⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik: Paulus' Verdediging op de Trappen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Kijk, zo’n PowerPoint en zo’n projectie is heel erg mooi als je wilt inzoomen, maar een boek heeft toch ook wel hele grote voordelen; dan kun je bladeren, zie je wat meer het overzicht en kun je dingen wat beter plaatsen. Wij waren de vorige keer gebleven, beste vrienden, bij het slot van Handelingen 21. Inmiddels waren we gekomen bij het 22ste hoofdstuk — ik zeg 21, maar dat is natuurlijk het 22ste hoofdstuk. Daar spreekt Paulus vanaf een verhoging bij de burcht Antonia zijn volksgenoten in het Hebreeuws toe, waarbij hij hen toespreekt om zijn punt te verdedigen.⟨/p> ⟨p>Hij was aangevallen en er was een enorme oproer ontstaan daar in Jeruzalem waar hij zich bevond. Het was Pinksterfeest, dus er was een grote massa op de been en de oproer was enorm. Als Paulus dan in de gelegenheid is om zich te verdedigen — hij krijgt die gelegenheid ook van de overste, de Romeinse hoofdman over duizend — dan verhaalt hij over zijn verleden. Hij vertelt over hoe hij zelf ooit in hetzelfde fanatisme, met dezelfde ijver, de naam van Jezus heeft vervolgd. Hij verhaalt hoe hij in zijn kladden is gepakt — ik zeg het uiteraard nu op mijn eigen manier, in mijn eigen woorden. Paulus haalt die punten aan die juist voor zijn verdediging van belang zijn.⟨/p> ⟨p>We vinden de geschiedenis van zijn roeping een paar keer in het boek Handelingen, maar de wijze waarop hier de feiten geselecteerd worden, heeft allemaal tot doel om Paulus' punt te maken. Hij komt op een gegeven ogenblik te spreken over het feit dat hij in Jeruzalem was bij een veel eerdere gelegenheid en dat de Heer aan hem verschijnt. Je leest in vers 17 en 18: "Het overkwam mij, toen ik naar Jeruzalem was teruggekeerd..." Waarschijnlijk was dat al zijn eerste terugkeer, dus dat was drie jaar na zijn roeping. Terwijl hij in de tempel aanbad, geraakte hij in zinsverrukking — er staat letterlijk 'in extase'. Hij zegt: "En ik zag Hem, die tot mij zei: Haast u en vertrek spoedig uit Jeruzalem, want zij zullen van u geen getuigenis over Mij aannemen."⟨/p> ⟨p>Laat ik dan meteen maar even verder lezen, want hier haak ik aan bij het 21ste vers, maar nu lees ik nog eventjes vers 19 en 20. Paulus zei tot de Heer: "Zij weten zelf, zij daar in Jeruzalem, dat ik het was die hen die in U geloofden liet gevangen zetten en in de synagogen liet geselen. En toen het bloed van Uw getuige Stefanus vergoten werd, toen werkte ik daaraan met volle instemming mee en bewaarde ik de kleren van hen die hem doodden." En dan kan ik hier verder lezen, want daar heb ik een diaatje van: "En Hij zei tot mij: Ga — dat wil zeggen: ga je weg — want Ik stuur je naar natiën, ver weg!" Zij hoorden hem aan tot op dit woord; hij had inmiddels dus zijn rede gehouden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="251" title="Speel af vanaf 04:11">▶ 04:11⟨/button> ⟨span>Israël Terzijde Gesteld Ten Gunste van de Natiën⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar dit deed de deur dicht en, of zo u wilt, dit was de druppel die de emmer deed overlopen. Dit was namelijk een directe aantasting van het gevoel van superioriteit dat Israël had. Want hiermee werd niet alleen gezegd dat Paulus hier verhaalt van zijn missie, maar dat de Heer Zelf hem nota bene in de tempel van Jeruzalem wegstuurde. Hij moest maken dat hij wegkwam en naar de natiën toe moest gaan.⟨/p> ⟨p>Daarmee werden de natiën niet alleen op gelijke voet gezet met Israël, maar het is veel erger: Israël werd terzijde gezet. "Hier moet je wegwezen, hier uit Jeruzalem en in het jodendom in het algemeen, want ze zullen over Mij geen getuigenis van jou aannemen." Evenmin als dat ze dat trouwens gedaan hadden van de twaalf. Maar nu – en dat is wel heel uniek voor Paulus – zegt de Heer: "Ik zend je ver weg naar natiën toe." Daarmee blijkt Israël gepasseerd te worden en krijgen de natiën hier de voorrang.⟨/p> ⟨p>Dat maak je direct op uit de reactie. Je moet je even voorstellen wat die massa daar aangehoord heeft en hoe zij zich bewust waren van wie zij waren als Israëlieten. Dit was een regelrechte belediging daarvan. Je leest het hier: het volk wordt dus terzijde gesteld om plaats te maken voor de natiën.⟨/p> ⟨p>Ineens moet ik daarbij denken aan een kerkelijk leerstuk. Nu begin ik er ook een beetje begrip voor te krijgen – al moet ik natuurlijk wel uitkijken. Ik doel op de gedachte dat de kerk in de plaats van Israël is gekomen. Dat is natuurlijk niet zo, in de zin dat de kerk of de ecclesia of de gemeente alle beloften heeft overgenomen van Israël. In die zin is het uiteraard niet waar.⟨/p> ⟨p>Maar in zekere zin is het dus wel zo dat Israël tijdelijk terzijde is gesteld en dat in plaats daarvan de natiën zijn gekomen. Want het is toch inderdaad: niet in Jeruzalem moet je wezen, Paulus, maar je moet juist naar de natiën toe gaan. En dat is niet omdat Jeruzalem het inmiddels gelooft en het nu vanuit Jeruzalem naar de natiën gaat. Nee, het is juist: Jeruzalem gelooft het niet en om die reden ga je naar de natiën. Dat is het pijnlijke punt dat Paulus hier naar voren brengt. Laat ik het nog even op een rijtje zetten.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="446" title="Speel af vanaf 07:26">▶ 07:26⟨/button> ⟨span>Het Evangelie van de Besnijdenis Versus de Voorhuid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Het evangelie van de besnijdenis." Het is een uitdrukking die ik tussen aanhalingstekens heb gezet, want het is namelijk een uitdrukking die Paulus gebruikt in Galaten 2. Het evangelie van de besnijdenis was toevertrouwd aan Petrus en de zijnen: de twaalf en Stefanus. Ik noem nu de namen die in het boek Handelingen een grote rol spelen. Zij hebben die boodschap verkondigd, en dat zie je in de eerste zeven hoofdstukken van het boek Handelingen heel duidelijk benadrukt. De boodschap luidde: als Israël de inmiddels opgewekte, de opgestane Messias aanvaardt, dan zal het koninkrijk voor Israël worden hersteld. Ik bedoel het koninkrijk; Israël was ooit een koninkrijk, maar dat was al eeuwen niet meer zo. Maar het huis van David, de troon van David, zou hersteld worden. Het zou weer opgericht worden. U vindt dat in Handelingen 1 en in Handelingen 3. Het wordt iedere keer benadrukt en verkondigd voor Israël: "Kom tot geloof in jullie eigen Messias. En komen jullie tot geloof, dan zal Hij terugkeren en zal Hij de belofte gaan vervullen waar alle profeten in het Oude Testament over gesproken hebben." Kortom, dan wordt het koninkrijk voor Israël hersteld.⟨/p> ⟨p>Dat is het evangelie van de besnijdenis. Dat is het evangelie dat per definitie juist aan de besnedenen, aan Israël, het besneden volk, wordt gepredikt. Want dit is namelijk hún evangelie. Voor hen is het een evangelie dat inhoudt dat wanneer zij in de Messias geloven, al die beloften over het koninkrijk en het vrederijk in vervulling gaan. Dat is het eerste deel van het boek Handelingen: het evangelie van Israël, van de besnijdenis. Paulus en zijn boodschap liggen in het verlengde daarvan, ook heel letterlijk, want hier was Paulus in die eerste zeven hoofdstukken er niet eens bij. Voor zover hij erbij was, was hij Saulus en stond hij aan de kant van het ongelovige Israël.⟨/p> ⟨p>Dan komt het grote scharnierpunt in Handelingen 7: Stefanus. De kroon wordt verworpen. Dat is ook precies het punt waar Saulus geïntroduceerd wordt, die dan de klederen bewaart van degenen die Stefanus stenigen. Vanaf dat moment komt Paulus in the picture en aan hem wordt "het evangelie van de voorhuid" toevertrouwd. Dat is een uitdrukking die Paulus in datzelfde Galaten 2 ook bezigt. De voorhuid... ja, dat zijn gewoon technische termen, maar voor Israël en in de Bijbel hebben ze een hele evidente, klaarblijkelijke betekenis: degenen die niet besneden zijn, het evangelie van de onbesnedenen zo u wilt. Dat was aan Paulus toevertrouwd. Wat is dat evangelie? Wel, dat volgt daarop. Dat evangelie houdt in dat door Israëls ongeloof de boodschap van redding naar de natiën wordt gezonden.⟨/p> ⟨p>Paulus' evangelie begint feitelijk daar waar dat van de twaalf ophoudt, of stukloopt, of doodloopt — ik weet niet hoe je dat het beste kunt zeggen. In ieder geval: hier was de boodschap dat Israël tot geloof zou komen, maar als dan blijkt dat Israël niet tot geloof komt, ja, wat dan? Dan wordt Saulus geroepen en zijn boodschap is: vanwege Israëls ongeloof wordt de boodschap van redding — maar dan ook redding om niet — naar de natiën gezonden, zonder dat er aan de natiën enige voorwaarden worden opgelegd. Helemaal niets. In zijn boodschap klinkt louter genade door.⟨/p> ⟨p>Maar dat is de ene kant. Voor Israël zit daar het pijnpunt: dat zij terzijde zijn gesteld en zij ongelovig blijken. Dat zie je heel duidelijk in het boek Handelingen. Op Paulus rustte de ondankbare taak om dit te communiceren. Laat ik het dan maar gewoon citeren met de woorden die we nog bij een veel latere gelegenheid zullen tegenkomen in Handelingen 28 vers 28. Dan zegt hij tegen de Joodse leidslieden in Rome: "Laat het jullie, Israëlieten, dan bekend zijn dat aan de natiën werd afgevaardigd deze redding van God. Zij zullen ook horen." Niet meer zien, maar horen. Maar vooral ook: "Het zij jullie bekend dat aan de natiën werd gezonden deze redding van God." Ook hier weer: jullie geloven het niet en nu gaat het naar de natiën toe.⟨/p> ⟨p>Wat was de taak van Paulus ten opzichte van Israël? Om dat te vertellen. De taak van Paulus was: de boodschap van redding is gezonden naar de natiën en van jullie afgenomen; door jullie ongeloof is het gezonden naar de natiën. Dus niet zoals de twaalf, die ook wel wisten dat het evangelie uiteindelijk naar de natiën zou gaan, maar hun verwachting was zoals de profeten daarover spreken: Israël aanvaardt de Messias en via Israël gaat het heil dan naar de natiën. Israël is daar het middelpunt in. Bij Paulus is het precies omgekeerd: Israël staat terzijde, Israël gelooft niet, en juist om die reden, door Israëls val, gaat het heil naar de natiën. Niet door Israëls herstel, maar door Israëls val of ongeloof.⟨/p> ⟨p>Ik vind het goed om dit scherp te stellen, want dit is namelijk een cruciaal punt om het boek Handelingen te begrijpen. Waarom ligt Paulus nou zo buitengewoon moeilijk daar in Jeruzalem? Daar waren toch ook de twaalf, en die hadden strijd genoeg, maar die hadden hier nog geen weet van. Het heeft een hele tijd geduurd voordat ook dit kwartje — vijf maal vijf, hè? — zou vallen bij Petrus en de zijnen. Pas aan het eind van zijn leven zegt Petrus, als hij zijn laatste brief schrijft: "Nou ja, als je wilt weten hoe dat zit met het uitstel van het koninkrijk, en dat het hier nog niet komt en veel langer duurt dan ik ooit gedacht heb, dan moet je bij de apostel Paulus wezen."⟨/p> ⟨p>De langmoedigheid van de Heer... Petrus zegt: "Houd de langmoedigheid van onze Heer voor redding, zoals ook onze geliefde broeder Paulus naar de hem gegeven wijsheid jullie geschreven heeft, evenals in alle brieven, wanneer hij over deze dingen spreekt. Daarin is een en ander moeilijk te verstaan." Paulus sprak uit eigen ervaring. Voordat duidelijk werd dat dit een doodlopend pad was voor dat moment, en dat Israël niet gelovig werd en dus ook het koninkrijk uitbleef en de verwachte terugkeer van de Messias niet in hun dagen plaatsvond... ja, dat is een hard gelag geweest. Als je wilt weten hoe dat zit met die langmoedigheid van de Heer, het uitblijven van Zijn ingrijpen, wel, dan moet je bij Paulus wezen. Dat zegt Petrus.⟨/p> ⟨p>Het is een heel proces geweest en daar gaat het boek Handelingen over. Eigenlijk beschrijft het boek Handelingen heel duidelijk die wissel: dat het evangelie naar de natiën gaat en dat Paulus aan Israël in de buitenlandse synagogen, maar overal en uiteindelijk ook in Jeruzalem — het hol van de leeuw, mag ik in dit verband wel zeggen — mag en moet bekendmaken: het evangelie is naar de natiën gezonden. Het is zijn laatste woord wat hij in Jeruzalem heeft gesproken, in het openbaar bedoel ik. Hij zei: "En Hij zei tot mij: Ga, want Ik stuur je naar natiën ver weg." Dit zijn Paulus’ laatste woorden in het openbaar daar in Jeruzalem, tijdens het Pinksterfeest. En zij hoorden hem aan tot op dit woord.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1066" title="Speel af vanaf 17:46">▶ 17:46⟨/button> ⟨span>De Volkswoede en het Afleggen van Heerlijkheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"En zij verhieven hun stem, zeggende: weg van de aarde met zo iemand, want hij behoort niet te leven." Feitelijk, door dat te zeggen, vervullen zij wat de Heer tegen Paulus had gezegd en wat Paulus zojuist had verhaald in vers 18: "Kom snel uit Jeruzalem, omdat zij namelijk van jou geen getuigenverklaring omtrent Mij zullen aannemen." Ja, dat blijkt nu dus wel uit hun reactie. Doordat zij hem verwerpen, vervullen ze feitelijk wat de Heer al had gezegd. Daar was niet aan te ontkomen. "Weg van de aarde met zo iemand, want hij behoort niet te leven."⟨/p> ⟨p>Laten we dan nog even verder lezen. "En toen zij luidkeels riepen..." Opnieuw ontstaat er dus een enorm tumult, waarna het Romeinse leger ingrijpt. Paulus krijgt alsnog de gelegenheid om zijn volksgenoten – maar nu als publiek op een beveiligde locatie – toe te spreken. Tot aan een zeker woord gaat dit goed, maar dan barst alsnog de bom en breekt de hel los. Ik weet niet hoe je het precies moet zeggen, maar dat komt aardig in de buurt.⟨/p> ⟨p>"En toen zij luidkeels riepen en met hun bovenkleding gooiden en stof in de lucht wierpen..." Dat zijn gebruiken die wij natuurlijk niet zo kennen. We hebben allemaal rare gewoontes natuurlijk, je moet maar eens in een stadion gaan kijken wat mensen daar allemaal doen met hun kleren enzovoort, maar hier lees je dus de pure ontsteltenis en de woede.⟨/p> ⟨p>Ik moet er trouwens wel aan denken, je leest in Job 2 vers 12 ook iets soortgelijks. Maar ik zat er vooral ook aan te denken wat dit typologisch dan betekent. Het was letterlijk natuurlijk waar hoe zij reageerden, maar ik dacht eraan dat we er de vorige keer ook al even op gewezen hebben. Toen Paulus de kleding bewaarde van de mannen van het Sanhedrin, heb ik daar ook wat over gezegd. De kleding, en zeker de bovenkleding en mantels, zijn een uitbeelding van heerlijkheid. Zij legden hun heerlijkheid af. Dat is in feite hun reactie: ze gooiden hun bovenkleding uit. Je kunt er alleen mee gooien als je het eerst aflegt natuurlijk. Maar dat is wat Paulus' woorden eigenlijk met hen deden: Paulus' woorden ontdeden hen van hun heerlijkheid. En het deed ook stof opwaaien. Die uitdrukking kennen wij overigens ook nog.⟨/p> ⟨p>Laten we de geschiedenis verder lezen. We krijgen nu trouwens ook echt een verhaal, een geschiedenis voorgeschoteld. Dat zal de volgende keer ook het geval zijn, als we in hoofdstuk 23 verdergaan. Een geschiedenis zonder dat er inhoudelijk direct hele diepe dingen besproken worden. Want op het moment dat er echte, inhoudelijke onderwijszaken aan de orde komen, dan moet je dat toelichten, uitleggen en andere plaatsen in de Schrift laten zien. Maar als het gewoon geschiedenis is, het vertellen van het verhaal, dan hoef je dat nauwelijks uit te leggen. Dat is gewoon een kwestie van luisteren en met precisie vernemen hoe het er precies staat. Dan kunnen we er soms ook wat sneller doorheen gaan. Dan kunnen we 'meters maken', zeggen ze dan. Nou, we zullen zien.⟨/p> ⟨p>"Toen zij luidkeels riepen en met hun bovenkleding gooiden en stof in de lucht wierpen, beval de hoofdman over duizend hem binnen te leiden in de legerplaats." Die hoofdman heeft overigens een naam, we zijn hem al een paar keer tegengekomen en we zullen dat later zien. In hoofdstuk 23 vers 26 zien we dat deze man Claudius Lysias heette. Misschien dat ik er vanavond nog even over kom te spreken. Ja, ik denk het trouwens wel.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1351" title="Speel af vanaf 22:31">▶ 22:31⟨/button> ⟨span>De Romeinse Bevelhebber en de Dreiging van Geseling⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De hoofdman over duizend die hem beval, dat is eigenlijk dé man, hè. Je leest ook over hoofdmannen over honderd, ook die zullen we straks nog weer tegenkomen. Maar hij is de hoofdman over duizend. Hij was de bevelvoerend officier daar in Jeruzalem en had feitelijk een directe plaats onder de stadhouder. Toen beval de hoofdman over duizend hem binnen te leiden in de legerplaats. Want zelfs op die verhoging waar Paulus zich bevond – hij stond op de bovenste treden van de trap die naar de burcht Antonia voerde – was hij kennelijk toch niet veilig.⟨/p> ⟨p>In ieder geval, de hoofdman had trouwens nog een ander motief. En dat is dat deze hoofdman ook eens goed aan de weet wilde komen wat er nu eigenlijk aan de hand was. Laat ik het gewoon maar lezen: "De hoofdman over duizend beval hem binnen te leiden in de legerplaats", dus die burcht Antonia, "zeggende hem met geselingen te ondervragen."⟨/p> ⟨p>Dit is een Romeinse gesel, zoals de Romeinen die gebruikten. Dat was een stok met touwtjes eraan en allemaal metalen stukjes aan het einde. Daar werd je dan een aantal keren mee op de rug geslagen. De rug werd daarvoor strak gespannen. En dat was dé manier – dat was trouwens helemaal niet zo uitzonderlijk, hoor – maar het was dé manier bij uitstek om iemand tot een bekentenis te brengen. Een heel effectieve methode. Het feit dat deze officier dat op deze manier probeert of wil doen was op zich niet zo bijzonder, in het algemeen zou dat ook zo gaan, maar in dit specifieke geval kon dat niet. Dat zullen we straks nog zien.⟨/p> ⟨p>Hij doet dat, staat er, opdat hij te weten zou komen vanwege welke reden zij zo tot hem terugriepen – die massa daar dus, die Paulus had aangehoord. Want dat was hem tot dusver ontgaan. Kijk, Paulus had hen daar in het Hebreeuwse dialect toegesproken, dat hadden we gelezen. Maar dit was een Romein. Hij sprak trouwens ook Grieks, wat de algemene internationale omgangstaal was, maar hij heeft Paulus' betoog in het Hebreeuwse dialect dus niet kunnen volgen. Hij wist niet wat er aan de hand was. Hij was sowieso ook geen kenner van de interne Joodse aangelegenheden, mag je aannemen. In ieder geval was dat de reden om Paulus uit te horen, zodat hij daarachter zou komen.⟨/p> ⟨p>Maar dan komt er een keer in. Want dan lees je in vers 25: "Toen zij echter", de mensen die hem dus zouden gaan geselen, "hem met de riemen voorbereidend uitstrekten." Ik heb hier trouwens ook een plaatje van een Romeinse geseling. Dat was dan iemand die naakt was, maar men werd in ieder geval op de rug gegeseld. De rug werd gespannen, zodat je de slagen maar goed zou voelen. Je moet er niet aan denken, natuurlijk. Je leest trouwens ook nog van andere martelwerktuigen. Je leest van de Heer Jezus trouwens ook dat Hij gegeseld is. Van Paulus lees je elders, in de tweede Korinthebrief, dat hij de veertig min één slagen kreeg. Dat was weer wat anders. Dit was een Romeinse aangelegenheid; dat blijkt sowieso natuurlijk omdat het Romeinen zijn die dit uitvoeren.⟨/p> ⟨p>Maar je leest dus: met de riemen werd hij vastgezet, zodat hij uitgestrekt werd en in ieder geval zijn rug werd ontbloot. En op het moment dat zij daarmee bezig zijn om hem uit te strekken zodat ze hem zouden gaan geselen, staat er, dan lees je...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1643" title="Speel af vanaf 27:23">▶ 27:23⟨/button> ⟨span>Paulus Beroept Zich op Zijn Romeins Burgerschap⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Toen zei Paulus tot de hoofdman over honderd, die kennelijk uitvoerde wat de hoofdman over duizend hem opdroeg, en die erbij stond: "Is het jullie geoorloofd om een mens, een Romein en niet-veroordeeld, te doen geselen?"⟨/p> ⟨p>Dat is een retorische vraag. Het antwoord is namelijk nee, het is absoluut niet geoorloofd. Het is zelfs een overtreding van twee Romeinse rechtsregels, die impliciet feitelijk ook hierin worden genoemd. Rechtsregel één was dat een Romeins burger niet mag worden gegeseld, sowieso niet. En regel twee was dat een Romeins burger, als die al gestraft zou worden, daar altijd per definitie – dat was jouw burgerrecht ook – eerst een vorm van proces aan vooraf moest gaan. Dat recht had niet zomaar iedereen, maar een Romeins burger wel.⟨/p> ⟨p>Hij was dus niet veroordeeld, dus hij mocht sowieso niet eens gestraft worden. En omdat hij een Romeins burger was, mocht hij in het algemeen al helemaal niet gegeseld worden. Dus Paulus wijst daarop. Wat natuurlijk wel nog een andere vraag oproept. Dat is dat wij bij een veel eerdere gelegenheid lezen, dat was toen Paulus in Filippi was in Handelingen 16, dat hij toen ook werd gegeseld. En pas de volgende dag wijst hij er dan op van: "Ja wacht even, ik ben een Romeins burger." En dan worden die officieren, of de hoge omes om zo te zeggen, heel erg bang. Ik heb daar nog het een en ander over gelezen hoe dat dan in zijn werk ging.⟨/p> ⟨p>Je moest je sowieso kunnen legitimeren. Je kan natuurlijk wel zeggen dat je een Romeins burger bent, maar laat dat ook maar zien. Dus Paulus heeft zich ongetwijfeld ook moeten legitimeren, hij moest dat ook kunnen. Als hij er trouwens onterecht een claim op zou leggen, dus als hij in dit geval zou zeggen: "Ik ben een Romeins burger" en hij was het niet, ja, dan stond daar zelfs de doodstraf op. Omgekeerd was het trouwens zo dat wanneer een Romeins burger gegeseld werd, daar ook zware sancties op stonden. Dus dat was echt een misdaad, zo werd dat aangemerkt.⟨/p> ⟨p>Je kunt je dus wel voorstellen dat die hoofdmannen het Spaans benauwd kregen. Of Romeins benauwd, ik weet niet hoe ik het moet zeggen. Maar ze kregen het erg benauwd. Ze werden bevreesd voor de verantwoordelijkheid; voor het feit dat Paulus daar aanspraak op maakte. Want ja, dat zou voor hen ook hele ernstige consequenties hebben. En dat Paulus... nou ja, misschien kom ik daar straks nog eventjes op terug, want in die zin is het feitelijk niet alleen maar opkomen voor zichzelf. Maar door erop te wijzen dat hij een Romeins burger was, kwam hij ook nog eens een keer op voor hén! Want als men er lucht van kreeg dat zij als leidinggevenden dat hadden laten doen bij een Romeins burger, dan hingen er voor hen ook nog hele donkere wolken.⟨/p> ⟨p>Goed, Paulus stelt alleen maar die vraag. En die vraag is al genoeg om het een en ander in werking te stellen. Want dan lees je: "Wanneer echter de hoofdman over honderd dit hoorde, ging hij naar de hoofdman over duizend en berichtte het hem, zeggende: Wat sta je op het punt te doen? Want deze mens is een Romein."⟨/p> ⟨p>Dan moet u trouwens even goed weten wat een Romein is. Dat was mij redelijk tot voor kort ook niet bekend. Ik dacht: een Romein dat is gewoon iemand, een inwoner, een ingezetene van het Romeinse Rijk. Nee, dat is niet zo. Een Romein is wat het letterlijk ook betekent: dat is niet alleen een inwoner, maar iemand die het burgerrecht bezit van de stad Rome. Je bent een Katwijker wanneer je in Katwijk woont. Nou ja, je kunt natuurlijk niet spreken over het Katwijks burgerrecht, toch? Of is mij iets ontgaan? Oh, Kees die zit hier, ja, ja. Ja, ik niet, nee, ik ben een vreemdeling die verdwaald is zeker. Maar vanaf morgen kan ik wel zeggen dat ik er al 25 jaar woon. Ja? Ja.⟨/p> ⟨p>Maar een Romein is dus iemand, een inwoner... Nee, een búrger van de stad Rome. Nou moet ik daar wel iets bij zeggen. Dat was in de loop der tijd een breed begrip geworden. Er waren ook andere steden, met name in Italië, waar de inwoners dat burgerrecht van geboorte al kregen. Dus ook al was je van – ik noem maar wat – Napels, of zo'n stad die toentertijd in ieder geval ook wel bestond, of Milaan. Dat inwoners van die steden ook het Romeins burgerrecht kregen. Dat wil zeggen, die werden gerekend als inwoners en als burgers van de stad Rome. En dat was een hoog, een groot voorrecht. Want ja, Rome was natuurlijk de stad waar de troon stond. Of hoe zeg je dat, waar vanuit geheerst werd... hoe zeg je dat nou? Ja, de stad van waaruit het hele rijk werd bestuurd. Dat was de regeringsstad, het Den Haag.⟨/p> ⟨p>Ja, we praten natuurlijk nu over situaties en omstandigheden van tweeduizend jaar geleden. Maar zo lag het dus. Deze mens was een Romein, en dat betekent: hij bezat het burgerrecht van de stad Rome. "De hoofdman over duizend echter zei tot hem: Zeg mij, ben jij een Romein? Hij nu," Paulus, "zei met nadruk: Ja." En als je daar weer over doordenkt: dat is natuurlijk letterlijk zo, maar er zit hier nog wat meer achter. Hoezo dat met nadruk? Was dat alleen maar omdat Paulus bang was om gegeseld te worden? Nou, we kennen Paulus inmiddels al lang genoeg in het boek Handelingen om te weten dat dát niet zijn drijfveer was. Hij ging overal doorheen en dat was ook niet het punt.⟨/p> ⟨p>Paulus stelt zich hier in Jeruzalem op als een Romein. En de vorige keer kwam het ook al even aan de orde, maar ik wil nu ook even de verzen laten zien waar dat naar voren gebracht wordt. Paulus was namelijk een Hebreeër. Hij was ook nog een Griek. Ja, hij was Grieks en sprak Grieks. Hij was een Hebreeër en sprak Hebreeuws. Maar hij was óók een Romein. En men heeft trouwens wel gezegd van: ja, dat kwam omdat hij uit de provincie Cilicië kwam, uit de stad Tarsus. En dat aan de stad Tarsus, aan alle inwoners van de stad Tarsus, ook qua geboorte al het Romeins burgerrecht werd toegekend. Maar dat schijnt dan weer tegengesproken te worden en historisch niet juist te zijn.⟨/p> ⟨p>Dus de vraag blijft dan: hoe kwam Paulus eraan? Hij was natuurlijk niet geboren in het land van Israël, maar hij kwam uit Tarsus. Hoe kwam hij dan aan dat Romeinse burgerrecht? Nou, hij was het van geboorte. Een Romein, bedoel ik. Maar dat blijft de vraag: hoe kwam hij dan aan dat Romeinse burgerrecht? Waren zijn ouders dat al? Er zijn verschillende theorieën over in omloop. Ik zeg theorieën, het zijn gewoon speculaties. Je kunt van alles daarover roepen over hoe Paulus een Romein kon zijn. In ieder geval één ding is zeker: hij was het van geboorte, zoals we straks nog zullen zien.⟨/p> ⟨p>Maar goed, nou is Paulus daar in Jeruzalem. Het volk loopt te hoop tegen hem en hij dreigt gegeseld te worden. Paulus steekt er een stokje voor en zegt: "Ho, ik ben een Romein." En dan blijkt dat ook zo te zijn. Met nadruk: "Ik ben een Romein." Hier is dus een Romein in Jeruzalem, iemand van de natiën. En kijk, dat brengt me nou op mijn punt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2301" title="Speel af vanaf 38:21">▶ 38:21⟨/button> ⟨span>Een Apostel Niet Tótt, maar Ván de Natiën⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Paulus is ook een afgevaardigde, een apostel van de natiën. En ook dat is iets. Ik had het zojuist over een bepaald misverstand dat ik zelf altijd gehad heb over wat een Romein was, maar ik heb ook al heel lange tijd een misverstand gehad over wat de apostel van de natiën betekent. Ik heb daar altijd onder verstaan: dat is de apostel die gezonden is ⟨em>tot⟨/em> de natiën. Nee, dat betekent het niet. Een apostel van de natiën is iemand die hoort bíj de natiën. Hij is een afgevaardigde ⟨em>van⟨/em> de natiën. Niet tot de natiën. Natuurlijk, hij was een leermeester van de natiën enzovoorts, maar hij was ook een afgevaardigde ván de natiën.⟨/p> ⟨p>We gaan even naar Romeinen 11. Nou, laten we het eens lezen. Romeinen 11, een paar verzen. Dan zegt hij in vers 13 – je zou eigenlijk de voorgaande verzen er ook nog bij moeten betrekken, maar je moet toch ergens beginnen: "Want ik zeg tot jullie, tot de natiën, juist omdat ik inderdaad..." Let op: "...de afgevaardigde van de natiën ben, verheerlijk ik mijn bediening, indien ik op de een of andere manier degenen van mijn vlees jaloers kan maken." Dat wil zeggen: van mijn vlees, mijn volksgenoten, mijn verwanten. "Indien ik op de een of andere manier degenen van mijn vlees – dus van Israël, de Israëlieten – jaloers kan maken, en dat ik enigen uit hen zou redden." Eigenlijk was wat Paulus deed per definitie zijn volksgenoten jaloers maken. Jaloers maken, dat deed hij namelijk altijd.⟨/p> ⟨p>Dat kan op twee manieren, dat kan positief zijn en negatief. Positief is als mensen jaloers zijn en zeggen: "Dat willen wij ook." Dat is een positieve vorm van jaloezie in dit geval, en dan geloven ze wat Paulus te melden had. Maar verreweg de meesten wekte hij tot jaloezie, tot na-ijver. Dat was helemaal geen reactie van geloof, maar dat was het niet kunnen zetten. Dat is toch ook wat jaloezie is? Die negatieve vorm van jaloezie is dat die ander iets heeft en jij gunt het die ander niet. Dat is ook jaloezie. En dat was natuurlijk veruit het merendeel van de volksgenoten. Ze konden het niet zetten dat Paulus de Messias predikte en bovendien naar de natiën ging. En dat was dus ook jaloezie. Die na-ijver, het niet kunnen zetten wat hij claimde te bezitten en wat zij niet geloofden of wat ze niet konden uitstaan.⟨/p> ⟨p>Hoe dan ook: "...indien ik op de een of andere manier degenen van mijn vlees jaloers kan maken en dat ik enigen uit hen zou redden." Let trouwens ook op 'enigen'. Paulus wist al dat hij het hele volk niet zou benaderen. En Paulus wist al: zij zijn als volk, als geheel, gevallen. Dat is waar. Of ernaast gestapt, hoe zegt hij dat? Misgestapt. Gestruikeld. Maar ⟨em>enigen⟨/em> uit hen. De natie zou niet tot bekering komen in deze tijd, wel in de toekomst. Maar Paulus' bediening was wel om enigen uit hen te redden, zodat bij sommigen wel de ogen geopend zouden worden, zoals hij er zelf een van was.⟨/p> ⟨p>Want, zegt hij dan in vers 15: "Want indien het wegwerpen van hen de verzoening van de wereld is, wat zal de aanneming anders zijn dan leven vanuit de doden?" Dit zit er prachtig zo in, heel compact in een zin weergegeven. Zij hebben als volk, als geheel, het evangelie verworpen en nu zijn zij ook terzijde gesteld. Maar die terzijdestelling van Israël, dat betekent de verzoening van de wereld. De boodschap van de verzoening van de wereld is juist daardoor naar de natiën gegaan. Nou, zegt Paulus, als hun wegwerping, hun verwerping, dat al betekent: de verzoening van de wereld... Ja, moet je niet hardop roepen hoor! Maar ik zeg: je moet het wel hardop roepen. Maar die boodschap van de verzoening van de wereld – niet de verzoening van geloof, nee, de verzoening van de wereld – wel, die boodschap van de verzoening van de wereld is via Paulus naar de natiën toegegaan.⟨/p> ⟨p>Nou, als de verwerping van Israël dat al als consequentie heeft, wat zal straks hun aanneming dan niet anders zijn dan leven uit de doden? Als zij het evangelie verwerpen en dat brengt al zo enorm veel rijkdom met zich mee... wat zal het dan zijn als zij straks gelovig worden en dat Jakob Israël wordt? Ja, dat zal niet anders zijn dan leven uit de doden. Dat is trouwens ook een gegeven wat zo vaak in de profetie genoemd wordt. Ook Israël zal op de derde dag opstaan. Hun aanneming zal niet anders zijn dan leven uit de doden.⟨/p> ⟨p>Maar goed, het ging me even om dit. Paulus is een afgevaardigde van de natiën, en als behorend tot de natiën – als Romein, hij kwam vanuit het buitenland, hij is ook in het buitenland geroepen – hij was een afgevaardigde van de natiën. En als zodanig, als Romein, treedt hij daar op, ook in Jeruzalem. En als afgevaardigde van de natiën vertelt hij: het evangelie is naar de natiën gezonden. Dat is wat de uitdrukking betekent.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt: "Juist omdat ik de afgevaardigde van de natiën ben, verheerlijk ik mijn bediening." Dat wil zeggen: dan komt de heerlijkheid van mijn bediening uit de verf, juist in het feit dat ik mij richt tot mijn vlees. Dat ik mij richt tot Israël. Ik weet niet hoe ik het beter kan vertellen dan dit, maar begrijpt u wat Paulus hier doet in Jeruzalem? Hij is een Romein en hij is een afgevaardigde van de natiën. En als zodanig richt hij zich tot hen en zegt: "Het evangelie is naar de natiën gegaan." Zo treedt hij op. En dat is die jaloezie, wat bij enigen tot redding leidt, maar bij het geheel is het alleen maar verwerping.⟨/p> ⟨p>Nog even terug naar de situatie. Er ontstaat dus een vraaggesprek.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2771" title="Speel af vanaf 46:11">▶ 46:11⟨/button> ⟨span>Romeins Burgerrecht: Gekocht Versus van Geboorte⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Paulus zegt: "Ja, ik ben een Romein." En de hoofdman over duizend, die antwoordde echter: "Ik verwierf dit burgerrecht voor een grote hoofdsom." Dat is trouwens wel leuk wat ik hierover aan de weet kwam, want zijn naam – ik noemde het zojuist al even, we moeten hem trouwens nog tegenkomen in hoofdstuk 23 vers 26 – dan lees je dat deze hoofdman over duizend een brief gaat schrijven en dan stelt hij zichzelf voor. En dan zegt hij: "Ik ben Claudius Lysias."⟨/p> ⟨p>Maar het leuke is, die naam Claudius verwijst naar de regering van keizer Claudius. 'Ik, Claudius'. Is dat niet de titel van een film? Of een boek? Ja. Dat was een keizer die regeerde van 41 tot 54 na Christus. Dus deze geschiedenis van Handelingen 22 speelt zich ergens af in, wat had ik gezegd, 56 of 57. Keizer Claudius was dus kort tevoren afgetreden, maar was dertien jaar lang een keizer geweest in Rome.⟨/p> ⟨p>En wat we weten, maar dat is geen Bijbels gegeven, dat is een buiten-Bijbels gegeven, is dat deze keizer in de historie bekend staat juist om het feit dat hij nogal gretig was in het verkopen van Romeinse burgerrechten voor een grote som geld. Mensen konden dus het Romeins burgerrecht krijgen, maar dan moesten ze gigantisch in de buidel tasten.⟨/p> ⟨p>En als ze dan dat Romeinse burgerrecht kregen – dat is nog een buiten-Bijbels gegeven, dus ik geef het je door voor wat het waard is – dan werd dat ook aan je naam toegevoegd. De naam van de keizer dan. Dus ja, dat beantwoordt in dit geval helemaal aan het gegeven. Hij heet Claudius Lysias. Hij is een Romeins burger, maar heeft dit gekocht. En kort tevoren had je inderdaad een keizer Claudius, die erom bekend staat dat hij burgerrechten verkocht voor een grote som geld. Vooral zijn vrouw scheen daar erg goed in te zijn. Zij had dat erg gepromoot om Romeinse burgerrechten voor heel veel geld te verkopen.⟨/p> ⟨p>Het was namelijk zo dat als je een Romeins burger was, je heel veel voorrechten genoot. Dus men was daar zeer op gebrand. In ieder geval deze hoofdman over duizend, toch ook niet de eerste de beste, de hoogste functionaris in heel Jeruzalem. En die zegt: "Ik ben ook Romeins burger, maar ik heb er gigantisch veel voor moeten betalen." En Paulus zegt dan heel laconiek: "Maar ik ben zo geboren."⟨/p> ⟨p>Hij heeft het altijd al gehad. Jij bent het later geworden, maar nee, ik heb het altijd zo gehad, ik ben zo geboren. Daarmee is Paulus dus een Romein, een Griek en een Hebreeër. En in al die hoedanigheden treedt hij trouwens ook in het boek Handelingen op. Soms, en hier is het heel duidelijk, stelt hij zich inderdaad juist als Romein op.⟨/p> ⟨p>Nou, dan zie ik dat er vervolgens weer een reactie komt. Maar ik zie dat het ook vijf voor negen is, dus ik stel voor dat we eerst eventjes gaan pauzeren. Dan pakken we de draad straks op bij vers 29.⟨/p> ⟨p>Goed, zullen we de draad weer oppakken? Nog steeds zijn we in Handelingen 22. Dus zo snel als dat ik dacht dat het zou gaan, ging het ook weer niet. Maar we hadden het dus over die laatste verzen. Over Paulus die dan de hoofdman over duizend terugfluit vanwege het feit dat hij een Romein is. En dat hij dus helemaal niet gegeseld mocht worden. Hij herinnert hem daaraan. Afijn, dat gesprek ontwikkelt zich dan en die hoofdman zegt dan: "Ja, ik heb dit burgerrecht voor een grote som geld verkregen." En Paulus zegt met nadruk: "Maar ik ben zo geboren."⟨/p> ⟨p>Onmiddellijk dan – we gaan verder in vers 29 – namen degenen die op het punt stonden hem te ondervragen door middel van geseling, afstand van hem. Want ja, nu waren zij er zich natuurlijk wel van bewust: dit was volstrekt illegaal. Ook de hoofdman over duizend echter werd bevreesd, dus echt bang. Beseffend dat hij, Paulus, een Romein is en dat hij hem had laten binden zonder vorm van proces.⟨/p> ⟨p>Dus alleen dat al. Ik wijs nog eventjes op Handelingen 16. Dat was toen Paulus in Filippi was. U weet wel, de bekende geschiedenis, dat hij eerst gegeseld werd. Vervolgens werd hij in de kerker geworpen, in de binnenste kerker van de gevangenis. En dat hij daar met Silas midden in de nacht lofzangen aan God zong. En dat dan die aardbeving plaatsvindt.⟨/p> ⟨p>En dan lees je later, de dag erop staat er in vers 37 van Handelingen 16 dit. Oh ja, op het moment dat ze dan weggestuurd worden daar uit Filippi, of althans, ze worden vrijgelaten. Maar Paulus zei tot hen: "Zij hebben ons, hoewel wij Romeinen zijn..." Kennelijk was Silas dus ook een Romein! "...zonder vorm van proces in het openbaar gegeseld en in de gevangenis gezet. En willen zij ons er nu ongemerkt uitzetten? Geen sprake van! Laten zij zelf komen en ons eruit leiden."⟨/p> ⟨p>Ik moet daar nu wel iets bij zeggen. Want dit klinkt nogal provocerend en misschien zelfs enigszins vreemd uit Paulus' mond, die we toch kennen als iemand die zich altijd inschikkelijk opstelde. En nu staat hij op zijn recht. Dat moet u zich goed realiseren: dit was ook om die Ecclesia in Filippi daarmee te dienen.⟨/p> ⟨p>Want door hier nu aanspraak op te maken en doordat de Romeinen hem dan vervolgens met alle egards weer laten gaan, zuiverde hij zijn eigen blaam, maar daarmee ook die van de Ecclesia in Filippi. Want ja, die stonden onder verdenking dat zij ontstaan waren door een stelletje oproerkraaiers. Nou, dat was helemaal niet aan de orde.⟨/p> ⟨p>Want dan lees je: "En de boden brachten deze woorden over aan de hoofdlieden. En dezen werden bevreesd toen zij hoorden dat het Romeinen waren." En dan lees je dat ze in de navolgende verzen met Paulus meegaan en hem heel vriendelijk en beleefd verzoeken of hij alsjeblieft naar een andere plaats zou willen gaan.⟨/p> ⟨p>Ze waren zich er namelijk van bewust dat wat zíj hebben gedaan illegaal was. Niet wat Paulus deed was illegaal, maar wat zíj hadden gedaan was illegaal. Dus ineens worden de kaarten helemaal omgedraaid en daarmee werd dus ook die gemeente van Filippi van blaam gezuiverd. En daarom heeft Paulus ook echt op zijn recht gestaan in dit geval.⟨/p> ⟨p>Nou, je leest dat hij dat bij een andere gelegenheid ook doet. Dus de situatie daartoe was wel dienstig aan het doorgeven van de boodschap. Want dat was het grote doel en criterium voor Paulus.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3324" title="Speel af vanaf 55:24">▶ 55:24⟨/button> ⟨span>Paulus Verschijnt voor het Sanhedrin⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De volgende morgen echter, staat er in Handelingen 22. Dus dat was de dag na Paulus' gevangenneming. Toen besloot hij, die hoofdman over duizend, het zekere te weten waarvan hij onder de Joden wordt beschuldigd. Want dat wist hij nou nog steeds niet. Paulus was gevangengenomen, maar nog steeds had hij geen antwoord op de vraag: wat is nou het conflict? Hij begreep het nog steeds niet. Hij besloot het zekere te weten waarvan hij onder de Joden wordt beschuldigd, want hij had tot dusver alleen maar Paulus' versie en verhaal kunnen horen.⟨/p> ⟨p>En hij maakte zijn boeien los en beval de hogepriesters en heel het Sanhedrin bijeen te komen. Moet je nagaan wat voor autoriteit deze officier had, want daarmee blijkt dus dat hij inderdaad het bevel voert over Jeruzalem als Romeins officier. Hij kan dus zelfs de religieuze autoriteiten gebieden en bevelen bij elkaar te komen om een rapport uit te brengen. Hij beval de hogepriesters – of de overpriesters, zo wordt het meestal vertaald, maar dat zijn gewoon de mannen die uit de hogepriesterlijke familie komen en bij toerbeurt ook hun functie vervulden trouwens. En heel het Sanhedrin moest bijeenkomen, om die reden dus.⟨/p> ⟨p>Hij laat Paulus weer los. De vraag is nog maar of het inderdaad om boeien gaat, maar in ieder geval laat hij hem weer in vrijheid gaan. Want zoals we eerder al zeiden en overwogen: een Romein mocht helemaal niet zonder vorm van proces vastgezet of in ieder geval geboeid worden, en al helemaal niet gegeseld of gestraft. In ieder geval, hij maakte Paulus los en beval de hogepriesters en heel het Sanhedrin bijeen te komen.⟨/p> ⟨p>En hij leidde Paulus naar beneden. Dat moet je ook letterlijk nemen, want de burcht Antonia lag daar op de top van de stad. Daar heb ik u al eerder plaatjes van laten zien. 'Hem stellend te midden van hen.' Dat wil zeggen, de volgende morgen wordt Paulus dus naar het Sanhedrin gebracht en hij staat daar te midden van hen. Het verhaal gaat dan dat zij vergaderden, zoals trouwens onze Tweede Kamer tegenwoordig ook, in een halve cirkel. En Paulus staat dan dus in het midden als hij het woord voert.⟨/p> ⟨p>En dan komen we in Handelingen 23. Daar staat: 'Paulus echter, aandachtig kijkend naar het Sanhedrin, zei: mannenbroeders!' Eigenaardig trouwens, die club is bij elkaar, als ik het even oneerbiedig mag zeggen, en Paulus staat in het midden. Of daar eerst een vraaggesprek of een ondervraging aan voorafgegaan is, weet ik niet. Lucas' rapport begint meteen met het feit dat Paulus zijn publiek van het Sanhedrin aankijkt en op een hele wellevende, beleefde manier aanspreekt: 'Mannenbroeders! Met een volkomen goed geweten...'⟨/p> ⟨p>Als ik dat lees, dan denk ik: Paulus was geen calvinist. Want die zou dat nooit zo zeggen: 'Met een volkomen goed geweten.' Nou, Paulus wás ook geen calvinist. Hij was een Romein, hij was een Hebreeër, hij was een Griek. Maar hij was geen calvinist, nee. Je leest trouwens in hoofdstuk 24 dat hij spreekt over een 'onergerlijk geweten'. Dat wil zeggen, een geweten dat geen aanleiding gaf tot aanstoot, tot struikelen. In 2 Timotheüs 1 spreekt hij erover dat hij vanaf zijn voorouders God al diende met een rein geweten. Paulus spreekt hier: 'Met een volkomen goed geweten ben ik een burger geweest voor de God, tot op deze dag.' De NBG-vertaling spreekt niet over 'mijn gedrag', in de Statenvertaling staat 'heb ik gewandeld voor God tot op deze dag'. Dat zal ongeveer wel de gedachte geweest zijn, maar letterlijk spreekt hij: 'ben ik een burger geweest'. Heb ik mij als burger opgesteld voor God, tot op deze dag. De uitdrukking komt nog één keer voor, in de Filippenzenbrief.⟨/p> ⟨p>Maar het accent ligt natuurlijk op het feit dat Paulus benadrukt, tegenover het Sanhedrin dat hem beschuldigt: ik heb een zuiver geweten. Op zich is dat trouwens een argument, maar het is geen doorslaggevend argument. Het feit dat je zelf een zuiver geweten hebt, dat zegt Paulus trouwens ook weer ergens in zijn brieven, pleit hem op zich niet vrij. Maar het is een argument. Paulus was zich van geen kwaad bewust. Dat was hij trouwens zelfs niet toen hij een vijand was van de Christus. Toen deed hij dat ook met een zuiver... Hij zegt dat in 1 Timotheüs 1 ook. Dat deed hij toen... help me nou even. 1 Timotheüs 1. 'Ik heb het in onwetendheid gedaan.' In onwetendheid, en volgens mij spreekt hij dan ook over een zuiver geweten. Nou, dat weet ik even niet zeker, maar in ieder geval: hij was onwetend.⟨/p> ⟨p>Hij zegt in de Filippenzenbrief, over dat soort zelfverzekerdheid gesproken: 'Ik ben een Hebreeër der Hebreeën. Naar de wet een Farizeeër, en naar de gerechtigheid der wet onberispelijk.' Ja, en dat bedoelde ik net ook met 'geen calvinist'. Want ik herinner me nog een van de catechismusvragen. Ik vraag niet wélke catechismusvraag het was, maar dat is: 'Waaruit kent gij uw ellende?' Uit de wet Gods. Ja, precies. Ja, uit de wet Gods. Dat zou Paulus niet gezegd hebben! Paulus zegt: 'Naar de gerechtigheid der wet was ik onberispelijk.' Ja, als Paulus dat dan zo opmerkt, dan lees je...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3763" title="Speel af vanaf 01:02:43">▶ 01:02:43⟨/button> ⟨span>De Confrontatie met de Witgepleisterde Hogepriester⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar de hogepriester Ananias, die beval uitdrukkelijk hen die bij hem stonden, hem te slaan op de mond. Alleen dat al, op de mond, daarmee ook uitdrukkend: uit die mond komen leugens. Paulus had net gezegd: "Ik heb een zuiver geweten, een volkomen goed geweten." Daar was hij meteen al woedend om geworden, zodat hij degenen die bij hem stonden dat opdroeg, hem te slaan op... ja, wij zeggen dan 'op de bek'. Dat is een beetje smoezelig ook nog, maar 'op de mond slaan', dat klinkt wat netter, maar het is toch allemaal hetzelfde. Over netjes gesproken!⟨/p> ⟨p>Toen zei Paulus tot hem: "De God staat op het punt je te slaan, u witgepleisterde wand!" Hoe staat het erop? Ja, in de NBG-vertaling staat het niet goed. Er staat: "Moge God u slaan, gij gewitte wand." Maar 'moge', daarmee druk je een wens uit. Maar dat is niet wat Paulus zegt. Paulus zegt: "God staat op het punt je te slaan."⟨/p> ⟨p>Dat is een voorzegging. En dat is trouwens ook gebeurd. Dat wil zeggen, enkele jaren later zou deze hogepriester, in het Hebreeuws Chananjah – we hebben het over die namen al eerder gehad, omdat de naam Ananias een paar keer in het boek Handelingen voorkomt – gedood worden in het jaar 66. Dus dat zou een jaar of tien later zijn, door Zeloten. Dus deze hogepriester kwam inderdaad op een afschuwelijke wijze aan zijn einde. Paulus zei dat, in feite was het dus een voorzegging.⟨/p> ⟨p>Hij zegt er trouwens nog bij: "u witgepleisterde wand". Dat is een uitdrukking die we trouwens ook in de profeten al tegenkomen. Bij Ezechiël of iets dergelijks. Later in de evangeliën lees je ook dat de Heer Jezus dat zegt: witgepleisterd. Moet je je voorstellen, je hebt een muur met allemaal scheuren, en dat dek je dan af door het allemaal te plamuren, of hoe gaat dat? Witgepleisterd. Je ziet helemaal niks meer van die scheuren. Het is allemaal mooi weggewerkt, maar het zit er nog wel. Alleen, je ziet het niet meer. Het is allemaal mooi weggewerkt: een witgepleisterde wand.⟨/p> ⟨p>Nou, dat is wat Paulus tegen hem zegt. En hoezo? Hij zegt: "U zit mij te oordelen naar de wet, en u beveelt mij in strijd met de wet geslagen te worden?" Nou, dat is dus witgepleisterd, dat is hypocriet, toch? Iemand beoordelen met criteria uit de wet, en zélf die wet negeren en overtreden. Dat is geen zachtzinnige uitspraak. Maar Paulus had alleen maar gezegd: "Ik heb een volkomen goed geweten." En deze hogepriester stelt zich dan zo op en beveelt dát te doen. En dan vaart Paulus uit door dit aan de kaak te stellen.⟨/p> ⟨p>De Heer Jezus zegt iets dergelijks in Mattheüs 23 ook over de schriftgeleerden en Farizeeën. De witgepleisterde graven... oh ja, dan worden het witgepleisterde graven genoemd. Dat is nóg erger. Dan zijn het niet alleen maar scheuren in een muur, maar dan is het allemaal mooi wit, maar van binnen zijn ze vol met doodsbeenderen. Dat wil zeggen: het maskeert de dood.⟨/p> ⟨p>Dan ontstaat er ontsteltenis daar in het Sanhedrin. Want degenen die erbij stonden, die zeiden: "Jij scheldt de hogepriester van God uit." Paulus zei met nadruk: "Ik had niet waargenomen, broeders, dat hij hogepriester is." Ja, ik twijfelde... ik weet niet hoe ik dat moet opvatten. In de NBG-vertaling staat: "ik wist niet". Maar Paulus zegt niet 'ik wist niet', hij zegt: "ik had het niet waargenomen." Dat kan betekenen: het was Paulus ontgaan. Doordat hij het niet zag, hij had het niet waargenomen dat hij hogepriester was.⟨/p> ⟨p>We weten van Paulus aan meerdere teksten dat hij waarschijnlijk ook een oogaandoening had. Dat weet u toch, slechte ogen. Meestal liet hij zijn brieven optekenen, maar je leest aan het einde van de Galatenbrief dat hij dan zelf schrijft en zegt: "Zie met hoe grote letters ik nu schrijf." En hij zegt ook over die Galaten: "Jullie hadden zo'n passie voor mij, dat als het mogelijk was geweest, hadden jullie je ogen aan mij gegeven." Nou, dat zeg je alleen maar als Paulus een oogkwaal had of iets aan zijn ogen. En waaróm hij iets aan zijn ogen had... was dat omdat hij ooit blind is geweest? Verblind is geweest door dat licht? Dat zou wel een hele opmerkelijke link zijn, maar het zou een reden kunnen zijn dat Paulus zei "ik had niet waargenomen", omdat Paulus gewoon een slechtziend man was en dat hij dus niet zag dat hij het met de hogepriester van doen had. Die hogepriester, die hij overigens kende. Paulus was zelf ook vertrouwd met dat gezelschap, maar hij had niet waargenomen dat hij hogepriester was. Dat kan de gedachte zijn.⟨/p> ⟨p>De andere gedachte, en dat is dat hier ironie spreekt, is dat Paulus zegt: "Ik had niet waargenomen dat hij hogepriester is." Dat is toch niet te zíén? Als je je zo opstelt, dan ben je voor mij geen hogepriester. Zou ook nog kunnen. "Dat u hogepriester bent? Nou, dat kan ik niet zien!" In dat geval is misschien de combinatie van beide een optie, dat je niet eens hoeft te kiezen en dat beide factoren een rol spelen. Dat het dus óók nog eens een ironische ondertoon heeft.⟨/p> ⟨p>En dat is... oh ja, ja. Ja, dat is ook nog wel een optie. Want die hogepriester... Je leest in het evangelie van Johannes ook dat Kajafas in het jaar dat de Heer Jezus werd overgeleverd, tóén hogepriester van dat jaar was. Dus kennelijk rouleerde dat per jaar in die familie. Ja, dat is ook nog een optie. Maar in ieder geval, Paulus zegt, en dat zegt hij met nadruk: "Ik had niet waargenomen." Feitelijk is dit dus niet eens een excuus. Nou kun je het erin lezen: "Sorry, ik heb het niet gezien." Nee: "Ik had het niet wáárgenomen, broeders, dat hij hogepriester is."⟨/p> ⟨p>Als hij het had waargenomen... want "er is geschreven", en dat is een citaat, dat volgt nu uit Exodus 22: "van een overste van je volk zul je niet op een kwalijke wijze spreken." Dus als hij dat had waargenomen, dan had hij dit zo niet gezegd. Hoe is dat zo? ⟨em>Kakos⟨/em> hè? Kwalijk hè? Ik weet trouwens wel, dat heb ik vanmiddag nog even nagekeken, in de Septuagint staat het inderdaad op deze wijze. Dit is een citaat dus uit de Griekse vertaling van het Oude Testament. In de Hebreeuwse vertaling wordt er gesproken over 'verwensen'. Maar goed, in al die gevallen is de gedachte toch hetzelfde. Paulus echter...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4335" title="Speel af vanaf 01:12:15">▶ 01:12:15⟨/button> ⟨span>Verdeel en Heers: Sadduceeën, Farizeeën en de Opstanding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En nou krijg je een opmerkelijke ontwikkeling in het verhaal. Paulus staat daar dus in dat Sanhedrin, wetende dat het ene deel van de Sadduceeën is en het andere deel van de Farizeeën. En hij riep in het Sanhedrin... Maar goed, dat moet je even weten: het Sanhedrin, de Joodse raad, ging feitelijk over religieuze aangelegenheden. Politieke macht hadden ze niet. Nou ja, ze waren wel een politieke factor zou je kunnen zeggen, maar de echte macht hadden ze niet; die hadden de Romeinen. Zij gingen over de godsdienstige aangelegenheden en die bevoegdheden gingen trouwens wel vrij ver.⟨/p> ⟨p>Dat Sanhedrin bestond uit verschillende partijen. Het ene deel bestond uit Sadduceeën. Het Hebreeuwse woord daarvoor is tsedoeqim. Dat is afgeleid van – nou krijg je weer iets – tsedeq of tsaddiq, wat rechtvaardig of rechtvaardigheid betekent. Er is nog een connectie, en dat is dat het afgeleid is van Tsadok. Sadok. Kent u die naam? Dat is de naam van de hogepriester in Davids dagen. Je leest over Sadok en Abjathar. Die Sadok was een afstammeling van Aärons zoon, Eleazar. De partij van de Sadduceeën stond juist ook voor het hogepriesterlijke geslacht. De hogepriesterlijke familie in die dagen waren afstammelingen van Sadok, en het waren de Sadduceeën die daar met name om gegroepeerd waren. Zij vertegenwoordigden – dat is dan weer een buiten-Bijbels gegeven – een kleinere partij, maar zij leverden wel de hogepriesters. Ik heb daar geloof ik nog een tekst van.⟨/p> ⟨p>Je leest dan in Handelingen 4: "En terwijl zij", de twaalf apostelen, "tot het volk spraken, overvielen hen de priesters, de hoofdman van de tempel en de Sadduceeën, zeer verontwaardigd omdat zij het volk leerden en in Jezus de opstanding uit de doden verkondigden." Nou, die Sadduceeën moesten daar niets van hebben, van opstanding uit de doden. Dat zullen we straks ook nog zien, maar hier worden in ieder geval de priesters, de hoofdmannen van de tempel en de Sadduceeën in één adem genoemd. En ik bedoel eigenlijk ook nog een tekst uit Handelingen 5: "Maar de hogepriester stond op en allen die met hem waren, de zogenaamde partij van de Sadduceeën, en zij werden vervuld met naijver," oftewel jaloezie.⟨/p> ⟨p>Het gaat nu even om het gegeven dat de hogepriester in connectie staat met de partij van de Sadduceeën. De sekte van de Sadduceeën. Ik moet er wel bij zeggen: het woord 'sekte' heeft in de Bijbel niet die negatieve klank die het bij ons heeft gekregen. Het is gewoon een partij, een richting. Ik zal straks nog wat meer zeggen over wat die Sadduceeën precies leerden. Maar nu eerst even terug naar het feit dat dit Sanhedrin bestond uit twee hoofdgroeperingen. Aan de ene kant de Sadduceeën, waar de hogepriesterlijke familie vooral deel van uitmaakte, en aan de andere kant de Farizeeën.⟨/p> ⟨p>En de Farizeeën, dat komt ook uit het Hebreeuws: Paroesim. Dat betekent 'afgescheidenen' of 'apart gezet'. Je leest in het Johannesevangelie ergens dat de Farizeeën zich heel smadelijk en verachtelijk uitlaten over de schare die de wet niet kent. Zij stonden daar letterlijk apart van. We kennen een heel bekende Farizeeër, behalve Paulus zelf natuurlijk, en dat is Gamaliël. "Een zekere Farizeeër in de Raad", het Sanhedrin, "genaamd Gamaliël, een wetgeleerde, die in ere was bij het gehele volk." In Handelingen 15 lees je: "Maar er stonden uit de partij der Farizeeën enigen op die gelovig geworden waren, en zeiden dat men hen moest besnijden en gebieden de wet van Mozes te houden." Het was met name die richting die een pleidooi voerde dat de gelovigen uit de natiën verjoodst moesten worden. Dat ze de sabbat moesten houden, besneden moesten worden, Joodse gebruiken moesten aannemen, et cetera. Het waren allemaal mensen die afkomstig waren uit de partij van de Farizeeën.⟨/p> ⟨p>Van de Farizeeën lezen we in de Bijbel veel meer dan over de Sadduceeën. Ik zei al: de Sadduceeën waren een betrekkelijk kleine groep. Ze waren wel erg invloedrijk, omdat zij religieus gezien tot de top behoorden en de hogepriesterlijke familie vertegenwoordigden. Goed, Paulus staat daar dus voor het Sanhedrin en hij mag zich verantwoorden. Er was al veel tumult geweest.⟨/p> ⟨p>En nou zegt hij: "Mannenbroeders! Ik ben een Farizeeër. Ik ben een zoon van een Farizeeër." Dat kun je trouwens opvatten in de zin van: 'mijn vader was al een Farizeeër'. Maar je kunt het ook opvatten als: 'ik ben een erfgenaam van de Farizeeën'. Hij zegt in ieder geval nadrukkelijk: "Ik ben een Farizeeër." Kijk, bij ons heeft het woordje Farizeeër in het Nederlandse taalgebruik natuurlijk een uitgesproken negatieve betekenis gekregen. Eigenlijk is het min of meer synoniem geworden voor hypocriet. Het is geen compliment als je voor een Farizeeër wordt uitgemaakt.⟨/p> ⟨p>Maar in de Bijbelse tijd was dat anders. Natuurlijk, je leest dat de Here Jezus Zich ook in die bewoordingen uitspreekt tegen de Farizeeën en de schriftgeleerden in het algemeen. Maar dat is generaliserend. Het was wel degelijk een grote en gerespecteerde richting, die tegelijkertijd heel erg streng was. En Paulus was een uitgesproken exponent daarvan. Dat er veel hypocrisie onder hen was, mag waar zijn, maar dat zegt natuurlijk niet iets over het hart van al die mensen. Je kunt toch niet zomaar een oordeel uitspreken over een hele richting en zeggen: "Oh, dat zijn allemaal hypocrieten." Dat is generaliseren, en daar moet je altijd mee uitkijken. Je kunt best wel eens een keer generaliseren – ik zeg niet dat je nóóit mag generaliseren – maar je moet altijd oog houden voor de uitzonderingen en beseffen dat zoiets niet zomaar in het algemeen over iedereen gezegd kan worden.⟨/p> ⟨p>Wat Paulus hier doet, is feitelijk partij kiezen. Het Sanhedrin bestaat immers uit twee partijen: een heel invloedrijke, maar kleinere groep van de Sadduceeën, en een grotere groep die bovendien in grote achting stond bij het volk: de Farizeeën. En Paulus zegt: "Ik ben een Farizeeër, ik ben een zoon van een Farizeeër." En dan vervolgt hij: "Omtrent de hoop en de opstanding van doden word ik geoordeeld."⟨/p> ⟨p>Hij noemt de naam van Jezus niet eens. Kijk, Paulus wist natuurlijk donders goed – met alles wat er nu al had plaatsgevonden daar in Jeruzalem – dat hier geen eer meer aan te behalen was. Dat had de Heer ook tegen hem gezegd. Wat hij wél kon doen, is in ieder geval duidelijk maken: "Wat ik beweer en wat ik vertel, en het punt waarop ik nu beoordeeld word, is een item waar in ieder geval een groot deel van dit Sanhedrin gewoon mee instemt." Hij sluit zich hier dus maximaal aan bij zijn publiek. Dat doe je als spreker. Elke spreker die mensen wil winnen, doet dat. Ik denk dan bij mezelf: als je voor een groep calvinisten spreekt – we hadden het daar daarnet over – dan is het heel handig en publieksvriendelijk om binnen te komen met een citaat van Calvijn. Ook al ben je zelf geen calvinist. Daarmee creëer je meteen een connectie: "Aha, je stemt in met ons gedachtegoed en sluit bovendien aan op iemand die bij ons groot gezag geniet."⟨/p> ⟨p>Precies zo zegt Paulus hier: "Ik ben een Farizeeër, ik ben een zoon van een Farizeeër." Hij zegt eigenlijk: "Ik geloof in datgene waar jullie, voor het grootste gedeelte in dit Sanhedrin, voor staan: de opstanding van doden. En juist daarop word ik nu geoordeeld." Dat deed hij heel bewust onder het motto: verdeel en heers. Toen hij dit echter zei, ontstond er een groot oproer onder de Farizeeën en de Sadduceeën, en de menigte werd verscheurd. Want ineens was Paulus weer één van de Farizeeën en daarmee had hij dus direct de Sadduceeën in het harnas gejaagd. Hoezo? Nou, omdat de Bijbel hier letterlijk zegt: "Want Sadduceeën inderdaad zeggen dat er geen opstanding is." Dat is één van die fundamentele verschillen. In het algemeen – ik heb vroeger de gedachte weleens vaker gehoord...⟨/p> ⟨p>...dat je had, zoals we in de christelijke wereld spreken over... je hebt vrijzinnigen en je hebt de orthodoxen. Nou, dat had je in het jodendom ook. En de vrijzinnigen waren de Sadduceeën. En de rechtszinnigen waren de Farizeeën. Dat is leuk gevonden, en ik begrijp ook waarom. Omdat die Sadduceeën niet geloofden dat er opstanding was.⟨/p> ⟨p>Ik moet erbij zeggen, dat was niet omdat ze vrijzinnig waren of progressief. Het was juist omdat ze oer-conservatief waren. De Sadduceeën, die geloofden namelijk alleen maar in de vijf boeken van Mozes. En nu nog steeds, deze richting, feitelijk de huidige Samaritanen, die zeggen dat ook. Die claimen ook alleen te geloven in de vijf boeken van Mozes en al dat andere, zeggen zij, dat is nieuwlichterij.⟨/p> ⟨p>Het punt is dat, als de Heer Jezus dan in gesprek is met die Sadduceeën, wat Hij dan ook doet: Hij sluit Zich aan op hun vooronderstellingen. En dan zegt Hij van: "Ja, maar God zegt toch: Ik ben de God van Abraham, Izak en Jakob?" Dat is iets wat in de vijf boeken van Mozes staat. Dat zegt Hij tegen de Sadduceeën. Dus geen God van de doden, God is een God van de levenden. Dus Hij sluit ook aan: in die boeken van Mozes wordt ook al over opstanding gesproken.⟨/p> ⟨p>Nou, ik zou zeggen, daar zullen we maar niet over uitweiden, want er zijn er zo enorm veel, elke bladzijde getuigt ervan! Paulus zegt... hoe staat het in Hebreeën 11? Dat Abraham óók geloofde in opstanding. Toch? Hij zegt, toen hij Izak offerde... Trouwens, het loutere feit dat hij verwekt werd, was leven uit de dood. Nou ja, die boeken van Mozes staan vól van opstanding. Maar goed, ik zal u zeggen, die lazen dat met een hele donkere bril op en ze hebben dat niet gezien.⟨/p> ⟨p>In ieder geval, zij zeggen dat er geen opstanding is. Lees je al eerder trouwens in de evangeliën, dan lees je: "Op die dag kwamen enige Sadduceeën tot Hem, die beweren dat er geen opstanding is, en zij ondervroegen Hem." Dan komen ze ook met een strikvraag. Maar in ieder geval, zij geloven dat er geen opstanding is, noch boodschapper, noch geest, in de zin van een engel dus. Dat lijkt op vrijzinnigheid, maar in werkelijkheid was de reden daarvoor een heel andere dan wat wij daaronder verstaan. Onder vrijzinnigheid. Dat zijn categorieën die hierop niet van toepassing zijn. Dat is alleen maar op de klank af.⟨/p> ⟨p>En dan lees je: "Farizeeën belijden echter béíden." Dat wil zeggen: én opstanding én boodschappers, in de zin van een geest. Beiden. Ja, en dan staat er: "En er ontstond echter een groot luidkeels roepen. En sommigen van de schriftgeleerden stonden op, van het deel van de Farizeeën." Nou, het wordt nog wel ingewikkelder. Want je hebt nu nóg een categorie. En dat zijn schriftgeleerden. We hadden dus Farizeeën. We hebben Sadduceeën. En je hebt óók schriftgeleerden. Dat zijn de schrijvers eigenlijk. Letterlijk staat het als 'de schrijvers'. Secretarissen. Dat waren in de praktijk degenen die met name dan ook de Schrift kopieerden. Dat wil zeggen, manuscripten afleverden voor de synagogen. Zij schreven de Schriften na.⟨/p> ⟨p>Dat was geen richting, maar het was meer een gilde, een beroepsgroep. Zij gaven trouwens ook veel onderwijs. Maar je had schriftgeleerden dus van de partij van de Sadduceeën, en je had schriftgeleerden van de partij van de Farizeeën. Bent u er allemaal nog? Dat was dus een beroepsgroep. Sadduceeën, Farizeeën, dat zijn dus richtingen. Een schriftgeleerde is gewoon... dat zijn schrijvers, dat is een activiteit. Dat is in feite dus een soort gilde. Daarom: "Er ontstond een groot luidkeels roepen en sommigen van de schriftgeleerden stonden op. Namelijk van het deel van de Farizeeën."⟨/p> ⟨p>"...vochten het uit, zeggende: wij vinden niets kwaads in deze mens!" Dus nu krijgt... in die zin was het succesvol wat Paulus deed, want nu vindt hij in ieder geval hen aan zijn zijde. "Wij vinden geen kwaad in deze mens", als Paulus dat zo zegt. En dan zeggen ze ook, dan pleiten ze zelfs nog: "Indien nu eens een geest of boodschapper tot hem gesproken heeft..." Dat had ooit Gamaliël ook al eens gesuggereerd.⟨/p> ⟨p>"Toen er nu veel oproer ontstond, werd de hoofdman over duizend bevreesd." Die dacht het opnieuw. Hij is al diverse keren door Paulus de stuipen op het lijf gejaagd eigenlijk. Nou ja, eigenlijk niet zozeer door Paulus, maar door álles wat Paulus losmaakt en de emoties en de agressie die hij losmaakt. De dag ervoor, toen dat oproer ontstond op het tempelplein. Vervolgens, nadat Paulus die rede heeft gehouden. Toen hij Paulus wilde laten geselen. Toen kwam hij erachter dat het een Romein was, en werd hij bevreesd. En nu is hij in het Sanhedrin en wil erachter komen hoe dat nou eigenlijk zit en wat de aanklacht is. En nu raakt hij opnieuw bevreesd, omdat hij bang is dat Paulus onder hen in stukken getrokken zou worden.⟨/p> ⟨p>Het ging er daar heftig aan toe. We zeggen wel eens een keer dat de gemoederen vandaag erg heetgebakerd kunnen zijn. Dan denk ik van: nou, dat valt nog reuze mee hoor! Dit is in een setting van de religieuze leiding, en dat dit allemaal zó losgemaakt wordt... Dus in ieder geval, die hoofdman over duizend is daar bang voor. Dat Paulus het daar dus ook niet zou overleven. Zoals er staat, is dat inderdaad de gedachte.⟨/p> ⟨p>En dan staat er: "Hij beval het leger af te dalen..." Dat uit de burcht Antonia moest komen. "...en hem uit hun midden weg te rukken en te leiden tot in de legerplaats." Wegrukken, dat is hetzelfde woord wat Paulus ook gebruikt in 1 Thessalonicenzen 4: de wegrukking. In het Nederlands gezapig uitgedrukt met 'opname'. Nee, wegrukken, wegrissen. "...en te leiden tot in de legerplaats." En om zo naar Paulus te luisteren. Daar wil ik dan mee eindigen, bij vers 11.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5493" title="Speel af vanaf 01:31:33">▶ 01:31:33⟨/button> ⟨span>De Verschijning in de Nacht: de Bestemming Is Rome⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Daar staat er: "In de aansluitende nacht echter, stond de Heer bij hem." Ik kan me zo voorstellen – en je moet je even proberen te verplaatsen in Paulus' situatie – hij is daar in Jeruzalem. Hij wist al van tevoren wat hem daar overkwam, maar hoe turbulent waren die laatste twee dagen allemaal al geweest!⟨/p> ⟨p>En neem nu het gebeuren in het Sanhedrin. Daar had hij natuurlijk uiteindelijk ook helemaal geen succes. Hij heeft daar zijn best kunnen doen, hij heeft gesproken over de opstanding, maar hij heeft verder niet kunnen spreken over datgene wat hij wérkelijk had te melden. En dan, in die aansluitende nacht, stond de Heer bij hem en zei: "Houd moed!" Een paar keer lees je dat dat gezegd wordt in het boek Handelingen: houd moed.⟨/p> ⟨p>"Want zoals je omtrent Mij betuigd hebt in Jeruzalem, zo móét je..." – het is gebonden, staat er letterlijk, het is bindend, het gáát gebeuren – "...zo moet je ook in Rome getuigenis geven." Je leest een paar hoofdstukken eerder dat Paulus al van plan was om, als hij in Jeruzalem geweest was, naar Rome toe te gaan. Maar toen zal hij zich ongetwijfeld niet gerealiseerd hebben dat het op déze manier zou gaan. Maar hier zegt de Heer het al. Wat je in Jeruzalem over Mij verteld hebt, dat mag je ook in Rome gaan doen.⟨/p> ⟨p>Paulus wist dus dat het bindend was dat hij in Rome zou komen. En – dit is echt het laatste wat ik wil zeggen – dan begrijp ik ook waarom Paulus altijd die rust heeft gehad. Bijvoorbeeld als hij later op zee reist en ze daar op een wrak zitten. Of in ieder geval: dat schip breekt in stukken en die honderden mannen denken: ja, dit gaan we niet overleven. Maar Paulus zegt: "Komt goed." Paulus wíst: ik kom in Rome.⟨/p> ⟨p>Nou ja, hij had toen voor die passagiers op het schip ook nog iets moois, want hij had gezegd dat ze állen behouden zouden aankomen. Geen kalme reis, maar wel een behouden aankomst voor iedereen. Alsjeblieft, die kun je in je zak steken!⟨/p> ⟨p>Goed, we zullen het daar weer bij laten. Dan gaan we de volgende keer verder met het complot in vers 12, de samenzwering. Ja, dan laten we het hier maar even bij. Zullen we met elkaar onze hemelse Vader bedanken?⟨/p>