⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie: de Unieke Positie en Stijl van het Johannes-evangelie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hartelijk dank, Arie, voor dit welkomstwoord en dat je de aftrap hebt gegeven voor dit nieuwe seizoen. We zijn ook heel blij dat jullie dit pand weer ter beschikking hebben gesteld voor deze activiteiten. We zien ernaar uit om met elkaar weer verder te gaan met de bespreking van het Johannes-evangelie. Maar u ziet, dat zijn we al een tijdje aan het doen, want inmiddels is dit de 28e studie en we zijn inmiddels gearriveerd in hoofdstuk 8. We hebben dat drie maanden geleden niet helemaal meer kunnen afsluiten; dat gaan we vanavond, naar ik verwacht, wel doen. Het lijkt mij een goed idee om zo aan het begin van dit seizoen nog eens eventjes de puntjes op de i te zetten en een algemeen overzicht te geven van dit evangelie specifiek. Het heeft denk ik niet zo heel veel zin om nu het direct voorafgaande nog eens terug te halen, maar wel om stil te staan bij het bijzondere karakter van dit evangelie.⟨/p> ⟨p>Het Johannes-evangelie staat daar min of meer tegenover, zo wordt dat door de experts altijd aangeduid. Het maakt in elk geval geen deel uit van de zogenaamde synoptische evangelieën. Synoptisch wil zeggen 'overzicht' en in dit verband betekent dat Mattheüs, Markus en Lukas. Dat zijn drie evangelieën die uiteraard alle drie ook weer een eigen invalshoek hebben. Ze schilderen een eigen portret van de Heer Jezus en zijn geschiedenissen. Maar niettemin: ze lopen parallel. Er zijn passages die als twee druppels water op elkaar lijken. En daarom, van die evangelieën—Mattheüs, Markus en Lukas—is Markus weliswaar veruit het kortst, maar de wijze waarop de dingen worden beschreven loopt inderdaad gewoon parallel. Dus synoptisch. Johannes wijkt daar compleet van af. Het is een totaal ander evangelie.⟨/p> ⟨p>Men zegt ook, en ik denk dat dat heel aannemelijk is, dat het Johannes-evangelie eigenlijk voortborduurt op de toen reeds bestaande evangelieën van Mattheüs, Markus en Lukas. Misschien zijn er nog wel meer in omloop geweest. In elk geval zijn ze niet terechtgekomen in de selectie van het Nieuwe Testament, maar dat is een verhaal apart. Het is ook Johannes die vaak de kennis van de andere evangelieën al veronderstelt. Opmerkelijk is dat er bijvoorbeeld heel weinig overlap bestaat tussen Johannes en de drie andere, zogenaamde synoptische evangelieën. Uiteraard reken ik dan even niet de clou mee waar alle vier de evangelieën mee eindigen, namelijk de geschiedenis van kruisiging en sterven en de opstanding van de Heer Jezus. Want dat hebben ze inderdaad allemaal gemeen. Maar de hele aanloop is van een totaal andere orde. Er is heel weinig overlap.⟨/p> ⟨p>Om maar een paar voorbeelden te geven: in Mattheüs, Markus en Lukas wordt de doop van de Heer Jezus heel uitdrukkelijk beschreven. Ook als inleiding, als introductie tot de rest van de evangeliebeschrijving. Bij Johannes vind je dat niet. Nou ja, er is wel een verwijzing naar die doop in de Jordaan, in Johannes 1 ook, maar de doop zélf wordt niet beschreven. Om nog een voorbeeld te geven: Mattheüs, Markus en Lukas beschrijven alle drie de verzoeking, de beroemde verzoeking in de woestijn. In Johannes ontbreekt het. De verheerlijking op de berg vinden we in alle drie de evangelieën, maar niet bij Johannes. In Johannes treffen we ook geen gelijkenissen aan, zoals we die met name in Mattheüs, maar ook in Markus en in Lukas aantreffen. Dat zijn nogal opvallende ontbrekingen.⟨/p> ⟨p>Aan de andere kant is de beschrijving van Johannes tamelijk uitgebreid. Het zijn 21 hoofdstukken, maar een aantal daarvan is erg lang. Bijvoorbeeld hoofdstuk 8 waar we nu nog steeds mee bezig zijn; dat heeft 59 verzen. Het heeft dus een aantal extreem lange hoofdstukken. Er ontbreken dan wellicht allerlei zaken, waaronder een heleboel andere wondertekenen, maar daarentegen is het Johannes-evangelie gebouwd rondom zeven wondertekenen die de Heer heeft verricht. Ook dat getal is markant. Maar laat ik eerst even een paar geschiedenissen noemen die Johannes als enige wél vermeldt. Bijvoorbeeld de bruiloft te Kana, Johannes 2. Zoek het maar op, in de andere evangelieën tref je dat niet aan. De genezing te Bethesda evenmin, in hoofdstuk 5. De genezing van de blindgeborene, waar we misschien vanavond al aan toekomen in hoofdstuk 9, vinden we alleen bij Johannes. De opwekking van Lazarus, waar heel hoofdstuk 11 over gaat, vinden we eveneens alleen bij Johannes.⟨/p> ⟨p>De gesprekken in de opperzaal zijn ook zoiets eigenaardigs. Want weliswaar wordt in Mattheüs, Markus en Lukas een beschrijving gegeven van het laatste Pesach, of het avondmaal dat de Heer Jezus gevierd heeft, maar de gesprekken daaromheen vermeldt Johannes. En nogal heel uitgebreid ook: hoofdstuk 13 tot en met 17, de gesprekken in de opperzaal. Of wat dacht u van de visvangst na de opstanding? Dat de Heer Jezus met een zevental van de discipelen daar bij het meer van Galilea het bevel geeft om het net aan de andere kant van het schip uit te werpen, en dat ze dan 153 grote vissen vangen. Weet u waar die geschiedenis staat? Alleen bij Johannes.⟨/p> ⟨p>Nou, ik kan nog wel even doorgaan. Ik geef een aantal markante verschillen aan: wat ontbreekt enerzijds en anderzijds wat juist Johannes als enige wel vermeldt. Maar dat lijkt me op zich al genoeg, deze opsomming, om in te zien dat deze beschrijving van een totaal andere orde is. En dan heb ik het nog niet eens over de stijl die Johannes hanteert. Een bekend gegeven is dat zijn taalgebruik heel eenvoudig is. Wat betreft zijn woordenschat; ik heb het niet nageteld, maar ik heb me laten vertellen dat Johannes zo'n duizend Griekse woorden gebruikt. Dat is relatief weinig. Vooral afgezet tegen de andere evangelieën. Misschien is dat de reden, of het is in ieder geval één van de redenen, waarom het Johannes-evangelie ook de reputatie heeft een simpel evangelie te zijn. In woordgebruik is het inderdaad eenvoudig. We hebben er al verschillende keren bij stilgestaan, en het is bij sommigen trouwens nóg steeds een gebruik: als ze iemand vertrouwd willen maken met de Bijbelse boodschap, wat geef je dan? Een Johannes-evangelie. Of dat nou zo verstandig is, daar hebben we het nu even niet over, maar het gaat me eventjes om de verklaring van het fenomeen dat het een simpel evangelie heet te zijn.⟨/p> ⟨p>Trouwens, er is nog een reden waarom het heel simpel overkomt. Het is heel zwart-wit. Als ik het even in die termen mag zeggen: Johannes is een zwart-witfilm. Het kent heel veel contrasten van waarheid en leugen. Leven en dood. Licht en duisternis. Noem maar op, van dat soort contrastparen wemelt het in het Johannes-evangelie. Dat maakt de beschrijving inderdaad heel zwart-wit. Johannes kent weinig nuance en allerlei kleurschakeringen, om even in de beeldspraak te blijven, in tegenstelling dus tot de andere evangelieën. Dat is heel karakteristiek voor de stijl die Johannes hanteert. Trouwens, dat komt dan ook weer terug in de brieven die hij geschreven heeft. Dan wil ik nog iets opmerken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="562" title="Speel af vanaf 09:22">▶ 09:22⟨/button> ⟨span>Twee Dia's op Elkaar: de Aardse Wandel Bezien met de Hemelse Kennis van Nu⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Voor degenen die inmiddels al een heleboel studies hebben gevolgd, die weten wel een beetje hoe dat in elkaar steekt. Maar het lijkt me toch goed om dat nog eens even op te merken. Johannes verhaalt Jezus' geschiedenis vanaf Zijn openbare optreden, want over de tijd daarvoor wordt niks vermeld. De evangeliën zijn eigenlijk ook geen biografieën of een persoonlijke verantwoording. Ook Johannes' evangelie maakt daarop geen uitzondering. Hij beschrijft de laatste drieënhalf jaar van Zijn leven hier op aarde, maar het grootste gedeelte van Zijn leven is dus een onbeschreven blad. Daar weten we eigenlijk niks van. Iets over de gebeurtenissen rondom Zijn geboorte, en alleen Lukas vermeldt dan nog wat Hij op twaalfjarige leeftijd gedaan heeft. Weet u wel, die drie dagen in de tempel. En that's it. Meer weten we niet over Zijn jeugd. Dat Hij bezig was met de dingen van Zijn Vader, dat is wel duidelijk. Dat is eigenlijk het enige wat we weten van wat Hij gedaan heeft in Zijn jeugd.⟨/p> ⟨p>Maar goed, Johannes verhaalt Jezus' geschiedenis. En ik noem dat eventjes zo, want dat is de uitdrukking die wij tegenwoordig heel dikwijls gebruiken: met de kennis van nu iets beschrijven. Ze zeggen weleens: je moet een geschiedenis van vroeger, iets wat in het verleden gebeurd is, niet bekijken met de kennis die je nu hebt. Want dan leg je er dingen in die, om het met een mooi woord te zeggen, een anachronisme zijn. Een anachronisme, dat is bijvoorbeeld keizer Napoleon die in de auto zit. Dat kan niet, want toen Napoleon keizer was, was er nog geen auto. Dat noemen ze een anachronisme, dat is eigenlijk een zonde tegen de tijd; die dingen passen niet bij elkaar.⟨/p> ⟨p>Maar wat Johannes doet: hij beschrijft achteraf de geschiedenis van de Heer Jezus, dat wil zeggen die laatste jaren van Zijn leven en Zijn publieke optreden, maar dat doet hij met de kennis die hij inmiddels heeft. Hij kijkt dus terug. Ik zei al, hij heeft dit evangelie als laatste geschreven. Meestal zegt men dat hij volgens de traditie heel oud geworden zou zijn en dat hij dit op negentigjarige leeftijd geschreven zou hebben. Maar we hebben er al eens een keertje eerder bij stilgestaan: dit evangelie geeft zélf aanleiding om aan te nemen dat dit geschreven is – weliswaar als laatste – maar nog vóór de val van Jeruzalem. Dat zijn hele interessante aanwijzingen.⟨/p> ⟨p>Als ik dan toch aan het bladeren ben, ik heb hier hoofdstuk 5. Dan zie je... ik zal één voorbeeld geven. Er staat in Johannes 5 vers 1: "Daarna was er een feest der Joden en Jezus ging op naar Jeruzalem. Nu is er te Jeruzalem bij de Schaapspoort een bad." Hé! "Nu is er te Jeruzalem bij de Schaapspoort een bad." Als Johannes dit had geschreven in het jaar 90, toen Jeruzalem al helemaal met de grond was gelijkgemaakt, dan was er helemaal geen Schaapspoort meer, want er stond geen steen meer op de andere. Dan had Johannes geschreven: "Nu wás er te Jeruzalem bij de Schaapspoort...". Nee, maar hij schrijft: "er is". Dat betekent dus dat het nog intact was. En dat duidt er dus op dat dit evangelie inderdaad geschreven is nog voor de val van Jeruzalem. Dus toch aanzienlijk vroeger dan gewoonlijk wordt verondersteld. Er zijn nog meer aanwijzingen in die richting, gewoon puur vanuit het evangelie zelf. En dat vind ik heel wat meer waard dan hoeveel andere getuigen vanuit buitenbijbelse bron dan ook.⟨/p> ⟨p>Nog eventjes terug hierop, want dit was eventjes een uitweiding. Johannes verhaalt Jezus' geschiedenis met de kennis van nu. Ik gebruik eventjes dit beeld: je hebt twee dia's en die leg je op elkaar. Dat zijn transparante afbeeldingen. Die leg je dan op elkaar en dan zie je de dingen door elkaar lopen. Nou, dat is ook een beetje de literaire stijl die Johannes hanteert. Johannes wist inmiddels zoveel meer. Maar, en dat is heel boeiend, Johannes heeft inmiddels ook kennisgenomen van Paulus. En met díe kennis – en dat bedoel ik ook met de kennis van nu – gaat hij schrijven. Want vergis u niet, het geheimenis dat Paulus bekendgemaakt heeft, dat zegt hij ook in Efeziërs 3, dat heeft hij in de eerste plaats bekendgemaakt aan de apostelen. Ik heb er geen diaatje van, maar in Efeziërs 3 vers 5 staat dat. Het geheimenis is aan Paulus bekendgemaakt, maar via Paulus aan de apostelen en vervolgens aan al de heiligen.⟨/p> ⟨p>Maar goed, er zijn zoveel aanwijzingen dat Johannes, als hij dan terugblikt op het leven van de Heer Jezus en daarover gaat schrijven, dat doet met de kennis die hij inmiddels heeft. En dan ziet hij allerlei dingen, herkent hij patronen die hij inmiddels kent en die hij nu ook herkent in de geschiedenis. Patronen die er allemaal in verborgen liggen. Het klinkt wat abstract, maar laat ik een voorbeeld geven. Je valt daarover als je het aandachtig leest, maar bijvoorbeeld de Heer Jezus wordt voorgesteld als de Zoon die nu in de hemel is. Er staat in Johannes 3 vers 13, als de Heer Jezus in gesprek is met Nicodemus, dan wordt er ineens gesproken over de Zoon des mensen die in de hemel is. Dan denk je: dat is weer zo'n anachronisme, dat was toen toch nog niet zo? Nee, maar kijk, dat zijn weer die twee transparante dia's die op elkaar liggen.⟨/p> ⟨p>Nog een voorbeeld. Vanaf het begin van het evangelie wordt de Heer Jezus voorgesteld als verworpen door de Zijnen. "Hij kwam tot het Zijne en de Zijnen hebben Hem niet aangenomen." Dat wordt meteen in hoofdstuk 1 vers 10 en 11 al aangegeven. Het wordt niet zó voorgesteld dat de Heer Jezus zich presenteert en dat je dan in de loop der tijd de ontwikkeling ziet van dat Hij verworpen wordt. Nee, Johannes gaat er in zijn beschrijving op voorhand al van uit: het volk heeft Hem verworpen. Met de kennis van nu. Achteraf ziet hij dat zo. Dus hij kiest daar ook voor die stijl. Het is in feite ook een literaire vorm die hij kiest. Dat is heel apart.⟨/p> ⟨p>Ik heb nog iets, ik zet zo drie, vier dingen op een rijtje. Er staat, en dat veronderstel ik even als bekend: de Heer Jezus was uitsluitend – dat zegt Hij ook bij meerdere gelegenheden – gezonden tot de verloren schapen van het huis Israëls. Dat is waar. Niettemin zien we in type al de boodschap dat het door Israëls ongeloof naar de natiën gaat. Precies het thema feitelijk van Paulus. We hebben dat al zo vaak gezien. De geschiedenis van de Samaritaanse vrouw, waar Hij twee dagen in Samaria vertoefde. Of de spijziging van de vijfduizend, noem maar op. We hebben daar inmiddels al zo vaak bij stilgestaan. Weliswaar zijn dat ontwikkelingen die zich later voltrokken, maar Johannes blikt terug op de geschiedenis van de Heer Jezus en hij ziet dat allemaal al daarin, in die geschiedenis, verborgen. Dat is opmerkelijk. Dat maakt dit evangelie ook zo heel bijzonder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1081" title="Speel af vanaf 18:01">▶ 18:01⟨/button> ⟨span>Een Verborgen Boodschap voor een Niet-joods Publiek⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wat trouwens ook eigenaardig is... we hebben daar geloof ik tot dusver nog niet zo heel vaak aandacht aan gegeven, maar Johannes schrijft zijn evangelie voor een niet-Joods publiek. En dat vindt u misschien verbazingwekkend, maar het is toch echt zo. Johannes was een apostel van de besnijdenis, dat is waar. Galaten 2 vers 9 zegt dat zelfs expliciet. Niettemin schrijft Johannes zijn evangelie in ieder geval óók voor een niet-Joods publiek.⟨/p> ⟨p>Dat zie je in allerlei dingen terug. Dan zegt hij bijvoorbeeld in hoofdstuk 1 vers 42, wanneer Andreas bij Petrus komt — of toen nog Simon — dat Andreas zegt: "Wij hebben gevonden de Messias," en dan staat erbij: "hetgeen betekent de Christus." Nou, zo'n uitleg geef je niet aan een Jood, want die weet wel wat Messias betekent. Het is een Joodse term. Nee, als hij zoiets uitlegt, dan geeft dat dus aan dat het niet-Joden zijn die dat lezen. Zij zeggen: "Ah, wat betekent dat? Dat is de Christus, de Gezalfde."⟨/p> ⟨p>In hoofdstuk 2 vers 6 lees je bijvoorbeeld in de geschiedenis van de bruiloft te Kana, dat er zes stenen watervaten waren neergezet 'volgens het reinigingsgebruik der Joden'. Dat zeg je alleen maar als je voor niet-Joden iets duidelijk wilt maken. Als je een Joods publiek hebt en veronderstelt alleen Joodse lezers te hebben, dan hoef je dat er niet bij te zetten. Er wordt trouwens heel vaak vertaald naar het Grieks. Denk aan Maria die daar voor Jezus neervalt en zegt: "Rabboni", hetgeen betekent: mijn meester. Zulke dingen.⟨/p> ⟨p>Nou ja, en dan ook nog iets als het gaat over die 'kennis van nu'. Heel vaak wijst Johannes op de interval van twee dagen. Dat is twee dagen in Samaria, en na die twee dagen komt Hij in Bethesda. Dat was op de derde dag. Die patronen van twee... dat heeft alles te maken met de tussentijd van twee millennia, en na die twee millennia breekt het derde millennium aan. De grote dag, de bruiloft. "Op de derde dag was er een bruiloft." Ja, dat was na twee dagen. Dat patroon van die twee dagen wordt trouwens ook nog op andere manieren aangeduid en vind je overal terug.⟨/p> ⟨p>Wat ik hiermee even aangeef, is dat Johannes dus op een hele aparte manier terugblikt op het leven van de Heer Jezus. Hij veronderstelt de geschiedenis an sich als bekend. Die was ook al uitgebreid beschreven; daarvan hebben we Mattheüs, Marcus en Lukas. Het was dus niet nodig om daar nog eens een keertje dunnetjes iets soortgelijks aan toe te voegen. Dat doet hij ook niet. Het is een heel andere benadering.⟨/p> ⟨p>De tegenwoordige positie van Christus vandaag — verborgen, verworpen door Zijn volk en nu in het verborgene gaand naar de natiën — dat fenomeen ziet hij allemaal op een verborgen wijze terug in de geschiedenis die hij dan verhaalt. Dus dat maakt deze beschrijving echt heel uniek.⟨/p> ⟨p>Nou, daar wilde ik het eventjes bij laten. Dat was even een startschot om dat allemaal nog eens goed in herinnering te roepen. Voor een deel is dit misschien ook wat nieuw, maar het lijkt me heel leerzaam en ook heel goed om je te realiseren wat de insteek van Johannes is. En dat hij niet zomaar iets toevoegt aan wat we toch al hadden. Nee, de aanpak is een totaal andere.⟨/p> ⟨p>Dat weet je natuurlijk op voorhand al, want het is geïnspireerd. Je kunt het hebben over de literaire stijl, de vorm die hij kiest en de beperkingen die hij misschien had qua woordenschat, maar dat is allemaal de vlakke benadering. De platte benadering. Aardse verklaringen. Misschien heeft Johannes er ook zo zijn eigen gedachten bij gehad, natuurlijk. Maar vergis u niet: er is uiteindelijk maar één Auteur. En Die heeft Johannes' hand vastgehouden en Die heeft die woorden ingeblazen, geïnspireerd. Dat bedoel ik er ook mee te zeggen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1398" title="Speel af vanaf 23:18">▶ 23:18⟨/button> ⟨span>Johannes 8 Vers 51: het Woord Bewaren en de Dood Niet Zien tot in de Aion⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nou, laten we dan met deze overwegingen vervolgens de draad gewoon weer oppakken in hoofdstuk 8. Het slot van hoofdstuk 8, want daar waren we dus gebleven. Er waren hele heftige gesprekken aan vooraf gegaan. Daar zijn we de vorige keer mee afgesloten. Ja, dat is het laatste geweest wat we vorig seizoen hebben besproken. Het was het hoogtepunt, of beter gezegd het dieptepunt, in de confrontatie tussen de Heer Jezus en de Joodse leiders te Jeruzalem. Dit valt allemaal—daar hebben we het wel over gehad, maar ook dat wil ik nog eventjes erbij gezegd hebben—een half jaar, of een krap half jaar, voor de uiteindelijke kruisiging van de Heer Jezus.⟨/p> ⟨p>We lezen in hoofdstuk 7 nog dat Hij naar het Loofhuttenfeest ging. Dat was een half jaar voor Zijn kruisiging. De Heer Jezus is gekruisigd met Pascha. Het Loofhuttenfeest was een half jaar daarvoor. Precies zes maanden verschil. Nou, dit is nog weer ietsje later. Dus dat zal in oktober, november geweest zijn. En de Heer Jezus is dan in maart, april gekruisigd en ook opgestaan, Godzijdank.⟨/p> ⟨p>En goed, het contrast wordt ook steeds groter. Het wordt voor Johannes in die zin dus ook steeds minder moeilijk om het zwart-wit te schilderen. Want de verhoudingen worden echt zo contrastrijk. Het is zwart tegenover wit, licht tegenover duisternis, dood tegenover leven. En dan pak ik zoals gezegd de draad hier op bij vers 51.⟨/p> ⟨p>"Amen, amen, Ik zeg jullie..." Voorwaar, voorwaar. Amen is eigenlijk ook feitelijk Hebreeuws. Overigens staat het in het Grieks en het is een internationaal woord geworden, amen. Zoals halleluja dat ook is. Amen, amen. Maar het betekent: het is waar. De grap is, in dat woord amen, daar zit het Hebreeuwse werkwoord voor geloven nog in. Waarbij de gedachte is dat geloven betekent dat je iets voor waar houdt. Voor waar dus, hè? Ja, precies, je beaamt het. Abraham geloofde God, staat er in Genesis 15 vers 6. Maar dan staat er inderdaad dat Hebreeuwse woordje voor amen, of het woord dat daaraan gekoppeld is, zeg maar. Amen. Geloven. Waarachtig. Zo is het. Dat is waar.⟨/p> ⟨p>Amen. Voorwaar, voorwaar, Ik zeg jullie... En Hij spreekt hier nog steeds tegen Zijn opponenten. Dat blijkt vanzelf wel. Want het heftige gesprek is nog niet ten einde. "Indien iemand mijn woord zou bewaren, hij zou de dood niet zien in de aion." U weet, ik heb hier een zo letterlijk mogelijke vertaling, dus het wijkt wat af van de Statenvertaling en de NBG-vertaling. Maar vandaar ook de aion. Niet 'eeuwigheid', maar de aion. "Indien iemand mijn woord zou bewaren, hij zou de dood niet zien in de aion."⟨/p> ⟨p>Als je het zo zegt, dan weet je eigenlijk al dat het misverstaan gaat worden. Want dat is ook eigenaardig. In Johannes 7 was dat ook zo, maar we hebben er inmiddels heel wat meer voorbeelden van gezien. Ik zou ze niet eens zo direct kunnen opsommen, maar ik herinner me wel dat ik er al diverse keren op gewezen heb, dat als je van kwade wil bent, dan kun je het verkeerd opvatten. Ik zeg erbij: als je van kwade wil bent, dan kun je dit volkomen misverstaan en daar een foute uitleg aan geven. En, laat ik het voorzichtig zeggen, ik heb sterk de indruk dat de Heer Jezus dit met opzet doet. Want feitelijk, als je het zegt op een manier die fout opgevat kán worden, dan selecteer je daarmee al je luisteraars op voorhand. Namelijk de mensen die van kwade wil zijn en die jou dus zullen misinterpreteren, én degenen die wel oren hebben om te horen en die het wel begrijpen. Nou, dat waren er hier in dit geval niet veel.⟨/p> ⟨p>En ik zei al: dit woord kan je verkeerd opvatten, en dan gebeurt het ook. Laat ik eerst meteen eventjes zeggen, als je het goed opvat en zoals de Heer het ook inderdaad bedoelt—dat blijkt dan ook wel: "Indien iemand mijn woord zou bewaren, hij zou de dood niet zien in", of eigenlijk "tot in de aion". Waar Hij het over heeft is: hij zou de dood niet zien. Dat wil zeggen, degene die opgestaan is in de opstanding zal aionisch leven ontvangen. Dat wil zeggen, hij zal opstaan en dan het leven van de aion ontvangen. En dan de dood niet zien. Dat is wat Hij bedoelt te zeggen.⟨/p> ⟨p>En ik zal u even meenemen naar Johannes 6 vers 40, dan bladeren we dus even terug. Want de Heer Jezus bedoelt hier helemaal niet te zeggen dat zij niet zouden sterven. Zo is het ook niet gegaan. Toen Johannes dit trouwens optekende, toen waren er al heel wat van zijn collega-apostelen overleden. Die het woord wel degelijk hebben bewaard, maar niettemin toch gestorven zijn. Nee, laten we even naar Johannes 6 vers 40 toegaan. Daar staat dit: "Want dit is de wil van mijn Vader, opdat een ieder die de Zoon aanschouwt en gelooft in Hem, dat hij zou hebben aionisch leven." Eeuwig leven. Leven dat hoort bij de eeuw.⟨/p> ⟨p>En er staat bij: "En Ik zal hem doen opstaan in de laatste dag." Over die laatste dag hebben we het ook al verschillende keren gehad, want dat is een uitdrukking die Johannes nog wel eens bezigt. Het refereert weer aan de profetie van Daniël. Maar daar gaat het nu even niet om: "Ik zal hem doen opstaan in de laatste dag." Wat trouwens veronderstelt dat degene die de Zoon aanschouwt, dus ook wel degelijk overlijdt. Toch? Je kan alleen maar opstaan als je eerst overleden bent. En degene die de Zoon aanschouwt, die gelooft in Hem, die zou aionisch leven ontvangen en: "Ik zal hem doen opstaan in de laatste dag."⟨/p> ⟨p>Om het eventjes grafisch voor te stellen, dan krijg je dus dit verhaal. Je hebt de huidige aion, die loopt nog steeds. Nou ja, die loopt inderdaad hard naar zijn einde. Want de twee dagen waar we het al vaker over gehad hebben, die termijn verstrijkt. Wat er vervolgens zal aanbreken? Dat lijkt me nogal wiedes. Als de huidige aion afgesloten wordt, dan breekt de toekomende aion aan. En in de laatste dag... dat gaat trouwens denk ik niet over de laatste dag van de aion, maar van een andere termijn. Ik wil het niet ingewikkelder maken, maar in ieder geval de laatste dag. Ja, ik kan nou wel zeggen, ik bedoel de 1225e dag. Maar dan... weet u nog wat we daarover gehad hebben? Daniël 12? Nee? Ja, we hebben het er wel over gehad hoor. Er wordt gesproken over 1260 dagen, over 1290 dagen, over 1335 dagen. En aan de laatste dag zou Daniël opstaan. Namelijk van die reeks dagen die genoemd worden.⟨/p> ⟨p>Maar goed, dat parkeer ik even. Want laten we het niet ingewikkelder maken. Ik wil het juist even eenvoudig maken om te laten zien: je hebt dus de huidige aion en de toekomende aion. Dat is simpel, hè? Ergens aan het einde van die aion heb je een periode. En in de laatste dag van die periode vindt de opstanding plaats. Dan gaat het over Israëls heiligen, over de gelovigen van Israël. En degene die dan opstaan, dat is nog in deze aion, die zal de dood niet zien tot in de aion. Dus die staat op, nog aan het einde van deze aion, en vervolgens zal hij de dood niet zien tot in de aion. Dat is dus letterlijk waar, want hij staat hier op en vervolgens blijft hij leven in zijn opstandingslichaam. En ziet dus de dood niet meer tot in de aion, namelijk de toekomende aion. Dus dat klopt perfect als je bereid bent te verstaan wat de Heer bedoelt. En ja, als je wil weten wat Hij bedoelt dan moet je dat in de context bekijken, en dan moet je ook kijken van: waar heeft Hij het er vaker over gehad? Nou, dit is wat Hij daarover al had gezegd. En ik zei al...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1999" title="Speel af vanaf 33:19">▶ 33:19⟨/button> ⟨span>Gods Woord als Selectiemiddel voor het Onwillige Hart⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dit is een uitspraak die je verkeerd kunt opvatten. Dat is zelfs zo als je hem op het eerste gezicht hoort, dan denk je: ja, even nog iets anders. Kijk, je leest bijvoorbeeld dat de Heere Jezus gelijkenissen uitspreekt en standaard wordt daar altijd over verteld: "Ja, dat deed de Heer om dingen duidelijk te maken."⟨/p> ⟨p>En als je dan... ik vind het komisch. Als je leest waar dat in Mattheüs 13 staat, maar ook in Lukas, dan komen de discipelen bij de Heere Jezus en dan vragen ze: "Heere, waarom spreekt U in gelijkenissen?" En dan zegt Hij: "Opdat jullie dat zouden verstaan, maar zij niet." Want wat deed Hij? Hij sprak gelijkenissen tot de scharen. Over een zaaier, over een net dat ze uitwerpen, et cetera. Maar ja, als je alleen maar een verhaal vertelt en je legt het niet uit, dan weet je nog niks. Dan heb je een mooi verhaal gehoord en dan staat er: afzonderlijk verklaarde Hij het aan Zijn intimi. Aan degenen die wél oren hadden om te horen. Hij vertelde gelijkenissen opdat zíj het niet zouden verstaan. Dus het is precies tegenovergesteld aan wat er altijd over beweerd wordt, namelijk dat Hij gelijkenissen zou vertellen om iets duidelijk te maken voor de grote scharen en de meute.⟨/p> ⟨p>Hier zie je iets soortgelijks. Dus de Heer spreekt het op een zodanige manier uit, dat het verkeerd begrepen kán worden. En degenen die niet de juiste instelling hebben, ja, die gaan geheid onderuit en ze begrijpen het niet.⟨/p> ⟨p>Nou, dat zie je hier ook. "Nu weten we dat U een demon hebt." Ja, dat was echt van dik hout zaagt men planken, hoor! Zoals dat trouwens over en weer ook ging. Want de Heer nam ook geen blad voor de mond. Met dat verschil: Hij sprak de waarheid. De Joden zeiden dan tot Hem: "Nu weten wij dat U een demon hebt." Want ze vinden dit zo godslasterlijk en bovendien wartaal, dus beschuldigen ze Hem zelfs van demonie.⟨/p> ⟨p>Waarom denken ze dat? Dan zeggen ze: "Abraham stierf en de profeten." Nou noemen ze de naam bij uitstek, die altijd met zoveel ere vermeld wordt, de grote stamvader: Abraham. Nou, die stierf. De profeten ook, die zijn allemaal gestorven. "En U zegt: indien iemand het woord van Mij zou bewaren, dat hij geen dood zou smaken tot in de aion. Zij zijn gestorven. En nou beweert U dat degenen die Mijn woord bewaren niet de dood zouden smaken tot in de aion." Met andere woorden: bent U meer dan hij of zo?⟨/p> ⟨p>Maar ik zei al: de Heere Jezus spreekt over onsterfelijkheid in de opstanding. Ja, inderdaad, anderen zullen opstaan ten oordeel. Zojuist had Arie het nog even over die grote witte troon. Maar het is niet zo logisch dat je opstaat tot onsterfelijkheid. We hebben het er vast wel eens over gehad, maar de Bijbel spreekt er ook over. Je kunt opstaan ten leven, maar je kunt ook eens opstaan ten oordeel en dat je dan weer een tweede dood sterft. Je was gestorven en je sterft een tweede dood. Het gaat hier dus...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2248" title="Speel af vanaf 37:28">▶ 37:28⟨/button> ⟨span>De Eerste Opstanding uit de Doden Versus de Opstanding Ván de Doden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nou, laat ik nog eventjes terugbladeren naar Johannes 5. Dat is dus datzelfde gedeelte ongeveer waar ik zojuist naar verwees, dat de Heere Jezus dan zegt: "Verwondert u hierover niet, want het uur komt dat allen die in de graven zijn naar zijn stem zullen horen." Nou ja, bij verschillende gelegenheden, maar het uur komt dat allen dat zullen horen. Naar zijn stem zullen horen en zij zullen uitgaan, dat was uit de graven, wie het goede doen tot in de opstanding van leven, wie het kwade praktiseren tot in de opstanding van oordeel. Er zijn dus twee soorten van opstanding.⟨/p> ⟨p>En nou neem ik u nog eventjes mee om het plaatje nog wat completer te krijgen. Openbaring 20. Dat is het hoofdstuk waar gesproken wordt over de toekomende duizend jaren. De duizend jaren waarin Satan gebonden zal zijn, zodat hij niet in staat zal zijn om de volkeren te verleiden. Dat is eigenlijk het meest karakteristieke van die duizend jaren.⟨/p> ⟨p>Men zegt wel heel vaak... Ik ben zelf ook in die kringen groot geworden, of nou, laat ik het anders zeggen: ik ben christelijk gereformeerd groot geworden, maar bij ons thuis lag altijd Het Zoeklicht op tafel. Het lijfblad, sinds 1919, van Johannes de Heer, die stierf in dezelfde maand dat ik geboren werd, namelijk maart '61. Voor mij makkelijk te onthouden. Hoge leeftijd trouwens. Maar waarom zeg ik dat? Omdat die man de verwachting weer heel levend heeft gemaakt dat er een toekomst is voor Israël. En ook dat de duizend jaren, waarvan de kerk altijd traditioneel leerde: 'wij leven nu in het duizendjarige rijk', nog moeten komen. "Nee, nee," zei Johannes de Heer, "dat is niet waar, die duizend jaren kómén nog."⟨/p> ⟨p>Het lijkt mij ook volkomen evident. Weet je trouwens, de Bijbel spreekt helemaal niet over een duizendjarig rijk. Het is geen duizendjarig rijk; de heerschappij van Christus is een van de aeonen, die wordt daarin niet gelimiteerd. Wát duizend jaar duurt, dat is de binding van Satan, zodat hij niet in staat is om de volkeren te verleiden. Het lijkt mij dwaasheid om te menen dat dat nú zou zijn.⟨/p> ⟨p>Openbaring 20 is dus dat hoofdstuk waar gesproken wordt over die duizend jaren die dan zullen beginnen. En dan lees je ook dat in aanvang van die duizend jaren – dat is trouwens weer een volstrekt duidelijk gegeven dat dat in de toekomst ligt – dat voorafgaand aan de duizend jaren er een opstanding plaatsvindt. Een opstanding van een selectie van mensen. En dan lees je ook over de mensen die omgekomen zijn tijdens de grote verdrukking, tijdens de heerschappij van het beest en de valse profeet en zo. Dat moet ook nog aanbreken, dus ja, hoe duidelijk kun je het hebben dat die duizend jaren nog toekomstig zijn?⟨/p> ⟨p>En dan staat er in Openbaring 20 vers 5: "De overige doden werden niet wederlevend voordat de duizend jaren voleindigd waren. Dit is de eerste opstanding." Dat wil zeggen, die opstanding die vóór de duizend jaren plaatsvindt, dát is de eerste opstanding. En er staat bij: "Gelukkig en heilig" – afgezonderd, apart gezet – "is hij die deel heeft aan de eerste opstanding: over hen heeft de tweede dood geen macht, maar zij zullen priesters van God en van Christus zijn en zij zullen met hem als koningen heersen, die duizend jaren." Het gaat hier speciaal trouwens ook over Israëlieten. Maar dat even terzijde.⟨/p> ⟨p>Maar wat hier gezegd wordt is: vóór die duizend jaren vindt er een opstanding plaats. En degenen die dan zullen opstaan, die zullen op aarde dan ook inderdaad een koninkrijk van priesters zijn van God en van Christus. En ze zullen met hem als koningen heersen. Maar degenen die daaraan géén deel hebben, dat zijn dus de overige doden. Die blijven gedurende die duizend jaren gewoon in de graven. Die staan ook op, er komt voor hen ook een uur, maar dat is dus een millennium verder. Tien eeuwen later minimaal. "De overige doden werden niet wederlevend voordat de duizend jaren voleindigd waren."⟨/p> ⟨p>Dus er zijn categorieën. Als ik het even zo mag voorstellen: je hebt hier een grote begraafplaats en dan heb je een eerste opstanding. Dat betekent, dat is een opstanding ⟨em>uit⟨/em> de doden. Dat wil zeggen, er staan mensen op. Het is mij opgevallen, heel veel mensen horen als ze het hebben over 'opstanding uit de doden' – dat is eigenlijk gebrekkig Nederlands waarmee men dan luistert – dan horen ze 'opstanding uit de dood'. Maar dat is iets heel anders, hè? De dood is een toestand waarin je bent als je niet meer leeft. Maar opstanding uit de dóden, doden is een meervoudsvorm. Dat wil zeggen, je hebt een dode. Iemand die is overleden is een dode. Als er twee mensen zijn die overleden zijn, dan zijn het twee doden. Een opstanding uit de doden wil zeggen: er liggen hier allemaal doden. En als er een opstanding ⟨em>uit⟨/em> de doden is, dan zijn er een aantal van die doden die tússen de doden uit opstaan. Dat is een opstanding uit de doden. Een selectie dus.⟨/p> ⟨p>Dat is eigenlijk de eerste opstanding. Je hebt daar trouwens ook nog weer fases in: 1a, 1b, 1c. Maar het is allemaal eerste opstanding. Het is een opstanding uit de doden. Je hebt ook een opstanding, dat is de tweede opstanding dus: de opstanding ván de doden. Namelijk van de overige doden.⟨/p> ⟨p>Kijk, als er een aantal mensen hier uit deze begraafplaats opgestaan zijn, dan is dat een opstanding ⟨em>uit⟨/em> de doden. De rest blijft daar liggen. Maar als die hele begraafplaats, álle doden, de overige doden óók opstaan, dan is het niet meer een opstanding uit de doden. Dat is een opstanding ⟨em>van⟨/em> de doden.⟨/p> ⟨p>En beide uitdrukkingen bezigt de Schrift. Een opstanding ⟨em>uit⟨/em> de doden: de Heere Jezus stond ook op uit de doden, als een eersteling. En straks bij de wegrukking is dat ook een opstanding uit de doden. En die opstanding vóór de duizend jaren is óók een opstanding uit de doden. Dat is allemaal eerste opstanding. Maar als álle doden zullen opstaan, dan zijn er geen doden meer over. Ja, dat is een opstanding ⟨em>van⟨/em> de doden. Dat is na de duizend jaren.⟨/p> ⟨p>En dan gaan er inderdaad boeken open. Als de naam niet geschreven staat in het boek van het leven, dan zal men daarin geworpen worden, dan sterft men de vuurdood. Dat is de tweede dood. Waarna men natuurlijk vervolgens zegt: "Ja, dat is het einde, einde verhaal." En dan heb je alsnog het evangelie, als u het mij vraagt, om zeep geholpen. Want het evangelie is júíst de boodschap: de dood wordt tenietgedaan! Of het nou de eerste of de tweede is, maar de dood, ongeacht welke, is overwonnen en wordt tenietgedaan.⟨/p> ⟨p>Waarom dat zo is, daar gaat het nu even niet om. Maar dat is wel heel essentieel. Dat is aan het einde van Christus' heerschappij. Dat is niet aan het eind van de duizend jaren, maar dat is pas als Christus' heerschappij volledig voorbij zal zijn. En Hij het volmaakte koninkrijk zal overdragen aan zijn God en Vader. Als er geen dood meer is en allen levend gemaakt zullen zijn.⟨/p> ⟨p>Ik geef toe dat dit een wat uitvoerig uitstapje is naar aanleiding van dit vers. Maar ik zeg dit expres even om ook te begrijpen wat de Heere Jezus zei. Met die uitspraak die zo gemakkelijk verkeerd begrepen kon worden en ook daadwerkelijk verkeerd begrepen werd. En dan zeggen ze er nog bij – ik ben nu weer even terug in Johannes 8: "U bent toch niet groter dan Abraham, de vader van ons die stierf? Ook de profeten stierven. Wie maakt u uzelf?"⟨/p> ⟨p>Nou, en Jezus antwoordde. Dat wil zeggen, op de vraag: "Wie maakt u uzelf?" Ja, nou zie ik even op mijn klokje dat het inmiddels vijf voor negen is, dus ik denk dat we straks hier even de draad weer oppakken. En dan stel ik voor dat we nu eerst eventjes gaan pauzeren. Is dat goed? Oké. De confrontatie tussen de Heere Jezus en de Joodse leiders, met name dan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2835" title="Speel af vanaf 47:15">▶ 47:15⟨/button> ⟨span>Wie Maakt U Uzelf? de Vader Waarnemen en Zijn Woord Bewaren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En Jezus antwoordde, namelijk als antwoord op de vraag: 'Wie maakt U Uzelf?' Kijk, indien Ik Mijzelf zou verheerlijken, is de heerlijkheid voor Mij niets. Dat is trouwens ook een rode draad door het evangelie, want dit soort taal herhaalt de Heer Jezus dikwijls. Bijvoorbeeld in hoofdstuk 7 vers 18 zegt Hij: 'Wie uit zichzelf spreekt, zoekt de eigen heerlijkheid. Wie echter zoekt de heerlijkheid van Wie hem zendt, die is waar en er is geen ongerechtigheid in hem.' En wat de Heer altijd zegt: 'Ik ben niet uit op Mijn heerlijkheid, maar slechts om te spreken dat waartoe Ik gezonden ben.' En nooit is Hij uitgeweest op Zijn eigen heerlijkheid. Sterker nog, Hij heeft Zijn heerlijkheid afgelegd.⟨/p> ⟨p>'Indien Ik Mijzelf zou verheerlijken, dan is de heerlijkheid van Mij niets. Het is de Vader van Mij die Mij verheerlijkt. Van wie jullie zeggen: Hij is onze God.' Dus Degene van wie jullie zeggen: 'Hij is onze God', dat is juist Degene die Mij verheerlijkt. Nogal ja. En hoezo die Mij verheerlijkt? Verheerlijken betekent iemands heerlijkheid in het licht stellen. En hoe heeft God de Vader dat gedaan? Wel, bij verschillende gelegenheden. Bij Zijn doop klonk de stem uit de hemel. Bij de verheerlijking op de berg. Maar goed, dat zijn gebeurtenissen die in het Johannes-evangelie niet eens genoemd worden. Maar met name dan ook in de tekenen. Je leest ook in Johannes 2 bij die bruiloft te Kana, dat was het eerste teken dat de Heer deed, waarin Hij Zijn heerlijkheid openbaarde. Dus in die tekenen kwam de heerlijkheid die God door Hem deed aan het licht.⟨/p> ⟨p>'Het is de Vader die Mij verheerlijkt, van wie jullie zeggen: Hij is onze God. En jullie hebben Hem niet erkend en niet gekend.' Wacht even, dat 'Hem' is hier natuurlijk God. 'En jullie hebben Hem, namelijk onze God, niet gekend. Maar Ik heb Hem waargenomen.' Ik ken Hem, maar letterlijk staat er: 'Ik weet van Hem.' Dat Griekse woordje dat hier gebruikt wordt, wordt meestal vertaald met weten. Dat klopt wel, maar het is weten op basis van waarneming. Want het eigenlijke woord betekent waarnemen, ongeacht met welk zintuig. Want je kunt waarnemen door middel van je neus, door middel van je ogen en je oren. Dat is allemaal waarneming. En als je iets weet, met dit specifieke woord dat hier gebruikt wordt, dan duidt dat op weten op grond van dat wat je zelf hebt waargenomen. Zien is beperkt, dat is visueel waarnemen, maar je kan het op allerlei andere manieren waarnemen. Je kunt ook iets voelen met de tastzin. Dat is ook een waarneming. Dan neem je het voor waar, want je hebt het waargenomen. Mooie, leuke woorden in het Nederlands ook.⟨/p> ⟨p>Maar goed: 'Jullie hebben Hem niet gekend, maar Ik heb...' Kijk, even een voorbeeld van hoe zo'n interlineair dan werkt. Dan staat er: 'En jullie hebben Hem niet gekend, maar Ik echter heb Hem waargenomen.' Hier worden twee verschillende Griekse woorden gebruikt. Maar als je in de Nederlandse vertaling, de NBG-vertaling kijkt, wordt er twee keer 'kennen' gebruikt. Is dit nou een doodzonde? Is dit nou zo spectaculair? Dat zeg ik niet. Ik wil alleen maar zeggen: als je de nuance gewoon precies wilt weten, dan is het toch wel mooi als je zo'n interlineair hebt die één op één de dingen weergeeft. En dan nemen we maar voor lief dat het soms wat stijfjes klinkt. Maar dan weet je in ieder geval wel waar het over gaat.⟨/p> ⟨p>'Jullie hebben Hem niet gekend. Maar Ik heb Hem waargenomen.' Letterlijk ook. Want de Heer Jezus heeft Zijn stem ook vernomen. Onder andere bij de doop in de Jordaan. 'En indien Ik zou zeggen dat Ik Hem niet heb waargenomen...' Het is hier ook weer precies omgekeerd. 'Als Ik zou zeggen dat Ik Hem niet heb waargenomen, dan zou Ik lijken op jullie. Dan zou Ik een leugenaar zijn.' Zij zeggen dat ze Hem hebben waargenomen, maar daarmee liegen ze. 'Al zou Ik zeggen dat Ik Hem niet heb waargenomen, dan zou Ik net als jullie zijn, namelijk een leugenaar.' Heb je hem nog? Ja, je voelt wel, dat is geen plezierig gesprek, hè? Nogal ja. Maar hier wordt wél de waarheid gesproken hoor. En niet zachtzinnig.⟨/p> ⟨p>Maar, zegt de Heer Jezus: 'Ik heb Hem waargenomen en het woord van Hem dat bewaar Ik.' Het woord van Hem is bijvoorbeeld dit: Hij heeft gezegd, bij meerdere gelegenheden: 'Deze is Mijn Zoon.' Nou, de Heer Jezus zegt: 'Ik heb dat waargenomen en Ik bewaar dat woord.' Dus als Hij claimt de Zoon te zijn, dan is dat omdat Hij dat zelf van God gehoord heeft. Dat staat ook ergens in de psalmen. In de berijmde psalmen vond ik het een van de mooiste psalmcoupletten die de dominee wel eens opgaf. En ik weet niet eens meer welke psalm dat was, maar dat heeft dan de zin: 'Ik heb het zelf uit Zijn mond gehoord.' Ja, ik zit hier naast een paar reformatorische mensen... 'Ik roem in God, ik prijs 't onfeilbaar woord.' En dan? 'Ik heb het zelf uit Zijn mond gehoord.' Ja, prachtig. Dat vind ik echt geweldig. 'Ik roem in God.' Is dat niet Psalm 68? Ik heb gezien dat de Heer het gesproken heeft. Ja? Ja, dat is ook een eigenaardige zin, nu je het zo zegt.⟨/p> ⟨p>Dat staat in Exodus 20 na de openbaring op de Sinaï. Dan lees je: 'En het volk van Israël zag de stemmen.' Daar struikel je over, want dat verwacht je niet. En dan staat er weer een andere tekst. In Mattheüs 3 wordt er gezegd, nadat de Heer Jezus opstond uit de Jordaan, bij Zijn doop dus: 'En zie, een stem uit de hemel klonk.' Dat verwacht je ook niet, hè? 'En zie, een stem uit de hemel klonk.' Je zou zeggen: 'En hoor.' Is het Psalm 56? Kijk. Ja. Oké.⟨/p> ⟨p>Maar dat zoeken we dan even op, als we het er dan toch over hebben. Maar ja, waar ik zojuist uit citeerde is de berijmde psalm, hè? En die wijkt nogal eens af van de gewone verzen in de Bijbel. Vers 56, vers 10? Hm? Oh, vers 5, sorry. 'Ten dage dat ik vrees, vertrouw ik op U. In God, wiens woord ik prijs. Op God vertrouw ik, ik vrees niet. Wat zou vlees mij aandoen?' Ja, zo is het ook een prachtige zin. Maar ik vond het altijd zo mooi in die berijming: 'Ik roem in God, ik prijs 't onfeilbaar woord,' en dan... 'Ik heb het zelf uit Zijn mond gehoord.' Dat wil zeggen: ik ben er met geen zeven paarden vanaf te brengen. Ja, ik ben ook bevindelijk grootgeworden. Zo heb ik dat bevonden.⟨/p> ⟨p>Oké, terug naar Johannes 8. Wat een uitstapjes al, zo in het begin van het seizoen. 'Maar Ik', zegt de Heer Jezus, 'heb Hem waargenomen en het woord van Hem dat bewaar Ik.' De plek waar het hoort, namelijk in het hart uiteraard. En nou zegt Hij... Ja, nu wordt het nog weer spannend.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3401" title="Speel af vanaf 56:41">▶ 56:41⟨/button> ⟨span>Abraham Jubelde: Izaäk als Volmaakt Type van Leven uit de Dood⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Abraham, de naam kwam al een paar keer eerder ter sprake, op wie zij zich dan zo altijd beroemden. Abraham, de vader van jullie, jubelde. Ja, we lezen later in dit vers: hij verheugde zich. Laat ik eerst even verder lezen: "Abraham, de vader van jullie, die jubelde." Waarom? "Opdat hij zou waarnemen de dag van mij." Nou moet ik eventjes lezen hoe het in de NBG-vertaling ook alweer staat: "Uw vader Abraham heeft zich erop verheugd mijn dag te zien en hij heeft die gezien en zich verblijd."⟨/p> ⟨p>Abraham, de vader van jullie, die jubelde opdat hij zou waarnemen mijn dag. De dag van mij, de dag van de Messias. Wanneer zou hij dat zien? In de opstanding. Je leest in Hebreeën 11 – het gaat daar over Abraham – dan staat er, kijk het maar na in Hebreeën 11 vers 10: "Want hij verwachtte de stad met fundamenten, waarvan God de ontwerper en de bouwmeester is." Dus Abraham geloofde in opstanding. En hij heeft zich verheugd op de dag van mij.⟨/p> ⟨p>Ik kan het nog anders zeggen: op de dag van het zaad van Abraham. Dat is wel lekker dubbelzinnig. Ja, sowieso als ik het over 'het zaad' heb. Maar ook 'het zaad van Abraham', dat is natuurlijk... als je dat heel letterlijk leest, dan zou je zeggen: nou ja, dat is Izaäk. Maar lees je nou in Mattheüs 1, gewoon de introductie van het Nieuwe Testament, dan wordt daar gesproken over het geslachtsregister van Jezus Christus, de Zoon van Abraham, de Zoon van David. En in Galaten wordt Hij genoemd: het zaad van Abraham. Afijn, Abraham had zich daar van tevoren al op verheugd en hij jubelde opdat hij zou waarnemen de dag van mij. En hij nam waar en verheugde zich.⟨/p> ⟨p>Ja, hoezo? Nou, ik had het over het zaad van Abraham. Dat is een uitdrukking die in de primaire zin, zou je zeggen, per definitie slaat op zijn directe lijfelijke nageslacht, namelijk zijn langverwachte zoon: ik bedoel Izaäk. Maar wat blijkt? Die Izaäk is in alle opzichten een type van de Messias. Hij is de zoon van de belofte. Dat is ook zo'n lekkere dubbelzinnige term: de zoon van de belofte. Hij is uit een verstorvene voortgekomen, zo zegt de Schrift dat. Dat geldt trouwens zowel voor Abraham, die verstorven was en niet meer in staat om nieuw leven voort te brengen, als voor Sara die verstorven was. Maar God brengt leven voort uit de dood! En Abraham geloofde in opstanding. Hij heeft inderdaad, ik wil het niet te dubbel zeggen, maar Abraham heeft inderdaad opstanding ten leven ervaren en zo nieuw leven voortgebracht. Hoe duidelijk wil je het hebben? Dus eigenlijk is Izaäk de belichaming van leven uit de dood. Wat de mens onmogelijk achtte, dat gebeurde. God heeft leven uit de dood voortgebracht en hij was de zoon van de belofte, het zaad van Abraham.⟨/p> ⟨p>Veel later in de geschiedenis doet zich dat dan weer voor, want dan lees je dat Abraham naar de berg Moria moest gaan. Waar later trouwens Jeruzalem gebouwd werd. Daar zou hij zijn zoon offeren. En dan lees je dat Abraham geloofde dat hij weer terug zou komen met Izaäk bij zijn knechten. Dat zegt hij ook. En dan geeft later de schrijver van de Hebreeënbrief het commentaar: Abraham geloofde in opstanding. Hij heeft zijn zoon teruggekregen als uit de doden. Hij moest zijn zoon offeren, doden. En hij heeft hem – hoe staat het trouwens in Hebreeën 11? – als uit de doden, of bij wijze van spreken uit de doden, weer terugontvangen. Want Abraham geloofde in opstanding. En dat was trouwens nog op de derde dag óók, dat hij zijn zoon terugkreeg! Dat staat erbij hoor, in Genesis 22.⟨/p> ⟨p>Dus Abraham heeft gerekend met opstanding. Abraham heeft vooruitgezien en hij wist van de belofte van God. En hij heeft uitgekeken naar de dag van de Messias. Hij nam die waar en hij verheugde zich. Ja, hij verheugde zich, dat is dan ook nog duidelijk. Want hij geeft zijn zoon, het zaad van Abraham, de naam Jitschak. Maar Jitschak is gewoon het Hebreeuwse woord voor lachen! Nou, dat lijkt mij een vrij duidelijke aanwijzing dat hij zich verheugde. Trouwens, zijn hele naam is al de belichaming van dat hij geloofde in Gods belofte. Moet je nagaan: een kinderloze man, wiens vrouw onvruchtbaar was en bovendien al hoogbejaard, en dan heeft hij tientallen jaren lang de naam Abraham gehad: vader van vele volkeren. Nou, daar moet je geloof voor hebben hoor. Hij heet de vader van vele volkeren. Ja, omdat God had gesproken. En Gods woord is óók zaad en brengt nieuw leven voort.⟨/p> ⟨p>Nou, de Joden dan zeiden, vers 57...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3821" title="Speel af vanaf 01:03:41">▶ 01:03:41⟨/button> ⟨span>Het Misverstand van de Vijftig Jaren: Hoe Dove Oren de Waarheid Verdraaien⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Nog geen vijftig jaren bent u en u hebt Abraham gezien." Waar zou die uitdrukking toch vandaan komen, van 'Abraham hebben gezien'? Nou, hier dus vandaan. Dat komt uit deze conversatie. Deze gewoonte om te zeggen dat als iemand vijftig geworden is, hij Abraham heeft gezien – of de vrouwelijke variant: dan heb je Sarah gezien – dat komt allemaal hier vandaan. Maar het is één groot misverstand. En dat was het hier ook al, hè? De Joden zeiden tot Hem: "Nog geen vijftig jaar bent u en u hebt Abraham gezien?" Maar dit is een omdraaiing van wat Jezus had gezegd. Wat hád Hij gezegd? "Abraham heeft míj gezien en hij heeft zich verheugd op mijn dag." Hij had niet gezegd dat Híj Abraham gezien had. Abraham heeft Hem gezien, de dag van Hem, en hij heeft zich daarop verheugd. En nou zeggen de Joden: "Nog geen vijftig jaren bent u, en nu hebt Abraham gezien?"⟨/p> ⟨p>Ja, wacht even. Dat had de Heer Jezus helemaal niet gezegd. Het is dus een omdraaiing. Daar komt trouwens bij... Kijk, dit was het misverstand van de Joden. Wij hebben daar dan weer een ander misverstand bovenop gebouwd, getuige het gebruik van de grote Abraham-pop die je in de tuin zet als iemand vijftig jaar geworden is. Wij hebben ons misverstand daar weer op gebaseerd, dus het is echt misverstand op misverstand. Want de Joden bedoelden helemaal niet te zeggen dat als Jezus nou wél vijftig was geweest, dat Hij Abraham dan wél zou hebben gezien. Dat bedoelden ze helemaal niet te zeggen. Ze bedoelden gewoon te zeggen: "Jij hebt Abraham gezien? Maar je bent nog niet eens vijftig jaar!"⟨/p> ⟨p>Dus, kijk. Toen de Heer Jezus dit gesprek voerde, was het 2000 jaar later dan de tijd van Abraham. Dat is dezelfde tijd die tussen ons en de Heer Jezus ligt. Dat is ook dezelfde tijd die tussen de Heer Jezus en Abraham lag. 2000 jaar. Vrij precies zelfs. Dat is dus veertig keer vijftig jaren. Veertig jubeljaren trouwens, dus termijnen van zeven kwadraat plus één. Kijk, en dat is wat zij zeggen: "Je bent nog niet eens vijftig jaar en je hebt Abraham gezien? Dat kan toch helemaal niet? Dan moet je 2000 jaar oud zijn!"⟨/p> ⟨p>Zie je hoe je een misverstand krijgt? Wat zij zeiden, dat was al een misverstand, want de Heer Jezus had helemaal niet gezegd dat Hij Abraham gezien had. En vervolgens hebben wij uit deze tekst weer afgeleid dat als je vijftig jaar bent, je dan Abraham hebt gezien. Maar dat beweren zíj weer niet. Zoek het maar uit. Ik denk overigens dat de keuze van die vijftig vrij willekeurig is. Ze bedoelen gewoon: "Je bent nog niet eens vijftig jaar, hoe kan je Abraham gezien hebben?"⟨/p> ⟨p>Kijk, als je het er nou over hebt wat de Bijbelse betekenis van vijftig jaar is... nou, dat is een Bijbelstudie apart, hoor. Daar is heel veel over te vertellen. Maar daar hebben die Joden het helemaal niet over. Die gebruiken het in dit geval simpelweg in de zin van: "U bent nog geen vijftig jaar, hoe oud ben je nou helemaal? Wat verbeeld je je?" Je ziet de verbazing in hun ogen, maar ze luisteren niet goed.⟨/p> ⟨p>Ze wílden niet goed luisteren, maar dat zagen we al eerder. En hier zie je echt: ze luisteren niet goed, want ze zeggen iets wat de Heer Jezus niet gezegd heeft. Dat is een kunst apart hoor, om goed te luisteren. En als je dan onwillig bent, dan hoor je dingen die er niet gezegd worden. Hoe is de uitdrukking ook alweer? "Het is slecht hazen vangen met onwillige honden." Zo is het toch? Nou ja, in ieder geval, het komt erop neer: als je te maken hebt met onwillig materiaal dat gewoon niet wil, ja, dan lukt niks. En dat geldt ook als je communiceert. Als mensen niet willen luisteren, dan horen ze dingen die je helemaal niet gezegd hebt. En dingen die je wél gezegd hebt, die horen ze niet. Dan verdraaien ze het, of ze voegen er iets aan toe, of ze doen er iets van af, of ze geven er een eigen slag aan.⟨/p> ⟨p>Dan heb je dus... hoe was het ook alweer bij de rechtbank, Adi? "De waarheid, de volle waarheid en niets dan de waarheid." Dat is toch zo? Jij zal het vanmorgen niet gehoord hebben, maar ik wel. Maar dat is de slogan. De waarheid, maar dan ook de vólle waarheid. Dat wil zeggen: niet dingen wegnemen. En niets dan de waarheid. Dat wil zeggen: er ook niet dingen aan toevoegen. Niks eraan toedoen, niks eraf doen en niks ervan verdraaien.⟨/p> ⟨p>En die onwilligheid zorgt er ook voor dat je doof bent voor dat wat er gebeurt. En blind bent voor wat je eigenlijk hoort te zien; dat je die dingen gewoon niet ziet. Het is trouwens in het algemeen een psychologisch gegeven, denk ik. Als je iets niet wil zien of zelfs niet verwacht te zien – en dan wordt het eigenlijk wel heel erg psychologisch – dan zie je het ook niet. Daar zijn allerlei experimenten voor gedaan, dan blijkt dat je het echt helemaal niet ziet.⟨/p> ⟨p>Maar dan komen we eigenlijk al in de sfeer van hoofdstuk 9. Want dan krijgen we de geschiedenis van de blindgeboren man. Dat was iemand die blind was en niet anders kon dan blind zijn. Die kon je niet verwijten dat hij blind was. Er moest een Heer zijn die zijn ogen opende. Ja precies, die geschiedenis. Ik dacht daar vanavond nog wel aan toe te komen, maar dat gaat het dus nu niet meer worden. Ja, geweldig.⟨/p> ⟨p>"Het oog dat ziet, het oor dat hoort... beide heeft Yahweh gemaakt." Zoals ik kan zien – en dat geldt ook geestelijk – dan komt dat omdat mijn ogen, ook de ogen van mijn hart, daarvoor geopend zijn. Als ik mag verstaan, dan is dat omdat de Heer de oren van mijn hart daarvoor geopend heeft. Dat is toch geen verdienste? Maar ik verheug me er wel in, dat wel. En ik ben dan ook wel erg blij dat als Hij míjn ogen kan openen, Hij ook de ogen van al die andere mensen kan openen. En dat gaat Hij doen ook. Ja. En dan vers 58.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4307" title="Speel af vanaf 01:11:47">▶ 01:11:47⟨/button> ⟨span>Voordat Abraham Wórdt, Ben Ik: Opstanding Door de Stem van de Eersteling⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Jezus zei tot hen: "Amen, amen," weer, "Ik zeg jullie, voordat Abraham wordt, ben ik." Nou wordt het eventjes linke soep. Want dit wordt vrijwel altijd gelezen – en ik zeg 'vrijwel altijd', maar ik had dat woordje 'vrijwel' ook gewoon weg kunnen laten, want in bijna elke vertaling staat 'was'. Ja, in alle vertalingen wordt 'was' gebruikt. Maar het staat er niet! Dan leest men dus: "Voordat Abraham was, ben ik." Zou dat dan niet kunnen? Dan zegt men: dit verwijst ernaar dat voordat Abraham was, Hij er was. Dat verwijst naar Jezus' voorbestaan. De Heer Jezus zegt immers ook van Johannes: "Ik was eerder dan hij."⟨/p> ⟨p>Nou is dat onderwerp van het voorbestaan van de Heer Jezus een onderwerp apart. Ik had juist van de week een uitgebreide mail van iemand gekregen met allemaal vragen en ik ga er morgen een blog over schrijven. En ik dacht: misschien dat we vanavond daar nog eens even wat uitgebreid bij stil kunnen staan, maar ik zie dat het tien voor tien is, dus dat gaan we niet doen. Kijk, één ding mag ik misschien wel even doen. Ik heb daar natuurlijk al verschillende keren wat over gezegd. En dan wordt er nu wel eens verteld: "Ja, André Piet, die gelooft niet dat er een voorbestaan was van de Heer Jezus. Dat Hij hier op aarde geboren werd en daarvoor was Hij er niet." Precies! Wat ik zeg is: Hij werd tóén de Zoon. Voor Zijn geboorte was Hij het Woord. Dat is zoals Johannes het ook naar voren brengt: "In het begin was het Woord en alle dingen zijn door het Woord geworden." God sprak en het was er. En dat Woord werd duizenden jaren later vlees. Het Woord kwam tot Maria en zij werd zwanger, en de geest van de Allerhoogste overschaduwde haar, en het Woord werd vlees. Wat was Hij voor Zijn geboorte? Woord, Logos. Dus je kunt niet zeggen: Hij was voor Zijn geboorte de Zoon al. Ik weet wat daar allemaal omheen gezegd wordt, maar ik kan dat niet in de Schrift terugvinden.⟨/p> ⟨p>Maar nu even iets anders, want dat onderwerp van het voorbestaan van de Heer Jezus, ik denk dat het hier niet eens aan de orde is. Er staat niet "voordat Abraham was", maar er staat: "voordat Abraham wórdt". Het staat er echt, wórdt hoor! Er staat onvoltooid tegenwoordige tijd, om het eventjes in grammaticale termen te zeggen. En dan niet het werkwoord 'zijn', maar het werkwoord 'worden'. Onmiskenbaar.⟨/p> ⟨p>En waarna vervolgens de vraag is: wat bedoelde de Heer Jezus dan te zeggen? Hij zegt "voordat Abraham wordt", namelijk: weer wórdt opgewekt. Hij is nu dood. Hij was er, maar hij zal er ook weer zijn en dat betekent dat hij weer moet wórden. Dat wil zeggen: hij zal opgewekt worden. Abraham wordt opgewekt! En hoe wordt Abraham opgewekt? Nou, door de stem van de Zoon van God. We gaan weer – het is de derde keer vanavond – naar Johannes 5. Daar staat: "Verwondert u hierover niet, want de ure komt dat allen die in de graven zijn, naar Zijn stem zullen horen." Dan gaat het echt over de stem van de Zoon van God. Ook Abraham! Abraham zal gewekt worden. Hij, Abraham, wórdt door de stem van de Zoon van God.⟨/p> ⟨p>En de Heer Jezus, ja, Hij is daar vóór. Hij is de Eersteling uit de doden. En voordat Abraham wordt, namelijk weer opstaat uit de doden, dan ben ik er al! Ik ben namelijk de Eersteling. Dus dat onderwerp van het voorbestaan van de Heer Jezus, dat Hij het Woord was en alles wat daarmee in verband staat, dat is hier denk ik totaal niet eens aan de orde. Het gaat hier niet over Abrahams bestaan in het verleden, vierduizend jaar geleden. Maar over Abrahams opstanding als hij weer zal wórden. Wel, voordat Abraham wordt, is de Heer Jezus er al. Want hij zal namelijk opstaan, juist door de stem van de Zoon van God.⟨/p> ⟨p>Nou, en om dan even het verhaal compleet te maken, want dan sluiten we Johannes 8 af. Dat is het laatste vers. Ja, een toegift.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4599" title="Speel af vanaf 01:16:39">▶ 01:16:39⟨/button> ⟨span>Buiten de Tempel Verborgen: een Schitterend Type van de Christus van Vandaag⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Zij pakten dan stenen op. Dat lees je later in hoofdstuk 10 vers 31 weer: ze namen wederom stenen op. Er waren trouwens al verschillende keren aanslagen op Hem gepleegd, of er werd in ieder geval een poging daartoe gedaan. En dan lees je iedere keer: maar de Heer ontkwam aan hun handen, want het was Zijn tijd nog niet. Nee, de tijd was namelijk al van tevoren bepaald. Hij zou sterven op de dag dat het Pascha geslacht zou worden. Die dag was al gemarkeerd, de veertiende Nisan. Het was Zijn tijd nog niet. Dus dan kunnen zij wel stenen oppakken, maar Hij werd trouwens ook niet gestenigd.⟨/p> ⟨p>Zij pakten dan stenen op om naar Hem te werpen. En dan staat er: 'Jezus echter werd verborgen.' Is dat dat Hij Zich actief verborg? Nee, Hij wérd verborgen. Het staat echt in een passieve vorm. Hij werd verborgen en Hij kwam vanuit de tempel.⟨/p> ⟨p>We hadden het er aan het begin van de avond over, en nou ja, de slang bijt weer in zijn staart zoals dat heet. We zijn weer terug bij af, bij de stijl die Johannes kiest en de manier waarop hij dingen zegt. Die zijn zo illustratief voor de waarheden die hij inmiddels kende. Want wat hier in dit vers beschreven wordt, is eigenlijk een type van Christus' tegenwoordige positie. Verworpen door Zijn volk, verborgen voor de wereld en geen deel uitmaken van Jeruzalem, geen deel uitmaken van de tempel. Om het in de termen van de Hebreeënbrief te zeggen: Hij is buiten de legerplaats. Verworpen en verborgen bij God. Feitelijk beschrijft dit vers wie de Heer Jezus vandaag is.⟨/p> ⟨p>En als Johannes dit opschrijft... ik pak weer eventjes die twee transparante dia's erbij. Aan de ene kant heb je die dia van Zijn positie nu: verworpen door het volk, verborgen voor de wereld, daar in de hemel, buiten de legerplaats. En dan vervolgens, met dat in gedachten, kijkt hij naar de geschiedenis zoals die hier wordt verhaald. En die twee, ja, dat valt zo samen. Het is feitelijk heel dubbelzinnig, het heeft een dubbele bodem. En dit beschrijft dus wie de Heer Jezus vandaag is.⟨/p> ⟨p>Wat hier nu op gaat volgen in Johannes 9, sluit daar naadloos op aan. Want vervolgens staat er: 'En voorbijgaande...' – passerende, terwijl Hij passeerde – '...zag Hij een man, vanaf zijn geboorte blind.' Enzovoorts. Maar dat is Johannes 9. En ik stel voor dat we dat bewaren voor de volgende keer.⟨/p>