⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik: het Kwaad Openbaart Gods Werken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Goed vrienden, we gaan de Bijbel weer openen, in dit geval bij Johannes 9. Daar waren we de vorige keer ook al mee bezig en toen hebben we slechts drie verzen met elkaar besproken. Dat kwam vooral omdat we dieper zijn ingegaan op de vraag die in vers 3 van dit hoofdstuk aan de orde komt: waarom is die man nu blind geboren? Want dat is de geschiedenis waar het in Johannes 9 over gaat.⟨/p>
⟨p>Misschien is het goed om eerst eventjes vanaf het begin te lezen. Die drie verzen pakken we mee, dan pakken we daarna de draad op bij vers 4. In vers 1 lees je: "En terwijl Hij, dat is de Heer Jezus, passeerde, nam Hij een mens waar, blind vanuit geboorte. En de discipelen vroegen Hem, zeggende: Rabbi, wie zondigde? Deze of de ouders van hem, dat hij blind geboren zou worden? En Jezus antwoordde: noch deze zondigde, noch de ouders van hem, maar de werken van God zouden openbaar gemaakt worden in hem."⟨/p>
⟨p>Het is met name dit antwoord dat ons bezig heeft gehouden, omdat het niet alleen specifiek over deze ene kwestie gaat, over waarom die man nu blind geboren is. Feitelijk is dit ook een verklaring, een goddelijk statement over het waarom van het kwaad in deze wereld. De mens is geneigd om dat toe te schrijven aan de zonde van iemand of aan de zonde van het voorgeslacht. Maar de Heer Jezus zegt: nee, de reden daarvan ligt niet in het verleden, maar in de toekomst. De werken van God moeten in hem openbaar gemaakt worden.⟨/p>
⟨p>Het is vanwege die contrastfunctie dat het kwaad wordt ingezet. Die man werd niet genezen omdat hij blind was – dat is onze insteek. Nee, deze man was blind opdat hij genezen zou worden. Dat is het antwoord dat de Heer geeft. Het is een magistraal antwoord, want het werpt ook licht op de vraag waarom het kwaad in de wereld is. Het antwoord is: opdat de werken van dé God openbaar gemaakt zouden worden. Alleen tegen de achtergrond van zonde zou Gods genade gekend worden. Alleen tegen de achtergrond van duisternis kan licht waargenomen worden. Het goede heeft altijd een contrast nodig om gekend te worden.⟨/p>
⟨p>Dat zie je in deze geschiedenis zo overduidelijk. Zo'n verklaring aan het begin van dit hoofdstuk is echt een goudmijn, omdat het zo'n geweldig licht werpt op de grote vragen van de mensheid: waarom is het kwaad in de wereld? Het antwoord is: Gods werk is nog niet af en het is noodzakelijk kwaad. Dat is eigenlijk wat de Heer hier ook zegt. Die man ondervindt kwaad, niet vanwege zonde van hemzelf en ook niet vanwege die van zijn ouders. Nee, het is noodzakelijk opdat de werken van God in de toekomst openbaar zouden worden. Daartoe is het noodzakelijk.⟨/p>
⟨p>Als je over zo'n vraag doordenkt, dan blijkt dat eigenlijk een universele, alomvattende toepassing te hebben, want het verklaart precies waarom God de weg gaat die Hij gaat. Het is geen menselijke filosofie; dit is het antwoord dat de Heer Jezus zelf daarop geeft. We zijn daar veel dieper op ingegaan omdat het licht werpt op de weg die God gaat met deze wereld en met de schepping. Vanwege dat antwoord dat de Heer Jezus gaf in vers 3, steeg het onderwerp enorm uit boven de kwestie van deze blindgeborene alleen. Het is veel omvattender.⟨/p>
⟨p>Nu we dit gezien hebben, stel ik voor dat we weer teruggaan naar specifiek deze geschiedenis. Het is een lang hoofdstuk, zoals Johannes vaker lange hoofdstukken telt: 41 verzen. Ik denk dat we vanavond een flinke sprong door het hoofdstuk kunnen maken. Dat heeft er ook mee te maken dat er nogal wat feitelijke herhaling in dit hoofdstuk zit, wat vooral te maken heeft met het ongeloof dat de Farizeeën aan het licht brengen. Maar goed, zover zijn we nog niet.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="318" title="Speel af vanaf 05:18">▶ 05:18⟨/button> ⟨span>Werken Zolang het Dag Is (vers 4)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Eerst haken we nog even aan bij vers 4. De Heer spreekt daar verder; dit is nog steeds Zijn antwoord op de vraag over de oorzaak van de blindheid. Hij heeft gezegd: "Noch deze zondigde, noch de ouders van hem, maar de werken van God zouden openbaar gemaakt worden in hem." En dan: "Ik moet werken de werken van degene die mij zendt, terwijl het dag is."⟨/p>
⟨p>Dit is trouwens nog een handschriftkwestie. Als u een NBG-vertaling hebt, dan staat hier een meervoud: "Wij moeten werken de werken van degene die mij zendt." De Statenvertaling heeft echter "Ik". Dat heeft niets met het vertalen zelf te maken, maar met de handschriften waarop de tekst gebaseerd is. Als u het mij vraagt, is "Ik moet werken" veel logischer dan "Wij". Er staat immers: "de werken van degene die mij zendt." De NBG-lezing "Wij moeten werken de werken van degene die mij zendt" is niet logisch. Ik denk dus inderdaad dat de Heer Jezus hier exclusief over Zichzelf spreekt: "Ik moet werken de werken van degene die mij zendt, terwijl het dag is."⟨/p>
⟨p>Vervolgens voegt Hij eraan toe: "Een nacht komt..." Het is wat cryptisch en duister, om even in de beeldspraak te blijven: "...waarin niemand kan werken." Uit het volgende vers blijkt dat die nacht te maken heeft met de tijd waarin de Heer afwezig zal zijn. Ik kom daar zo op terug, maar Hij zegt hier dus alvast: "Een nacht komt waarin niemand werken kan."⟨/p>
⟨p>Ik wil u er nu alvast op attenderen dat dit alles plaatsvindt op een sabbat. Dat zullen we pas later in vers 14 zien; dan pas wordt het als mededeling toegevoegd. Toch is het woordgebruik hier al markant, omdat de Heer spreekt over "werken" terwijl het sabbat is. Hij zegt: "Er komt een nacht waarin niemand werken kan." Dat werken gaat hier over de wondertekenen die de Heer deed, zoals degene die Hij nu zou gaan doen. Hij zegt eigenlijk dat er een tijd komt waarin datgene waartoe Hij nu gezonden is en wat Hij nu gaat doen, niet gedaan zal kunnen worden.⟨/p>
⟨p>Als u het mij vraagt, is dat ook precies de tijd waarin wij nu leven. Mensen vragen zich vaak af waarom de Heer in Zijn dagen zulke geweldige wondertekenen verrichtte en zulke grote werken deed, en waarom Hij dat nu niet meer doet. Welnu, om aan te sluiten bij wat de Heer hier naar voren brengt: Hij kondigt aan dat er een nacht komt waarin niemand werken kan. Dat wil zeggen: deze dingen doen waartoe Ik nu gezonden ben. Dat was dus heel exclusief voor die tijd.⟨/p>
⟨p>In vers 5 zegt Hij er nog bij: "Zolang ik in de wereld zou zijn, ben ik het licht van de wereld." Dat is trouwens een uitspraak die Hij bij meer gelegenheden doet in het Johannesevangelie. "Ik ben het licht der wereld." Daardoor weten we meteen ook wat Hij bedoelt met die "nacht". Zolang Hij in de wereld is — of letterlijk: zou zijn — is Hij het licht van de wereld. Dat is de tijd dat het dag is. Hij is het licht, Hij is het daglicht. Als Hij er is, dan is het dag. Als Hij er niet meer zal zijn en niet meer present is — nu is Hij immers in de wereld afwezig — dan is het nacht.⟨/p>
⟨p>Het is interessant om hier te kijken naar het woord dat wij altijd de "wederkomst" noemen. In het Bijbelse spraakgebruik, of in het Grieks, is dat parousia. Soms is dat woord onvertaald doorgegeven, maar parousia betekent letterlijk "aanwezigheid" of "presentie". De parousia van de Heer is Zijn presentie. Daar zit meer aan vast, maar dit is de fundamentele betekenis. Het staat tegenover het woord abousia. Denk maar aan onze woorden present en absent. De Heer is nu afwezig, en dat is de nacht. Wanneer de zon afwezig is, is het nacht. Wanneer Hij aanwezig is, is het dag. Het was destijds dag, en straks zal het ook weer dag worden als de zon opkomt.⟨/p>
⟨p>"Zolang ik in de wereld zou zijn, ben ik het licht van de wereld." Dat is de dag, en dat was ook de tijd waarin die geweldige wondertekenen plaatsvonden. En trouwens, ook als Hij straks weer zal komen, dan zal opnieuw de wereld vol zijn — niet alleen van de kennis van de Heer — maar dan zullen ook deze wondertekenen, zoals blinden die zien en lammen die zullen lopen, weer de orde van de dag zijn. Je zou kunnen zeggen: een ode aan de dag. Zolang Hij in de wereld zou zijn, is Hij het licht van de wereld.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="693" title="Speel af vanaf 11:33">▶ 11:33⟨/button> ⟨span>Speeksel en Modder: de Typologie van Verblinding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En deze dingen zeggende... niet zozeer na deze dingen gezegd te hebben, zoals de MBG vertaalt. Nee, deze dingen zeggende, of: terwijl Hij deze dingen zei. Zo zou je het in het Nederlands dan moeten zeggen: Hij spuwde op de grond. Juist door deze formulering van 'deze dingen zeggende' of 'terwijl Hij deze dingen zei', spuwde Hij op de grond. Dat legt dus een link tussen dat wat Hij zojuist zei en wat Hij nu gaat doen. Het is dus geen losse uitspraak, nee. Deze dingen zei Hij en terwijl Hij dat zei, spuwde Hij op de grond.⟨/p>
⟨p>En ja, het moet toch duidelijk zijn dat wat de Heer doet een teken is. Het gaat er niet alleen maar om dat deze man nu aan het begin staat van het genezingsproces. Want hoe vaak lees je niet dat de Heer alleen maar een woord sprak en de man of de vrouw of het kind was genezen, of zelfs letterlijk opstond uit de doden? Zulke dingen gebeurden. Ik bedoel, een woord van Hem is genoeg. En als er hier meer plaatsvindt, dan is dat niet omdat dat een soort van geneesmiddel is of omdat de Heer dat nodig heeft, maar omdat het een betekenis heeft. En in dit geval lijkt me dat ook duidelijk. Trouwens, ik zeg dat het meestal een woord is dat de Heer spreekt en dat is genoeg; feitelijk is dat ook wat dat spuwen uitbeeldt.⟨/p>
⟨p>Overigens, wat Hij hier doet, dat lees je bij andere gelegenheden in het Markusevangelie ook twee keer. Ik meen bij een doofstomme als Hij dan zegt: 'Effata'. Maar bij die gelegenheid, en je leest het ook bij een blinde... hoe staat er precies? Het ging anders dan hier. Hier spuwt Hij op de grond en maakt Hij modder, maar dat was bij die gelegenheid dan niet het geval. Maar in ieder geval lees je wel over de functie van Zijn speeksel.⟨/p>
⟨p>Maar als je daar eventjes over doordenkt, typologisch daar tegenaan kijkt... ja, wat is speeksel? Dat is dat wat de mond voortbrengt en feitelijk daarmee dus een type van het woord. Ja, en dus dat spuwen, zoals Hij dat ook bij andere gelegenheden doet, dat is feitelijk een uitbeelding van Zijn woord. Je hebt ook sommige sprekers – ik hoor er zelf denk ik niet bij, verbeeld ik me – je hebt ook mensen die spreken met consumptie. Maar het idee is eigenlijk dat dit spreken, of dat speeksel, of dat spuwen, precies is waar het woord voor staat. Afgezien trouwens van het feit dat het ook weer water is en daarmee ook weer een type is van het woord. Dus via de ene weg, namelijk dat het uit de mond voortkomt, kom je bij het woord, maar ook door het feit dat het water is, denk je weer bij het woord. Want water zie je in ditzelfde Johannesevangelie bij meerdere gelegenheden als een type van het woord. Denk maar aan die Samaritaanse vrouw die bij die bron is, of over het water des levens in Johannes 7, et cetera. Dat doet de Heer dus niet zomaar, maar dat kun je natuurlijk zo op je vingers uittellen. Dat is logisch. De Heer doet dat niet zomaar, het heeft een betekenis.⟨/p>
⟨p>Hij spuwde op de grond en Hij maakte modder van de spuug. Het lijkt wat onsmakelijk natuurlijk als je het zo leest, maar dat is wat Hij deed. Hij maakte modder van de spuug en Hij streek hem de modder op de ogen. Waarmee je eigenlijk zou kunnen zeggen: daarmee verergerde Hij feitelijk de situatie. Want als die man misschien al enig licht heeft kunnen zien – ik weet het niet, je hebt allerlei gradaties van blindheid natuurlijk, maar soms heb je blindheid waarbij iemand nog wel licht en donker kan onderscheiden – nou, in dat geval maakte de Heer hem nog blinder dan dat hij al was. En feitelijk is dat ook zo als je het typologisch bekijkt. En dat moet het toch zijn. Ik bedoel, dit is niet zomaar een of andere therapie die de Heer uitvoert waarbij deze dingen een soort van medicinale werking zouden hebben. Dat is niet aan de orde. Het is typologisch. Deze man wordt eigenlijk dus nog blinder gemaakt. Nou, hij was blind, maar hij werd ook verblind. En als ik het zo zeg, dan brengt dat ons ook meteen op de echte betekenis ervan.⟨/p>
⟨p>Want je leest even later in ditzelfde Johannesevangelie, maar dan zijn we inmiddels in hoofdstuk 12, over de leidslieden van het volk. En dan lees je in vers 39: 'Hierom konden zij niet geloven'. Waarom konden ze niet geloven? Wel, omdat Jesaja elders gezegd heeft: 'Hij' – en dan gaat het echt over de Heer, over God – 'Hij heeft hun ogen verblind en hun hart verhard, opdat zij niet met hun ogen zien en met hun hart verstaan en zich bekeren, en Ik hen geneze'. Dit zijn woorden die je meerdere keren aangehaald vindt in het Nieuwe Testament: in Mattheüs 13, Johannes 12 en Handelingen 28. Ook Paulus doet dat; trouwens, Paulus zegt dat ook in Romeinen 11. Dan gaat het over het huidige ongeloof van Israël, dat ze vijanden zijn van het evangelie. En dan zegt Paulus tegen de natiën: 'Wees niet hoogmoedig, maar vrees'. Hij zegt – en dat is iets anders dan wat ik nu zeg, maar lees het maar eens na – dat Hij hun ogen heeft verblind. Ze zijn vijanden van het evangelie om uwentwil; zij zijn door Hem verblind. Maar, nou zeg ik het even met mijn eigen woorden: don't worry, God maakt het ook met dat volk op Zijn tijd en op Zijn wijze weer recht en Hij zal hun de ogen openen.⟨/p>
⟨p>Dat doet de Heer met deze man ook. De Heer opent de ogen van deze man, maar in eerste instantie was hij blind en wordt hij nog blinder. Dat is eigenlijk het... Je bedoelt dat hij al blind was? Hoe bedoel je? Ja. Ja, eigenlijk wel ja. Hij werd blind, een paar dagen lang. Door Zijn licht notabene. Hij werd verblind. En hier wordt deze man verblind door Zijn speeksel en wat ervan gemaakt wordt. Ja, ik zie inderdaad een frappante connectie. En hier gaat het trouwens ook over Israël. Jesaja spreekt over Israël: Hij heeft hun ogen, dat wil zeggen de ogen van Israël, verblind. En ik ben er ook van overtuigd dat die blindgeborene in dit verband ook een type is in de eerste plaats. Kijk, je kunt het op allerlei manieren toepassen, dat vind ik allemaal tot je dienst, maar ook in dit geval is deze blindgeborene een type van het volk van Israël, waarvan de ogen ook geopend zullen worden. Trouwens, ook met recht op dat tijdstip, namelijk op de grote sabbat. Maar voordat we zover zijn, eerst nog even naar vers 7.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1190" title="Speel af vanaf 19:50">▶ 19:50⟨/button> ⟨span>Siloam: Gereinigd Door de Gezondene⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Jezus zei tot hem, de blindgeborene: "Ga heen, was je in de badvijver van Siloam." Dat is een vijver waar je vandaag de dag ook nog steeds naartoe kunt gaan, hoewel het inmiddels een andere locatie schijnt te hebben dan toentertijd. Maar... moet ik die pellen? Hè? Moet ik die pellen? Siloam? Wat is dat dan? Ja, dat is wel van de afdeling van... Oké, oké. Ja, dat ligt dan wel voor de hand. Ja, ik wou zeggen: Siloam is een naam die wel vaker voor verpleegtehuizen gebruikt wordt, geloof ik, net zoals Bethesda. Dat is ook zo'n naam die daarvoor gebruikt wordt. Die geschiedenis van Bethesda hebben we veel eerder in dit stadium al besproken; dat is Johannes 5. Wat ook een wonderteken op de Sabbat was. Die man, u weet wel, die achtendertig jaar ziek was. Die man die trouwens ook weer een type is van Israël, dat achtendertig jaar lang gezworven had in het land... et cetera. Zei ik gezworven had in het land? Ik bedoel: gezworven had in de woestijn.⟨/p>
⟨p>Dat water van Siloam is trouwens een vijver, maar dat water is afkomstig van de hoger gelegen Gihon-bron. Dat is een bron die van groot belang was voor Jeruzalem, omdat het de enige bron was in Jeruzalem. En dat was ook het water wat diende voor de tempel. Ik begrijp dat er heel veel gereinigd moest worden met al die offers, et cetera, en de Gihon-bron had daar een belangrijke functie in. Het badwater van Siloam was gevuld met water uit die bron. In Jesaja 8 worden die wateren genoemd, alleen dan op zijn Hebreeuws: Siloach. Er wordt trouwens tegen Israël gezegd in Jesaja 8 — ik heb nu niet het volledige citaat gegeven, maar ik vind hem te denken gevend — daar staat dat de Heer tegen het volk zegt: "Jullie hebben de wateren van Siloach, deze wateren dus, versmaad of veracht."⟨/p>
⟨p>Ja, dit is trouwens... wacht even hoor. Ja, als je nu gaat kijken naar het water, dat stelt niet zo heel erg veel voor. Ik bedoel, vergeleken met het vele water dat wij in ons land gewend zijn, steekt dit maar schriel af. Misschien dat er toentertijd trouwens meer is geweest, dat weet ik niet. Maar in ieder geval: dit is het huidige badwater van Siloam in Jeruzalem. Je leest trouwens nog — dat wordt vertaald, dat zegt Johannes er dus bij — de Heer zegt: "Ga heen, was je in de badvijver van Siloam," en dan geeft Johannes als commentaar daarbij: "Dat wordt vertaald met: Gezonden." En dat zegt hij natuurlijk niet voor niks erbij. Dat is juist om daarmee de betekenis van die locatie en de betekenis van die naam te onderstrepen. Omdat dat namelijk alles te maken heeft met het wonder wat hier nu plaatsvindt. De locatienaam Siloach verklaart het wonder. Siloach is een type van Christus, die ook met recht 'de Gezondene' is.⟨/p>
⟨p>Het woord dat hier trouwens gebruikt wordt, betekent eigenlijk letterlijk 'afgevaardigd'. Dat wordt in hoofdstuk 3 vers 17 — we kennen het allemaal, Johannes 3 vers 16 is heel bekend — gebruikt. Dan staat er: "Want God heeft zijn Zoon" — dat is vers 17 — "niet in de wereld gezonden..." En dan wordt dat woord wat hier gebruikt wordt, gebezigd: "God heeft zijn Zoon in de wereld gezonden, niet opdat Hij de wereld veroordele, maar omdat de wereld gered zou worden, behouden zou worden door Hem." Daarom, dus dan weet je meteen over wie het gaat: God heeft zijn Zoon gezonden. En deze man, die zou zich wassen in de badvijver van Siloach of Siloam. En ja, dat Siloach is een type van Christus. A vanwege het water dat daar gevonden wordt, waarin hij zich kon wassen, waarin hij gereinigd werd. Trouwens, ik heb er ook nog over gelezen dat Siloam ook in het Jodendom een belangrijke rol speelde voor de mikve, oftewel de doop, de waterdoop. U weet, de waterdoop is van Joodse oorsprong. Er vonden allerlei wassingen plaats bij allerlei gelegenheden en u begrijpt, daar in Jeruzalem speelde dat water om die reden ook een grote rol. Men werd daar gewassen, en natuurlijk vanwege de betekenis: Gezonden.⟨/p>
⟨p>Waar vindt er reiniging plaats? Waar is water in overvloed? Nou, in Siloach. Ik zou ook kunnen denken aan de Jordaan. Daar werd Naäman heen gezonden, tot zijn grote verdriet of ergernis. Hij vond het maar niets dat hij niet naar zijn eigen rivieren daar in Syrië mocht, die veel grootser waren in zijn beleving dan de Jordaan. Maar daar moest hij zich onderdompelen. Maar ook dat is een type uiteraard van dood en opstanding, en van de Christus. Afijn, zo wordt dat dus vertaald. Hij wordt eropuit gestuurd. Hij dan ging weg en hij waste zich. Dat is trouwens grappig, je ziet — dat zijn van die leuke dingetjes, je ziet het misschien op afstand nauwelijks, maar in deze interlinear zie je van die symbooltjes — als je het gewoon op je computerscherm hebt, dan zie je het veel beter. Je kunt dat programma wat ik hier gebruik ook gewoon gratis downloaden van het internet, van Scripture for All. En daar zie je ook allerlei symbooltjes bij staan die in de vertaling niet echt mee kunnen komen, omdat het soms van die bijzonderheden zijn die je in het Nederlands niet echt goed kunt weergeven. Maar dan staat er bijvoorbeeld hier zo'n horizontaal streepje achter het woord en dat betekent dat het een Griekse middenvorm is.⟨/p>
⟨p>Dan zou je zeggen: "Ja, een detail, is niet interessant." Jawel, het is wel interessant. Dat is heel boeiend. Alleen wij kennen dat in het Nederlands niet. Bij ons is een werkwoord of actief, of je gebruikt het passief. Je wast, of je wordt gewassen. Nou, wij kennen het trouwens wel als reflexief: "Hij wast zich." Dan is het ook eigenlijk een soort van middenvorm. Maar in het Grieks wordt er veel meer gebezigd. En een middenvorm betekent: je doet het, maar je ondergaat het ook. Het is... je bent passief en tegelijkertijd actief. Beiden. Wij denken daarin vaak heel digitaal: overkomt het je nou of doe je het nou zelf? Nou, dat kun je niet altijd zeggen. Je doet het vaak; er zijn heel veel dingen die je doet, juist omdat je het ondergaat. Mijn vragen gelden voor heel veel dingen. Dopen? Ja, daarvan kun je nog zeggen dat je wordt gedoopt; dat is echt iets wat je passief ondergaat. Ja, je laat je dopen, maar dan nog is het passief natuurlijk. Maar eigenlijk... waarom geloven? Nou, een andere vraag: geloven, is dat actief of is dat passief? Ja, dat is dus typisch nou zo'n vraag... Als je dat in het Nederlands zegt, lijkt zo'n vraag logisch, maar in het Grieks hoeft het helemaal niet. Want je krijgt het, je wordt overtuigd. Omdat je wordt overtuigd, geloof je. Dus natuurlijk: jij gelooft. Maar je bent overtuigd. Dat is passief. Zie je?⟨/p>
⟨p>Dus dat is... ik wijs er nu hier eventjes op. Het zou trouwens een boeiend onderwerp zijn om daar eens een hele avond aan te wijden: gewoon over die middenvorm. Hoe enorm veel licht dat op tal van onderwerpen werpt. Hier wijs ik er alleen maar even op omdat hij heenging en zich waste. Ja, dat is inderdaad actief-passief. Maar vervolgens deed hij wat hem was opgedragen en hij kwam ziende. In de NBG-vertaling staat dat hij "ziende terugkwam", maar dat staat er niet. En als je het mij vraagt, is dat ook niet de gedachte, want die man ging helemaal niet meer terug. Hij is vervolgens kennelijk naar zijn huis gegaan, want de volgende zin begint over zijn buren. Hij is in ieder geval niet naar de Heer teruggegaan, dat blijkt uit de rest van het verhaal. Later vindt de Heer hem wel weer, maar hij is niet naar de Heer teruggegaan. Zeker niet. Dus dat woordje "terug", daar gaat het niet om. Maar hij kwam kijkende.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1821" title="Speel af vanaf 30:21">▶ 30:21⟨/button> ⟨span>Genezing op de Zevende Dag: een Messiaans Teken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Laten we het hele verhaal eens samenvatten, want feitelijk vormen deze zeven verzen de kern. Alles wat daarna volgt, is de nasleep van deze geschiedenis, die vooral gekenmerkt wordt door het ongeloof waar deze man – of de Heer, zo u wilt – op stuit. Maar deze zeven verzen beschrijven precies wat er is gebeurd. Zoals ik zojuist al aangaf: deze blindgeborene is een type van Israël. Eerst blind, maar vervolgens ziende gemaakt. In vers 14 lezen we dat dit op de sabbat gebeurde – ik loop hiermee even vooruit op de tekst – en dat is altijd een type van het Messiaanse Rijk: de zevende dag.⟨/p>
⟨p>Na zes dagen, wat ook staat voor zes millennia of zesduizend jaar van menselijke arbeid, zegt de Heer: "En nu is Mijn dag aangebroken, de Dag des Heren, de dag van rust." Dat is de dag waarop het volk hersteld en genezen zal worden. Het is opmerkelijk hoe dat telkens weer een grote rol speelt. In de andere evangeliën lees je ook vaak dat de Heer Jezus op een sabbat een wonder verrichtte in de synagoge, maar ook in het Johannes-evangelie loop je er direct tegenaan.⟨/p>
⟨p>Herinnert u zich het nog? Sommigen misschien niet, omdat ze er toen nog niet bij waren, maar we zijn het Johannes-evangelie begonnen met het eerste teken dat de Heer deed: de bruiloft te Kana. Dat was op de derde dag, maar we hebben toen gezien dat die derde dag tevens de zevende dag was. In Johannes 1 lees je immers herhaaldelijk: "en de volgende dag", "en de volgende dag", en dan volgt er: "op de derde dag". Dan blijkt die derde dag ook de zevende dag te zijn; het hangt er maar net vanaf waar je begint te tellen.⟨/p>
⟨p>Het wonder te Kana, waarbij water wijn werd, vond plaats op de derde dag. Dat spreekt uiteraard van leven dat voortkomt uit de dood. Het verwijst naar wat er straks gaat gebeuren op de "derde dag", wanneer de Heer na tweeduizend jaar komt om Zijn volk te huwen in een nieuw huwelijksverbond. Dat alle volken zullen worden uitgenodigd; dat is de bruiloft. Maar dat is óók de zevende dag. Ik vind dat geweldig: dat de derde dag ook de zevende dag is.⟨/p>
⟨p>Ook hier in Johannes 9 was het weer een zevende dag. Dit is een type, een heenwijzing naar Israëls genezing in de toekomst. De rest van het hoofdstuk gaat echter vooral over Israëls huidige ongeloof. Laat ik iets vertellen over de structuur van dit hoofdstuk, zoals ik dat vaker doe. Wanneer je zo'n hoofdstuk leest en vers voor vers door de tekst gaat, merk je dat we de Bijbel "per vers" bespreken. Ik zeg weleens gekscherend dat we hem "pervers" bespreken, maar we bespreken hem feitelijk per woord, per letter en per zinsdeel. Dat heeft als voordeel dat je met een microscoop naar de details kijkt, maar het nadeel is dat je soms het grote geheel uit het oog verliest. Met een microscoop zie je de details, maar niet meer het totaaloverzicht, terwijl er ook behoefte is om beide te zien, ook al gaat dat lastig tegelijk.⟨/p>
⟨p>In Johannes 9 zien we de volgende opbouw. Het begint bij de overgang vanuit het vorige hoofdstuk met de interactie tussen de Heer en de Farizeeën. Vers 1 tot en met 7 gaat over de Heer en de man. Dan volgen in vers 8 tot 12 de buren en de man. In vers 13 tot 17 zien we de Farizeeën en de man, gevolgd door vers 18 tot 23 met de ouders en de man. In vers 24 tot 34, een heel lang gedeelte, gaat het opnieuw over de Farizeeën en de man. Daarna volgt in vers 35 tot 38 weer de Heer en de man, om in vers 39 tot 41 af te sluiten met de Heer en de Farizeeën.⟨/p>
⟨p>Ik noem deze indeling zo omdat je dan de symmetrie ziet: het begint met de Heer en de Farizeeën en daar eindigt het ook mee. Daartussen staat het contact tussen de Heer en de man, zowel aan het begin als aan het einde van de geschiedenis. De hoofdmoot van het hoofdstuk gaat echter over de interactie tussen de Farizeeën en deze man; dat wordt herhaald wanneer zij voor de tweede keer bij hem komen. Het komt erop neer dat het wonder zelf in slechts zeven verzen wordt beschreven, tamelijk kort en bondig. De reactie van ongeloof beslaat daarentegen maar liefst 34 verzen.⟨/p>
⟨p>Dat wat betreft het overzicht van het hoofdstuk. Er werd zojuist even gelachen om het feit dat we soms erg lang bij details blijven stilstaan. Dat klopt ook, want je wilt per slot van rekening niets missen. Maar ik denk dat we nu in een gedeelte komen waar we wat sneller doorheen kunnen gaan om de lijn van het verhaal te volgen. We zullen zien. We beginnen bij de buren in vers 8.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2251" title="Speel af vanaf 37:31">▶ 37:31⟨/button> ⟨span>De Buren en het Geheim van Omhoog Kijken (anablepo)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De buren dan, van deze man uiteraard, en zij die hem aanschouwden dat hij vroeger bedelaar was, die zeiden: "Is dat niet degene die daar altijd zat en bedelde?" En anderen zeiden: "Hij is het." En weer anderen zeiden: "Nee, maar hij lijkt op hem." Nou, dan is het deze man zelf die uitsluitsel geeft en zegt: "Nee, ik ben het." Je kunt je trouwens deze reactie wel goed voorstellen. Een man, een volwassen kerel — want dat blijkt later in dit hoofdstuk. Zijn leeftijd wordt niet vermeld, maar het was een volwassen man; hij had zijn leeftijd, zeggen zijn ouders dan. Maar die altijd blind was en dat je dan vervolgens deze man ziet kijken en genezen ziet, dan denk je in eerste instantie: "Ik zal me wel vergist hebben. Het zal wel een ander iemand geweest zijn. Hij lijkt er alleen maar op." Dus die reactie is heel voorstelbaar. Maar goed, hij geeft uitsluitsel: "Ik ben het!"⟨/p>
⟨p>En zij zeiden dan tot hem: "Hoe werden jou dan de ogen geopend?" En hij antwoordde en zei: "De mens die Jezus genoemd wordt" — die hij trouwens nog nooit gezien heeft, ook op dit moment nog niet. Nee, hij had Hem nog niet gezien, hij had Hem alleen maar gehoord. Hij wist van de mens die Jezus genoemd wordt: "Die maakt modder, streek het op de ogen en Hij zei tot mij: 'Ga heen naar Siloam en was je'. Ik ging heen en waste mij." En dat staat er in de NBG-vertaling: "Ik werd ziende." Letterlijk staat er — of ja, hier zie je in deze interlineair: "Ik kijk weer." Hier staat in het Grieks het woordje ⟨em>anablepo⟨/em>. Dat woordje ⟨em>ana⟨/em> is een voorzetsel dat eigenlijk "opwaarts" of "naar omhoog" betekent. Je hebt ook ⟨em>kata⟨/em>, dat is naar beneden, en ⟨em>ana⟨/em> is naar omhoog. En letterlijk betekent dit werkwoord dan ook: "omhoog kijken". Zo wordt het ook heel vaak vertaald. Ik geef hier een voorbeeld: je leest in verband met de geschiedenis van de spijziging van de vier- of vijfduizend dat de Heer het brood nam en Hij keek omhoog, staat er, om het te zegenen. Nou, dan wordt ditzelfde woord gebruikt.⟨/p>
⟨p>Het lijkt wat vreemd. Dit Griekse woord komt nog een paar keren meer voor in dit hoofdstuk en ik geef toe dat het wat vreemd overkomt voor ons Nederlandse oor om het zo te lezen. Ik heb ook gedacht: zal ik het zo weergeven of niet? Ik heb er toch voor gekozen, omdat ik het namelijk... Je zou kunnen zeggen: ja, het kan ook weer betekenen van "weerzien", van weer, hij zag weer. Maar dat gaat niet op; die man zag niet weer. Die man had namelijk nog nooit kunnen kijken. Dus het is niet zo van: hij kon weer kijken. Nee, hij had nooit kunnen kijken. Dus dat woordje "wederom" gaat helemaal niet op in dit geval. Dus blijf ik steken bij het feit dat deze man dus omhoog keek. En ja, ik vind dat mooi. Laten we dan maar even krom Nederlands zijn: die man keek weer, ja, hij keek omhoog. Zo staat het in het Grieks, echt. En dan strijken we er maar over. Maar ik denk dan: nou, die man... dan kan je echt kijken hoor, als je omhoog kijkt.⟨/p>
⟨p>Ik bedoel dat natuurlijk heel dubbelzinnig hè, figuurlijk of geestelijk of typologisch. Precies zoals... nou, precies zoals weet ik niet of ik het goed nu zeg, maar ik denk dan een beetje in dezelfde orde als waar Ramses Shaffy aan dacht toen hij het over Sammy had: "Kijk omhoog!" En dan eindigt het lied met — vind ik ook altijd leuk, ik weet niet wat hij daarmee bedoelde, maar ik weet wel hoe ik het moet opvatten: "Kijk omhoog, Sammy", en dan eindigt het met: "Want er is één die van je houdt." Ja, dan denk ik: dat klopt. Als je dat eenmaal weet, dan ga je ook omhoog kijken.⟨/p>
⟨p>Even tussendoor: ik vind dat prachtig. Het Griekse woord voor mens, dat is ⟨em>anthropos⟨/em>. En dat begint ook net met dat ⟨em>an⟨/em>, dat heeft te maken met dat voorzetsel ⟨em>ana⟨/em>. En ⟨em>anthropos⟨/em> betekent letterlijk, als je het gewoon in zijn elementen opsplitst: een naar omhoog gekeerd kijken. Dus iemand die een beweging aangeeft, dit: dat is een ⟨em>anthropos⟨/em>. Denk maar aan ons woordje antropologie en antroposofie. Maar ⟨em>anthropos⟨/em>, dat is het Griekse woord voor mens, betekent letterlijk iemand die naar omhoog gekeerd kijkt. Dat is de mens. En ja, hoe je er ook over denkt, maar ik denk dan: dat is precies wat een mens een mens maakt, dat je omhoog kijkt. Niet naar beneden, niet naar de aarde. Ook niet naar elkaar trouwens, ook niet in de spiegel. Nee, omhoog kijken.⟨/p>
⟨p>Want ik hef mijn ogen op naar de bergen. Dan niet zoals... ik geef toe, ik dwaal nu weer af, maar naar het licht kijken. Ja, alles wat leeft, dat wendt zich naar het licht. Ik bedoel, een bloem die keert zich altijd naar het licht; omhoog kijken. Alles in de natuur spreekt daar ook van. Nee, ik wou nog wijzen op Psalm 121, het verschil tussen de NBG-vertaling en de Statenvertaling. Heb je dat wel eens opgemerkt? In de NBG-vertaling staat: "Ik hef mijn ogen op naar de bergen; van waar zal mijn hulp komen?" Als je een Statenvertaling hebt: "Ik hef mijn ogen op naar de bergen, van waar mijn hulp komen zal." Oh, dat ken ik helemaal niet... oh ja, ik weet wel wat ik bedoel, zo'n opwekkingsnummer. "Ik hef mijn ogen..." Nou ja, hoe dan ook. Het is natuurlijk... als je weet hoe het zit — het klinkt wat arrogant — maar als je weet hoe het zit, dan weet je dat daar een vet uitroepteken hoort te staan. Ik hef mijn ogen naar de bergen van waar mijn hulp komen zal. Dáár! Niet van mensen, maar van Hem.⟨/p>
⟨p>Nou ja. Deze man keek dus, zo staat het er. Hij ging heen en hij wastte zich — dat is zijn eigen relaas dan — en: "Ik keek op." Ja, nou, als je dan voor het eerst kan kijken, dan kijk je echt op hoor. En zij zeiden tot hem: "Waar is Hij?" Die "Hij", dus de Heer Jezus. En hij zei: "Ik weet het niet." Dat wist hij met recht niet. Dit is trouwens ook het bewijs waar ik het zojuist al eerder over had: hij is niet teruggegaan naar de Heer Jezus. Hij wist het niet. Hij had Hem trouwens ook niet kunnen herkennen of zo, maar in ieder geval: hij wist het niet. En zij leidden hem, die eens blind was, naar de Farizeeën. Ach ja, waarom zouden ze dat nou gedaan hebben? Of dat trouwens nog dezelfde dag is geweest, dat is nog de vraag, dat hoeft niet per se. Maar het doet voor het verhaal niet ter zake; in ieder geval heeft Johannes daar geen informatie over. Maar in ieder geval: ze hebben hem naar de Farizeeën toe gebracht.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2768" title="Speel af vanaf 46:08">▶ 46:08⟨/button> ⟨span>De Farizeeën en het Struikelblok van de Sabbat⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Nu was het Sabbat. Niet dat zij hem meteen naar de Farizeeën toe brachten, maar nu was het Sabbat op de dag dat Jezus modder maakte en de ogen van hem opende. Of dat dezelfde dag is geweest, laat ik helemaal in het midden. Maar het feit dat Johannes nu zegt: "Nu was het Sabbat op de dag dat Jezus modder maakte en de ogen opende van hem", suggereert dat dit inmiddels een andere dag was dan waarop hij naar de Farizeeën geleid werd. Ja, dat is zo.⟨/p>
⟨p>Nou ja, en nu komen we natuurlijk op het grote punt. Eigenlijk zou ik het ook nog anders kunnen zeggen: deze vermelding nu pas in vers 14 is de reden waarom dit hoofdstuk zo enorm lang wordt. Want hier struikelen ze over: over het feit dat de Heer dit gedaan had, dat Hij modder had gemaakt. Dat was werk. En dat Hij zo de ogen had geopend van deze blinde. Maar ik zei al: dit is juist zo typerend voor het wonder, dat het op de Sabbat was.⟨/p>
⟨p>Opnieuw vroegen ook de Farizeeën aan hem hoe hij opkeek. Eerst waren het dus de buren en de omgeving die hem die vraag hadden gesteld, en nu vragen de Farizeeën het aan hem: hoe hij opkeek. Hij zei tot hen: "Hij heeft modder op mijn ogen gelegd, ik waste mij en ik zie." Hij geeft opnieuw hetzelfde antwoord. Feitelijk is dit dus de derde keer dat er beschreven wordt dat het zo gegaan is.⟨/p>
⟨p>Sommigen vanuit de Farizeeën zeiden: "Deze mens is niet van God, want Hij bewaart de Sabbat niet." Dus die hadden meteen hun oordeel klaar, want het maken van modder was voor hen werk. Daarover konden ze natuurlijk prima beredeneren. Maar eigenlijk, let er even op: weet u nog dat ik zojuist zei dat het maken van modder eigenlijk is wat de Heer deed? Hij verblindde hen alleen maar des te meer. Nou, dat is precies ook wat er gebeurt. Want juist het feit dat de Heer modder had gemaakt op deze dag, dat maakt hen juist blind. Dat is eigenaardig, hè? Het maakte hén blind. De man was genezen, maar het maakte de Farizeeën blind. Zelfs voor het wonder is dat modder maken net zo belangrijk als de genezing van die blinde voor die Farizeeën. Jazeker, daar struikelen ze juist over. Het maken van de modder was wat hen juist verblindde. Maar daar hadden we het net al over: die man werd eigenlijk alleen maar blinder gemaakt door het feit dat er modder op zijn ogen werd gesmeerd.⟨/p>
⟨p>Dat is het laatste waar ik nog even op wil wijzen voordat we gaan pauzeren. Ook hier zie je weer de parallel met die man die 38 jaar ziek was en daar in Bethesda lag. Dat werd toen zo'n enorme heibel. Dat was ook in Jeruzalem, waarschijnlijk een jaar of twee jaar eerder. Waarom? Omdat die man een matrasje droeg op de Sabbat. Niet zo'n groot matras, nee, een licht matje. Dat was het. En omdat die man, die 38 jaar lang verlamd was, met zo'n matje liep... De Heer had gezegd: "Neem je bed op — of je matrasje, of je matje — neem het op en wandel." Nou, dat is wat die man gedaan had. Maar dat was voor hen werk. Terwijl juist dat matje, dat lichtmatje, het embleem van rust is. Als er iets is wat je op de Sabbat zou moeten dragen, wat een ode aan de dag brengt, dan is het juist het dragen van een matje. Want dat symboliseert juist de rust.⟨/p>
⟨p>Maar zij begrepen het niet en ze waren er met recht ook blind voor. En dat zie je ook hier weer. Omdat ze met de wet kwamen, lag er een bedekking op hun hart. En dat is eigenlijk wat die modder ook weer symboliseert: dat er een bedekking op hun ogen ligt. Ja, die bedekking, goh mensen, dat komt vaak voor hoor. Maar ook weer dat de bedekking weggenomen wordt: de ont-dekking dus. Goed, hier laat ik het even bij en dan pakken we straks de draad op bij vers 17.⟨/p>
⟨p>Goed mensen, zullen wij weer de draad oppakken? Waar wij hem loslieten in vers 16 voor de pauze, ging het om de reactie van de Farizeeën die struikelden over het feit dat deze man genezen was op een Sabbat en dat de Heer de Sabbat niet gehouden of bewaard zou hebben, omdat Hij dingen had gedaan die een Jood niet geacht wordt te doen op een Sabbat.⟨/p>
⟨p>In de pauze hadden we het er nog even over hoe gedetailleerd dat soort bepalingen waren binnen het Jodendom. Dat is tot op de dag van vandaag het geval. Men hanteert die, ondanks het feit dat zulke bepalingen niet eens in de Schrift staan. Maar ik herinner me dat ik ooit met een stel vrienden op bezoek was — dat moet ergens eind jaren '70 geweest zijn, dus erg lang geleden — bij een rabbijn, Moshe Westberg. Hij vertelde wat de functie was van al die bepalingen die aan de Schrift zijn toegevoegd. Hij zei: "Ja, dat dient als een omheining. Want de wet, dat zijn de woorden Gods, en al die dingen zijn erbij bedacht om daarmee die wet te beschermen, zodat we in ieder geval dat doen wat er in die wet staat." Daarmee rechtvaardigt men dus al die uitgebreide toevoegingen.⟨/p>
⟨p>Afijn, even terugkomend op die Farizeeën: die zijn duidelijk. Dat kun je ze in ieder geval niet ontzeggen. Ze zeggen: "Deze mens is niet van God. Punt. Want Hij bewaart de Sabbat niet." Maar anderen zeiden — dat moet ik er ook bij zeggen, want men was niet unaniem binnen de kring van de Farizeeën in hun oordeel over dit specifieke geval — er staat: "Maar anderen zeiden uit de Farizeeën: Hoe kan een mens, een zondaar, zulke tekenen doen?" Zij zagen wel in dat het geen gewone werken waren waar ze Hem om veroordeelden; het waren tekenen. En dan lees je erbij: "Er was verdeeldheid onder hen." Dat wil zeggen: onder de Farizeeën dus. Dus zelfs daar was men er in hun eigen gelederen niet over uit hoe dit nu te beoordelen.⟨/p>
⟨p>We lezen weer verder in vers 17. Zij zeiden dan weer tot de blinde: "Wat zeg jij aangaande Hem, dat Hij jouw ogen opende?" Ja, nu maken ze het heel persoonlijk voor die man. En hij zei: "Hij is een profeet." Dit moest een goddelijke handeling zijn. En vandaar... En daar moet ik trouwens bij zeggen: hij kende de naam van degene die hem had genezen. "Die Jezus genoemd wordt", had hij al eerder gezegd. Voor de rest wist hij nog helemaal niets, behalve dat hij genezen was. Maar één ding was voor hem overduidelijk en dat is: dit is een goddelijke ingreep. Hij is een profeet. Eigenlijk heeft dat in het Hebreeuws ook de betekenis van een mond: de mond Gods.⟨/p>
⟨p>De Joden dan — dat zal misschien wat uitgebreider zijn dan alleen de Farizeeën — geloofden niet aangaande hem dat hij blind was geweest en nu opkeek. Dus die waren er nog niet van overtuigd dat hij inderdaad dit verleden had en nu weer kon zien.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3346" title="Speel af vanaf 55:46">▶ 55:46⟨/button> ⟨span>De Ouders Ontboden: Vrees voor de Synagoge⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ja, totdat zij de ouders ontboden van degene die opkeek. Ik heb me al een paar keer geëxcuseerd voor de pauze over de wat rare vertaling van dat opkijken, maar goed, hier kom je het dus weer tegen. Je zou volgens de NBG-vertaling zeggen dat hij ziende was geworden, maar letterlijk is dat zien dus opkijken. Dat wil ik er maar mee zeggen. Afijn, omdat ze het niet geloofden en om zeker van de zaak te zijn, ontbieden ze de ouders van deze blindgeborene om zekerheid te verkrijgen. En zij vroegen hen en zeiden in vers 19: "Is dit jullie zoon van wie jullie zeggen dat hij blind werd geboren? En dan nog een vraag: Hoe ziet hij dan op dit moment?" Dat zijn dus twee vragen.⟨/p>
⟨p>Zijn ouders antwoordden dan en zeiden in vers 20: "Wij weten dat dit onze zoon is en dat hij blind werd geboren." Daar kan toch weinig twijfel over bestaan als je de vader en moeder van zo'n man bent. Dat wisten ze ook maar al te goed. Ja, hoe duidelijk wil je het hebben?⟨/p>
⟨p>In vers 21 ziet u het: we kunnen wel snel gaan, maar hoe hij nu ziet... Nu komt de verklaring. Eerst was de vraag: "Is dit die man? Is dit jullie zoon en is hij blind geboren?" Daarop moesten zij op beide vragen bevestigend antwoorden. Ja, dit is onze zoon en hij is blind geboren. De volgende, die andere vraag van de Farizeeën of van de Joden was: hoe komt het nou dat hij nu ziet? En die gaan ze hier beantwoorden, maar op hoe hij nu ziet reageren ze: "Weten wij niet."⟨/p>
⟨p>Ik moet er trouwens bij zeggen — misschien dat ik er zometeen nog even op wijs — dat in het algemeen het woordje 'weten' in het Grieks de betekenis heeft van waarnemen. Het is afgeleid van een woord dat waarnemen betekent. Het is geen kritiek op de vertaling van weten, maar het is weten op basis van waarneming. Eigenlijk doen wij dat trouwens ook heel vaak. Je kunt iets aannemen of je kunt iets geloven op basis van wat een ander jou gezegd heeft, maar je kunt het ook weten omdat je het gewoon zelf gezien, gevoeld of gehoord hebt. Dat is allemaal waarneming. Waarneming is dus veel breder dan alleen zien; het heeft alles te maken met iets wat je zintuiglijk kunt bevestigen. Dat is waarnemen. Hoe hij nu ziet, ja, dat weten ze niet, of letterlijk: hebben wij niet waargenomen.⟨/p>
⟨p>"Of wie zijn ogen opende, wij weten het niet." Maar nu zeggen ze, en daar hebben ze een motief voor om het zo te spelen: "Vraag het hem, hij heeft de leeftijd, hij zal voor zichzelf spreken." Waaruit blijkt dat deze man inmiddels een volwassen kerel was, zodat ze het inderdaad naar hemzelf verwijzen: laat hem gewoon voor zichzelf spreken.⟨/p>
⟨p>Nu komt het motief waarom ze zich zo opstellen, want waarschijnlijk wisten ze wel degelijk al meer. Dat blijkt wel, want dan staat er in vers 22: "Deze dingen zeiden zijn ouders omdat zij de Joden vreesden." Aha! En hoezo dan? De Joden waren reeds overeengekomen — wanneer staat hier niet bij, maar er was in ieder geval een overeenkomst tussen de Joden, de leidslieden natuurlijk — dat in het geval dat iemand Hem zou belijden als Christus, hij uit de synagoge zou worden gezet.⟨/p>
⟨p>Iemand uit de synagoge zetten is in feite iemand niet alleen buiten de religieuze gemeenschap plaatsen, maar helemaal buiten de maatschappij. Want je moet je realiseren, zoals je dat vroeger ook in Nederland had — en er zijn nu nog steeds plaatsen in ons land waar dat zo is — dat als je gewoon buiten de kerk komt te staan, je eigenlijk helemaal buiten de hele sociale wereld bent geplaatst. Want dan word je eigenlijk een paria. Er zijn niet alleen plaatsen, er zijn nog hele streken in ons land waar dat nog steeds het geval is. Ik denk dat het wel minder wordt, maar het bestaat nog steeds. Maar in ieder geval ook in die dagen: de synagoge was gewoon de kern van het hele sociale leven. Zoals vroeger de kerk ook in het midden van het dorp en de stad stond; daaromheen was alles gecentreerd.⟨/p>
⟨p>Afijn, dat hadden zij vernomen: dat de Joden dat hadden besloten. Kijk, we hadden in hoofdstuk 8 al gelezen wat de directe aanleiding of de indirecte inleiding van hoofdstuk 9 was. In vers 59 van hoofdstuk 8 lees je: "Zij dan namen stenen op om naar hem te werpen. Maar Jezus werd verborgen en verliet de tempel." Dus dat was de reactie van het jodendom, zeg maar, of de synagoge of wat dan ook. In ieder geval die Joodse leidslieden: ze hadden Jezus verworpen en nu waren zij ook overeengekomen dat dit niet alleen Hem gold. Je ziet trouwens ook dat het conflict echt naar het kookpunt gaat tussen het jodendom en ook de Heer Jezus.⟨/p>
⟨p>Ik heb bij andere voorgaande gelegenheden er al op gewezen dat dit nog maar een paar maanden voorafgaand aan de kruisiging is. Eerder lees je in hoofdstuk 7 over het Loofhuttenfeest; dat is een half jaar voor de kruisiging geweest. In hoofdstuk 10 zullen we tegenkomen dat het inmiddels winter is, maar dat is hier dus nog niet. Dus het is hier oktober of november waarschijnlijk dat deze geschiedenis zich afspeelde. En dan in hoofdstuk 10 lees je over Chanoeka, het lichtfeest in de winter, dat is echt rond ons kerstfeest. En dan in het Pesach, de hoogtijd dat de Heer Jezus gekruisigd werd en opstond, dat is in het voorjaar geweest. Er is een paar maanden daaraan voorafgaand dat deze geschiedenis dus plaatsvond.⟨/p>
⟨p>En hier zie je al echt dat het conflict hoogoplopend is, want nu is het ook al zo dat degene die Hem als Christus zou belijden, uit de synagoge zou worden gezet. In hoofdstuk 12 vers 42 lees je trouwens — laten we er even naartoe gaan: "En toch geloofden zelfs uit de oversten velen in Hem, maar ter wille van de Farizeeën kwamen zij er niet voor uit, om niet uit de synagoge te worden gebannen." En hier zie je dus in hoofdstuk 9 hetzelfde. Die ouders van deze blindgeborene hielden zich op de vlakte omdat ze wisten: op het moment dat wij ervoor uitkomen, dat wij gaan belijden... Belijden wil zeggen dat het meer is dan alleen geloven. Geloven doe je in het hart, maar belijden doe je met de mond. Juist op het moment dat je er vooruit komt — dat geldt trouwens nu nog steeds hoor, wat dat betreft komen dit soort geschiedenissen wel heel dichtbij.⟨/p>
⟨p>Want je denkt: als het gaat om het evangelie en de dingen die je mag kennen, zolang je het alleen geloofd hebt, heb je in wezen geen probleem met de community, zeg maar. Nee, mensen kunnen toch niet in je hart kijken. Maar op het moment dat je er vooruit komt, dan krijg je te maken met verzet en dan kun je uitgebannen worden. Of zoals in dit geval: je wordt uit de synagoge gezet. Dat geldt trouwens ook voor elke religieuze gemeenschap in wezen nu ook. Of je nu in de kerkelijke wereld bent, daar kun je ideeën hebben die in hun ogen ketters zijn. Natuurlijk veroordelen zij die, maar als het alleen maar een gedachte is, als het alleen maar in jouw hart is, dan zul je er geen probleem mee hebben. Maar op het moment dat je er vooruit komt, dan heb je het gedonder in de glazen natuurlijk. En dat is hier ook zo: op het moment dat je Hem belijdt, zouden ze uit de synagoge worden gezet en dan ben je dus een paria en word je gemeden.⟨/p>
⟨p>En we leven natuurlijk nu in wat vriendelijker, toleranter of democratischer tijden. Maar juist vandaag hoorde ik een nummer van Stef Bos; dat heette ‘Niet van deze wereld’. Een mooie titel trouwens. Ik zou het even kunnen laten horen, maar ik heb hier geen internetaansluiting en dat zou ook te ver voeren. Maar het is een bijzondere tekst en hij wijst er dan op dat je vroeger werd gedood. Hij kan dat prachtig formuleren, maar dan zegt hij: als je nu voor de waarheid uitkomt, word je doodgezwegen. Het zwijgen wordt je opgelegd; er wordt gewoon doodgezwegen.⟨/p>
⟨p>Nee, precies; en in feite is dat een vriendelijke manier, maar het effect ervan is identiek. Dat wil zeggen: je doet er inderdaad niet meer toe, precies zoals dat ook het geval is met iemand die dood is. Die speelt geen rol meer. Dus de uiterlijke verschijningsvormen veranderen, maar in essentie is het nog steeds dezelfde afwijzing.⟨/p>
⟨p>En het gold trouwens – dat was toen zo, vergis je niet – voor de synagoge. Dat was de godsdienstige gemeenschap, orthodox. Zij zouden zeggen: Bijbelgetrouw. Zij bewaakten dat, jawel. Maar degene die uitkwam voor de Christus, die werd eruit gezet. Ik denk haast ook aan de woorden in de Hebreeënbrief. Dan lees je in Hebreeën 13: ‘Laat ons uitgaan buiten de legerplaats en zijn smaad dragen.’ Want Hij is ook buiten de legerplaats gekruisigd.⟨/p>
⟨p>Ik ga weer even terug naar Johannes 9. Dan staat er in vers 23: “Daarom zeiden zijn ouders: hij heeft de leeftijd, vraag het aan hem.” Ze schuiven het dus eigenlijk gewoon van zich af om zelf in ieder geval niet het slachtoffer te worden van deze uitzetting. Daarom hielden ze zich op de vlakte. We zullen trouwens ook zien dat dit in contrast staat met de reactie van die blindgeborene later zelf. Want die is heel openlijk en vrijmoedig. Vers 24.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4151" title="Speel af vanaf 01:09:11">▶ 01:09:11⟨/button> ⟨span>De Tweede Ondervraging: "eén Ding Weet Ik"⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Zij ontboden dan voor de tweede keer de mens; zij, dat zijn de Farizeeën. Ik wil nog eventjes terug naar de structuur om dit toe te lichten, want we zijn inmiddels hier aangeland. De Farizeeën hadden al met de man gesproken, vervolgens hebben ze navraag gedaan bij de ouders, en de ouders verwezen hen weer terug naar hun zoon zelf. En dus komen ze voor de tweede keer bij deze man aan. Zij ontboden dan voor de tweede keer de mens die blind was en ze zeiden tot hem: "Geef heerlijkheid aan God." Dat klinkt vroom, en het wordt gebracht met een pretentieuze zekerheid: "Wij weten, of wij hebben waargenomen, dat deze mens een zondaar is."⟨/p>
⟨p>In die oproep om heerlijkheid aan God te geven, kan de gedachte zitten dat het nog steeds een ontkenning is van het feit dat hij inderdaad die blinde was die nu ziet. Of ze willen dat deze man het wonder niet langer toeschrijft aan Jezus, want dat was natuurlijk het hete hangijzer. Ik kan me zo voorstellen dat ze inmiddels moeilijk konden volhouden dat die man niet blind was geweest en nu kan zien. Maar goed, als je dat eenmaal erkend hebt, dan is het enige wat in hun beleving nog openstond dat deze man het wonder niet zou gaan toeschrijven aan die Jezus. Want, zeggen ze: "Geef nou heerlijkheid aan God. Wij weten dat deze mens een zondaar is."⟨/p>
⟨p>En dan krijg je vers 25. Dat is misschien wel het mooiste vers uit dit hoofdstuk. Hoewel, we hadden al afgesproken dat vers 3 het mooiste was — nee, we hebben niets afgesproken, dat was mijn persoonlijke opinie. Maar deze is ook buitengewoon mooi in zijn simpelheid. Kijk, zij zeggen: "Wij weten dat deze mens een zondaar is." Hij antwoordt dan: "Of hij een zondaar is, weet ik niet." Zij weten het allemaal zo nodig, maar hij zegt: "Dat weet ik niet. Op basis van waarneming kan ik dat niet beoordelen." Dus zij weten het allemaal wel, maar hij zegt: "Of dat waar is, dat weet ik niet. Maar één ding weet ik: dat ik die blind was, op dit moment kan zien. Dat weet ik wel."⟨/p>
⟨p>Nou, die is geweldig in zijn eenvoud en in zijn naïviteit. Maar dit was gewoon een ervaringsgegeven; dit wist hij. "I once was blind, but now I see." Dat is die bekende frase uit het lied Amazing Grace. Die uitdrukking "één ding" is een hele mooie, want je vindt dat vaker in de Bijbel. Zal ik er een paar noemen? In Psalm 27 zegt David: "Eén ding heb ik van de Heer, van Yahweh, gevraagd, dit zoek ik: te verblijven in het huis van Yahweh al de dagen van mijn leven, om de liefelijkheid van Yahweh te aanschouwen en om te onderzoeken in zijn tempel." Eén ding heb ik van de Heere begeerd. Eén ding.⟨/p>
⟨p>In Markus 10 lees je over de rijke jongeling. Jezus keek hem liefdevol aan en zei tot hem: "Eén ding ontbreekt u: ga heen, verkoop al wat je hebt en geef het aan de armen." Die man had vele dingen, maar één ding ontbrak hem. Ik ben trouwens nog eentje vergeten, van Maria en Marta: "Marta, u maakt u bezorgd om vele dingen, maar één ding is slechts nodig." En Maria had het goede deel gekozen. Wij denken natuurlijk dat het leven complex is — dat wordt ons ook aangepraat — en dat het zoveel is. Maar de Heer zegt: als je helemaal naar de kern toe gaat, dan gaat het om één ding. David wist het en de Heer zegt het ook: één ding is slechts nodig.⟨/p>
⟨p>En ja, deze mag ook niet ontbreken in dat rijtje: Filippenzen 3. Paulus had vele dingen achter zich liggen waarop hij zich ooit beroemde. Een van die dingen was: "Ik was een Farizeeër, een Hebreeër der Hebreeën, besneden op de achtste dag, naar de gerechtigheid der wet onberispelijk." Op al die dingen kon hij zich beroemen naar het vlees, maar sinds hij op de weg naar Damaskus in het licht had gestaan, is alles anders. Nu zegt hij: "Eén ding doe ik: vergetende hetgeen achter mij ligt en mij uitstrekkende naar hetgeen voor mij ligt, jaag ik naar het doel, om de prijs van de roeping Gods die van boven is in Christus Jezus." Ook weer één ding. En de blindgeborene belijdt datzelfde: op een heleboel dingen kan ik geen antwoord geven, maar één ding weet ik: ik was altijd blind en nu kan ik zien.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4570" title="Speel af vanaf 01:16:10">▶ 01:16:10⟨/button> ⟨span>Het Cynisme van de Elite: Discipelen van Mozes⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Zij dan zeiden tot hem: "Wat deed hij met jou? Hoe opende hij jou de ogen?" Ook die vraag had nu een paar keer geklonken. Hij antwoordde hen... Nou, hij zei... De blindgeborene zelf wordt het een beetje zat: "Ik zei het jullie reeds. Jullie luisteren niet. Jullie zijn blijkbaar ook doof. Ja." Het is trouwens ook wel heel vrijmoedig van die man. Want ik bedoel, hij was altijd de bedelaar geweest en nu wordt hij door de leidslieden aangesproken en nu zegt hij: "Ik zei het jullie toch? Jullie luisteren niet."⟨/p>
⟨p>Waarom willen... nou wordt het helemaal mooi, want nu wordt het echt bijtend: "Waarom willen jullie het opnieuw horen? Willen jullie soms zijn leerlingen worden?" Het is natuurlijk vol cynisme. Mensen die erbij stonden en dit aanhoorden, die moeten kromgelegen hebben. Ja, dat lijkt mij wel, ja. Je wilt het nog een keertje horen? Je wilt horen dat ik hem de eer geef? Eren wie ere toekomt, toch? "Willen jullie soms zijn leerlingen, zijn discipelen worden?" Nou ja, je begrijpt het wel, wat het dan wordt.⟨/p>
⟨p>Want als je dan in de eerste plaats stelt: "Eén ding weet ik" – maar dat konden zij ook niet ontkennen – en nu vervolgens: ze vragen naar de bekende weg. En dan zeg je: "Ja, moet ik het gaan herhalen?" En ze hadden er niet van terug. Dat is een typisch menselijke reactie: als je niet in de waarheid staat en je kunt iemand niet gewoon een fatsoenlijk antwoord geven, dan ga je schelden. Dat is het altijd. Dan weet je eigenlijk al genoeg op het moment dat je in die sfeer komt, want dan heb je... Ja, feitelijk wel. Dat ook weer wel. Maar zij scholden hem uit en ze zeiden: "Jij bent een leerling van hem, maar wij zijn leerlingen van Mozes."⟨/p>
⟨p>Jij bedoelt te zeggen... ja, dat klopt wel. Jullie leven onder die bedekking. Ja, het is waar en tegelijkertijd ook weer niet. Want ik wil wijzen op wat er in Johannes 5 staat, in vers 46. Eigenlijk een soortgelijke discussie. Dit is dus naar aanleiding van die genezing van die man in Bethesda. En dan zegt de Heer tegen hen, als zij zich dan ook op Mozes beroemen: "Want indien jullie Mozes geloofden..." Dat zeggen jullie toch? Jullie zijn toch zijn leerlingen? "Nou, als jullie in Mozes geloven, dan zouden jullie ook mij geloven, want hij heeft over mij geschreven." Ja, precies. Dus: jullie zijn weer leerlingen van Mozes? Nou, dan zou je in mij moeten geloven, want hij heeft over mij geschreven.⟨/p>
⟨p>Ja, en je begrijpt: de boosheid neemt nu alleen nog maar toe, en het venijn. "Wij weten..." – dat is nog steeds die farizeese, Joodse reactie – "Wij weten dat God tot Mozes heeft gesproken." Ja, dat is ook zo. Dat is duidelijk. We hebben de roeping bij de berg Sinaï, bij die brandende braamstruik... God heeft tot Mozes gesproken. "Dat weten wij," zeggen zij. Dat klopt. Maar dan zeggen ze: "Van deze weten wij niet vanwaar hij is." En daar bedoelen ze natuurlijk niet mee te zeggen dat ze niet weten dat hij uit Nazareth komt. "Wij weten niet wat zijn geloofsbrieven zijn, waarmee hij zich kan legitimeren." Wat trouwens ook niet waar is, want daar waren getuigenverslagen van. Denk alleen maar aan Johannes de Doper, die zij zo hoog hadden staan. Ja, of in ieder geval... nou ja, die heeft veel erkenning gehad bij het Joodse volk en die heeft van hem getuigd. En die heeft ook trouwens getuigd dat de hemel openging bij de Jordaan, weet u wel. Dus: wij weten dat God tot Mozes heeft gesproken? Ja, maar God heeft ook tot hem gesproken.⟨/p>
⟨p>En de mens antwoordde en zei tot hen: "In dit is het toch wonderbaarlijk." Dus nu gaat die ex-blinde, om zo te zeggen, zeggen van: "Het is toch wonderbaarlijk dat jullie niet weten vanwaar hij is, maar hij mij de ogen opent." Dus iedere keer hadden we gezegd: "Wij weten, wij weten." En nu zeggen ze: "Ja, wij weten niet vanwaar hij is." Nee, dat weten jullie dan niet. Maar hij heeft mij de ogen geopend. Ja, dat wilden zij niet zien. Wie is nou eigenlijk blind? Zo eindigt trouwens het hoofdstuk ook.⟨/p>
⟨p>En dan zeggen ze: "Wij weten dat God geen zondaars hoort, maar indien iemand eerbied heeft voor God en zijn wil doet, die hoort hij." Dat is hun verklaring. Want nog steeds borduren ze erop voort van: ja, hij heeft de sabbat geschonden volgens onze regels. Hij heeft de sabbat geschonden en hij is dus een zondaar. En dus zou God hem niet horen en dus kan hij nooit dit wonder hebben verricht. Ja, hoe blind kun je zijn?⟨/p>
⟨p>En dan: "Vanuit de aeon" – of in de NBG-vertaling staat dan "van eeuwigheid af", maar dat staat er niet. Er staat: "Vanuit de aeon." Of eigenlijk: "Vanaf de aeon." Hoe ver je ook teruggaat in dit wereldtijdvak. Dat is begonnen bij Noach, deze aeon waar we nu in leven. Het gaat nu eigenlijk te ver om dat aan te tonen, maar deze aeon is begonnen in de dagen van Noach, na de zondvloed. Nou, sinds die tijd is het niet gehoord dat iemand de ogen van een blindgeborene opent. Ik bedoel, dat er al blinden het zicht weer kregen, tot je dienst, dat is op zich natuurlijk ook een wonder. Maar iemand, in dit geval een volwassen man, die nog nooit gezien heeft en vanaf zijn geboorte blind was... en dan zeggen zij: "Dat is nog ongehoord in deze hele aeon." Het hele wereldtijdperk vanaf de dagen van Noach heeft dat nog nooit plaatsgevonden, is dat nooit gebeurd. Ja, en dan: "Als deze niet van God was, kon hij niets doen."⟨/p>
⟨p>Wacht eventjes hoor, nu moet ik even dezelfde Bijbel erbij pakken. Ja. Dit is uiteraard – want ik weet eigenlijk niet of ik het zojuist goed vermeldde – dit zegt de blindgeborene. Ja, ja, ja. Ja, ja, nee. Nou, ik dacht: hoe zit dat nou? Dit kan niet. Nee. Dus wacht eventjes hoor. Dit is vanaf vers 31. Ja, neem me niet kwalijk. Hier heb ik geen goed verslag van gedaan.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5072" title="Speel af vanaf 01:24:32">▶ 01:24:32⟨/button> ⟨span>De Bedelaar Onderwijst: een Ongehoord Wonder⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Vanaf vers 31 is de blindgeborene aan het woord. Ja, dat was al zo trouwens in vers 30. De man antwoordde en zeide tot hen: "In dit is toch het wonderbaarlijke, dat jullie niet weten vanwaar Hij is, maar mij de ogen opent." Hij gaat dus gewoon verder: "Wij weten dat God geen zondaars hoort, maar indien iemand eerbied heeft voor God en Zijn wil zou doen, die hoort Hij." Vanuit de aeon is het niet gehoord dat iemand de ogen van een blindgeborene opent. Als deze niet van God was, had Hij niets kunnen doen.⟨/p>
⟨p>Zij antwoordden en zeiden tot hem: "Je bent geheel in zonden geboren en jij onderwijst ons?" Nu gaan ze uiteindelijk daar een punt maken. Ze hebben niets tegen deze man in te brengen, inhoudelijk, in argumenten. Nu gaan ze vooral wijzen op het feit dat die man altijd een blinde en een bedelaar was, terwijl zij de elite waren. En nu gaat die man hen onderwijzen! Ze konden er simpelweg niet mee overweg. Uiteindelijk is dat wat we dan lezen: "En zij wierpen hem buiten."⟨/p>
⟨p>Dat wat ze hadden overeengekomen, overkomt nu deze man. En waarom overkomt het hem? Omdat hij van de waarheid getuigt, en daar hebben ze niet van terug. Dat is een universeel principe. Ik vind het prachtig. Ik heb juist mijn GoedBericht-stukje van vandaag — ik schrijf elke dag nieuwe stukjes — aan dit vers gewijd. Misschien is het goed om daar dan ook vanavond mee af te sluiten, want het lukt toch niet meer om het hele hoofdstuk af te ronden. We hebben voor ons doen toch al aardig wat meters gemaakt deze avond.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5207" title="Speel af vanaf 01:26:47">▶ 01:26:47⟨/button> ⟨span>Uitgeworpen en Buiten de Legerplaats Gevonden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Nog even over vers 35, dat is zo mooi. Die man was uitgeworpen, en Jezus hoorde dat ze hem uitgeworpen hadden en vond hem. Er gaat nog veel meer gebeuren, want zijn ogen waren nu al geopend, maar nu gaat de Heer hem nog veel meer laten zien over wie Hij is en waar het hem ook toe brengt.⟨/p>
⟨p>Ik vind het zo prachtig dat deze man was buitengeworpen. Want wie vindt hij buiten? De Heer. Niet in de synagoge. Als je Christus wilt leren kennen, moet je niet daarbinnen zijn, maar dan moet je erbuiten wezen. Buiten de gevestigde orde ben je een outcast. Dan ben je misschien een ketter, of ik weet niet wat allemaal. Maar als je de Heer werkelijk wilt leren kennen, dan moet je erbuiten wezen. Waar misschien helemaal geen eer te behalen valt, waar je niet meetelt en waar je doodgezwegen wordt. Nee, maar het is daar goed toeven, want daar vind je Hem. En wat maakt het dan uit dat er geen menselijke erkenning is? So what?⟨/p>
⟨p>Wat denk je nou werkelijk? Zou deze man daar erg mee gezeten hebben? Hij was zojuist genezen, nu kon hij zien. Hij had licht in de ogen. En nu was hij buitengeworpen, maar reken maar dat die man het ervoor overgehad heeft om nu zo miskend te worden. "Once I was blind, but now I see."⟨/p>
⟨p>En daarbuiten, daar vond de Heer hem. En daar vind je ook de Heer trouwens: buiten, niet binnen. Zullen we het voor vanavond daarbij laten? Dan zullen we de volgende keer, Deo Volente, het slot van het hoofdstuk nog bespreken en wellicht ook verdergaan bij hoofdstuk 10.⟨/p>