaar, voorwaar, ik zeg u: wie niet door de deur..."⟨/p> ⟨p>Hij spreekt hen gewoon aan, die Farizeeën. Zij zijn inderdaad die rovers. En zij waren dus ook niet via de deur naar binnen gekomen. Niet via de enige weg waardoor je legaal tot de kudde toegang hebt, namelijk het Woord. Ze hadden hun eigen wegen en ze hadden trouwens ook hun eigen motieven, maar dat zullen we straks ook zien.⟨/p> ⟨p>En dan legt de Heer het uit: "Ik ben de deur." Dit is voor de tweede keer trouwens. Straks lezen we het nog een keer: "Ik ben de deur. Als iemand door Mij binnenkomt, zal hij gered worden." Met andere woorden: redding is er uitsluitend via de deur. Dat is een bekend Bijbels gegeven. Er is slechts één Redder, er is ook maar één naam onder de hemel gegeven waardoor een mens gered wordt. Ik bedoel, als de mens een sterveling is — en dat is hij — hoe zouden we daaruit gered worden? Alleen door Hem die het leven aan het licht bracht en die werkelijk leven geeft. Die de dood heeft overwonnen.⟨/p> ⟨p>Redding is er via Hem. Via en "dia" Hem. Dat is een Grieks grapje. "Dia" is namelijk het Griekse woord voor "door". "Via" betekent eigenlijk "weg" en "dia" is "door". De een is Latijn, de ander is Grieks. Maar goed, als iemand door Mij binnenkomt, zal hij gered worden. En hij zal binnenkomen en naar buiten gaan en weide vinden.⟨/p> ⟨p>Nu zou je kunnen denken bij dat binnenkomen en buiten gaan: is dat de kooi in en de kooi weer uit? Dat geloof ik niet, want wat doet de Heer namelijk? Hij voert hen naar buiten. Ik denk dat binnenkomen en naar buiten gaan gewoon betekent: de deur passeren. Dit is de deur en dan ga je erdoorheen. Het idee is dus niet dat je de kooi binnengaat; nee, je moet de kooi uit. Maar om de kooi uit te gaan, moet je de deur passeren. Oftewel: in- en uitgaan.⟨/p> ⟨p>Die uitdrukking "ingaan en uitgaan" vind je nogal eens een keer in het Oude Testament. "Hij wist niet in en uit te gaan," zegt Salomo ergens. Dat is haast synoniem met leven. Je vindt dat heel wat keren in de Bijbel waarbij het metaforisch wordt gebruikt. Maar hier is de gedachte dus: de deur passeren.⟨/p> ⟨p>Passeren is ook een mooi woord, want dat heeft te maken met "pas-gaan", Pasen, voorbijgaan. En dat is precies ook wat die deur is. Want het is het woord van leven, van doodgaan en weer van dood en opstanding. Dat is inderdaad de deur passeren. Passeren, Pasen, Paasga... het is allemaal Pasen. Zelfs in de voetbalterm "een pass geven" zit dat; dat is eigenlijk ook gewoon iets waarbij je met de bal voorbijgaat, dan passeer je.⟨/p> ⟨p>Hij zal binnenkomen en naar buiten gaan en weide vinden. Want dat is namelijk wat die Goede Herder doet: Hij leidt zijn schapen uit in de ruimte, buiten de schaapskooi. Dat is wat de blindgeborene had ondervonden. En dat is eigenlijk het Bijbelse principe: dan kom je buiten de gevestigde orde te staan. Dat mag dan zo zijn, maar dan ben je in goed gezelschap. Want dat is de Goede Herder ook, en Hij leidt zijn schapen uit.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1961" title="Speel af vanaf 32:41">▶ 32:41⟨/button> ⟨span>De Dief Versus Overvloedig Leven (stijlfiguur Hendiadys)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De dief komt niet dan om te stelen en te slachten en om te brengen. Ik zet daar trouwens letterlijk het woord dat betekent 'offeren', op te offeren. Maar goed, om te offeren moet je eerst slachten. Het idee is dat de dief weliswaar 'offert', maar de dief gaat voor zijn eigen belang; voor zijn eigen belang en ten koste van de kudde. Dat is wat een dief doet.⟨/p> ⟨p>Maar dan zegt de Heer: "Ik kwam opdat ze leven zouden hebben en overvloedig leven zouden hebben." De Heer kwam dus om leven te geven. En dan heeft Hij het over het opstandingsleven, oftewel het overwinnen van de dood. Want wat heeft een sterveling nodig, om even bij de gedachte van zojuist aan te sluiten? Ja, leven. Echt leven dat sterker is dan de dood. Dat is wat de Heer geeft. Hij kwam opdat zij, de schapen, de kudde, het leven zouden hebben en dat ze het overvloedig zouden hebben.⟨/p> ⟨p>Dit is overigens een bepaalde gedachte die je veel vaker in de Bijbel vindt en die helpt om de tekst beter te begrijpen. Ik zeg dat niet om ingewikkeld te doen, maar het gaat hier om een stijlfiguur die we een hendiadys noemen. Hendiadys betekent letterlijk 'één door twee' ('hen' betekent één, 'dia' is door en 'dys' heeft te maken met twee). Wat bedoel je daar nou mee?⟨/p> ⟨p>Een bekende hendiadys die je heel vaak in de Bijbel vindt, is bijvoorbeeld: "de God en Vader van onze Heer Jezus Christus." Dat is een hendiadys. Je noemt twee rollen, maar je zou kunnen suggereren dat het om de God maar ook de Vader gaat, alsof het om twee figuren of personen zou gaan. Maar dat is natuurlijk niet de gedachte. Hij is de God, maar Hij is ook de Vader. Oftewel: de God, namelijk de Vader. Dat is een hendiadys. Het zijn twee rollen voor één persoon. Je zou het woordje 'en' in dat geval kunnen vervangen door 'namelijk'.⟨/p> ⟨p>Juist het Johannes-evangelie heeft daar nogal wat van. Ik noemde zojuist Johannes 14, daar staat: "Ik ben de weg, de waarheid en het leven." Zijn dat drie dingen? Nee, dat is een hentriadys. Dan zeg je eigenlijk: "Ik ben de waarachtig levende weg." Zoals "de God en Vader" eigenlijk de "vaderlijke God" is. En in dit geval: "Ik ben gekomen opdat ze leven zouden hebben en overvloedig." Leven en overvloedig. Dat betekent: overvloedig leven.⟨/p> ⟨p>Het zijn dus geen twee dingen. Het is niet: "Ik ben gekomen opdat ze leven zouden hebben én daarnaast iets overvloedigs." Nee, ik ben gekomen opdat ze overvloedig leven zouden hebben, en dat druk je dan uit in deze stijlfiguur. Het heeft een Griekse naam, omdat het ook vooral een Griekse stijlfiguur is, maar wij kennen het ook. Voor de variant met drie zal de naam wel iets met 'tria' zijn, maar de naam hendiadys is hiervoor het meest bekend. Zoek het maar eens een keertje op via Google, dan zie je er nog veel voorbeelden van.⟨/p> ⟨p>Maar dit is er dus ook zo één: "Ik ben gekomen opdat ze leven zouden hebben en overvloedig." Overvloedig leven dus. Leven dat werkelijk de naam 'leven' ook waardig is, namelijk omdat het de dood gepasseerd is. Letterlijk: de dood is het gepasseerd — dat is Pasen — oftewel Hij heeft de dood overwonnen. Het is echt leven, op-en-top leven.⟨/p> ⟨p>En we hebben daar natuurlijk het eerste teken dat de Heer gaf in Kana, wat daar eigenlijk al een prachtig type van is: dat Hij water in wijn veranderde. Wijn is ook weer een beeld van leven, maar vooral ook van overvloedig leven; van de overvloed en de vreugde daarvan. En dat was een teken dat Hij deed op de derde dag, ook nog eens.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2278" title="Speel af vanaf 37:58">▶ 37:58⟨/button> ⟨span>De Ideale ('kalos') Herder Die Zijn Ziel Stelt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan zegt de Heer in vers 11: "Ik ben de ideale herder." Ik heb hier de weergave gebruikt die ook in de interlinear staat. Daar zit nog iets aan vast. Bekend is natuurlijk de weergave die wij altijd daarvoor gebruiken: "Ik ben de goede herder." Dat is prima hoor, maar in het Grieks staat hier het woordje ⟨em>kalos⟨/em>. En dat woordje ⟨em>kalos⟨/em> betekent 'goed' in de kwalitatieve zin. Je hebt ook 'goed' in de morele zin, dat is ⟨em>agathos⟨/em>. Bij ons geven we dat allemaal één naam, maar je begrijpt wel dat dit twee verschillende dingen zijn. Bij ons kan 'goed' de tegenstelling zijn van 'kwaad', maar 'goed' kan ook de tegenstelling zijn van 'fout'. "Deze sommen heb jij goed gemaakt", dat komt dicht bij dat woordje ⟨em>kalos⟨/em>. Dat is kwalitatief goed, goedgekeurd, en zo wordt het heel vaak gebruikt.⟨/p> ⟨p>Je zou dat dan kunnen weergeven met 'ideaal', 'voortreffelijk' of 'mooi'. In de Bijbel lees je over goede stenen, dat wil zeggen kwalitatieve stenen of mooie stenen. Of over mooie parels. Goede vruchten (⟨em>kalos⟨/em>-vruchten) is daar ook een mooi voorbeeld van. Een goede vrucht heeft niets met moraliteit te maken; een vrucht kan niet moreel goed of niet goed zijn, maar het kan wel kwalitatief zijn. Of denk aan 'in goede aarde vallen'; het zaad valt in goede aarde. Dat betekent 'goed' in de kwalitatieve zin. Goede wijn, zoals in het gedeelte van de bruiloft te Kana, wil zeggen: voortreffelijke wijn. Afhankelijk van de context geef je het dan een weergave als 'ideaal', 'voortreffelijk' of 'mooi'.⟨/p> ⟨p>En de Heer is dus die ⟨em>kalos⟨/em> herder. Hij is een... ja, ik zou haast het woordje 'puik' gebruiken. Dat zeggen wij eigenlijk ook voor iets wat kwalitatief goed is; dan zeg je: "Dat is puik." Nou, Hij is die puike herder, als ik het even zo mag zeggen. Hij is een echte herder, een top-herder. En hoezo? Wel, de goede herder, de ideale, de voortreffelijke herder, die stelt zijn ziel ten behoeve van de schapen. "Stelt zijn ziel", of: hoe zet Hij Zijn leven in? Letterlijk staat er: "Hij plaatst zijn ziel." En hier is dat natuurlijk de gedachte dat Hij Zijn ziel, Zijn leven, riskeert.⟨/p> ⟨p>Daar hebben we natuurlijk een heel mooi voorbeeld van in de Bijbel, namelijk David. Die was zo'n goede herder. Je leest in de geschiedenis dat hij, vlak voordat hij Goliath gaat verslaan, op consult komt bij koning Saul. Als er dan betwijfeld wordt of hij wel geschikt is om Goliath tegemoet te treden, dan vertelt David: "Kwam er een leeuw of een beer die een schaap uit de kudde wegroofde, dan liep ik hem na, sloeg hem en redde het uit zijn muil." Dat is een goede herder, want dan riskeer je dus je leven voor zo'n wild dier. Dat David daarin een type is van dé goede herder, van de Zoon van David, lijkt me nogal duidelijk. Hij heeft zich dus met recht ook gekwalificeerd om de koning te worden. Het feit dat David zich zo presenteert als een echte goede herder, maakt hem feitelijk ook gekwalificeerd om koning van Israël te worden. Hij stelt zijn ziel ten behoeve van de schapen. "Ten behoeve van", hier ook weer die tegenstelling met die dief en die rover. Want die doet dat niet ten behoeve van de schapen, maar die opereert juist ten koste van de schapen en alleen maar ten voordele van zichzelf.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2582" title="Speel af vanaf 43:02">▶ 43:02⟨/button> ⟨span>De Huurling Versus de Intieme Kennis ('daath') van de Herder⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar de huurling, die geen herder is en aan wie de schapen niet toebehoren, ziet de wolf komen. Die huurling is dus degene die, zoals het woord al zegt, ingehuurd is. Het is trouwens opmerkelijk dat met name in het boek Ezechiël vaak over de herder en de kudde wordt gesproken. Daar worden de leidslieden, vooral de geestelijke leidslieden van het volk, vergeleken met huurlingen die zichzelf weiden. Ze waren uit op hun eigen belang en de kudde deerde hen feitelijk niet. Ze kregen hun salaris en daar deden ze het voor; de kudde ging hen niet aan het hart.⟨/p> ⟨p>Trouwens, als ik het zo mag zeggen: waaraan herken je de herders, ook in geestelijke zin? Wat doen ze met de kudde? Die brengen ze in de weide van het Woord. Een herder jaagt de kudde niet op; nee, hij gaat vooruit en brengt ze naar de weide, zodat ze daar voedsel vinden. Dat is uiteraard ook weer een beeld van het Woord, waar ze volop voedsel vinden. De huurling is daarentegen eigenlijk alleen maar uit op zijn eigen gewin; hij krijgt zijn salaris en daarmee is voor hem de kous af.⟨/p> ⟨p>Ik moet ineens denken aan Jakob. Ooit hebben we in Zoetermeer een studie over hem gehad. "Hij besneed de takken, en zomaar verwierf hij zijn kudde." Dat was een prachtig beeld over de kudde van Jakob met de gevlekte en gestreepte schapen. Daar zie je feitelijk weer dezelfde gedachte: Jakob is de herder en de kudde is het volk van Israël. Maar hier in Johannes 10 is de huurling dus degene die zich alleen voor zijn eigen gewin bezighoudt met de schapen, terwijl ze hem werkelijk niet aan het hart gaan. Als hij de wolf ziet komen, dan laat hij de schapen gewoon in de steek en vlucht hij om zijn hachje te redden. De wolf grist ze weg en verstrooit ze.⟨/p> ⟨p>Over dit woordje 'grist'... die wolf rooft ze weg. Dat is wel interessant, want de laatste weken ben ik daar nogal eens mee bezig geweest, omdat we in Rotterdam een studie hebben gehad over de wegrukking. Het woord dat Paulus gebruikt in 1 Thessalonicenzen 4 vers 17, waar hij zegt dat wij worden 'weggevoerd' de Heer tegemoet, is hetzelfde woord dat hier voor die rover wordt gebruikt. Ik noem dat even omdat het duidelijk maakt dat wegvoeren of wegrukken niet zomaar een vredige manier is om van A naar B te gaan. Nee, het is echt een daad waarbij iemand met geweld ergens van hier naar daar wordt gebracht; in veiligheid gebracht, of in dit geval weggerukt. Het Engelse woord 'rapture' geeft dat ook heel goed weer, omdat daar ook een vorm van geweld in zit — denk maar aan het woord 'to rape'.⟨/p> ⟨p>De wolf grist ze dus weg en verstrooit ze, en die huurling laat dat allemaal maar gebeuren. Hij zorgt gewoon voor zijn eigen hachje en dat hij in ieder geval zelf in veiligheid is. Waarom? Omdat hij een huurling is en het lot van de schapen hem niet deert. Jezus zegt echter: "Ik ben de ideale herder, de voortreffelijke herder, en Ik ken de mijne en de mijne kennen Mij."⟨/p> ⟨p>Hier hebben we dat woord 'kennen'. Dat moet je even met Hebreeuwse oren beluisteren. Dat is het woordje da'at. Sommigen van u kennen wellicht de website van Daat de Gorter; dat is hieraan ontleend. 'Kennen' in de Hebreeuwse Bijbel betekent eigenlijk veel meer dan alleen maar ergens weet van hebben. Het duidt zelfs op seksuele gemeenschap; het betekent in ieder geval vertrouwelijk kennen. In de Statenvertaling staat over Adam: "Adam bekende zijn vrouw." De NBG-vertaling zegt: "Adam had gemeenschap met zijn vrouw en Eva werd zwanger." Je begrijpt wel dat het niet alleen een kwestie was van met elkaar praten of van informatieoverdracht. Nee, dat is da'at, dat is kennen. Het is dat vertrouwelijke kennen, het hebben van gemeenschap, wat uiteraard een veel bredere betekenis heeft dan alleen de fysieke eenheid.⟨/p> ⟨p>"Ik ben de goede herder, Ik ken de mijne en de mijnen kennen Mij, zoals de Vader Mij kent en Ik de Vader ken." Die intimiteit, die werkelijke kennis en die vertrouwelijke omgang zoals die er is tussen de Heer en Zijn God en Vader, zo is die er ook tussen Hem en Zijn kudde.⟨/p> ⟨p>Ik zie trouwens dat het inmiddels negen uur is, dus ik stel voor dat we eerst even gaan pauzeren. We waren dus halverwege het vijftiende vers gekomen. Opnieuw zegt de Heer daar: "Ik stel mijn leven." Of eigenlijk: "Ik plaats mijn ziel." Het woordje voor 'leven' wordt hier namelijk niet gebruikt. In vers 10 werd het woordje 'zoë' gebruikt, en dat is het eigenlijke leven. Hij is gekomen opdat ze leven zouden hebben, maar Hij stelt Zijn ziel ten behoeve van de schapen. De goede herder geeft zich voor de kudde, hier dus specifiek voor Israël. Wellicht dat ik daar straks nog even op terugkom, maar we hebben het er de vorige keer ook al over gehad: in letterlijke zin spreekt de Heer hier over de kudde van Israël, maar er zit ook al wel degelijk de gedachte achter van degenen die Hem later zullen volgen. Dat zullen we vooral in het nu volgende gedeelte zien, vanaf vers 16.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3060" title="Speel af vanaf 51:00">▶ 51:00⟨/button> ⟨span>De 'andere Schapen': de Verstrooide Israëlieten (ezechiël 34)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat is een boeiende. Dan zegt de Heer: "En andere schapen heb Ik, die niet van deze schaapskooi zijn." Als je trouwens in de gewone verklaringen hierover kijkt, dan zal men vrijwel standaard zeggen: "O, hier heeft de Heer het over de natiën, over de gelovigen uit de heidenen." Tot dusver ging de kudde helemaal over Israël en nu gaat Hij spreken over andere schapen die niet vanuit deze schaapskooi zijn. Ja, dat zijn dus de gelovigen uit de natiën.⟨/p> ⟨p>Het is niet gek om daar zo over te denken en ik denk ook dat het dubbelzinnig is wat de Heer zegt. Maar in de letterlijke zin — dat kan niet anders — gaat het ook hier wel degelijk over Israël. Want ja, primair zijn het de verstrooide Israëlieten. Laten we even naar Ezechiël 34 gaan. Want zo zegt de Heer: "Zie, Ik zal zelf naar mijn schapen vragen en naar hen omzien. Zoals een herder naar zijn kudde omziet wanneer hij te midden van zijn verspreide schapen is, zo zal Ik naar mijn schapen omzien en ze redden uit alle plaatsen waar zij verstrooid zijn geraakt op de dag van wolken en duisternis." Dat geeft trouwens wel aan dat de Heer hen dus weer terug gaat brengen. En die dag van wolken en duisternis, dat is die dag des Heren waar de profeet zo dikwijls over spreekt.⟨/p> ⟨p>Het gaat hier dus over schapen die al allerwegen verstrooid zijn. Kijk, je had de schapen in deze stal van Juda, maar ook de schapen die overal elders vertoefden. Dat zijn de schapen die dus niet van deze stal zijn; ze zijn buiten het land. Dus de gedachte dat die andere schapen gewoon gelovigen uit de heidenen zijn — u en ik — is als toepassing prima, maar de letterlijke uitleg gaat ook hier over Israëlieten. Namelijk over Israëlieten in het land, in de schaapskooi, maar ook al die anderen, waar ze ook maar verstrooid zijn over de hele wereld.⟨/p> ⟨p>Ik lees trouwens nog even verder in Ezechiël 34: "Ik zal ze midden uit de volkeren doen uittrekken, uit de landen bijeenvergaderen en ze naar hun eigen land brengen." Trouwens via de woestijn, maar dat is een ander punt; dat staat weer in Ezechiël 20. "Ik zal ze weiden op de bergen van Israël, bij de beekbeddingen en in alle bewoonde streken van het land." Zodat de identiteit van de kudde heel duidelijk is, namelijk het volk van Israël. Ze zijn verstrooid over alle landen en te midden van alle volkeren. Ze zullen uittrekken, God gaat hen bijeenvergaderen en Hij brengt hen naar hun eigen land.⟨/p> ⟨p>"In een goede weide zal Ik ze weiden. Op de hoge bergen van Israël zal hun weideplaats zijn. Daar zullen zij zich legeren op een goede weideplaats en zullen zij in een vette weide grazen op de bergen van Israël." Dit zijn misschien wel de allerduidelijkste plaatsen waar de kudde verzameld wordt en inderdaad gebracht wordt in het land. Want dat is de plaats waar ze weiden zullen vinden en ook tot een kanaal van zegen voor de hele wereld gaan worden. Dit is dan Ezechiël 34, maar ook Ezechiël 36 en Ezechiël 20... Er zijn heel wat hoofdstukken in dit boek waar daarover gesproken wordt.⟨/p> ⟨p>Dus die andere schapen die niet van deze schaapskooi zijn... dat zijn alle schapen, degenen die horen bij de Messias, maar buiten het land. En dan zegt de Heer ook: "Die moet Ik leiden, en ze zullen mijn stem horen en ze zullen worden één kudde, één herder." En ook hier zeg ik weer: die ene kudde is gewoon Israël in de eerste plaats.⟨/p> ⟨p>Op een verborgen manier — en dat is wel weer opmerkelijk — lijkt dit heel erg veel op wat Paulus ook schrijft in de Efeze-brief. Dan zegt hij — ik heb er geen diaatje van, maar in Efeze 2 wordt er met name over gesproken — dat God de twee, Jood en heiden, één heeft gemaakt. Hij heeft hen in één lichaam verbonden met één hoofd over hen. Daarbij is de één de Jood en de andere zijn de natiën. Het lijkt dus heel erg veel op elkaar; dat is de verborgen toepassing. Je hebt de letterlijke profetie die over Israël gaat en die moet nog steeds vervuld worden, maar in het verborgene doet de Heer vandaag ook zo'n werk, namelijk dat Hij Jood en heiden bijeenbrengt in één volk. Hij geeft hen één hoofd en het is één hoofd en één lichaam.⟨/p> ⟨p>De connectie, de overeenkomst en de parallellen tussen beiden zijn er: wat straks in het openbaar letterlijk met Israël gebeurt, gebeurt nu in het verborgene met een volk dat uit de natiën verzameld wordt, waarin Jood en heiden ook één zijn. Maar dat fenomeen, daar hebben we het al veel vaker over gehad, dat zie je juist in het Johannes-evangelie heel veel. Johannes tekent allerlei woorden van de Heer Jezus op, waarvan hij zegt: "Hé, dat wat Hij toen gezegd heeft, wordt vandaag in het verborgene ook vervuld."⟨/p> ⟨p>Het is dus niet de kwestie van: gaat dit nou over Israël in de toekomst óf gaat dit over wat de Heer in de huidige tijd aan het doen is? Kijk, de standaardverklaringen die je over Johannes 10 vindt — pak maar een willekeurige Bijbelcommentaar — zullen altijd zeggen: "Dit gaat over die ene kudde, dat is de kerk, waarin Jood en heiden verenigd zijn." Dat is de standaardverklaring, maar dat is niet de primaire, de eerste letterlijke betekenis. Dat is een toepassing, een verborgen toepassing die ook waar is, maar die verborgen betekenis, die zinnebeeldige betekenis, is gebaseerd op de letterlijke. Ik zal dit vanuit nog een passage in Ezechiël duidelijk maken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3522" title="Speel af vanaf 58:42">▶ 58:42⟨/button> ⟨span>Eén Kudde, Één Herder: Ezechiël 37 en het Profetische Perspectief⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want er staat hier: en zij — dus die schapen van deze kooi en al die andere schapen — zij zullen worden één kudde, één herder. Dat refereert aan Ezechiël 37. Ook dat lees ik voor. De Heer zegt daar: "En Ik zal hen tot één volk maken in het land, op de bergen van Israël, en één koning zal over hen allen koning zijn." Eén volk, één koning. Niet langer zullen ze twee volken zijn en niet langer verdeeld in twee koninkrijken, zoals dat in het verleden was. Je had het koninkrijk van Juda en het koninkrijk van de tien stammen. Niet langer twee volkeren, nee, één. "En mijn knecht David zal koning over hen wezen."⟨/p> ⟨p>Eigenaardig, hè? Mijn knecht David, dat is de profetische David. Dat is de Zoon van David. Want hoe was het ook alweer? Wat had de engel tegen Maria gezegd in Lukas 1? De Heer God zal haar Zoon de troon van zijn vader David geven. En die troon staat maar op één plaats en dat is Jeruzalem. In ieder geval niet in de Knesset, want zo wordt het natuurlijk ook nog wel eens voorgesteld. We hadden het in de pauze even over het verplaatsen van die ambassade. Ik las ook een artikel, of althans een commentaar over het huidige gebeuren, de verhuizing van die ambassade en het commentaar van Christenen voor Israël. Die organisatie maakt zich natuurlijk heel erg sterk voor de staat Israël en ondersteunt dat enorm. Maar zij stellen het eigenlijk zo voor dat wat er nu gebouwd wordt door dat hele zionistische project — zeg maar de Joodse staat — Gods werk is. Eigenlijk komt het er een beetje op neer dat als de Messias straks zal terugkeren, hij rechtstreeks naar de Knesset gaat om daar zijn openingstoespraak te houden. Zo een beetje in die trant.⟨/p> ⟨p>Maar zo zal het helemaal niet gaan, want er blijft helemaal niets van die staat over. Dat moet je overdenken. Je leest in Jesaja 60 dat er geen levende inwoner daar uiteindelijk in het land overblijft; wat er overgebleven is, vlucht naar de woestijn. Dus die hele staat wordt compleet vernietigd. De gedachte dat Hij in een gespreid bedje komt, is simpelweg onbestaanbaar. Zo van: de mensen hebben iets opgebouwd en nu gaat de Heer dat nog even afmaken. Nee, het is mensenwerk en daar blijft niets van over. Wat dat betreft is de Bijbelse profetie over de huidige Joodse staat niet gunstig.⟨/p> ⟨p>Vandaar ook dat het voor ons, als je daar vanuit de Schrift en vanuit de profetie tegenaan kijkt, eigenlijk helemaal geen politieke kwestie is. Natuurlijk ligt onze sympathie bij het volk van de belofte, maar het is niet zo dat dit zionistische ideaal in de Joodse staat de vervulling is van Gods belofte. Helemaal niet. Men stelt dat we dat moeten supporten; zo wordt het natuurlijk gepromoot. Wij zouden er voorstanders van moeten zijn dat ook de Nederlandse ambassade naar Jeruzalem zou verhuizen. Maar dan zit je er profetisch gezien naast. Voor ons is het geen politieke kwestie, het is een profetisch fenomeen. En dat heeft niets te maken met of je er nu voor of tegen bent.⟨/p> ⟨p>Hoe kwam ik hier nu op? O ja, de verhuizing van die ambassade en mijn knecht David, namelijk de Zoon van David. David betekent trouwens 'geliefde'. En wie is de Geliefde? Dat is de Zoon van David. Dat is de echte Geliefde, de ware David. "En mijn knecht David zal koning over hen wezen. Eén herder zal er voor hen allen zijn." Eén volk, één herder. "En zij zullen naar mijn verordeningen wandelen en naarstig mijn inzettingen onderhouden." De Heer zal dan Zijn wetten in hun hart schrijven. Niet meer opgelegd, maar ze zullen dat van harte doen.⟨/p> ⟨p>Je ziet hier: het is één herder, één volk. En wat is het volk van een herder? Dat is één kudde. Dus als er staat: die andere schapen moet Ik ook leiden en die breng Ik dan uiteindelijk bij elkaar en het wordt één kudde, één herder, dan refereert dat onmiskenbaar aan Ezechiël 37. Dan gaat het over Israël dat bijeengebracht wordt vanuit heel de wereld naar hun land. Zo krijgen we vanuit Johannes 10 een heel ander zicht op die kudde. Ik had hier nog geen aantekeningen bij geschreven, maar we zijn nog behoorlijk ver gekomen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3889" title="Speel af vanaf 01:04:49">▶ 01:04:49⟨/button> ⟨span>Het Leven Afleggen Om het te Ontvangen: een Vertaalkwestie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Misschien kunnen we nog eventjes doorgaan bij wat er in Johannes 10 vers 17 staat: "Hierom heeft de Vader mij lief, omdat ik mijn ziel stel," of omdat ik mijn leven afleg. Oh ja. Ik ben heel benieuwd. Hè? Ik ben heel benieuwd. Nu? Nou ja. Naar het volgende. Ik struikelde over die vertaling van vers 17 en 18. Ja.⟨/p> ⟨p>Nou, zullen we wel eventjes doorgaan? "De Vader heeft mij lief met het oog waarop?" Omdat ik mijn ziel stel. Dus eigenlijk inderdaad: mijn leven afleg. Mijn ziel stel, opdat ik haar weer zou ontvangen. Dus de liefde van de Vader voor zijn Zoon – voor de goede herder dus – die is daarin gelegen dat hij zijn ziel stelt, aflegt, maar haar ook weer zal ontvangen, maar dan werkelijk overvloedig leven. Dat is wat God voor zijn Zoon in petto heeft: dat overvloedige leven. En via hem zal dat leven ook een deel worden van heel de kudde, maar in wezen gaat het natuurlijk nog veel verder.⟨/p> ⟨p>"Niemand neemt haar, mijn ziel, van mij af, maar ik stel haar uit mijzelf." We hebben in het Johannesevangelie al verschillende keren gelezen dat de Joden probeerden hem te stenigen of hem probeerden te pakken, en dan lees je: "maar de Heer ontweek aan hun handen, omdat het zijn tijd nog niet was." Dus niemand... Als de Heer dat hier zo in Johannes 10 zegt, dan zie je dat in de rest van dit evangelie ook een aantal keren gewoon heel duidelijk gedemonstreerd. "Ik stel haar uit mijzelf. Ik heb volmacht." Dat is een wat letterlijke weergave, maar ik denk dat de gedachte je niet kan ontgaan. Ik heb volmacht, dat wil zeggen: ik heb de autoriteit gekregen haar te stellen, dat wil zeggen af te leggen, maar ook volmacht haar weer te ontvangen.⟨/p> ⟨p>Het is dus volmacht, dat wil zeggen dat hij die autoriteit gekregen heeft van Godswege. En volmacht ook haar weer te ontvangen. Dat wil zeggen: drie dagen later zal ik dat leven weer ontvangen. "En dit voorschrift, namelijk om dit te geven en te ontvangen, dat ontving ik van mijn Vader." Maar Fred, jij had nog een specifieke vraag? Nee, ik had het vooruitzicht gelezen en was heel benieuwd naar dit, vers 17 en 18. Want de taal die erin zit, die zet je nu al heel lelijk op het verkeerde been.⟨/p> ⟨p>Oh ja, ik weet het. Maar ook de NBG-vertaling hoor. Ja, dat zal best. "Omdat ik het wederom neem." Juist, dat is het woord. De macht is dus geen macht meer, maar volmacht. Ja, ik vermoedde het al, maar daarom... nu ineens... Ja, ik zei al, ik had er nog geen aantekeningen bij gemaakt, maar het is zo. Er staat: "Niemand..." Als je ook gewoon in de NBG-vertaling meeleest, dan staat er in vers 17: "Hierom heeft mij de Vader lief, omdat ik mijn leven" – of letterlijk mijn ziel – "afleg, om het weder te nemen." Maar is dat wel "nemen"? Is dat niet gewoon "ontvangen"?⟨/p> ⟨p>"Niemand ontneemt het mij, maar ik leg het uit mijzelf af. Ik heb macht het af te leggen en macht het weder te nemen. En dit gebod heb ik van mijn Vader ontvangen." En nou komt het. Hier wordt – en ik kan het je gewoon ook laten zien – hier wordt twee keer hetzelfde woordje gebruikt in het Grieks. Hier zie je dat woordje ⟨em>labein⟨/em>: "om haar weer te ontvangen". En bij "om te nemen" wordt het vertaald met "nemen" in de NBG-vertaling, terwijl het hier bij "dit voorschrift of dit gebod" wordt vertaald – in de NBG-vertaling, maar ook in de Statenvertaling – met "ontvangen". Klopt dat wat ik nu zeg? "Dit voorschrift of dit gebod." Ja, nou kijk, en dan zie je: het is hetzelfde Griekse woord, LAMBANO. Hier wordt dus hetzelfde Griekse woord gebruikt als daar.⟨/p> ⟨p>Ik heb dat in deze letterlijke vertaling keurig zo weergegeven, maar dan zie je hoe misleidend het is. Want men zegt: "Ja, de Heer Jezus heeft het leven genomen." Dat was een activiteit. Maar dat is helemaal niet zo! Want als dat zo zou zijn, dan moet je ook hier vertalen: "Dit voorschrift heb ik genomen van mijn Vader." Nee, hij ontving het. En daar vertaalt men het wel keurig met "ontvangen", maar hier vertaalt men het met "nemen".⟨/p> ⟨p>De gedachte is natuurlijk – daar hebben we het wel eens vaker over gehad, nou hier in deze context geloof ik niet, maar – dat de Heer Jezus opstond uit de doden en dat dat een daad was van hemzelf. "Hij steeg uit het graf door eigen kracht", zingt men. Ja. Ja, hij steeg uit het graf door zijn Vaders kracht, want die is God bekleed met macht. God wekte hem op! Maar die hele gedachte dat de Zoon het leven genomen heeft, dat baseert men op dit vers. Maar er is een kromme, discordante weergave, want in het ene geval vertaalt men: "hij nam het leven", en in het andere geval: "hij ontving dit voorschrift of dit gebod". Men suggereert dat er twee verschillende woorden zijn, terwijl het één en hetzelfde woord is.⟨/p> ⟨p>Kijk, en hier is het volkomen harmonieus: "Niemand neemt het van mij af, maar ik stel haar uit mezelf. Ik heb volmacht haar te stellen, af te leggen, en ik heb volmacht haar weer te ontvangen." En dat heeft hij gedaan. Als je de herhaling leest, dan is het natuurlijk niet goed te rijmen. Maar als ik het mag afwerken: "Dit gebod heb ik van mijn Vader ontvangen." Dus hij ontvangt wel iets: een gebod. Maar hij zou het leven genomen hebben? Dan ga je echt in je karakter weer open. Nee, het klopt sowieso niet.⟨/p> ⟨p>Kijk, de hele gedachte van "hij steeg uit het graf door zijn eigen kracht, want hij is God bekleed met macht", is een bizarre gedachte als je erover nadenkt. Want dat betekent namelijk dat God – als hij God is – dus dood was. Drie dagen. En dat kan natuurlijk niet. De onvergankelijke God kan niet sterven, kan niet dood zijn. En dan de gedachte van "hij nam het leven": dan was het zijn eigen activiteit. Maar als het zijn eigen activiteit was geweest, dan hoefde hij niet opgewekt te worden door zijn God. Terwijl je dat altijd, tientallen keren, in de Bijbel leest: God heeft hem opgewekt. Laatst nog in Romeinen 6 hebben we dat gelezen, dat hij werd opgewekt door de heerlijkheid van de Vader. Als God dat niet gedaan had, was hij nog dood geweest. Niet "hij heeft genomen", hij heeft het ontvangen, zoals hij dat voorschrift, dat gebod, ook van de Vader ontvangen had.⟨/p> ⟨p>Dat gebod was om hem af te leggen en dan zou hij voor ons komen? Ja, precies ja. Het is een volkomen logische gedachtegang dan ook, terwijl die in de vertalingen wordt... Maar dat, kijk, wat ik wel eens irritant vind: vanuit de kerk, vanuit de orthodoxie, wordt er dan heel vaak schamper gedaan over, ik noem maar wat, de Bijbelvertaling van die Jehova's getuigen. En dan zeggen ze: "Ja, die Bijbelvertaling hebben ze vertaald naar hun eigen theologie." Maar dan denk ik: ja, de pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet, want hoe hebben wij dat in onze eigen Bijbel? Want dit is een typisch voorbeeld. Zowel de Staten- als de NBG-vertaling hebben dit vertaald naar hun theologie, namelijk de leer van de drie-eenheid: de Zoon die het leven heeft genomen en hij was God, en dus steeg hij op uit het graf door eigen kracht. Dat heeft niks te maken met vertalen. Dat is gewoon je theologie projecteren in de Bijbeltekst. Volkomen onnodig. De Schrift is volkomen helder: hij heeft het ontvangen. Nee, daar moet je heel erg mee uitkijken om zulke beschuldigingen naar anderen te doen als je zelf een flinke klodder boter op je hoofd hebt.⟨/p> ⟨p>Het is natuurlijk wel een geweldige waarheid die hier naar voren gebracht wordt over de volmacht die hij van zijn Vader heeft ontvangen om zijn ziel af te leggen, maar ook om het leven te ontvangen. Is dat "iets stellen"? Is dat gewoon ter beschikking stellen? Ja, beschikbaar stellen. Het woord is eigenlijk "plaatsen", maar dus eigenlijk beschikbaar stellen, ja. Plaatsen en stellen.⟨/p> ⟨p>Dus als er staat: "Ik heb volmacht haar te stellen", dan gaat het om het plaatsen, het beschikbaar stellen. Hier is het: en zo ook weer het leven ontvangen. De Heer heeft dus Zijn ziel gesteld, maar Hij wist: Ik sta op. Altijd als de Heer sprak over Zijn aanstaande sterven – of althans, die paar keer dat Hij dat voorzegde – deed Hij dat altijd met de aankondiging erbij: "Maar Ik zal worden opgewekt."⟨/p> ⟨p>Worden opgewekt dus. Passief. En daar draait alles om, want juist Ik ben gekomen opdat we leven zouden hebben, namelijk overvloed; overvloedig leven. Ik stel voor dat we het hier even bij laten. Dan gaan we de volgende keer verder in vers 19.⟨/p>