⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1" title="Speel af vanaf 00:01">▶ 00:01⟨/button> ⟨span>Terugblik op het Teken van het Ware Manna uit de Hemel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We steken meteen van wal op deze vijfde januari met de 21ste studie. We begeven ons opnieuw tot het zesde hoofdstuk van het Evangelie naar Johannes. Daar waren we in het begin van het seizoen al mee begonnen en we zijn er nog steeds mee bezig. Daar is een goede reden voor, want het hoofdstuk telt maar liefst 71 verzen.⟨/p> ⟨p>Ik wil graag nog even terugblikken op wat we tot dusver over dit hoofdstuk hebben gezien. Het eerste deel van Johannes 6 bevat de geschiedenis van de spijziging van de vijfduizend en de direct daaropvolgende storm op het meer. Vanaf vers 22 beschrijft Johannes de gebeurtenissen van de volgende dag; de dag nadat de Heer die grote schare van vijfduizend man te eten had gegeven. De nacht die daaraan voorafging, was de nacht waarin de storm op het meer plaatsvond.⟨/p> ⟨p>De volgende dag ontmoeten ze Jezus in Kapernaüm, de woonplaats van Jezus. Vanaf vers 22 volgt een uitgebreide conversatie die eigenlijk doorloopt tot en met vers 66, en eventueel nog de verzen die daarop volgen tot vers 71. Het is een toespraak van Jezus die iedere keer wordt onderbroken door tegenwerpingen en vragen van de omstanders. Het grote onderwerp is het teken van de vorige dag, namelijk dat brood. In mijn Bijbel staat boven vers 22 ook 'Het brood des levens'. Dat was de aanleiding voor de conversatie en de toespraak.⟨/p> ⟨p>Wat vervolgens een grote rol speelt en iedere keer terugkomt – dat zullen we straks ook nog zien – is het manna in de woestijn. Die twee zijn aan elkaar gelinkt en we hebben stilgestaan bij de reden waarom dat zo is. Uiteraard is het grote punt in dit hoofdstuk Jezus Christus als de vervulling daarvan. Met 'daarvan' bedoel ik zowel het teken van de vorige dag, waarbij die vijfduizend mensen te eten kregen van de vijf broden en de twee vissen, als het manna in de woestijn. Dat manna was uiteindelijk een voorafschaduwing van Hem die zou komen.⟨/p> ⟨p>Het brood dat uit de hemel komt, wordt hier op twee manieren beschreven. Jezus noemt Zichzelf hier het Brood des Levens, het brood van het leven, maar ook het brood dat uit de hemel neergedaald is. Dan begrijp je meteen de link met het manna. Zoals het manna ooit in de woestijn neerdaalde uit de hemel, zo is de Heer Jezus Christus Zelf dat Manna. Waarom dat zo is, daar gaat dit hoofdstuk over. Het bevat ook heel veel van die cryptische uitspraken die steevast niet begrepen worden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="245" title="Speel af vanaf 04:05">▶ 04:05⟨/button> ⟨span>De Keuze voor een Brontaalgerichte Interlineaire Vertaling⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar voordat ik daar nog mee verder ga, wil ik eventjes een korte onderbreking inlassen, en dat is over de vertaling die ik u nu voortaan zal laten zien. Want tot dusver gebruikte ik altijd de NBG-vertaling en als dat dan niet correct was, of net even wat anders vanuit de grondtekst, dan gaf ik daarbij een aantekening. Maar ik vond het eigenlijk wel een beetje vermoeiend worden soms. Waarom niet gewoon meteen een vertaling die direct aansluit op die interlineair die ik hieronder altijd laat zien? Zoals ik dat nu in meerdere studies inmiddels al standaard doe, ga ik het vanaf nu ook in deze studieserie op die manier doen.⟨/p> ⟨p>Een interlineaire vertaling, zo noem ik het maar even voor het gemak. Ik noem het zo omdat het een vertaling is die maximaal tracht aan te sluiten bij de interlineair. Als u mij vraagt: de beste interlineair die ik ken is die van ISA (Interlinear Scripture Analyzer). Dat is een woord-voor-woordweergave waarbij men ook vooral gekozen heeft voor een concordante weergave. Dat wil zeggen: woorden in de grondtekst zoveel als mogelijk één op één weergeven, zodat daarmee inlegkunde en willekeur zoveel als mogelijk worden uitgesloten.⟨/p> ⟨p>Dat is geen ouderwetse vertaling. Bijvoorbeeld, u zult het woordje 'gij' niet tegenkomen, zoals je dat in de Statenvertaling maar ook in de NBG-vertaling ziet. Dat gebruik ik niet; ik gebruik gewoon modern Nederlandse woorden, zoveel als mogelijk. Maar aan de andere kant is het weer niet modern en zeker niet vlot leesbaar. Daar excuseer ik me dan voor, maar daar heb ik wel een goede reden voor.⟨/p> ⟨p>Eén van de dingen die het soms een wat stijve weergave maakt — het geeft een wat gekunstelde indruk als je dat dan zo leest of hoort — heeft te maken met het onderscheid tussen de aorist en de onvoltooid tegenwoordige tijd. U moet zich realiseren, ik hoorde vanmiddag nog dat 42% van de werkwoordsvormen in het Grieks aoristen zijn. Het zit me dus nog vers in het geheugen: 42% is min of meer de standaard. De aorist is een tijd die een werkwoord beschrijft als een tijdloos feit, gewoon als een feit zonder de gedachte van een bepaalde tijd daarin. Daarnaast heb je de tegenwoordige tijd en de toekomende tijd, zoals wij dat in onze taal ook hebben, of de voltooid tegenwoordige tijd. Er is dus een duidelijk onderscheid tussen de aorist, een tijdloos feit, en de onvoltooid tegenwoordige tijd.⟨/p> ⟨p>In het Engels is dat heel bekend; daar heb je de ing-vorm. Je kunt zeggen: "I drink". Dat noemen ze dan een tegenwoordige tijd, maar in werkelijkheid is het een tijdloos feit. Bijvoorbeeld op de vraag: "Wat doe jij voor de kost?", antwoord je: "Ik geef les." Daarmee bedoel je niet dat je ⟨em>nu⟨/em> aan het lesgeven bent, maar je geeft les als feit, algemeen en ongeacht wanneer. Als je echter spreekt in de tegenwoordige tijd, dan gebruik je in het Engels de ing-vorm: "I am drinking". Daarmee bedoel je: ik ben ⟨em>nu⟨/em> aan het drinken. Wat ben ik nu aan het doen? Ik ben aan het lesgeven of ik ben bijbelstudie aan het geven. Zo zeg je dat in het Nederlands, terwijl je in het Engels die ing-vorm gebruikt.⟨/p> ⟨p>In het Nederlands krijg je wat houterige vertalingen wanneer je het onderscheid probeert te maken tussen de algemene feitvorm (zonder gedachte van tijd) en de tegenwoordige tijd. Maar omdat het dikwijls van groot belang is voor het verstaan, kies ik er toch voor om het zo weer te geven. Dat is de reden waarom de weergave die u straks zult zien niet vlot leesbaar is en soms wat raar klinkt in het Nederlands. Maar goed, daar maken we ons dan maar niet al te druk over.⟨/p> ⟨p>In het algemeen zijn er twee vormen van vertalen: een doeltaalgerichte en een brontaalgerichte vertaling. Een doeltaalgerichte vertaling is een vertaling die vooral met het oog op de luisteraar en de lezer is gemaakt, zodat hij het goed kan begrijpen. De meeste moderne vertalingen, zoals de NBV-vertaling, zijn doeltaalgerichte vertalingen. De lezer en de luisteraar moeten zich daarin vooral thuis voelen. Ik zeg daar trouwens niets kwalijks van, want dat kan zeker nut hebben. Voor iemand die nauwelijks thuis is in de Schrift en die voor het eerst de woorden Gods hoort, is een doeltaalgerichte vertaling heel handig. Dan hoef je niet alle fijne details te weten.⟨/p> ⟨p>Maar als je bijbelstudie doet, dan ga je dieper graven en dan wil je met precisie zoveel mogelijk details die in de grondtekst staan tot je nemen. Dat heet dan een brontaalgerichte vertaling. Dat wil zeggen dat de vertaling niet in de eerste plaats voor de lezer is bedoeld, maar dat het accent erop ligt dat de tekst zoveel mogelijk aansluit bij de taal die wordt weergegeven. In dit geval dus het Grieks zoals Johannes dat heeft opgetekend.⟨/p> ⟨p>Dat zijn de twee typen vertalingen die gangbaar zijn, al zijn er verschillende varianten daartussen. De Statenvertaling is bijvoorbeeld ook een typisch voorbeeld van een brontaalgerichte vertaling. Vandaar dat er in de Statenvertaling zelfs veel hebraïsmen voorkomen, Hebreeuwse manieren van zeggen. Waarom? Omdat de Statenvertalers vooral recht wilden doen aan wat er staat geschreven. In hoeverre ze daar helemaal in geslaagd zijn, is een ander verhaal, maar dat was wel de opzet.⟨/p> ⟨p>Dit is even wat tekst en uitleg over de vertaling waar ik nu voor gekozen heb. Dan wil ik er nog een disclaimer bij geven: elke vertaling is voorlopig en 'under construction'. Dat wil zeggen dat je er kritiek op mag geven; ik zeg helemaal niet dat het perfect is. Het is mijn oogmerk om zo dicht mogelijk bij de grondtekst te komen en mocht ik er eens naast zitten, dan hoor ik dat graag. Dat wil ik graag gezegd hebben, want ik claim geen perfectie. Hierin klinkt door wat we met elkaar beogen: gewoon zo dicht mogelijk bij de woorden Gods komen, zo dicht mogelijk bij de bron.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="723" title="Speel af vanaf 12:03">▶ 12:03⟨/button> ⟨span>Ik Ben het Brood, het Levende (johannes 6:51)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Goed, we gaan nu naar Johannes 6 en we waren daar de vorige keer gebleven bij vers 51. Dit is trouwens meteen een aardig voorbeeld van wat ik bedoel met de interlineaire vertaling, zoals ik dat noem. Er staat: "Ik ben het brood" — hier is de Heer aan het woord — "het levende." Als u de NBG-vertaling heeft, en volgens mij geldt dat ook voor de Statenvertaling, dan staat er gewoon: "Ik ben het levende brood." Maakt dat verschil? Nou, niet echt een wereld van verschil, en toch... In dit geval is niet alleen het brood bepaald: ⟨em>het⟨/em> brood. Niet zomaar brood, nee, Ik ben ⟨em>het⟨/em> brood. Maar ook het leven is bepaald. Kijk, als je zegt: "Ik ben het levende brood", dan is 'levend' of 'levende' niet bepaald. Terwijl in de grondtekst Johannes heeft gezegd — u ziet het, hè? — "Ik ben het brood, het levende."⟨/p> ⟨p>Dat verticale streepje daarvoor wil zeggen dat het de onvoltooid tegenwoordige tijd is. Dat wil zeggen: Ik ben nu levend. Ik ben het brood en ook het levende. Niet zomaar leven, nee, ⟨em>het⟨/em> levende, het echte leven. En wat Johannes daarmee bedoelt is niet zo moeilijk, want altijd als hij het heeft over het leven, dan heeft hij het over het leven van de opstanding. Zoals er trouwens vijf hoofdstukken later een heel hoofdstuk over gaat, wanneer de Heer Jezus bij het graf van Lazarus is en zegt: "Ik ben de opstanding en het leven." Of: "Ik ben het opstandingsleven, het leven van de opstanding." Dat is ook het leven dat in dat brood, wat Hijzelf is, vertegenwoordigd is: "Ik ben het brood, het levende, dat vanuit de hemel neerdaalt."⟨/p> ⟨p>Ook hier is weer een aardig voorbeeld dat rechtvaardigt om zo'n interlineaire vertaling te bezigen. Want kijk, als u nu hier in de NBG-vertaling ziet, dan staat er: "is nedergedaald." Dat wil zeggen dat het wordt voorgesteld alsof dat voltooid is, maar dat staat er niet. Het staat er ook hier weer in de aoristvorm: "dat vanuit de hemel neerdaalt." Er staat niet dat het is neergedaald; nee, dat brood daalt uit de hemel neer. Ongeacht wanneer, maar als feit wordt het neergezet.⟨/p> ⟨p>U ziet trouwens hier ook, waar we het net al over hadden, dat hier meteen de link weer wordt gelegd met het wonder dat ooit plaatsvond in de woestijn, namelijk het manna dat uit de hemel neerdaalde. En de Heer zegt: "Ik ben dat brood. Het leven dat vanuit de hemel neerdaalt. Als iemand zou eten vanuit dit brood..." Overigens zeg ik er nog even bij, wellicht ten overvloede: als u wilt weten wat de NBG weergeeft, dat staat hier gewoon bij in het interlineair, in de grijze tekst. Het is overigens geen "lightface", maar in ieder geval in dat grijze. Dat is de wijze waarop de NBG het heeft weergegeven: "Als iemand zou eten vanuit dit brood."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="952" title="Speel af vanaf 15:52">▶ 15:52⟨/button> ⟨span>Leven tot in de Aion Versus 'in Der Eeuwigheid'⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Zo zegt de Heer dat: zal hij leven tot in de aeon? Ziet u? Niet "tot in...". Ik geloof dat het in de Statenvertaling staat: "tot in der eeuwigheid". En in de NBG-vertaling staat: "hij zal leven in eeuwigheid". Maar daar gaat het niet om. Het gaat niet over eeuwigheid in de zin van altoosdurend. Dat is absoluut niet de gedachte van het leven waar het hier over gaat.⟨/p> ⟨p>Kijk, dat altoosdurende leven, laat ik u dit zeggen, dat is een deel voor elk mensenkind. Tot in der eeuwigheid, dat krijgt elk mensenkind. Elke Adamiet, alle mensen die in Adam sterven, die zullen in Christus levend gemaakt worden en krijgen dat leven dat altoosdurend is. Maar daar heeft de Heer het hier niet over. Hij heeft het niet over het leven in der eeuwigheid, altoosdurend, eternal, of zoals ze in het Engels zeggen: everlasting. Dat wil zeggen: wat nooit voorbijgaat. Natuurlijk, dat leven van de opstanding is altoosdurend, maar daar gaat het hier niet over.⟨/p> ⟨p>Hij zegt: hij zal leven tot in de aeon. En als je dan weet dat de Schrift aeonen kent... De aeonen die voorbijgegaan zijn en de huidige aeon. Ook aan deze aeon komt een einde, God zij dank. Deze tegenwoordige aeon zal, als u het mij vraagt, binnenkort beëindigd worden, afgesloten worden. En dan zal er een nieuwe aeon aanvangen. Dat is dé aeon waar alle Hebreeuwse profeten zo uitgebreid over spreken. En dat is nog niet alles, want ook de aeon die daarop volgt, is de aeon waarin Christus zal heersen.⟨/p> ⟨p>Uiteindelijk is dat het einde van Christus' heerschappij. Weet je wat er dan gebeurt? Dat vind ik zo mooi, ook even in dit verband, want mensen maken zich daar zorgen over. Ik kan me nog heel goed herinneren dat ik nog maar kort de ontdekking had gedaan van wat de aeonen zijn en dat plan van God met de aeonen; dat Hij de Redder is van het gans heelal en van de hele mensheid. Toen had ik een keertje iets gezegd, of iemand had een conclusie getrokken, en die belde mij op en zei: "Ik heb gehoord dat jij zegt dat aan het eeuwige leven een eind komt." Die man was verbolgen, echt verbolgen, dat weet ik nog wel. Hij vroeg: "Klopt dat?" Dat vond ik trouwens heel aardig; hij had het van horen zeggen en wilde dat even verifiëren.⟨/p> ⟨p>Toen zei ik — en ik zou het nu nog steeds niet anders zeggen, want volgens mij is dat de kortste en beste manier om daarop te reageren: "Het leven, daar komt geen eind aan, maar aan die eeuw wel." De aeon... Kijk, Christus zal heersen tot in de aeon. Als Christus straks zal terugkeren in Zijn parousia, vangt Hij Zijn heerschappij aan in de toekomende aeon en in de aeonen. Hij zal heersen tot in de aeonen der aeonen. Eindeloos? Nee. Tot hoelang dan? Totdat de dood als laatste vijand zal zijn tenietgedaan. Dan is het Koninkrijk volmaakt en ook voltooid, en dan zal Hij een volmaakt Koninkrijk, waar dus geen dood meer is, teruggeven aan Zijn God en Vader.⟨/p> ⟨p>Dus aan het einde van de aeonen... Dat was het probleem van die broeder die mij toen opbelde. Hij vroeg of er een einde kwam aan dat eeuwige leven. Nou, aan die eeuw, aan die aeon of aan die aeonen komt inderdaad een eind. Maar aan het leven niet, integendeel! Want aan het einde van de aeonen eindigt niet het leven, maar eindigt de dood. Dat is namelijk de reden dat Hij zal heersen tot in de aeonen. Christus heerst niet tot in alle eeuwigheid ofzo; nee, Hij heerst totdat Hij de dood als laatste vijand zal hebben tenietgedaan.⟨/p> ⟨p>Aan het einde van die aeonen hoef je je dus geen zorgen te maken dat het leven ophoudt. Nee, de dood zal worden tenietgedaan. Hoe? Heel simpel: door allen die dan nog dood zijn op te wekken en levend te maken. En als allen levend gemaakt zijn, dan is er geen dood meer. De dood wordt verzwolgen in de overwinning. Dat leven van de aeonen is dus niet het deel van alle mensen; dat is het deel van degene die vandaag gelooft. Het is dus absoluut niet waar dat elk mens het eeuwige leven krijgt. De gelovige ontvangt het leven van die eeuwen, van die aeonen, en alle mensen zullen aan het einde van die aeonen het leven ontvangen dat eeuwigdurend is in de gebruikelijke zin van het woord, waar nooit een eind aan komt.⟨/p> ⟨p>Dus als iemand zou eten vanuit dit brood — dat zegt de Heer daar in die synagoge van Kapernaüm — dan zal hij leven tot in de aeon. Dat is dus niet voor iedereen. Nee, als iemand nu van dit brood eet, dan zal hij leven tot in de aeon. De Heer zegt erbij: "Het brood echter dat Ik zal geven..." Of, zoals die details aan het licht komen: "aan het geven zal zijn". Het brood echter dat Ik zal geven, wat is dat brood?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1358" title="Speel af vanaf 22:38">▶ 22:38⟨/button> ⟨span>Zijn Vlees als Brood Ten Behoeve van de Gehele Wereld⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De Heer had hier gezegd: "Ik ben dat brood." Maar het brood dat Hij geeft, dat is het vlees van Mij. Dat is een heel typisch taalgebruik, ook — ik gebruikte het woord zojuist al even — cryptisch. Want eerst zegt Hij: "Het brood wat Ik geef, dat is het vlees van Mij." Laten we ook eventjes proberen in te leven wat die luisteraars daar in de synagoge van Kapernaüm hebben gehoord. Je hoorde daar een man spreken waar velen zich aan vergaapten, en men had wel in de gaten dat er iets heel bijzonders met die man aan de hand was. Maar kunt u zich ook voorstellen hoe men... nou ja, je leest in vers 60: "Vele van zijn discipelen hoorden dit en zeiden: deze reden is hard, wie kan haar aanhoren?" En ze vertrokken en masse.⟨/p> ⟨p>Het lijkt er wel op, als u het mij vraagt, alsof de Heer hen in het harnas jaagt met Zijn terminologie. Het is net alsof Hij niet wilde dat iedereen het begreep. Het is een eigenaardige beeldspraak: "Het brood dat Ik zal geven, dat is vlees van Mij." Ik kom er straks nog eventjes op terug, maar eerst nog even dit. Dat vlees van Mij, dat moet je gewoon heel letterlijk nemen; dat is dus Zijn lichaam. Namelijk Zijn lichaam dat opgewekt zal worden, want het is levend. Hij geeft daardoor leven, waarmee trouwens ook alweer ligt opgesloten dat Hij eerst zou sterven. Sterven en opstaan, en in die opstanding zou Hij het leven aan het licht brengen. Dat leven is dus echt concreet in Zijn vlees. Hij zegt na Zijn opstanding ook, als Hij dan verschijnt: "Geef me een visje te eten." Ze dachten eerst met een geest van doen te hebben, maar dan zegt Hij: "Een geest heeft geen vlees en beenderen zoals Ik heb." De Heer was in Zijn opstanding als Eersteling werkelijk fysiek. Van een heel veel hogere orde, maar niettemin vlees en beenderen. Geen vlees en bloed, maar wel vlees en beenderen. Fysiek. En als Eersteling was Hij degene in wie dat leven vervat was dat eens de hele schepping gaat vullen.⟨/p> ⟨p>"Het brood dat Ik zal geven is het vlees van Mij ten behoeve van het leven van de wereld." Dan zie je ook hoe enorm die reikwijdte is. Er is een rangorde: degenen die vandaag mogen geloven, zullen het leven tot in de aeon ontvangen. Maar er is de actieradius, de reikwijdte, het bereik van dat brood. Dat gaat de hele wereld, de hele kosmos aan. Het woord wat hier gebruikt wordt in het Grieks is eigenlijk "kosmos": het is het leven aan de kosmos. Toen ik in de auto hierheen op weg was, overdacht ik dit vers, deze regel, en toen moest ik aan Jozef denken. Ik bedoel niet de vader van Jezus, maar Jozef de zoon van Jakob. Dat zeg ik trouwens ook niet correct, want Jozef, de vader van Jezus, was ook de zoon van Jakob. En als ik zeg dat ik de dromer bedoel, zeg ik het ook niet correct, want beide Jozefs waren dromers. Dus ja, je moet het wel goed zeggen, maar ik bedoel de Jozef uit het boek Genesis.⟨/p> ⟨p>Die Jozef werd in Egypte Safnat Paaneach genoemd, zo lees je in Genesis 41. Dat betekent "Heiland" of "Redder der wereld". Waarom werd hij zo genoemd? Hij had graanschuren gebouwd voor de hele wereld; hij had voorraadschuren gemaakt. En dat was beschikbaar voor de hele wereld. Dat wil zeggen, hij verstrekte brood zodat men niet de hongersdood hoefde te sterven. Hij verstrekte brood voor de hele wereld en daar ontleende hij ook zijn bijnaam aan: Safnat Paaneach. Ik ken geen Egyptisch, maar dat vergeet je niet gauw. Dat is zo'n schitterend type van de Redder der wereld. Het brood des levens en het brood dat Hij geeft, dat is ten behoeve van de hele wereld. Niemand uitgezonderd.⟨/p> ⟨p>En dat zal zijn uitwerking krijgen, ieder op zijn tijd en in zijn eigen rangorde. Maar het einddoel staat vast. Het is opmerkelijk hoe Johannes in zijn evangelie heel dikwijls de nadruk legt op het feit dat enerzijds vandaag de gelovigen het leven ontvangen van die aeon — het aeonische leven — en aan de andere kant legt hij ook zo vaak de nadruk op dat universele. "Alzo lief heeft God de wereld gehad." De wereld! En God heeft Zijn Zoon niet gezonden in de wereld opdat Hij de wereld zou veroordelen, maar opdat de wereld door Hem gered zou worden. Dat is Johannes 3 vers 17. Dat is lang niet zo bekend als vers 16, dacht u ook niet? Maar het staat er wel: "Ten behoeve van het leven van de wereld."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1758" title="Speel af vanaf 29:18">▶ 29:18⟨/button> ⟨span>Gods Eer Om de Betekenis te Verbergen in Beelden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De Joden dan... we gaan even verder. De Joden vochten met elkaar; ze streden met elkaar. Er staat eigenlijk gewoon het woordje voor vechten. Ze vochten met elkaar en zeiden: "Hoe kan deze aan ons het vlees van hem te eten geven?" Ik zei al, het is toch eigenaardig taalgebruik en daar stuik je juist in. Het Johannes-evangelie kenmerkt zich daar ook door. Het is net alsof de Heer met opzet inderdaad soms beelden gebruikt met de bedoeling dat Hij niet begrepen zou worden. Dat is een hele vreemde manier van communiceren, zou je zeggen, want iedereen probeert toch juist iets te zeggen om door iedereen begrepen te worden. Dat is eigenaardig, maar mensen zeggen ook — dat is de gangbare uitleg — dat Jezus juist in gelijkenissen sprak zodat iedereen Hem kon begrijpen. Vraag het maar eens een keertje; ze zeggen allemaal: "Ja, Jezus sprak in gelijkenissen zodat iedereen Hem kon begrijpen."⟨/p> ⟨p>Het is precies omgekeerd! Je leest het, het staat zelfs uitdrukkelijk in Matthäus 13. Dan vragen de discipelen: "Waarom spreekt U eigenlijk in gelijkenissen?" Dan wijst Hij op de scharen en zegt dat zij ziende niet zien en horende niet horen en met hun hart niet verstaan. Want dan lees je dat Hij die gelijkenissen aan de scharen vertelde, maar afzonderlijk aan Zijn discipelen legde Hij het uit. Dat wil zeggen dat die scharen beelden hebben gehoord, mooie verhalen enzovoorts, maar ze begrepen er helemaal niets van. Met opzet! De Heer heeft dus dingen gesproken met de bedoeling dat Hij niet door iedereen begrepen zou worden, maar dat Hij slechts begrepen zou worden door de goede verstaander. Het was dus helemaal niet de bedoeling om een groot bereik te hebben zodat iedereen Hem zou begrijpen; nee, dat was helemaal niet de bedoeling.⟨/p> ⟨p>Ook dat is één van de thema's van Johannes 6 waar de Heer al op wijst. We hebben het al gezien en we zullen het nog zien — nou, of dat vanavond is weet ik niet, maar in ieder geval zullen we het nog zien — dat Hij er de nadruk op legt en zegt: "Niemand kan tot Mij komen, tenzij het hem door de Vader gegeven is." Dat zijn die goede verstaanders. En de Heer deed er geen moeite voor. Je kunt het Hem kwalijk nemen, maar het is gewoon een vaststelling: Hij deed geen moeite dat iedereen Hem zou begrijpen. Integendeel, Hij deed zelfs moeite dat Hij niet door iedereen begrepen zou worden.⟨/p> ⟨p>Het loopt parallel met wat je leest in het boek Spreuken, waar staat dat het een eer voor God is om dingen te verbergen. Het is koningseer om een zaak te doorzoeken, ja, maar het is Gods eer om iets te verbergen. Waarom is de Bijbel zo'n moeilijk boek? Zou het daar iets mee te maken hebben? Het is niet voor elk oor bestemd. Het is bestemd voor degenen van wie de Heer heel dikwijls zegt — hoe vaak lees je dat niet in de Schrift: "Wie oren heeft om te horen, die hore." Je zegt misschien: "Iedereen kan het toch horen?" Ja, maar horen is één ding, verstaan is iets anders.⟨/p> ⟨p>Hier was dus weer die verwarring over letterlijk en figuurlijk gebruik. Want de Joden zeiden: "Hoe kan deze aan ons het vlees van hem te eten geven?" Dat vlees, dat was letterlijk; inderdaad, het ging om het vlees van Hem. Dat is het leven. Dat wil zeggen: Hij zou sterven en opgewekt worden uit de doden, en daarin is het leven. Maar dat eten, dat is figuurlijk. En dat wordt nogal eens door elkaar gehaald. Het is eigenaardig: dingen die in de Bijbel figuurlijk bedoeld zijn, die worden letterlijk genomen, zoals hier in dit geval.⟨/p> ⟨p>Ik verwijs hier ook naar Nicodemus. Bij Nicodemus lees je ook: "Moet ik dan weer teruggaan in de moederschoot?" Want de Heer had het over opnieuw geboren worden. "Moet ik dan weer opnieuw in de moederschoot gaan?" En trouwens, van de Samaritaanse vrouw lees je ook dat de Heer zegt: "Als je wist wie het is die het aan je vraagt, dan zou je gevraagd hebben om levend water." Dan zegt ze: "U hebt geen emmer en de put is diep, hoe komt U dan aan levend water?" Ook daar weer die verwarring. Omgekeerd komt het trouwens ook heel vaak voor, namelijk dat dingen in de Schrift volstrekt letterlijk zijn en dat mensen dat dan vergeestelijken. Maar het heeft natuurlijk alles te maken met het goede verstaan. Afijn, de Joden vochten met elkaar daarover, zeggende: "Hoe kan deze aan ons het vlees van hem te eten geven?"⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2102" title="Speel af vanaf 35:02">▶ 35:02⟨/button> ⟨span>De Zoon Des Mensen en het Drinken van Zijn Bloed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Jezus zei dan tot hen: "Amen, amen." Meestal wordt dit vertaald met "Voorwaar, voorwaar", maar in het Grieks staat er letterlijk "Amen, amen". Dat woord "amen" komt uit het Hebreeuws en het betekent: "Het is waar." Het is dus inderdaad een bevestiging: voorwaar. Wij denken bij het woord "amen" misschien vaak dat er gewoon een eind aan het verhaal is gekomen, zoals aan het slot van een preek of een gebed. Maar dat is helemaal niet de gedachte; het betekent simpelweg dat het waar is. De Heer zegt het hier dan ook niet aan het einde, maar juist aan het begin. Hij eindigt niet met "amen", Hij begint ermee.⟨/p> ⟨p>Jezus zei tot hen: "Amen, amen, Ik zeg tot jullie: als jullie toch niet het vlees van de Zoon van de mens zouden eten en Zijn bloed niet zouden drinken, dan hebben jullie het leven niet in julliezelf." Het is hier niet "des mensen" in de zin van een meervoud; het gaat over de Zoon van de mens, de Ben HaAdam. In het Johannesevangelie wordt de Heer Jezus vooral geschilderd als de Zoon van God, maar het is opmerkelijk hoe vaak Hij Zichzelf ook de Ben HaAdam noemt.⟨/p> ⟨p>Een prachtig voorbeeld hiervan vind ik Psalm 8, waarin wordt gevraagd: "Wat is dan de mens en de Zoon des mensen?" Eigenlijk staat er de Ben HaAdam: "...dat Gij naar Hem omziet." Het gaat daar over een korte tijd, zo staat het er letterlijk: "Gij hebt Hem een korte tijd beneden de engelen gesteld en Hem met eer en heerlijkheid gekroond." Dit slaat profetisch op Zijn sterven, op het lijden van Zijn dood. Hij werd een korte tijd beneden de engelen gesteld, want engelen sterven immers niet. Toen Hij stierf, werd Hij inderdaad beneden de engelen gesteld, maar vervolgens is Hij na die korte tijd met eer en heerlijkheid gekroond. Zie daar: de Zoon van de mens, de Zoon van Adam. "Adam" betekent immers gewoon "mens". Hij is de Erfgenaam van de mens. Deze titel verwijst dus naar Zijn eer en heerlijkheid nu, maar ook naar Hem als degene die leed, stierf, een korte tijd beneden de engelen was gesteld en vervolgens opstond uit de doden.⟨/p> ⟨p>"Als jullie het vlees van de Zoon van de mens niet eten en het bloed van Hem niet drinken, dan hebben jullie het leven niet in julliezelf." Kunt u zich voorstellen hoe aanstotelijk dat moet hebben geklonken in die synagoge? Het drinken van bloed is wel het laatste wat je tegen een Jood moet zeggen. Dat geldt trouwens in het algemeen voor alle mensen. In de dagen van Noach werd na de zondvloed immers al gezegd: het vlees mag je eten, maar het bloed ervan mag je niet tot je nemen; dat mag je niet consumeren. Het was dus volstrekt ondenkbaar dat een Jood bloed zou drinken. En nu zegt de Heer dat ze Zijn bloed moeten drinken. Dat moet voor hen weerzinwekkend zijn geweest. Maar dat komt ook doordat ze niet begrepen waar Hij het over had, namelijk over Zijn dood en opstanding. Want juist daarin — als je Hem die stierf en opstond tot je neemt, in Hem gelooft, Hem aanvaardt of op Hem ziet — juist daarin is het leven gelegen. Als je dat niet eet en drinkt, dan heb je het leven niet in julliezelf, want dat leven is uitsluitend gelegen in Hem die stierf en opstond.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2389" title="Speel af vanaf 39:49">▶ 39:49⟨/button> ⟨span>Niet Slechts Eten, maar het Woord 'kauwen'⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Degene die is kauwende het vlees van Mij..." Dit is trouwens ook alweer een aardig voorbeeld van hoe zo'n interlineaire vertaling afwijkt van de NBG of van de gewone, gangbare vertalingen. In de eerste plaats even dat "is kauwende". Dat wil zeggen: die is bezig te kauwen. En dan vervolgens staat er niet "eet", maar "kauwende". Hier wordt een ander woord gebruikt. Je hebt het gewone Griekse woord voor eten, dat wordt meestal ook zo weergegeven, maar hier wordt een woord gebruikt dat anders is. Het komt een stuk of vijf, zes keer voor in het Nieuwe Testament. En wat hebben de vertalers gedaan? Die hebben het ook met "eten" weergegeven, terwijl het twee verschillende woorden zijn in het Grieks, in het origineel dus.⟨/p> ⟨p>Dit woord is iets heel specifieks. Je kunt het trouwens — wat ik nu zeg, heb ik helemaal niet zelf verzonnen — in elk handboek ook nalezen: dit is het woord voor kauwen. Dus echt dat deel van de spijsvertering wat je heel bewust doet. Kijk, iets eten, dat is echt tot je nemen in de zin van ook inslikken, maar dit gaat over het kauwen. U zegt: dat is eigenaardig. Maar dat is wel zoals de Heer het voor de toehoorders heeft uitgesproken. "Degene die kauwt" — het is tegenwoordige tijd — "die is kauwende", die aan het kauwen is. Dit is, ja... herkauwen. Maar dat is het woord wat er gebruikt wordt.⟨/p> ⟨p>Het gaat er dus niet zozeer om dat je het tot je neemt en inslikt. Nee, degene die aan het kauwen is. Zo heeft de Heer dat gezegd. En dat blijkt ook wel, want deze rede is "hard". Niet verteerbaar. Dit was niet licht verteerbaar, nee. "Degene die is kauwende het vlees van Mij..." Ook hier weer zie je die beeldspraak waardoor de Heer als het ware een barrière opwierp om Hem te begrijpen. Dit was echt... hier moet je over nadenken. Want wie het vlees van Mij kauwt en Mijn bloed drinkt... Als je weet waar het vlees van Hem betrekking op heeft, namelijk op het feit dat Hij stierf en opstond uit de doden, waarin echt leven is... Ja, als je dat zo verwerkt, want het Woord is niet een kwestie van hapslik. Nee, dat moet gekauwd worden. En dit Woord, brood of manna... eigenlijk is dat ook gewoon het Woord. De Heer Jezus Christus is het Woord. Dat zou gekauwd worden en herkauwd. Dat is ook een kenmerk van een rein dier: kauwen.⟨/p> ⟨p>Degene die dat doet, daarvan zegt de Heer: "Die heeft leven, aeonisch." Ja, je kunt ook zeggen die heeft aeonisch leven of eeuwig leven, maar letterlijk staat er: die heeft leven. Wat voor leven? Wel, aeonisch. Dat hoort bij de aeon, die aeon die gaat komen. "En Ik zal hem doen opstaan in de laatste dag." We hebben het daar al een paar keer over gehad, gewoon omdat die uitdrukking een paar keer gebezigd wordt in deze geschiedenis, in dit hoofdstuk. Hier zie je trouwens ook dat het aeonische leven niet het altoosdurende leven is dat men toen kreeg, zo van dat ze nooit meer zouden doodgaan. Nee, integendeel. Degene die Hem kauwt, degene die Hem als Woord tot zich neemt en dat inderdaad zo verwerkt, die heeft aeonisch leven. Dat leven hoort bij die toekomende aeon. En wanneer zal dat daadwerkelijk beginnen? Wel: "Ik zal hem doen opstaan in de laatste dag." Hij zal opstaan uit de dood. Met andere woorden: degenen die dat eten en drinken, die zullen weliswaar sterven, maar ze zullen opstaan en dan vangt dat leven van die toekomende aeon aan.⟨/p> ⟨p>Over die laatste dag ga ik nu verder niks meer zeggen, behalve dan nog even wat we er al van gezien hebben. Dat is die laatste dag van Daniël 12. Daar wordt gesproken over 1335 dagen, of 1260 dagen in ieder geval. Het is 75 dagen na die grote verdrukking. En in de laatste dag, dan zal Daniël ook opstaan. Het is trouwens, als u precies wilt weten wat er staat over die dag, het laatste vers van Daniël 12, maar ook van het hele boek Daniël. Dat is die dag waar de Heer naar verwijst. Daar hebben we het al een paar keer over gehad, dus ik wil dat nu verder laten voor wat het is. Hier zie je wel een heel mooi aanknopingspunt dat dat leven, dat aeonische leven, te maken heeft met wat aanvangt in de laatste dag, namelijk bij de opstanding. Ik zie dat het inmiddels bijna tien over negen is, dus ik stel voor dat we dan toch maar even eerst gaan pauzeren.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2802" title="Speel af vanaf 46:42">▶ 46:42⟨/button> ⟨span>De Opstanding als Ware Spijziging en het Verblijven in Hem⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vorige keer heb ik ook wel wat laten zien over de opbouw van deze passages. Er zit ook duidelijk een structuur in; dat heb je niet zomaar in de gaten als je gewoon zinsdeel voor zinsdeel door zo'n schriftgedeelte heen gaat. Maar ik denk dat we met dat in gedachte toch weer verder gaan. Zojuist waren we in vers 54, bij wat de Heer had gezegd: "Ik zal hem doen opstaan." Namelijk degene die vandaag in Hem gelooft en Hem kauwt. Want, zegt de Heer: "Het vlees van mij..." Inmiddels is dit volgens mij al de derde of vierde keer dat we die uitdrukking tegenkomen: "Het vlees van mij". Daarbij wordt heel duidelijk het accent gelegd op Zijn fysieke bestaan. Het vlees van Mij is gewoon wat tastbaar is. Dat gaat dus inderdaad over Hem lichamelijk. Het verwijst naar het leven dat in Hem lichamelijk aan het licht zou komen; dus met recht naar Zijn opstanding. "Ik ben de opstanding en het leven." Dat is eigenlijk het onderwerp in heel dit Evangelie.⟨/p> ⟨p>Ik moet eraan denken dat aan het einde van dit boek ook staat waarom Johannes dit heeft geschreven. Je leest dat in vers 30 van hoofdstuk 20. Ik heb er geen diaatje van, maar daar lees je dit: "Jezus heeft nog wel vele andere tekenen voor de ogen van zijn discipelen gedaan, die niet beschreven zijn in dit boek. Maar deze zijn geschreven opdat gij gelooft dat Jezus is de Christus, de Zoon van God, en opdat gij gelovende het leven hebt in zijn naam." Wat is het oogmerk van het boek? Het staat hier gewoon heel expliciet: dat je zou geloven dat Jezus is de Christus, namelijk de Zoon van God. En gelovende, dus terwijl je dat gelooft, heb je het leven dat in Zijn naam is. Het leven, namelijk het opstandingsleven. Dat was nu juist door Johannes beschreven. Dat is eigenlijk de climax van zijn Evangelie. Niet alleen het eindpunt, maar ook echt het hoogtepunt. In heel dit Evangelie is daar al een anticipatie op, een voorbereiding op dat grote gegeven: Hij zou worden opgewekt uit de doden, lichamelijk. Dat is tevens ook de garantie voor degenen die in Hem geloven, maar uiteindelijk voor de hele wereld. Maar wel gefaseerd, zo ieder in zijn eigen rangorde.⟨/p> ⟨p>Want het vlees van Mij, dat is ware spijziging. En het bloed van Mij, dat is een ware drank. Dat geeft werkelijk voldoening. Nog weer even een herhaling van wat we al eerder zagen: degene die is kauwende, die bezig is te kauwen, het vlees van Mij en drinkende het bloed van Mij, die is blijvende in Mij. Oké, dat wil zeggen: die verblijft in Mij en Ik in hem. Het lijkt me vrij logisch dat als je Hem tot je neemt, Hem verwerkt, wel, dan verblijf je in Hem. "Zoals de levende Vader..." — weer het accent op leven — "...de levende Vader Mij afvaardigt, ben ook ik levend vanwege de Vader." Ook dit is weer een anticipatie op Zijn opstandingsleven. Let trouwens op: "Zoals de levende Vader Mij afvaardigt, ben ook ik levend." Waardoor zal Hij leven? Wel, vanwege de Vader. Dat zie je overal, zoals in Romeinen 6 vers 4. Daar lees je: "Christus werd opgewekt uit de doden." Hij werd opgewekt; Hij was dood, maar Hij werd opgewekt. Dat wil zeggen dat Hij dat onderging: uit de doden. Dat betekent met achterlating van de andere doden werd Hij opgewekt. En hoe kwam dat? Wel, door de heerlijkheid — ik geloof dat de Statenvertaling zegt 'de majesteit', de heerlijkheid van de Vader. Daardoor leeft Hij. De Vader is de levende God, Hij is de bron. En de Heer Jezus Christus leeft, ja waarom? Vanwege de Vader. "En degene die mij kauwende is" — weer datzelfde woord — "die zal ook leven vanwege mij."⟨/p> ⟨p>Dus Hij ontving het leven van de Vader. In Hem is dus het leven, en degene die de Zoon van God dan tot zich neemt, die zal ook leven vanwege Mij. Dus, eventjes schematisch: je hebt de levende Vader, de levende Christus, de opgewekte Christus, de gelovige die opstaat in de laatste dag en uiteindelijk het leven van de wereld. Dat wordt verder niet uitgewerkt in het Johannesevangelie. Het feit wordt wel gesteld dat de actieradius de hele wereld betreft, maar het begint allemaal bij de Vader. En via de Christus, door Christus — het is uit God — zal het deel worden van eenieder die gelooft en uiteindelijk bereikt het de hele kosmos, de hele wereld. Maar het begint hier uiteraard bij de levende Vader.⟨/p> ⟨p>Ik ga verder, want we moeten maar niet al te lang hierbij stil blijven staan. Dit is het brood dat vanuit de hemel neerdaalt. Weer een connectie met dat manna. Niet zoals de vaderen aten en zij stierven, want het brood waar Hij het nu over heeft, dat is van een totaal andere orde. Dat eindigt niet in de dood. Integendeel, dat begint in de dood. Degene die dit brood kauwende is... Nu spreekt de Heer eigenlijk ook weer in de tegenwoordige tijd: degene die dit brood nu kauwende is, die zal leven tot in de aeon. Niet 'in eeuwigheid', maar goed, daar hadden we het al eerder over; die zal leven tot in de aeon. En deze dingen zei Hij, vers 59, in een synagoge onderwijzende in Kapernaüm. Dat is trouwens niet 'dé' synagoge, maar gewoon onbepaald: in een synagoge. Je kan de nadruk leggen op het feit: Hij onderwees deze dingen in een synagoge, in een godsdienstig milieu. En juist daar waar men bezig was met de Schriften. Dat was per slot van rekening dé plaats bij uitstek waar men zich daarmee bezighield. En Jezus onderwees in zo'n sfeer, in een synagoge.⟨/p> ⟨p>Wat er nu nog van Kapernaüm over is, dat is bijna niks. Degenen die weleens Israël bezocht hebben, die herinneren het zich misschien wel; er is nog wat ruïne over. Maar één van de weinige dingen die ervan overgebleven zijn, dat is een bouwval van een synagoge. Dat wordt gedateerd uit de tijd rond onze jaartelling. Dus die ruïne is wellicht ook nog van de plaats waar de Heer Jezus toen heeft onderwezen. Maar goed, wellicht dat er zelfs in die plaats meerdere synagoges geweest zijn, vandaar ook dat er staat: "Deze dingen zei hij in een synagoge." Hij zei toch dat die plaats tot de hemel toe verhoogd is en tot de hel toe nedergesteld zou worden? Ja, precies. Indien in Sodom en Gomorra de tekenen geschied waren... Ja, Wee u, Chorazin en Betsaïda en Kapernaüm. Ja, er is ook inderdaad niks meer overgebleven dan alleen een ruïne. En deze dingen zei Hij in een synagoge onderwijzende in Kapernaüm. Kfar Nahum, het dorp van de vertroosting eigenlijk. Nahum betekent vertroosting. Je kunt het ook als een persoonsnaam opvatten, dan is het Nahum: het dorp van Nahum, de naam van de profeet dus. Over die plaatsnamen hebben we het al een keertje eerder gehad. Ik zat even te aarzelen: zal ik daar nog wat over zeggen? Nee. Deze dingen zei Hij in een synagoge onderwijzende in Kapernaüm.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3424" title="Speel af vanaf 57:04">▶ 57:04⟨/button> ⟨span>Een Onverteerbare Rede als Valstrik voor de Discipelen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Velen van Zijn discipelen die dit horen, zeggen: "Dit woord is hard." We hadden het er al eerder over; we gebruikten die term al, en dat lijkt me in dit verband ook precies de juiste terminologie: het is onverteerbaar. Ze konden dit niet kauwen. Het is hard. Wie kan dit aanhoren? Let op, er staat: "Velen vanuit de discipelen van hem." Er worden in dit hoofdstuk verschillende kringen onderscheiden. Je leest over de Joden, maar hier wordt gesproken over Zijn discipelen. Overigens gaat het hier niet over de twaalf; die worden later pas genoemd. De kring van leerlingen is veel groter geweest. Sowieso weten we dat; we lezen elders in het Lukas-evangelie over de zeventig die uitgezonden worden. Die worden daar zelfs apostelen genoemd, omdat ze afgevaardigd worden. Het verhaal dat er slechts twaalf apostelen waren, klopt dus niet; de kring van apostelen was veel uitgebreider. Maar discipelen zijn er nog veel meer dan de twaalf alleen.⟨/p> ⟨p>Dit is een korte tijd voordat de Heer werd overgeleverd en stierf. Kort daarna lees je over die bovenzaal in Jeruzalem waar ze vergaderd waren, en toen waren er honderdtwintig mensen samen. Dit gesprek hier vindt plaats in Kapernaüm, in het noorden van Israël, maar in ieder geval was de kring van discipelen, van leerlingen, veel omvangrijker. Velen van Zijn discipelen hoorden dit echter en zij konden het niet aanhoren. Ze vonden het hard. Natuurlijk kun je dan zeggen dat ze het niet begrepen, en dat is waar, maar ik heb toch ook even begrip gevraagd voor dat onbegrip. Ik wil alleen maar dit zeggen: waarom was het zo hard? Lees het maar gewoon eens, dan begrijp je wel waarom ze dat zeiden. Dat is geen rechtvaardiging van hun conclusie, maar het laat zich wel verstaan. Ik begrijp het wel.⟨/p> ⟨p>Jezus echter vernam dit in Zichzelf. Het was dus niet zo dat Hij het van anderen hoorde, maar Hij nam in Zichzelf waar dat Zijn discipelen hierover aan het morren waren. Er werd gewoon gemopperd, misschien niet eens direct in Zijn bijzijn of omdat Hij het direct hoorde, maar Hij begreep dat dit zo was. Hij zei tot hen: "Verstrikt dit jullie? Geeft dit jullie aanstoot?" Wij kennen in het Nederlands ook nog een afleiding van dat woord; ons woord 'schandaal' komt eigenlijk uit het Griekse ⟨em>skandalon⟨/em>. Dat betekent letterlijk een valstrik: een valstrik of struikelblok. De termen 'ergernis' of 'aanstoot' zijn, als u het mij vraagt, te licht. Je kunt je aan iets ergeren, maar dat is geen valstrik. Dat is niet een fataal struikelblok waar je ter pletter tegen valt of waardoor je gevangen wordt, zoals een valstrik bedoeld is. Van datgene wat de Heer gezegd heeft, zegt Hij niet: "Irriteren jullie je eraan?", nee: "Verstrikt het jullie?" Het was voor hen inderdaad een valstrik. Het was hard, het was onverteerbaar; ze konden dit niet handelen, ze konden dit niet aan.⟨/p> ⟨p>Dit woord was zodanig dat zij, zoals we dan ook zullen zien, weggingen. Het was dus niet zoiets als wanneer je je aan iets irriteert en zegt: "Nou ja goed, we gaan weer verder." Nee, het was echt een valstrik waardoor ze niet langer met Hem wilden optrekken en niet langer Zijn discipelen waren. De Heer is er ook niet op uit om hen er dan toch weer bij te houden. We zagen al eerder dat Hij zelfs Zijn hele terminologie en de wijze waarop Hij onderwijs geeft, juist soms zo opzet om iets te verbergen, zodat ze het niet zouden begrijpen. Als er dan inderdaad gemord wordt, doet de Heer er nog een schepje bovenop.⟨/p> ⟨p>Hij zegt: "Wat dan, als jullie de zoon van de mens zouden aanschouwen, omhooggaande?" Eerst die term 'zoon van de mens'; dat is direct ontleend aan Psalm 8, de ⟨em>Ben Adam⟨/em>. Maar dat 'omhooggaande', dat verhoogd worden, is ook een psalm; een psalm die een heel grote rol speelt in het Nieuwe Testament, namelijk Psalm 110. "Zet U aan mijn rechterhand," zegt God tegen de Messias, "totdat Ik Uw vijanden gesteld heb tot een voetbank voor Uw voeten." De Heer zegt hier: "Wat dan, als jullie de zoon van de mens zouden aanschouwen, omhooggaande naar waar Hij ook eerder was?" Ja, dat is een van die aanwijzingen die je zo vaak tegenkomt in het Johannes-evangelie, dat erop gewezen wordt dat de Heer hier op aarde was, maar dat Hij een voorbestaan had. En hoe dan wel? Wel, als ⟨em>logos⟨/em>. Hij was het Woord Gods waardoor alle dingen ontstaan waren. En dan zegt Hij — en dit is wel een heel kernachtig vers — vers 63.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3885" title="Speel af vanaf 01:04:45">▶ 01:04:45⟨/button> ⟨span>De Laatste Adam: de Geest Is de Levendmakende⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De geest is de levendmakende. Ha, die moet je echt herkennen als je enigszins vertrouwd bent met het Nieuwe Testament. Dan ken je deze levendmakende geest. Geest en leven in de Bijbel, dat zijn – ik zou haast zeggen broertje en zusje, maar het is eigenlijk nog sterker – het zijn synonieme begrippen. Ja, dat zullen we straks ook zien in het tweede deel van vers 63. Maar geest is leven. Als een mens de geest ontvangt, leeft hij; als hij de geest geeft, sterft hij. Dat is geest: adem.⟨/p> ⟨p>Maar de geest is de levendmakende. Ik zal u een paar dingen laten zien. Romeinen 8 vers 2: daar wordt gesproken over de geest van het leven. Waar? In Christus. En 1 Korinthe 15 vers 45; die vind ik zelf de allermooiste. Daar wordt gesproken over... Hoe staat het er? De eerste Adam werd uit aarde genomen, de eerste Adam werd een levende ziel, zo staat het er ja. En de laatste – nee, niet de tweede Adam, maar de laatste Adam. Ik zal even tussendoor... ik zal die fout nou nooit meer maken. Ik zei ooit in het verleden ook een keertje 'de tweede Adam' en toen werd ik gecorrigeerd, en daar ben ik nog altijd heel erg dankbaar voor. Ik zal even uitleggen waarom. De Heer Jezus heet in 1 Korinthe 15 de tweede mens. De eerste mens, de tweede mens. En Hij is de laatste Adam. Toen werd mij uitgelegd, en ik geef hem graag door: Hij is niet de tweede Adam. Natuurlijk kun je dat zeggen, maar Hij is de laatste Adam, namelijk de definitieve. Het is niet zo van: nou ja, Hij is de tweede, maar met de eerste Adam ging het mis, dus het kan met de tweede weer misgaan. Nee, Hij is de laatste; Hij is definitief. Dus deze Adam, daar gaat het allemaal om. Dus niet de tweede, nee, de laatste Adam, en die laatste Adam is een levendmakende geest.⟨/p> ⟨p>Hij heeft ook een spiritueel, een geestelijk, een pneumatisch lichaam. 'Spiritueel lichaam', daarmee moet ik uitkijken, want dat kun je zomaar verkeerd opvatten. Maar het is inderdaad een geestelijk, een pneumatisch lichaam. Inderdaad vlees en beenderen, maar daar stroomt geen bloed in. Maar, zoals we dat wel eens hebben overwogen: geest door de aderen. Vraag me niet wat dat precies betekent, dat weet ik niet. Maar het is geen zielslichaam, geen psychisch lichaam dat geregeerd wordt door bloed, maar door pneuma. En die laatste Adam, let op: zoals de eerste Adam heel de mensheid omvat, zo is de laatste Adam ook degene die de hele mensheid omvat. In de eerste Adam sterven allen; in de laatste Adam worden allen levend gemaakt. Daarom heet Hij ook Adam. Net zei ik iets over waarom Hij de laatste heet, maar bedenk ook: Hij heet Adam. Waarom? Omdat Hij de hele mensheid vertegenwoordigt en representeert. En die laatste Adam, wat is daar zo geweldig aan? Wel, Hij is niet alleen zelf levend, Hij is ook een levendmakende geest. Wat dacht je wat? In Hem zullen allen worden levend gemaakt. Zoals in Adam allen sterven, zullen in Christus, de laatste Adam, allen worden levend gemaakt.⟨/p> ⟨p>Ja, maar de Geest der waarheid, die gegeven zou worden door de Zender... Dat is Johannes 16. En in 2 Korinthe 3 gaat het ook over de letter die doodt. Wat is die letter daar? Dat zijn de stenen tafelen. Moet je niet tegen iedereen zeggen, maar Paulus zegt dat: de letter doodt. Maar de geest echter maakt levend. De levendmakende geest, de laatste Adam. En dan zegt hij er nog bij: de letter doodt, ja, de wet die op de mens gelegd wordt, dat doodt alleen maar.⟨/p> ⟨p>Maar het vlees baat niets. Het doet in de NBG-vertaling 'geen nut'. Met het oog daarop? Nou, als het gaat om... het vlees kan niet levend maken. Sterker nog, het vlees is zelf onderhevig aan de dood. En als een mens met al zijn kunnen en zijn knowhow hier komt, dan houdt het hier halt. Het vlees... ja, dat is zeer beperkt. Zo broos is dat allemaal. Het vlees baat niets. Als het gaat om datgene waar het werkelijk om gaat, namelijk leven, dan baat het vlees niets. Het vlees is zelf onderhevig aan de dood, en dus zijn we helemaal overgeleverd aan de levende God – en daar ben ik erg blij mee. Want er is leven: Hij heeft Zijn levendmakende geest gegeven. En die levendmakende geest, dat is Iemand: de laatste Adam, dat is Christus. En het vlees, dat wil zeggen alles wat de mens doet of meent te moeten doen – dat is dan weer de letter – dat baat niets. Helemaal niets. Dus als het niets baat, is het nutteloos. Je kunt er je ganse leven mee bezig zijn, maar het baat niets.⟨/p> ⟨p>Wat dan wel? Nou, we hebben al gezien: die levendmakende geest, dat is niet zomaar een abstractie. Dat is Iemand. De levendmakende geest, dat is de laatste Adam. En hier zegt de Heer over de uitspraken:⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4304" title="Speel af vanaf 01:11:44">▶ 01:11:44⟨/button> ⟨span>De Uitspraken van Christus Zijn Geest en Leven⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De woorden, dat wat Hij uitspreekt, de uitspraken die Ik heb gesproken tot jullie, dat is geest en is leven. Hijzelf is die levendmakende geest. Dat wat Hij produceert, wat Hij spreekt, Zijn woorden, dat is én geest én leven. Maar bij nader inzien is dat dus hetzelfde, want geest is namelijk leven.⟨/p> ⟨p>Ik moet eventjes iets toelichten voor degenen die nu heel kritisch Nederlands meelezen en zeggen: "Hé André, dit is fout. Want jij zegt 'is geest, is leven', maar dat moet zijn: 'dat zijn de uitspraken die Ik heb gesproken tot jullie, zijn geest en zijn leven'." Dat is correct Nederlands, toch? Want het is meervoudig. Maar ik moet u erop wijzen: er staat toch echt "is". Johannes gebruikt het enkelvoud. Die uitspraken, dat is geest en is leven. Het wordt als eenheid neergezet. En dan zeg je van: "Ja, maar dat is geen correct Nederlands." Nou, dat is dan jammer. Johannes heeft het zo opgeschreven, of het nu geen correct Grieks is of niet. Hij heeft het zo gedaan. Het wordt als een eenheid gezien. Die uitspraak is een eenheid en is in zijn geheel geest, namelijk leven.⟨/p> ⟨p>Ik vind dat trouwens ook een geweldig antwoord op de vraag wat die geest is. Daar wordt heel vaak vaag over gedaan of ze worden van elkaar gescheiden. "Jullie hebben het altijd maar over het Woord," kent u die? "Jullie hebben het altijd maar over het Woord, maar ik wil meer van de geest." Dan moet ik denken aan Johannes 6 vers 63. Weet je waar de geest is? Dan moet je wezen bij de uitspraken van Hem. De woorden Gods, dat is geest en ook echt levend.⟨/p> ⟨p>Kijk, heel het Woord van God, van Genesis 1 tot het laatste hoofdstuk, Openbaring 22, spreekt over en verwijst naar de Levende en Degene die de dood overwint en tenietdoet. Maar het Woord zelf is ook leven. Alle dingen zijn uit het Woord geworden. En wat blijkt? Die nieuwe schepping komt ook door dit Woord, door geest en leven, tot stand.⟨/p> ⟨p>Daar zit ik nu zo even aan te denken aan het begin van het jaar. Dan heb je zo je goede voornemens. Waar gaat het nou eigenlijk allemaal om? Nou, dan wil ik er eerst op wijzen: het vlees baat niks. Alles wat een mens poogt en probeert, het is allemaal heel leuk en aardig, maar het baat niks. En wat baat wel? Wel, dat zijn de uitspraken van Hem. Voed je daarmee. Dat geeft een mens spirit en dat doet je ook echt leven. Daardoor kijk je echt over de dingen heen.⟨/p> ⟨p>De laatste weken ben ik er zelf, als ik het even persoonlijk mag zeggen, zo bij bepaald hoe juist in omstandigheden waarin je geconfronteerd wordt met hoe broos het vlees is, het zomaar tussen je vingers glipt. En een mens, wat ben je? Juist te midden van verdriet geeft dit Woord zo'n enorm perspectief. Ik bedoel daar helemaal niet mee te zeggen dat verdriet daarmee helemaal geen geëigende plaats zou hebben. Allemaal wel, tuurlijk. Maar dit is zo groots. Dit is echt hoop en verwachting, geest en leven. We leven gewoon in zo'n stervende wereld. En wat geeft een mens dan werkelijk moed? Ja, dat zijn die uitspraken van de Schrift. Dat vult en dat geeft ook werkelijk vreugde. Ik ga nog even verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4614" title="Speel af vanaf 01:16:54">▶ 01:16:54⟨/button> ⟨span>Geloof als een Soevereine Gave van de Vader⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 64 zegt de Heer, nadat Hij de woorden uit vers 63 heeft gesproken: "Er zijn sommigen onder jullie die niet gelovig zijn." Hij stelde dat eenvoudigweg vast. Zoals ik in de pauze tijdens onze gesprekken al even opmerkte: van het begin af had Jezus waargenomen wie degenen waren die niet geloofden – degenen die niet werkelijk in Hem vertrouwden – en wie het was die Hem zou overleveren. Let wel, het zou nog enige tijd duren, nog enkele maanden, voordat dat daadwerkelijk zou plaatsvinden, maar de Heer wist het al. Weliswaar behoorden zij tot de kring van de discipelen, maar velen zouden uiteindelijk weggaan. Het geloof dat zij ogenschijnlijk hadden, beklijfde niet, wat bewees dat het kennelijk niet echt was.⟨/p> ⟨p>Vervolgens zegt de Heer Jezus in vers 65: "Vanwege dit heb Ik tot jullie uitgesproken dat niemand naar Mij toe komend kan zijn, tenzij het hem gegeven zou zijn vanuit de Vader." Hoewel het in het Nederlands misschien wat ongebruikelijk klinkt, zegt Hij het precies zo: niemand kan de actie van het komen tot Hem ondernemen, tenzij die gave van de Vader komt. Hij verwijst hiermee naar wat we eerder lazen in Johannes 6 vers 44. Inderdaad, dat komen tot Hem – oftewel het geloven in Hem – is geen menselijke prestatie. Het is wel een prestatie, maar dan een prestatie van God. God is het die trekt; God geeft het geloof en opent de ogen. Hij laat het je zien. Dat is ook wat tegen Petrus werd gezegd: "Vlees en bloed heeft jou dat niet geopenbaard, maar mijn Vader in de hemel."⟨/p> ⟨p>Nadat de Heer dit had gezegd, lezen we in vers 66: "Vanaf toen gingen velen van de discipelen weg." Dat gezegde deed de deur dicht. Het was niet slechts een ergernis, het was een valstrik. Ze konden hier niet naar luisteren. Deze waarheid bleek destijds al een reden te zijn waarom velen – niet slechts sommigen, maar velen – van Zijn discipelen bij Hem weggingen. En wat was die reden? De Heer had net verklaard dat niemand naar Hem toe kan komen, tenzij het hem gegeven is vanuit de Vader. Die boodschap van Gods soevereiniteit, de boodschap dat Hij het is die trekt, is geen populaire boodschap.⟨/p> ⟨p>Ik weet dat er in ons vaderland een bevolkingsgroep is, de rechts-reformatorische gezindten, waar men de nadruk heel sterk legt op die soevereiniteit van God. Maar kent men daar het evangelie werkelijk, in de zin dat men de boodschap van de Redder der wereld verstaat? Absoluut niet. Men kent wel de uitverkiezing, maar daar is het een keuze tussen uitverkiezing voor het leven of voor een eindeloze verdoemenis. Als u het mij vraagt, is dat geen evangelie; daar word je niet blij van. Dat is met recht een verschrikkelijke boodschap.⟨/p> ⟨p>Maar wanneer je weet dat Hij de Heer Jezus Christus is, de Safnat Pahaneach, de Redder van de wereld, dan verandert alles. Hij redt in fasen en maakt uiteindelijk heel de mensheid levend; Hij redt de gehele wereld. In dat perspectief krijgt ook de boodschap van Gods soevereiniteit – dat Hij mensen uitkiest – een heel andere glans. Als je Hem vandaag mag kennen, is dat een groot voorrecht. Dan mag je behoren tot de eerstelingen. Dat is momenteel heel exclusief, maar de uiteindelijke boodschap is juist dat het de hele wereld betreft. Niemand ontgaat Zijn oog en niemand valt buiten die sfeer van liefde. Sommigen noemen het misschien een stokpaardje, maar de boodschap dat God 'is', is de kern waar het om gaat. Hij is degene die alles beschikt en plaatst. Omdat alles uit Hem is, is ook alles tot Hem.⟨/p> ⟨p>Wanneer Hij vandaag je ogen opent, dan is dat puur een genadegave van Hem. Want in genade zijn jullie geredden, door geloof, en dat niet uit jezelf: het is Gods genadegave. Er staat bij: "opdat niemand roeme." Met andere woorden, er is geen enkele menselijke prestatie bij betrokken. Wie roemt, roeme in de Heer, want Hij is de Gever. Als je vandaag de Redder der wereld mag kennen, is dat louter genade. En dat Hij de hele wereld redt, is natuurlijk helemaal genade; daar wordt niemand uitgesloten. Hij is de God van alle volkeren en van iedereen.⟨/p> ⟨p>In vers 66 staat dat velen niet verder met Hem wandelden. Ik zie dat er nog een paar verzen te gaan zijn, en het is eigenlijk jammer dat ik het nu niet kan afronden. Maar aan de andere kant begint er bij vers 67 weer een nieuw, kort gedeelte met de belijdenis van Petrus. Dat is een mooi punt om hier af te sluiten, ook gezien de tijd. De volgende keer pakken we de draad weer op bij vers 67.⟨/p>