⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Vooruitblik op de Hebreeënbrief⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En inmiddels zijn wij aangekomen, dat weet ik nu wel zeker, bij de laatste Bijbelstudie over de Kolossersbrief, en dat is inmiddels nummer 15. Ik had de vorige keer gepland het al af te sluiten, maar daar is het niet meer van gekomen. Vanavond moet dat toch wel gaan lukken, denk ik zo.⟨/p> ⟨p>Oké, en dan? Ja, wat gaat er dan gebeuren? Dat is dus voor de volgende keer. Wat zal het thema dan gaan worden? De vorige keer lag dat allemaal nog een beetje in het ongewisse en tot voor een paar dagen terug voor mijzelf eigenlijk ook. Er waren diverse opties die ik in gedachten had, maar inmiddels heb ik door bepaalde omstandigheden toch de knoop kunnen doorhakken.⟨/p> ⟨p>En ik heb besloten – ja, het klinkt wat autoritair, maar we zouden natuurlijk heel democratisch kunnen doen: hoeveel mensen zijn er voor deze brief en hoeveel mensen voor dat Bijbelboek? Nee, ik heb besloten om het te gaan hebben over de Hebreeënbrief. Ik realiseer mij dat we daarmee een enorm project aanvangen. De brief heeft dertien hoofdstukken, terwijl de Kolossersbrief slechts vier hoofdstukken telt.⟨/p> ⟨p>Ik dacht bij mezelf – en we hadden het er vanavond tijdens de maaltijd nog even over – hoe lang dat zou gaan duren. Nou ja, ik ben altijd heel erg snel afgeleid misschien. Nee, Dora lost dat heel vredelievend op. Hoor eens. Tijdens de maaltijd hadden we het er even over hoe lang dat zou gaan duren. Ik zei: "Nou ja, als ik het zo extrapoleer van wat we gedaan hebben met de Kolossersbrief, dan zal dat ongeveer een project van pakweg twee jaar gaan worden, denk ik zo." Maar ja, dat kan zomaar tegenzitten en dan duurt het nog langer.⟨/p> ⟨p>Ik heb daar erg veel zin in om dat te gaan doen. Ik weet zeker dat het weer heel veel verrassingen gaat opleveren. Het is een schitterende brief, dat weet ik nu al, want ik heb me er al vaker vrij intensief mee beziggehouden. Maar als we het op deze manier gaan doen, dan komen we ongetwijfeld op nog zoveel meer dingen die geweldig zijn om met elkaar te overwegen. Maar goed, dat is dus voor de volgende studie.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="162" title="Speel af vanaf 02:42">▶ 02:42⟨/button> ⟨span>Terugblik op de Reisgenoten en de Setting van Kolosse⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vanavond gaan wij ons dus bezighouden met de laatste verzen van Kolossenzen 4. Zoals gebruikelijk wil ik eerst nog even met elkaar doornemen en lezen wat we de vorige keer hebben besproken. Dat begon toen bij vers 4 van het vierde hoofdstuk en ik lees voor uit de NBG-vertaling, met zo af en toe een paar verbeteringen. We vallen dan eigenlijk behoorlijk midden in het betoog, maar het zij zo.⟨/p> ⟨p>Paulus heeft het over het geheimenis van Christus en zegt: "Dan zal ik het zo in het licht stellen als ik het behoort te spreken. Wandelt als wijzen ten opzichte van hen die buiten staan, de gelegenheid uitkopende." In de tekst ziet u de aanpassing cursief staan: "Uw spreken zij te allen tijde in genade, met zout besprengd, wetende hoe gij aan ieder moet antwoorden. Van al mijn omstandigheden zal Tychikus, mijn geliefde broeder en getrouwe dienaar en medeslaaf in de Here, u op de hoogte brengen. Ik heb hem juist daarom tot u gezonden, dat gij zoudt vernemen hoe het met ons staat en dat hij uw hart vertrooste. Samen met Onesimus, mijn getrouwe en geliefde broeder, die een der uwen is. Zij zullen u van alle omstandigheden hier op de hoogte brengen. Aristarchus, mijn medegevangene, laat u groeten, en Marcus, de neef van Barnabas – over hem hebt gij opdrachten gekregen; ontvangt hem indien hij bij u mocht komen – en Jezus, genaamd Justus, de enigen uit de besnijdenis die mijn medewerkers zijn voor het Koninkrijk Gods en die mij dan ook tot troost zijn geworden."⟨/p> ⟨p>Dat was ongeveer het laatste waar we het over hebben gehad. Ik heb met name dat laatste woord nog even toegelicht, want het maakt namelijk een heel verschil of je leest zoals de NBG-vertaling en vrijwel alle andere vertalingen: "die mij tot troost zijn geweest", of: "die mij tot troost zijn geworden". Afijn, dat waren ongeveer de laatste overwegingen. We hebben nogal wat groeten en dat soort zaken met elkaar besproken en overdacht, en daarbij zijn heel wat namen voorbijgekomen. Naderhand hadden we het erover en ik kreeg ook het commentaar: "Het gaat me soms wel wat duizelen als ik al die namen hoor. Wie was nou ook alweer wie?" Dat begrijp ik wel. Kijk, als je dat voorbereidt, heb je dat probleem veel minder, want dan ben je er intensief mee bezig en kun je het ongeveer wel allemaal plaatsen. Maar als je dat dan zo allemaal op een avond hoort, terwijl je net gewerkt hebt, dan is het soms wat zwaar om dat allemaal op te pakken.⟨/p> ⟨p>Laat ik het u dan vanavond eens wat makkelijker maken door even een kort overzichtje daarvan te geven, een kleine samenvatting. Paulus schrijft deze brief vanuit de gevangenis – in de dia’s uitgebeeld door de tralies – en hij schrijft deze brief ook samen met Timotheüs, althans die noemt hij ook als afzender. Hij zat dus gevangen samen met Aristarchus, wiens naam we zojuist nog gelezen hebben. Maar vooral ook Epafras was een van zijn medegevangenen. Dat lees je weliswaar niet hier, maar weer elders, in de brief aan Filemon. Want dat is het punt bij zulke studies: je moet gaan combineren. Het is net als met een legpuzzel; je moet het ene stukje bij het andere leggen en dan ontstaat vanzelf een bepaald zicht, een bepaalde visie, een bepaald plaatje.⟨/p> ⟨p>Goed, zij waren medegevangenen. Epafras was "één der uwen", dat hebben we zojuist ook gelezen. Dat was dus iemand uit Kolosse en ik ga straks over hem nog meer vertellen. Paulus schrijft dus een brief, de brief aan de Kolossers, en deze brief wordt meegebracht door ene Tychikus. Ook zijn naam komen we vanavond nog tegen en we hebben het de vorige keer ook al even over hem gehad. Maar deze Tychikus bezorgde niet alleen de brief aan Kolosse, maar ook de brief aan Efeze. Ik zet "de Efeze-brief" hier even tussen aanhalingstekens; ik moet eigenlijk zeggen de zogenaamde Efeze-brief. Ik heb daar al een paar keer wat over verteld, maar ik heb het tot dusver nog niet één keer goed toegelicht. Ik hoop dat vanavond te gaan doen.⟨/p> ⟨p>Goed, die Tychikus, dat is één ding wat zeker is: hij bezorgt de brief aan de Kolossers en hij bezorgt ook de brief aan de Efeziërs. Er was nog iemand die met hem meeging en dat was Onesimus. Van Onesimus lezen we eveneens dat het iemand was uit Kolosse. Onesimus is een heel bekend figuur. Waarom? Omdat Onesimus een slaaf was die bij Paulus tot geloof gekomen was. Hij was kennelijk weggelopen en Paulus stuurt hem later weer terug naar zijn eerdere baas, naar zijn eerdere heer, en die heette Filemon.⟨/p> ⟨p>Dat gezegd hebbende, wil ik meteen nog een plaatje laten zien om even wat meer in te zoomen op die ecclèsia in Kolosse. Deze ecclèsia was ontstaan door het onderwijs van Epafras. U zag deze naam al eerder. Epafras zat in de gevangenis bij Paulus, maar eerder was door zijn prediking die ecclèsia in Kolosse ontstaan. Hij had daar de boodschap gebracht; dat lees je al in het eerste hoofdstuk van de Kolosse-brief. Paulus zegt daar dat zij de genade Gods in waarheid hadden leren beseffen, zoals zij het geleerd hadden van Epafras, hun mededienstknecht. Dat is deze Epafras die daar de boodschap heeft gebracht en van hem lezen we ook dat het een Kolosser was.⟨/p> ⟨p>De ecclèsia kwam samen, dat hebben we de vorige keer ook besproken. Het is dus min of meer een samenvatting om een idee te geven, even wat schematischer, van die ecclèsia en de personages. De ecclèsia kwam samen in het huis van Filemon en Apfia. Apfia was de zuster, kennelijk de vrouw van Filemon. En ook Archippus wordt genoemd, wiens naam we straks nog tegenkomen; hij was kennelijk een zoon. Dit waren in ieder geval huisgenoten. De ecclèsia in Kolosse kwam samen in het huis van Filemon en daar was nog een bekend iemand: die slaaf, Onesimus. Onesimus was namelijk een slaaf van Filemon. Daardoor ontstaat de merkwaardige situatie dat je ook meteen zicht krijgt op de brief aan Filemon. De brief aan Filemon is feitelijk ook gewoon een brief aan de Kolossers. Je kunt dat direct in de eerste verzen van de brief aan Filemon zien; Paulus schrijft daar aan Filemon en Apfia de zuster, aan Archippus en aan de gemeente, de ecclèsia bij hen aan huis. Aangezien we weten dat dit in Kolosse was, is die brief aan Filemon dus ook gewoon een brief aan de Kolossers.⟨/p> ⟨p>De situatie was dus dat die Onesimus bij Paulus in de gevangenis tot geloof was gekomen. Paulus stuurt hem gewoon weer terug en zegt dan: "Nu niet meer als slaaf, maar veel meer als een broeder." De verhoudingen werden op deze manier volkomen hersteld. Waarom die Onesimus ooit weggelopen was of weggestuurd is, weten we niet, maar in elk geval stuurde Paulus hem gewoon weer terug. Paulus noemt hem trouwens ook een zeer getrouw en geliefd dienaar. Hij was ook zeer bruikbaar voor Paulus geweest in de gevangenschap. Hij laat zelfs in de brief aan Filemon doorschemeren dat hij het eigenlijk wel op prijs zou stellen – hij vraagt het niet, maar hij zegt: "Ik zou het geweldig vinden als..." Ik wilde het even voorlezen uit de brief aan Filemon, maar in ieder geval komt het erop neer.⟨/p> ⟨p>Nou weet ik dus niet meer wat ik wilde zeggen. Nou, laat maar... Het is goed Corine, dankjewel. Nee, de laatste gedachte kan ik nu even niet meer voortzetten. Misschien dat ik er nog even op kom. O ja, nu weet ik hem alsnog.⟨/p> ⟨p>Ja, die Onesimus, dat was dus de slaaf van die Filemon, en die Onesimus die was zeer bruikbaar. Daar ging het om: Paulus laat doorklinken dat hij het eigenlijk geweldig zou vinden als Onesimus in een latere instantie weer bij hem terug zou komen in de gevangenis. Maar hij laat dat helemaal aan Filemon over.⟨/p> ⟨p>Nou ja, hoe dan ook, zulke afsluitende opmerkingen, met name dan in die brieven — dat zie je in de Romeinenbrief en dat zie je in deze Kolossensenbrief — die geven heel veel kleur aan zo'n brief. Ze tekenen de setting, de personages die daarin een rol speelden en de gebeurtenissen die de aanleidingen vormden voor bijvoorbeeld het schrijven van de brief. We komen daardoor een heleboel te weten.⟨/p> ⟨p>En zo, door deze twee diaatjes te laten zien, heeft u een klein beetje een beeld van waar we het de vorige keer over hebben gehad, maar ook hoe dat ongeveer in elkaar zat daar in Kolosse. Hoe groot die ekklesia was, we hebben geen idee, maar ze kwamen in ieder geval samen in huis.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="856" title="Speel af vanaf 14:16">▶ 14:16⟨/button> ⟨span>Epafras en Zijn Aanhoudende Worsteling in de Gebeden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De naam van Epafras heb ik inmiddels al een paar keer genoemd. Hij was een medegevangene van Paulus en door zijn prediking was de Ecclesia in Kolosse ontstaan. Daar waren we gebleven bij het twaalfde vers van Kolossensen 4. Paulus zegt daar: "Epafras laat u groeten." Dat betekent dus dat Epafras bij Paulus was. Hij laat u groeten, hij die "één der uwen is". Epafras was dus zelf ook een Kolosser. Niet alleen de Ecclesia van Kolosse was door zijn boodschap, prediking en onderwijs ontstaan, maar hij was zelf ook een Kolosser. Een dienstknecht, of letterlijk – ik heb het al een paar keer gezegd, het is niet zozeer dienstknecht, het is een slaaf – een slaaf van Christus Jezus.⟨/p> ⟨p>Ik ga nu nog even naar dat eerste hoofdstuk toe; ik zinspeelde er zojuist al even op, maar nu ziet u het hier voor u zoals het er vrij letterlijk weergegeven staat vanaf de aanvang van de Kolossensenbrief: "...vanaf de dag dat jullie het hoorden en de genade van de God in waarheid beseften, zoals jullie leerden van Epafras, de geliefde medeslaaf van ons, die voor u een getrouw dienaar van Christus is." Ooit was het dus allemaal begonnen door die Epafras. Paulus was zelf immers nooit in Kolosse geweest. Je leest ook in de brief aan Filemon de naam van Epafras: "Epafras, de medegevangene van mij in Christus Jezus, groet jullie." Vandaar ook dat Paulus in de Kolossensenbrief kan zeggen dat Epafras hen laat groeten. Paulus schreef zelf ook als gevangene en Epafras was dus een medegevangene van Paulus.⟨/p> ⟨p>Hij was één der uwen, een slaaf van Christus Jezus, en let op, nu komen we wat meer op de inhoud: "Altijd strijdende, worstelende voor jullie in de gebeden." Waarom dan? Hier blijkt niet alleen dat Epafras aan het begin, aan de wieg van die Ecclesia had gestaan, maar hij had daar zorg voor. Hij was begaan met die geloofsgemeenschap en hij worstelde voor hen. De term "worstelen" of "strijden" heeft te maken met de invloeden in die Ecclesia. Dat is inmiddels overduidelijk geworden in de bespreking van de avonden die we tot dusver gehad hebben. Die strijd had te maken met de invloeden daar in die Ecclesia; daar waren met name Joodse filosofieën en Joodse predikers, Judaïsten, binnengekomen die de Ecclesia van hun stuk wilden brengen, van hun standplaats af wilden brengen. Als ik het zo zeg, denk ik dat ik het heel correct verwoord: ze wilden hen van hun positie afbrengen en hen geboden opleggen, hen met filosofieën belasten.⟨/p> ⟨p>Wat Paulus iedere keer als antwoord geeft, is: Hoezo? Jullie zijn compleet, jullie zijn voleindigd in Hem, in Christus Jezus. Jullie hebben alles in Hem. Kolossensen 2 vers 3 zegt: "Alle schatten van wijsheid en kennis zijn in Hem verborgen." Hoezo andere filosofieën die zogenaamd interessant zijn? Hoezo allerlei geboden en leringen van mensen of rituelen uit de wet? Jullie zijn compleet in Hem; vrijheid! Epafras wist dat zij zo gemakkelijk weer ingepakt zouden kunnen worden door dat soort boodschappen en invloeden. Vandaar dus die strijd. Epafras was inmiddels in de gevangenis bij Paulus en bevond zich dus op afstand van de Kolossers, maar hij wist wat daar gaande was. Daarom bad hij voor hen, want hij kon dat zelf niet doen.⟨/p> ⟨p>Let eens op wat de inhoud was van zijn gebeden: "...dat gij moogt staan." Let op: dat jullie mogen staan, en dan "volmaakt" – of "volwassen" is wellicht beter – en "volkomen verzekerd". Om eerst dat eerste even te onderstrepen: "dat gij moogt staan", ook staande blijven. Dat is een gedachte die al eerder in de brief naar voren was gekomen. In Kolossensen 2 vers 7 lees je: "...geworteld en opgebouwd wordend in Hem, bevestigd wordend in het geloof zoals u onderwezen bent." Door Epafras dus. Wees daarin overvloedig met dankzegging. Let op dat woord "geworteld" en "opgebouwd worden". Beide woorden hebben de gedachte van stabiliteit en vastheid. Je staat in een positie. Een plant of een boom die staat gewoon, en hoe meer zijn wortels uitstaan, hoe steviger hij staat. In een ander beeld: je wordt niet meer heen en weer geslingerd door allerlei wind. Die boom staat gewoon. Trouwens, die gedachte van opgebouwd worden heeft datzelfde idee: een gebouw staat solide op een fundament. Laat je daar niet vanaf brengen.⟨/p> ⟨p>Dat was het gebed van Epafras, die op afstand was maar er zo intensief bij betrokken bleef: dat ze zouden staan, maar ook volwassen zouden zijn. Dat wil zeggen: volkomen en volkomen verzekerd bij alles wat Epafras daar had verteld en hen had onderwezen. Dat staat er ook: "...in alles, in al de wil van God." In alles van de wil van dé God. Daar heb je het weer: "de God". Mensen hebben de neiging – dat is mij gebleken toen ik nog eens door een commentaar bladerde – om dat altijd terug te brengen of naar beneden te halen tot de vraag wat God wil met jouw leven. Maar dat is niet waar het hier over gaat. Het gaat erover dat we volkomen verzekerd zijn bij heel de wil van de God. Wat God wil, is dat we inderdaad zouden staan, dat we volwassen zijn en ook volkomen zijn in Hem.⟨/p> ⟨p>Je ziet in deze Kolossensenbrief dat het perspectief zo kolossaal is – dat is een beetje een woordspeling. Paulus zet in deze brief in hoofdstuk 1 al zo groot in. Hoe vaak hebben we het niet gelezen over "alle dingen", ⟨em>tapanta⟨/em>, het al? Dat God het al geschapen heeft en dat het al door het bloed van het kruis verzoend zal worden. Altijd het al. Wat wil God? God wil dat alle mensen gered worden en komen tot besef van de waarheid. Kijk, dat is de wil van God. Daar was Epafras zo mee bezig. Let op: "altijd in zijn gebeden voor u worstelende", dat zij mochten staan, volwassen en volkomen verzekerd in alles wat de God wil. We lezen weer verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1444" title="Speel af vanaf 24:04">▶ 24:04⟨/button> ⟨span>De Heer Waardig Wandelen: het Beseffen van Zijn Waarde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We gaan nu weer even terug naar Kolossense 1. Het is heel opmerkelijk wat Paulus doet; hij verwijst naar de gebeden van Epafras voor de Kolossers en dan lees je hoe de brief ook begon. De slang bijt als het ware in zijn eigen staart: waar de brief mee afsluit, daar was het ook al mee begonnen. Zo heb je feitelijk de hele essentie van de brief te pakken. Let op vers 9 van Kolossense 1, daar schrijft Paulus: "Daarom houden ook wij..." Hoezo "ook wij"? Dat wil zeggen: samen met Epafras, die hij net een paar verzen eerder vermeld had. Daarom houden ook wij, samen met Epafras, vanaf de dag dat we dit gehoord hebben niet op voor u te bidden en te vragen. Dat deed niet alleen Epafras, dat deed Paulus ook. Zij vroegen dat gij met besef van Zijn wil vervuld moogt worden. Dat je niet alleen weet, maar werkelijk beseft wat God wil en wat God op het oog heeft, in alle wijsheid en geestelijk inzicht.⟨/p> ⟨p>Er staat bij: "om de Heer waardig te wandelen". Ook dat wordt altijd weer zo gemakkelijk naar beneden getrokken, alsof het erom gaat hoe je wandelt of welke stap je precies zet. Daar gaat het helemaal niet om. Die waardige wandel heeft niet te maken met de manier waarop je loopt, maar met wat er in je hart is terwijl je loopt. Waardig heeft te maken met waarde. Waardig wandelen kan alleen als je Hem weet te waarderen en de waarde onderkent van wie Hij is. Als je niet weet wie Hij is en Zijn waarde niet kent en beseft, hoe zou je dan waardig kunnen wandelen? Maar omgekeerd: als je de waarde van Hem kent, dan wandel je ook waardig.⟨/p> ⟨p>Het klinkt misschien wat polemisch omdat ik me afzet tegen wat ik overal hoor, maar men zegt vaak dat waardig wandelen gaat over hoe je je gedraagt. Nee, het gaat ook daarin om de binnenkant. Dat heeft uiteraard een uitwerking naar buiten, maar de waarde zit aan de binnenkant. Welke overwegingen heb je? Ben je vervuld met wijsheid en inzicht, met het besef van wie Hij is? De Heer waardig wandelen heeft te maken met het waarderen van Hem. Laat ik u dit zeggen: dan wordt elke stap die je zet waardevol en daarmee ook waardig. Het heeft alles te maken met het waarderen en op waarde kunnen schatten van wie Hij is. Eigenlijk komt het er dus op neer dat je gaat beseffen hoe rijk je bent, dat je de waarde kent van wie Hij is, van Zijn woord, Zijn wil en de toekomst – alles van Hem.⟨/p> ⟨p>God wil dat we daarvan vervuld zijn, zodat onze wandel en elke stap waardevol is. Zo kunnen we Hem in alles behagen, in elk goed werk vrucht dragen en opwassen in het besef van de God. Het gaat om het besef dat Hij de God is. Ik lees nog maar even verder: "Zo wordt gij met alle kracht bekrachtigd." Wil je kracht hebben? Dat begint hier: met kennis, met besef van Zijn waarde, met het besef van God. Zo word je met alle kracht bekrachtigd. En er staat nog bij wat de maatstaf is, de meetlat: in welke mate word je dan bekrachtigd? Naar de macht van Zijn heerlijkheid. Nou, zo groot als de macht van Zijn heerlijkheid is, zo word je met alle kracht bekrachtigd. Terwijl ik het zeg, denk ik: dit is toch om tot besef te komen van zulke woorden. Dat is zo gigantisch, zo kolossaal.⟨/p> ⟨p>Om u duidelijk te maken dat dit direct te maken heeft met de praktijk, kijk ik naar de volgende woorden: "tot alle volharding". Dat wil zeggen dat het ervoor zorgt dat je het vol kunt houden; het heeft te maken met een innerlijke drijfveer. Met alle volharding, geduld en langmoedigheid. En dan nog met die unieke combinatie: met blijdschap. Daar hebben we het heel lang geleden al eens over gehad. Geduld kun je met veel dingen combineren, maar zelden met blijdschap. Toch is dat wat er gebeurt als je met alle kracht bekrachtigd wordt en besef gaat krijgen van Hem. Dan ontwikkelen deze dingen zich: alle volharding en geduld met blijdschap.⟨/p> ⟨p>Om een lang verhaal kort te maken: Epafras bad daarvoor en was daar voortdurend mee aan het strijden of worstelen, opdat die geloofsgemeenschap daar in Kolosse daarvan vervuld zou worden en zich niet zou laten afbrengen. Want weet u wat het is: op het moment dat je weer je oor te luisteren legt bij traditie en bij wat je moet doen, op het moment dat je belast wordt, dan is het eerste wat verdwijnt de vreugde en de genade. Dat verdwijnt, en daarmee ook die kracht, dat geduld en die blijdschap. Goed, we gaan weer even verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1829" title="Speel af vanaf 30:29">▶ 30:29⟨/button> ⟨span>De Inzet voor Laodicea en de Groeten van Lukas en Demas⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar nu gaan we verder, maar ook weer terug naar Kolossenzen 4. Want Paulus schrijft: "Ik kan van hem getuigen dat hij zich veel moeite heeft gegeven." Het staat hier in de verleden tijd, maar letterlijk staat er dat hij veel pijn en moeite heeft. Waar komt die pijn en moeite vandaan? Nou, daar had ik het dus over: vanwege de dreigingen daar in Kolosse, die er altijd dan weer zijn. Vandaar die strijd van hem.⟨/p> ⟨p>Het is zo opmerkelijk – dat wil ik er ook nog even bij zeggen – dat als Paulus bidt, dat nooit voor gezondheid is. Gek hè? Voor gezondheid, een baan, carrière of voor aardse omstandigheden? Weet u wat Paulus daarvan zegt? "Wees in niets bezorgd." Paulus was daar volstrekt onbezorgd in. Hij wist namelijk: er wordt voor me gezorgd. En voor al die aardse omstandigheden kun je God gewoon danken voor het feit dat Hij geeft wat nodig is, meer dan genoeg. Waar die gebeden dan wel over gaan? Ga maar na, of het nu de Efezebrief is, de Kolossenzenbrief of de Filippenzenbrief; in al die brieven die Paulus geschreven heeft, zul je hem er nooit op kunnen betrappen dat hij God bidt... ik aarzel een beetje om het zo te zeggen, want het klinkt haast wat beschuldigend, alsof bidden voor aardse omstandigheden fout zou zijn. De Heer schrijft: "Maak al je wensen maar gerust bij God bekend." Dat is geen probleem. Maar Paulus zegt: "Wees in niets bezorgd." Er wordt voor je gezorgd. Wat ik wil zeggen: al zijn gebeden gaan erover dat we gaan beseffen hoe rijk we zijn. Dat we verlichte ogen van het hart hebben, dat we steeds meer gaan zien van Wie Hij is en Zijn toekomst, de hoop van Zijn roeping... nou ja, al die dingen, daar gaan die gebeden over.⟨/p> ⟨p>Paulus had ooit zelf een keer een gebed gehad dat inderdaad wel over aardse omstandigheden ging. Toen had hij een paar keer gebeden en toen had de Heer gezegd: "Mijn genade is u genoeg." En dus kun je God daarin altijd per definitie danken. Epafras bad dus inderdaad juist voor deze dingen. En dan: "Ik kan van hem getuigen dat hij veel pijn en moeite heeft voor u en voor hen die te Laodicea en te Hierapolis zijn."⟨/p> ⟨p>Laodicea en Hierapolis waren steden in de directe omgeving. Ik zal het u even laten zien. Dit is het zuidwesten van Klein-Azië, van Turkije. Als je hier kijkt – het staat er net niet meer op, maar daar is het eilandje Rhodos. Hier Milete, dat kennen we ook uit de Bijbel. Patmos, waar Johannes ooit gevangen gezeten heeft. Maar hier hebben we het plaatsje Kolosse, wat tegenwoordig alleen nog maar ruïnes zijn. Een kilometer of tien verderop heb je Laodicea. En nog weer wat verderop heb je Hierapolis. Een mooie stad trouwens; een mooie naam bedoel ik, want "Hiero" betekent heilig en "polis" is stad. Dus eigenlijk is het de Heilige Stad. Eigenlijk, als je er even over doordenkt, is dat ook wel typologisch. Want de Heilige Stad bevindt zich nu niet meer in het land, maar in de heidenwereld. Daar is de Heilige Stad. Nou ja, ik geef hem zomaar even ter overweging.⟨/p> ⟨p>En dan heb je ook nog de stad Efeze, die is natuurlijk ook bekend. Je vindt nog veel meer bekende namen, maar om een klein beetje een indruk van de afstand te hebben: tussen Efeze en Kolosse is een afstand van 200 kilometer. Dat is nogal wat. Ik geef dat eventjes zo door om ook alvast een voorzetje te geven voor waar ik het straks over zal hebben. Hier is nog een plaatje: een hoofdstraat van Hierapolis. Nou ja, ik zeg een hoofdstraat, maar dát was een hoofdstraat van Hierapolis. Het ziet er niet erg modern meer uit; het is nu een rustige buurt. Ik heb begrepen uit de beschrijvingen op internet dat het in het verleden een grote stad was. Dit was dus de hoofdstraat.⟨/p> ⟨p>We gaan nog even verder met de personen die Paulus noemt. "De geliefde geneesheer Lucas, die groet u," staat er. Groetende is u Lucas, de geneesheer, de geliefde. Ja, Lucas is een bekende. Volgens mij hebben we het de vorige keer, of was het naderhand na de eigenlijke studie, ook al even over hem gehad. Want de Lucas die hier genoemd wordt is de Lucas die we kennen van het Evangelie en tevens het boek Handelingen. Beide zijn geschreven door deze man. Je zou dus ook kunnen zeggen dat het boek Handelingen "2 Lucas" is, de tweede brief van Lucas. Want eigenlijk zijn het brieven. Je ziet het al in het Evangelie van Lucas; dat vangt aan met dat hij schrijft aan ene Theophilus, waar de opzet van zijn hele betoog staat. En dan in het boek Handelingen is er een voortzetting daarvan en richt hij zich weer tot die Theophilus.⟨/p> ⟨p>Dat is dus geschreven door Lucas. En Lucas is iemand geweest die gedurende vele jaren intensief betrokken is geweest bij Paulus, maar ook met hem meegereisd is. Dat is heel opmerkelijk in het boek Handelingen, want daar kun je precies zien waar Lucas erbij is en waar Lucas weer afhaakt en op de een of andere manier weer weggaat. En dan later, in een later stadium, komt hij weer bij Paulus. En de grap is dat dit niet expliciet wordt vermeld; Lucas staat volkomen op de achtergrond, maar dat blijkt simpelweg uit de persoonsvorm. Dan spreekt hij over Paulus en op een gegeven ogenblik weer over "wij", de wij-teksten. Dus dan is de schrijver daar zelf bij. Dan weet je wanneer Lucas er wel bij was en wanneer Lucas er niet bij was. Een hele leuke studie op zich trouwens om al die wij-teksten in het boek Handelingen na te gaan. Want dan zie je precies waar Lucas erbij is en waar Lucas weggaat, om welke reden dan ook. Misschien beroepsmatig, wie zal het zeggen.⟨/p> ⟨p>In ieder geval was hij een geneesheer, een arts. Wij zouden ongetwijfeld vandaag zeggen: een alternatieve arts. Want dat wat hij tot zijn beschikking had, dat waren niet de moderne middelen die dokters tegenwoordig gebruiken. Enfin, de geliefde geneesheer Lucas. Hem komen we trouwens ook nog wel een paar keer tegen. Niet eens zo heel veel keren, maar je leest over hem in Filemon vers 24, daar staat: "Aristarchus, Demas en Lucas, mijn mede-arbeiders." En in 2 Timotheüs 4 vers 11 lees je: "Alleen Lucas is nog bij mij." Houd hem even in gedachten: "Lucas is nog bij me." Het is de laatste brief die Paulus geschreven heeft, vlak voordat hij geëxecuteerd zou worden. Dat lees je allemaal in 2 Timotheüs. Maar dan zegt hij: "Alleen Lucas is nog bij mij." En dan zegt hij: "Haal Marcus af en breng hem mee, want hij is mij van veel nut voor de dienst." Over die Marcus hebben we het ook al gehad, dat was de vorige keer trouwens. Ja, nu loop ik de kans dat het alsnog weer wat gaat duizelen met nog meer figuren en namen die erbij komen, maar goed, dat zij zo. Hier hebt u dus die Lucas.⟨/p> ⟨p>Het is trouwens wel opmerkelijk dat je aan het einde van de brieven van Paulus leest: "Lucas is nog bij mij." De geliefde geneesheer Lucas en ook Demas laten u groeten. En Demas komen we ook in 2 Timotheüs weer tegen, in die laatste brief, in die afscheidsbrief van Paulus, zijn geestelijk testament. En wat zegt Paulus dan over Demas? Dat staat in datzelfde laatste hoofdstuk, in diezelfde omgeving waar hij ook de naam van Lucas vermeldt. Terwijl hij van Lucas zegt: "Die is nog bij mij. Alleen Lucas is nog bij me," zegt hij van Demas: "Demas heeft mij uit liefde voor de tegenwoordige aeon verlaten. Hij is naar Tessalonica vertrokken." Hier klinkt natuurlijk heel wat teleurstelling in door. Naar Tessalonica? Daar was nou net wat aan de hand. Want er wordt wel eens een tegenstelling gemaakt met Berea bijvoorbeeld. Ja, in Handelingen 17, dat klopt. Maar het is dan geen tegenstelling van Berea; daarmee waren ze juist één, dat klopt.⟨/p> ⟨p>Ik begrijp nu de associatie, maar ik weet niet of die gedachte er hier zozeer in zit. Men heeft van alles geopperd over wat hier aan de hand zou kunnen zijn, maar veel meer dan fantasie is dat niet. We moeten het met deze opmerkingen doen. Hij heeft in ieder geval Paulus verlaten en dat was uit liefde voor de tegenwoordige aeon. Men heeft ervan gemaakt – ik heb dat ook wel gelezen of gehoord – dat hij ongelovig werd, maar dat staat er allemaal niet. Hij heeft gewoon Paulus verlaten in de arbeid. Hij was een medearbeider van Paulus, maar hij heeft Paulus verlaten uit liefde voor de tegenwoordige aeon. Om die reden is hij kennelijk naar Thessalonica vertrokken. Dat is wat we als laatste van Demas weten; wat er met hem gebeurd is.⟨/p> ⟨p>Goed, nog één vers voordat we gaan pauzeren: groet de broeders te Laodicea. Over die plaats hebben we het zojuist even gehad. Wat hier dus gezegd wordt tegen de Kolossers is: groet de broeders aldaar, te Laodicea. Ook Nympha met de gemeente bij haar, met de ekklesia bij haar aan huis. Van al die ekklesia’s lezen we dat die samenkwamen in huis. Het is niet helemaal absoluut te bewijzen, maar de suggestie hier is dat die ekklesia bij Nympha aan huis de ekklesia van Laodicea was. Dat ligt wel erg voor de hand; ze worden namelijk in één adem genoemd. Die ekklesia in Laodicea had dus haar onderdak bij deze mevrouw Nympha.⟨/p> ⟨p>Er wordt daar nog meer gezegd over die ekklesia in Laodicea, maar dat wil ik graag even parkeren naar het volgende deel van de studie. Want dat is namelijk weer een hoofdstuk apart. Wij waren gebleven bij het vijftiende vers, dat hadden we zojuist afgesloten. Het lijkt mij een goed idee om bij vers 16 nu verder te gaan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2647" title="Speel af vanaf 44:07">▶ 44:07⟨/button> ⟨span>De Brief uit Laodicea: het Mysterie van de Efezebrief⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan zullen we toch nog moeten opschieten om bij het eind te komen. Maar goed, wij doen ons best. In vers 16 schrijft Paulus: 'En wanneer deze brief bij u is gelezen...' Er staat eigenlijk niet 'voorgelezen', maar: 'wanneer deze brief bij u is gelezen'. Deze brief dus, die wij nu behandeld hebben bij u in Kolosse. Zorg dan dat hij ook in de gemeente te Laodicea gelezen wordt. Zorg dat hij ook daar ter ore komt. Ik was zojuist even in de war met de laatste zinsnede omdat ik dacht dat het er niet correct stond, maar het gaat om de volgende zinsnede. Er staat dus: zorg dan dat hij ook in de Ecclesia van Laodicea gelezen wordt. Deze brief aan de Kolossers zou dus ook in Laodicea gelezen worden.⟨/p> ⟨p>En nou komt het punt waar ik even mee in de war was: 'En dat ook gij die uit Laodicea u laat voorlezen.' En die brief uit Laodicea, dat jullie die ook mogen lezen. Er staat trouwens niet 'die van Laodicea', maar 'uit Laodicea'. En dat is nou een hele mooie kwestie. Want hier wordt gesproken over een brief van Paulus aan de Kolossers. Dat is logisch. Hij zegt: 'Zorg nou dat die ook in Laodicea gelezen wordt, maar ook dat die brief uit Laodicea bij jullie gelezen wordt.' Vraag de brief aan Laodicea of een brief uit Laodicea; welke brief is dat? Ik heb de laatste avonden vooral al meer dan eens een hint in die richting gegeven, en vanavond ook nog. Ik wil daar nu wat meer over vertellen. Ik heb al aangegeven, en dat zal dan ook geen verrassing meer zijn: ik geloof dat de brief waar Paulus hier op doelt – dat jullie die brief uit Laodicea ook lezen – de brief is aan de Efeziërs. Tussen aanhalingstekens, want in werkelijkheid is die brief uit Laodicea wat wij altijd de Efezebrief noemen. Ik zal u daar een aantal argumenten voor geven waarom ik dat denk. Anders zou men moeten suggereren dat die brief uit Laodicea een verloren gegane brief is. Maar waarom refereert Paulus daaraan?⟨/p> ⟨p>In de eerste plaats ontbreken de woorden 'in Efeze' in Efeze 1 vers 1 in de belangrijkste handschriften. We gaan even naar de zogenaamde Efezebrief. Daar schrijft Paulus: 'Paulus, door de wil van God een apostel van Christus Jezus, aan de heiligen en gelovigen in Christus Jezus'. Al deze woorden 'te Efeze' staan tussen vierkante haakjes. Daarvan is alom bekend – en dit is ook onomstreden – dat die woorden waarschijnlijk latere toevoegingen zijn. Ik kan u in ieder geval vertellen dat in twee van de drie belangrijkste handschriften van de Bijbel, de Vaticanus en de Sinaiticus, deze woorden ontbreken. Dus daar staat: 'aan de heiligen en gelovigen in Christus Jezus'. Maar de woorden 'te Efeze' staan er helemaal niet. Wat wij de Efezebrief noemen, is dus ontleend aan een corrupte tekst. In de tekstkritiek noemen ze dat zo; dan moeten we bij 'corrupt' niet meteen aan crimineel denken, maar het zijn gewoon woorden die later zijn toegevoegd en in ieder geval niet authentiek zijn. Dus schrik niet, Emily, van het woord 'corrupt'. Eén ding is in elk geval onomstreden: die woorden 'te Efeze' staan er niet. Dat betekent dat wat wij de Efezebrief noemen, ten onrechte die naam draagt. Maar goed, deze moet een naampje hebben om te kunnen worden aangeduid, dus wellicht dat we hem daarom zo noemen. Er is echter geen enkele dwingende reden om aan te nemen dat die brief waar Paulus aan refereert – die brief uit Laodicea – niet de Efezebrief zou zijn, hoe tegenstrijdig dat ook mag klinken. Die naam Efeze hebben wij er nu eenmaal aan gegeven en dat zal waarschijnlijk nooit meer veranderen. Ik blijf het in mijn leven ongetwijfeld ook gewoon hebben over de Efezebrief, maar wel met deze aantekening: de woorden 'te Efeze' staan niet in de grondtekst.⟨/p> ⟨p>Dat is één. Een tweede punt is dat Paulus onbekend van aangezicht schijnt te zijn bij de geadresseerden van de Efezebrief, terwijl – en dat is eigenaardig – Paulus jarenlang in Efeze heeft vertoefd. Dat laatste is duidelijk. Als je de geschiedenis in het boek Handelingen bekijkt, dan zie je in Handelingen 19 en 20 dat hij daar in ieder geval twee jaar ononderbroken heeft gewerkt. Hij heeft daar studies gegeven en hield dagelijks besprekingen in de school van Tyrannus. Twee jaar lang, dagelijks. Dus Paulus was zeer bekend in Efeze. En dat is eigenaardig, want in de Efezebrief vind je geen enkel persoonlijke toespeling. Helemaal niets. En sterker nog, je leest in Efeze 1 vers 15 dat Paulus zegt: 'Ik heb gehoord van jullie geloof'. Als dit echt een brief aan de Efeziërs zou zijn, dan had hij dat zelf geweten. Hij heeft daar zelf gearbeid en die ekklesia was door zijn arbeid ook ontstaan. Daar zou het niet van horen zeggen zijn. Hij noemt ook geen namen in die Efezebrief; persoonlijke toespelingen ontbreken geheel. Dat is ook een belangrijk argument, want als deze brief inderdaad daadwerkelijk aan de Efeziërs gericht zou zijn, dan had die een andere inhoud gehad. Dan hadden er persoonlijke elementen ingezeten, zoals dat wel het geval is bij de Romeinenbrief of de Korinthebrief, en trouwens ook bij de Kolossensebrief. Maar hier ontbreekt dat. En ook hier, net als in de Kolossensebrief, is er sprake van 'horen zeggen'. We hadden de eerste avonden al gezien dat hij van Epafras had vernomen hoe het daar in Kolosse gegaan was, omdat Paulus zelf niet in Kolosse was geweest. Hetzelfde verhaal doet zich voor in verband met de zogenaamde Efezebrief.⟨/p> ⟨p>Punt drie: de Kolossensebrief en de zogenaamde Efezebrief zijn kennelijk gelijktijdig bezorgd door Tychikus. Dit is een punt waar ik verder niet dieper op in hoef te gaan, want ik heb dat de vorige keer al even besproken. Toen liet ik zien dat de inhoud van Kolossense 4 vers 7 en 8 vrijwel identiek is, zelfs woordelijk, met Efeze 6 vers 21 en 22. Hij zegt daar dat hij Tychikus naar hen toe stuurt en dat die hen op de hoogte zal brengen van al zijn omstandigheden. Exact hetzelfde zegt hij in zowel Kolossense 4 als Efeze 6.⟨/p> ⟨p>En dan nog een punt: er zijn vele overeenkomsten tussen beide brieven en dat heeft te maken met de structuur van de brief, de hele opbouw en trouwens ook de aanleiding. Dezelfde dingen speelden in de zogenaamde Efezebrief als ook in de Kolossensebrief. De thema's die aan de orde gesteld worden – het lichaam en het hoofd, de dreigingen van judaïstische leringen – maar ook allerlei formuleringen die we in de Kolossensebrief tegenkomen, vinden we vrijwel woordelijk terug in de Efezebrief. Ik zal een voorbeeld geven. Ik heb hem niet eens vermeld op de dia, maar hij schiet me nu te binnen omdat het misschien wel de mooiste is. In Kolossense 3 vers 16 lees je dit: 'Laat het woord van Christus in rijke mate in u wonen, in alle wijsheid onderwijs elkaar, wijs elkaar terecht met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen, zing voor de Heere met dank in uw hart'. En als we dan naar de andere brief gaan, dan schrijft Paulus daar: 'Word vervuld met de Geest, spreek onder elkaar met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen en zing voor de Heere en loof Hem in uw hart en dank God'.⟨/p> ⟨p>"Voor alle dingen", "te allen tijde", etcetera. Die formuleringen lopen volstrekt parallel. Dit is één voorbeeld, maar er zijn daar tientallen te geven; dat is trouwens een hele fraaie. Dus ook de formulering, en niet alleen het thema – dezelfde dingen speelden daar.⟨/p> ⟨p>Ik zet deze dingen allemaal even op een rijtje. Dat betekent dat de brief waar Paulus hier in de Kolossebrief aan refereert, die brief uit Laodicea, geen enkele reden geeft om aan te nemen dat het een andere zou zijn dan wat wij altijd de Efezebrief noemen. Dezelfde dingen speelden daar. Het waren naburige plaatsen op slechts 10 kilometer afstand; logischerwijs speelden daar ook dezelfde invloeden en dezelfde achtergronden. En ja, ook de bezorger was identiek.⟨/p> ⟨p>Al deze argumenten die ik hier nu zo even kortweg op een rijtje noem, geven inderdaad alle aanleiding om aan te nemen dat die brief uit Laodicea de brief is die wij kennen als de Efezebrief. Ik moet er trouwens nog één ding ter aanvulling bij zeggen, en dat is dit: het is niet gezegd dat die brief uit Laodicea ook een brief áán Laodicea was. Het heeft er alles van weg dat die Efezebrief een rondzendbrief is geweest.⟨/p> ⟨p>Trouwens, in zekere zin kun je dat ook van de Kolossebrief zeggen, want daarvan wordt ook gezegd: als hij hier gelezen is, zorg dan ook dat hij in Laodicea gelezen wordt. Maar die Efezebrief is op meerdere plaatsen geweest. Er staat ook niet dat het een brief aan Laodicea is; er staat: maak het zo dat die brief uit Laodicea ook bij jullie gelezen wordt. Dus het is niet gezegd dat het een brief aan Laodicea was, of alleen aan Laodicea, maar wel in elk geval de brief waarop hier gedoeld wordt. Dat is inderdaad de Efezebrief.⟨/p> ⟨p>Als ik zo deze argumenten overweeg, dan moet ik zeggen voor mijzelf – en u moet dat natuurlijk voor uzelf ook maar gewoon eens beoordelen – dat het voor mij geen enkele twijfel lijdt dat het inderdaad die brief is en moet zijn. Goed, daar heb ik natuurlijk al heel wat keren op gezinspeeld, maar ik kon dat niet eerder bespreken dan eigenlijk bij deze gelegenheid. Want we behandelen de brief gewoon vers voor vers, regel voor regel, en hier pas in hoofdstuk 4 vers 16 wordt gesproken over die brief uit Laodicea. Dus ik kon hier pas eigenlijk mijn punt gaan maken.⟨/p> ⟨p>Dan ga ik nu verder naar vers 17.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3457" title="Speel af vanaf 57:37">▶ 57:37⟨/button> ⟨span>Een Bemoediging voor Archippus Om Zijn Dienst te Vervullen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"En zeg tot Archippus..." Aha, we hebben weer een naam. Die naam zijn we al eerder tegengekomen. Herinnert u hem zich nog? Archippus, Filemon. Nou, die brief aan Filemon is inmiddels al heel wat keren ter sprake gekomen. Ik zei daarover al dat het eigenlijk een brief aan Kolosse is. Paulus begint die brief als volgt: "Paulus, een gevangene van Christus Jezus en Timotheüs de broeder, aan de geliefde Filemon, onze medearbeider, aan Apfia, de zuster, aan Archippus, onze medestrijder, en aan de ecclesia te uwen huize." In jullie huis dus. Dat 'jullie' – Archippus, Apfia en Filemon – blijkt uit het feit dat het hier om een meervoud gaat. Het woordje 'uwen' is in dit geval ook meervoud.⟨/p> ⟨p>Over die Archippus heb ik al eerder aangegeven dat het er alles van weg heeft – het staat er niet letterlijk – dat hij een huisgenoot is. We mogen aannemen dat als Filemon de heer des huizes was, Apfia zijn vrouw was en dat Archippus kennelijk hun zoon was. Ik steek mijn hand er niet voor in het vuur, maar het ligt wel erg voor de hand. Dat is dus die Archippus.⟨/p> ⟨p>"En zeg tot Archippus: zorg dat gij de bediening..." Leuk, er staat eigenlijk: focus op de dienst. Ja, om welke dienst gaat het hier? Dat is wel interessant. Ik zet er even een vraagteken en een uitroepteken bij. Paulus legt het niet uit en hij licht het ook niet toe over welke dienst hij het heeft, maar de context wijst op het voorlezen. Ik gaf zojuist al even aan, in verband met die brief uit Laodicea – de zogenaamde Efezebrief – dat die brieven hun ronde deden. De Kolossebrief zou ook elders, in Laodicea, gelezen worden.⟨/p> ⟨p>Over welke dienst van Archippus uit dat huis zou Paulus het dan hebben? Ik denk, gezien het verband en omdat de context wijst op het lezen en voorlezen van brieven, dat het er inderdaad over gaat dat Archippus daarvoor zou zorgen. Hij zou ervoor zorgen dat die brieven ook daadwerkelijk gelezen zouden worden in de onderscheiden ecclesia's. "Zorg of focus op de dienst die gij in de Heer aanvaard hebt." Nou, die je ontving in de Heer. Dat staat er net even anders. 'Aanvaarden' heeft nog iets in zich van: je kunt het wel of niet aanvaarden. Maar 'ontvangen' is nog passiever; je krijgt het gewoon. Hij heeft deze dienst in de Heer ontvangen.⟨/p> ⟨p>"En dat gij die ook vervult." Nee, dat staat er niet. Kijk, als je deze woorden zo leest zoals de NBG-vertaling het weergeeft – hoe het in de Statenvertaling is, weet ik niet – dan lijkt er een verwijt in te zitten: "Zeg tegen Archippus dat hij de bediening die hij in de Heer aanvaardt, ook vervult." Alsof hij daar ooit mee begonnen is, maar nu wel moet zorgen dat hij het volhoudt. Maar dat woordje 'ook' staat er helemaal niet. Paulus maakt hier helemaal geen verwijt; hij moedigt hem juist aan. Lees maar eens zoals het er staat: "En zeg tot Archippus: focus op de dienst die je ontving in de Heer, dat gij die vervult." Dat is helemaal geen verwijt. Als je dat woordje 'ook' toevoegt, suggereer je dat Archippus nalatig was of dreigde te worden, maar dat staat er niet. Paulus moedigt hem eenvoudigweg aan om dat wat hij van de Heer ontving, inderdaad te vervullen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3757" title="Speel af vanaf 01:02:37">▶ 01:02:37⟨/button> ⟨span>Het Waarmerk van Paulus: de Eigenhandige Groet⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dit is het laatste vers inmiddels van de brief aan de Kolossers waar Paulus schrijft: 'Een eigenhandige groet van mij, Paulus.' Dat is leuk, want zo schrijft Paulus wel vaker aan het einde van zijn brieven. Laten we daar eens even wat nader op inzoomen. In 2 Tessalonika 3 vers 17, ook het einde van de brief natuurlijk, staat: 'Een eigenhandige groet van mij, Paulus. Dit is een waarmerk in elke brief; zo schrijf ik.' U vindt dezelfde afsluiting ook in 1 Korinthe 16 vers 21.⟨/p> ⟨p>Het idee is dat Paulus zijn brieven niet zelf schreef, maar liet opschrijven om ze vervolgens wel zelf te ondertekenen. Dat klopt ook wel; we hebben daar een heel fraai voorbeeld van in de Romeinenbrief. Daarvan weten we zelfs wie de secretaris was. In Romeinen 16 vers 22 vinden we helemaal aan het eind: 'Ik, Tertius, die de brief op schrift gebracht heb, groet u in de Here.' Tertius betekent 'de derde'. Dat is heel leuk. Ik heb vele jaren geleden een Engelse broeder op een bijbelconferentie – dat was destijds nog bij de Vergadering van Gelovigen – een prachtig toespraakje hierover horen houden. Het was heel lieflijk zoals hij dat beschreef. Hij zei: 'Gaat u eens na, beste mensen, we hebben in het Nieuwe Testament iemand die Secundus heette, wat "de tweede" betekent. We hebben hier een Tertius en we hebben ook een Kwartus, de broeder, die trouwens ook in Romeinen 16 staat.' Hij zei: 'Maar ik zal u vertellen, er is geen Primus. Weet u waarom? Er is maar Eén die de eerste is.' Dat vond ik zo geweldig. De Ene, het Hoofd, dat is onze Heer Jezus Zelf.⟨/p> ⟨p>Enfin, die Tertius heette dus 'derde' en ik heb zomaar het idee dat hij waarschijnlijk als derde geboren is in het gezin. Ze klagen er tegenwoordig wel eens over dat je maar een nummer bent, maar in die gezinnen van vroeger was het waarschijnlijk ook niet veel anders. Ik had een grootvader die de fraaie achternaam Piet had. Dat hebben zijn kleinkinderen ook, maar dat was niet zo opmerkelijk. Hij had een broer die van zijn voornaam Piet heette. Dus: Piet Piet. En hij had een zuster die Pietje Piet heette. Dat was allemaal Piet. Dat is ook buitengewoon origineel. Dat zijn zo even van die mijmeringen bij Tertius; niet erg ter zake doend, maar goed.⟨/p> ⟨p>Daar gaat het om: Tertius was de secretaris van Paulus toen hij de Romeinenbrief liet optekenen. 'Ik, Tertius, die de brief op schrift gebracht heb, groet u in de Here.' Waaruit dus inderdaad volgt dat Paulus zijn brieven meestal niet zelf schreef. Er is een uitzondering, en dat is de Galatenbrief. Het is trouwens wel leuk dat u de Hebreeënbrief noemt, maar daar gaan we het nog uitgebreid over hebben. Nee, in de Galatenbrief lees je aan het einde, ook weer in het laatste hoofdstuk: 'Ziet met hoe grote letters ik u eigenhandig schrijf.' Dit was nog niet eens het slot en het gaat ook niet over de groet of een handtekening, maar over de brief zelf. Ik moet erbij zeggen dat in de Statenvertaling ervan is gemaakt 'hoe lang een brief ik u schrijf', maar het gaat echt over de maat van de letters. De NBG-vertaling zit er dus vrij dichtbij: 'Ziet met welke maat letters ik u eigenhandig schrijf.'⟨/p> ⟨p>Men heeft wel geopperd dat dit een licht werpt op de reden waarom Paulus zijn brieven niet zelf optekende, namelijk dat hij een oogkwaal had. Ook daarvoor geeft de Galatenbrief alle aanleiding. Hij schreef dus met koeienletters omdat hij een oogkwaal had en het anders allemaal niet zelf kon lezen. Hoe kwam hij aan die oogkwaal? Had dat te maken met het feit dat hij ooit een paar dagen blind is geweest en overweldigd is door dat hemelse licht op de weg naar Damascus? In elk geval lees je in de Galatenbrief dat hij iets met zijn ogen had. Hij zegt: 'Jullie hadden zo enorm veel liefde en inzet voor mij, dat als het mogelijk was geweest, jullie je ogen aan mij zouden hebben gegeven.' Dat is een vergelijking die alleen zinvol is wanneer er inderdaad iets mankeerde aan zijn ogen. Deze formulering wijst daar ook op.⟨/p> ⟨p>Dit dus wat betreft het optekenen van de brieven van Paulus. De brief aan de Kolossers is dus inderdaad ook door een ander opgetekend – wie weten we niet – maar Paulus heeft hem zelf ondertekend. Dat was een waarmerk van al zijn brieven, zoals hij ook aan de Tessalonicenzen schrijft. Er waren toen namelijk ook al valse brieven van Paulus in omloop. Dat lees je trouwens ook in de Tessalonicenzenbrief: 'Laat u niet in verwarring brengen door een brief die van mij afkomstig zou zijn.' Kennelijk deden er zulke brieven de ronde die valselijk ondertekend waren. Vandaar dus die handtekening. Ik weet eigenlijk niet of die valse brieven van zo'n oude datum zijn, maar in elk geval zegt Paulus er dit over: 'Een eigenhandige groet van mij, Paulus.' En dan zegt hij nog iets, en dat is de op één na laatste zin.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4212" title="Speel af vanaf 01:10:12">▶ 01:10:12⟨/button> ⟨span>Gedenk Mijn Banden: het Woord van God Is Niet Geboeid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Gedenkt mijn gevangenschap." Letterlijk staat er trouwens: "gedenkt de banden van mij." Het gaat hier natuurlijk niet over oude autobanden of cassettebanden. Nee: "gedenkt mijn banden." Ik heb daar een mooie verwijzing bij over die banden, of de boeien, zoals hij dat noemt in 2 Timotheüs. Laten we dat eens samen lezen. Dit is de afscheidsbrief van Paulus, waarin hij schrijft: "Gedenk Jezus Christus, opgewekt uit de doden, naar mijn evangelie."⟨/p> ⟨p>Paulus formuleert dat een paar keer zo: "mijn evangelie." Dat goede bericht dat aan hem bekendgemaakt en toevertrouwd was en waarvan hij zegt: "waarvoor ik kwaad lijd en zelfs boeien draag als een misdadiger." Dat is opmerkelijk. Hij was dus geboeid; hier worden dezelfde woorden gebruikt als in de brief aan de Kolossers in verband met zijn gevangenschap. Paulus was geboeid, maar hij was uiteraard helemaal geen misdadiger, al droeg hij die boeien wel als een misdadiger.⟨/p> ⟨p>Maar dan volgt er zo'n prachtig laconieke uitspraak; wat een mooie tegenstelling: "maar het woord van God is niet geboeid." Het is vrij en het maakt ook vrij. Het boeit wel — het is heel boeiend — maar het woord zélf maakt vrij. Dat is hier de gedachte. Het woord van God is niet geboeid en gaat zomaar zijn werk. Dat vind ik zo geweldig: Paulus zit in de boeien en juist daar heeft hij de mooiste brieven achtergelaten. Brieven op het hoogste niveau; het is het hoogtepunt van zijn bediening. Die brieven vanuit de gevangenis zijn onomstreden. Terwijl hij geboeid was, heeft hij de mooiste, meest hoogstaande brieven opgetekend — of laten optekenen — en juist toen heeft het woord vrijelijk zijn weg gevonden. Het woord van God is niet geboeid.⟨/p> ⟨p>Als hij dus zegt "gedenkt mijn banden", dan bedoelt hij: denk daaraan. Sommigen hebben de gedachte geopperd of hij daarmee misschien bedoelt dat men voor hem moet zorgen of hem iets moet opsturen, maar nee. Het is: denk aan die boeien van mij en denk ook aan de reden waarom ik geboeid ben. We hebben het al een paar keer gememoreerd dat hij zegt: "ik ben een gevangene van Christus Jezus" en "ik ben een gevangene voor het geheimenis van Christus." Deze dingen had hij gebracht en die hadden hem in de boeien gebracht. Wanneer de gelovigen aan zijn banden of zijn boeien zouden denken, dan zouden ze eraan denken waaróm hij geboeid was, namelijk vanwege de Naam en het Woord dat hij zo vrijelijk had gesproken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4429" title="Speel af vanaf 01:13:49">▶ 01:13:49⟨/button> ⟨span>Afsluiting: de Genade Is met Jullie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Uiteindelijk eindigt de brief met de woorden waar al zijn brieven mee eindigen — kijk maar na: "De genade zij met u." Dat is zo veelzeggend. De brieven van Paulus eindigen allemaal met de genade, en dat is betekenisvol omdat ze daarmee feitelijk de essentie aangeven van de boodschap die hij doorgeeft: vreugde, puur om niet.⟨/p> ⟨p>En let dan trouwens ook nog even op: die woorden "zij staan" er niet. Het is geen wens, het is een vaststelling. Die genade... ja, je moet er in het Nederlands natuurlijk een werkwoord bij zetten, maar dan moet je een neutraal woord kiezen en dat is: de genade is met jullie. Het is een vaststelling. Het zal hopelijk toch niet meer verbazen als ik zeg dat het ook werkelijk zo is: de genade is met ons. Leef daaruit, bewijs het, spreek daarover te allen tijde, jubel erin en dank God. Dat is een leven overvloeiend in dankzegging.⟨/p> ⟨p>Als hij zegt "de genade is met jullie", dan is dat niet alleen een schitterende afsluiting, maar ook een passende afsluiting van zo'n kolossale brief waarin hij op zulke hoogte is getreden. Hij heeft gesproken over geheimenissen, verborgenheden, perspectieven en over het hoofd van Christus. Maar ook over de plaats die de Ecclesia inneemt met Hem, verbonden met Hem. Ons leven is verborgen met Christus in God en we bedenken de dingen die boven zijn. Dat zijn met recht hoge dingen, geweldige waarheden. De genade is met jullie. Ik denk dat we er goed aan doen om daar ook deze avond en deze studies mee af te sluiten.⟨/p>