⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie: het Evangelie van de Heerlijkheid van de Gelukkige God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De achtste avond inmiddels en we hebben al heel wat onderwerpen de revue laten passeren die allemaal beginnen met die frase "het evangelie van". Dit keer hebben we een hele lange uitdrukking, de langste van alle. Als u het mij vraagt – en dat is heel persoonlijk, want daar kunt u natuurlijk een andere mening over hebben – is deze uitdrukking de allermooiste van al die uitdrukkingen van het evangelie. Deze overtreft de andere niet alleen qua lengte, maar ook qua betekenis.⟨/p> ⟨p>Maar misschien praat ik nu een beetje voor mijn beurt. Dat wil zeggen: voordat u dat ook kunt beoordelen, moet u eerst uw gedachten daarover kunnen laten vormen. Ik stel voor dat we ons daar inderdaad eens mee gaan bezighouden. We gaan straks ook het Bijbelgedeelte lezen waar deze uitdrukking voorkomt: het evangelie van de heerlijkheid van de gelukkige God.⟨/p> ⟨p>Deze weergave is meteen ook de juiste. Dat klinkt misschien wat parmantig, maar dat zullen we vanzelf straks ook nog wel zien. In de gebruikelijke vertalingen vinden we hem namelijk net weer wat anders geformuleerd. Daardoor gaat er heel veel van de heerlijkheid en van de glorie af, als u het mij vraagt.⟨/p> ⟨p>De vorige keer hebben we ons met een soortgelijk thema beziggehouden. Dat wil zeggen dat het voor een deel hetzelfde geformuleerd is, namelijk ook het evangelie van de heerlijkheid. Dat was 2 Korinthe 4 vers 4. Alleen werd die frase toen anders afgesloten; toen ging het over het evangelie van de heerlijkheid van Christus. Wat die heerlijkheid van Christus is, staat er pal achter: namelijk Hij die het beeld van God is. Dat is dus het onderwerp van de vorige keer geweest: Christus als godse icoon.⟨/p> ⟨p>Nu dus het evangelie van de heerlijkheid van de gelukkige God. Waar dat staat, is niet makkelijk te vergeten. Het is erg eenvoudig: vier keer die één. 1 Timotheüs 1 vers 11. Allemaal enen. Voordat we dat vers onder de loep gaan nemen...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="162" title="Speel af vanaf 02:42">▶ 02:42⟨/button> ⟨span>De Context: Wat Indruist Tegen de Gezonde Leer⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik wil eerst even iets van de context laten zien; de samenhang en hoe Paulus dat inleidt. En die context is, ik moet het erbij zeggen, wat minder heerlijk. Want Paulus heeft het in de voorgaande verzen over alles wat niet strookt met de gezonde leer. Laat ik beginnen in vers 10, hoewel het rijtje al eerder aanvangt, in vers 9 of misschien zelfs vers 8. Daar volgt een hele opsomming van allerlei praktijken die zo evident niet juist en niet gezond zijn. Ik zeg het expres even zo.⟨/p> ⟨p>Hij heeft het over hoereerders, en dat is wel frappant. Het woord wat daar in het Grieks staat is ⟨em>pornos⟨/em>, en daar herkennen we natuurlijk direct ons woordje porno in, ⟨em>porneia⟨/em>. In dit geval gaat het over hoereerders – je hebt hoeren en hoereerders – maar dat betreft niet eens zozeer het betalen voor seksuele diensten, als wel mannen die gemeenschap hebben met een ander dan de eigen vrouw. Dat is nu verder niet het onderwerp, maar u zou dat eens na moeten lezen in 1 Korinthe 6, waar Paulus het inderdaad heeft over hoererij, wat dat voor een begrip is en wat de betekenis daarvan is.⟨/p> ⟨p>Dan heeft hij het over knapenschenders, een woord dat we niet zoveel meer gebruiken. Als u trouwens hier in de interlineair leest, dan staat er 'homoseksuelen'. Dat is eigenlijk wel apart, want letterlijk staat er, als je het in zijn elementen onderverdeelt: mannelijk-liggers (⟨em>arsenokoites⟨/em>), dus degenen die liggen bij mannen. Dat is het idee. Het woord eindigt op ⟨em>koites⟨/em>, wat wij nog weer herkennen in het woordje coïtus: geslachtsgemeenschap dus.⟨/p> ⟨p>Daarna volgt: hoereerders, homoseksuelen en zielverkopers. Dat zijn mensenhandelaren; dit begrip wordt meer gebruikt in het Nieuwe Testament en het heeft inderdaad iets te maken met mensen aan de voeten brengen. Dat wil zeggen: vernederen, maar ook hen verhandelen. Dus mensenhandelaren, kidnappers. En leugenaars. Nou ja, het lijstje is nogal wat. Dit is inmiddels zo'n beetje het einde van de lijst, maar Paulus geeft een hele lange opsomming. Leugenaars, ook zoiets wat zo evident ongezond is en waarvan iedereen weet dat het niet correct is. Mensen doen het weliswaar zelf, maar iedereen begrijpt dat als er tegen jou gelogen wordt, je weet dat het niet juist is. Dat neemt men een ander toch degelijk kwalijk. Leugenaars heeft met ⟨em>pseudo⟨/em> te maken, met vervalsen, en dat is precies wat een leugenaar doet: hij vervalst de boel.⟨/p> ⟨p>Dat geldt trouwens ook voor meinedigen, de laatste categorie die Paulus hier opsomt. Meinedigen zijn mensen die meinede plegen, oftewel een valse eed zweren. In feite is dat ook een vorm van liegen, een hele kwalijke vorm zelfs, die voor de rechter zeer zwaar weegt. Een valse eed zweren.⟨/p> ⟨p>Nou, daar eindigt Paulus dan mee. Ik heb even getwijfeld of ik deze woorden nog wel in de bespreking zou betrekken, want het heeft op het eerste gezicht natuurlijk helemaal niets te maken met het evangelie van de heerlijkheid van de gelukkige God. En toch heb ik het er met opzet bij gedaan om een indruk te geven van waar Paulus het over heeft en om het contrast te laten zien. Want dan zegt hij: "en al wat verder ingaat tegen..." of "en indien er nog iets andersoortig indruist tegen...". Daarmee geeft Paulus aan dat de lijst nog aanzienlijk langer te maken is.⟨/p> ⟨p>Maar het druist in tegen – en nu komen we echt richting ons onderwerp – de gezonde leer. De gezond-zijnde onderwijzing. Dat geeft de kwaliteit aan van het onderwijs: het is gezond. En van alles wat hier tot dusver door Paulus was opgesomd, zegt hij: deze gedragingen, of mensen die zulke dingen praktiseren, dat strookt niet met het gezonde onderwijs. We vinden daar trouwens een positief voorbeeld van in Titus 2 vers 1. Daar neem ik u ook even mee naartoe. Daar zegt Paulus tegen Titus: "Maar gij, kom uit voor hetgeen met de gezonde leer strookt." Hier staat exact dezelfde uitdrukking: de gezond-zijnde onderwijzing, de gezonde leer. Dat wat onderwezen wordt, is de leer.⟨/p> ⟨p>Wat Paulus hier tegen Titus zegt, is in dit verband niet zozeer "onderwijs de gezonde leer", maar "kom uit voor hetgeen ook strookt met of in overeenstemming is met wat de gezonde leer betaamt". Wat daarbij past. Ik bedoel: bij een gezonde leer hoort ook een gezonde praktijk. Om maar wat te noemen: de gezonde leer is waarachtig. Omdat de gezonde leer waarachtig is, zijn leugenachtige praktijken daar niet compatibel mee, om het in moderne termen te zeggen. Dat past niet, dat vloekt met elkaar, dat strookt niet. En dat geldt voor al die dingen die Paulus tot dusver had genoemd in deze rij. Dat was niet gezond, dat was hoogst ongezond.⟨/p> ⟨p>Gezond, welke associaties heeft dat begrip? Als je gezond bent, dan ben je vitaal. Iets wat gezond is, is ook heilzaam. Iets wat gezond is, is sterk. Iets wat gezond is, is ook solide in een wat bredere betekenis. Bijvoorbeeld een gezond bedrijf of een gezonde economie; dat is solide. Het is geloofwaardig en er zijn ongetwijfeld nog wel meer begrippen die daarbij in de buurt komen. Allemaal 'gezond'. Het onderwijs dat Paulus geeft, is gezond. Ook in de zin dat het onderwijs gezondmakend is. Ik geloof zelfs in de fysieke zin van het woord dat het onderwijs goed is voor je gezondheid. Want het geeft een mens namelijk zicht op God. Het geeft je hoop, het geeft je vrede. Dat zijn allemaal van die dingen die een mens nodig heeft voor een gezond, ook mentaal functioneren.⟨/p> ⟨p>En het mentale heeft weer direct of indirect te maken met het fysieke: psychosomatisch. Daar waar de psyche gezond is – en dat heeft weer alles te maken met de geest – heeft dat een gezonde uitwerking naar het lichaam. Niet per definitie, er is geen één-op-één relatie. Het is dus niet zo dat als je fysiek ongezond bent, het mentaal of geestelijk niet gezond met je zou zijn. Maar het is omgekeerd wel zo dat daar waar de gezonde leer wordt onderwezen, dat een gezondmakend, een helend effect heeft op je hele conditie. Het is goed, heilzaam en sterk voor een mens.⟨/p> ⟨p>Als hij dan die term gebezigd heeft, zegt hij dat al die praktijken waar hij het zojuist over had gehad, zo evident, zo klaarblijkelijk en zo logischerwijs ingaan tegen de gezonde leer. En dan zegt hij dat die gezonde leer op haar beurt weer in overeenstemming is met... U ziet dat dit gewoon één woord is in het Grieks: ⟨em>kata⟨/em>. Dat betekent 'overeenkomstig' of 'naar'. De gezonde leer, overeenkomstig het evangelie van de heerlijkheid. Het goede bericht van de heerlijkheid of van de glorie. Die gezonde leer, dat gezonde onderwijs, dat past helemaal bij en is in overeenstemming met het goede bericht van glorie, van heerlijkheid.⟨/p> ⟨p>En hoezo heerlijkheid? Dat heerlijkheid en het goede bericht met elkaar te maken hebben, is logisch. Je hebt aan de ene kant de gedachte dat er iets wordt doorgegeven, een blijde mededeling, een goed bericht; en dat goede bericht heeft te maken met glorie, met heerlijkheid. Nu herinner ik me ineens de vorige keer ook weer. Toen hebben we het natuurlijk ook al gehad over het evangelie van de heerlijkheid. Toen zagen we vooral die associatie tussen aan de ene kant heerlijkheid en aan de andere kant licht. In 2 Korinthe 3 worden die begrippen zelfs onderling uitwisselbaar.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="803" title="Speel af vanaf 13:23">▶ 13:23⟨/button> ⟨span>De Kern: het Goede Bericht van de Zalige God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En nu zijn we echt bij de kern van het begrip gekomen, van de uitdrukking waar we het vanavond over hebben: het goede bericht van de heerlijkheid van de zalige God. Hier zie je dus waarin het thema, zoals ik het op die eerste dia aangaf, afwijkt van deze aanduiding. Want zowel de Statenvertaling als de NBG-vertaling... ik heb het eigenlijk niet in andere vertalingen nagekeken, bijvoorbeeld in de nieuwste, de NBV. Heeft iemand die toevallig? Nee? Nou, echte bijbelstudenten gebruiken die vertaling natuurlijk niet. Ja, nee, dat is geen belediging als u er wel eentje hebt, hoor.⟨/p> ⟨p>Nu is het vervolgens natuurlijk heel erg moeilijk om daar nog vooruit te komen. Maar ik bedoel dit te zeggen: die NBV-vertaling wijkt natuurlijk nogal sterk af van de letterlijke weergave. Maar het kan soms zomaar gebeuren dat ze in die vrije weergave dan toch de juiste term ervoor hebben gevonden. "Zalig" is natuurlijk erg oud-Nederlands; we gebruiken het in het gewone spraakgebruik immers niet meer. In de Statenvertaling is dat trouwens helemaal verwarrend. Want in de Statenvertaling is het woordje "zalig" en "zaligheid" een vertaalwoord voor twee totaal verschillende begrippen.⟨/p> ⟨p>Aan de ene kant is dat de vertaling van dit woord, het Griekse woord makarion, waarover straks meer. En aan de andere kant is zaligheid ook nog eens de vertaling voor redding of behoudenis. En dat zijn twee totaal verschillende begrippen. Maar de Statenvertaling heeft daar niet twee verschillende vertaalwoorden voor; ze hebben één vertaalwoord en dat is buitengewoon lastig. Maar zoals gezegd: de Statenvertaling en de NBG-vertaling kiezen hier voor de zalige God.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="927" title="Speel af vanaf 15:27">▶ 15:27⟨/button> ⟨span>Makarion: Waarom 'gelukkige God' de Juiste Vertaling Is⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In het Grieks staat hier ⟨em>makarion⟨/em>. Ik zal u even een plaatje laten zien van een concordantie, in dit geval van het ISA-programma. Dat is het mooie daarvan: je kunt dan eenvoudig zoeken op het zogenaamde strongnummer. Zoals de meesten van u wel zullen weten, zijn al die Griekse woorden gecodeerd met zo’n nummer. Dit specifieke Griekse woord komt tweeënvijftig keer voor. In verschillende vervoegingen weliswaar, maar dat is nu even niet interessant.⟨/p> ⟨p>In de concordante versie wordt dat woord, uiteraard, eensluidend weergegeven met ‘gelukkig’. In de NBG-vertaling wordt het vrijwel altijd met ‘zalig’ vertaald. Dat is op zich concordant, maar zij zijn dat niet altijd. Dat geldt trouwens ook voor de Statenvertaling, want die wijkt ook een paar keer af. Dan kiezen ze niet voor het woord ‘zalig’, maar voor ‘gelukkig’. Ziet u het? Hier staat één keer ‘gelukkig’ en één keer ‘gelukkiger’.⟨/p> ⟨p>Laten we daar even naartoe gaan. In Handelingen 26 vers 2 staat in de Statenvertaling de geschiedenis van Paulus die voor koning Agrippa staat. Hij zegt daar: "Ik acht mijzelven gelukkig, o koning Agrippa, dat ik mij heden voor u zal verantwoorden." Hier staat exact hetzelfde woord dat we ook tegenkomen in 1 Timotheüs 1 vers 11. Zowel de Statenvertaling als de NBG-vertaling vertalen het hier met ‘gelukkig’. Dat is inderdaad de juiste weergave, want als ze hier ‘zalig’ hadden neergezet, hadden ze gevoeld dat het niet past. Dat klopt, maar waarom heeft men dit woord dan niet gewoon overal consequent zo weergegeven? ‘Zalig’ heeft bij ons toch de associatie van een wat vroom, geestelijk en godsdienstig gereserveerd begrip, terwijl het dat niet is. Hier in Handelingen wordt het gewoon in de alledaagse zin van het woord gebezigd.⟨/p> ⟨p>Daardoor krijgt ‘zalig’... In mijn oren heeft het — ik weet niet hoe dat bij u is — zelfs een heel roomse klank. "Zalig kerstfeest", hoort u dan. Natuurlijk kunnen we het in profane zin gebruiken en spreken over een ‘zalige maaltijd’, maar bij ons thuis mochten we dat vroeger niet zeggen. Een zalige maaltijd? Nee, ‘zalig’ gebruikte je niet voor het eten. Bij ons werd dat begrip niet zo gebezigd, want dat was gereserveerd voor later. Je was pas zalig als je — ja, door de paus — zalig verklaard was. Dat is ook nog zoiets. U ziet dat dit begrip een heel andere lading heeft gekregen. In de grondtekst is het gewoon alledaags; het betekent simpelweg ‘gelukkig’. Dat is een volkomen duidelijke weergave. Als je in de lexicons kijkt, staat dat er ook gewoon bij. Alleen heeft men, zoals zo vaak bij Bijbelvertalingen, geprobeerd het begrip wat ‘heiliger’ te maken. Maar daardoor wordt het van zijn werkelijke betekenis beroofd.⟨/p> ⟨p>In Handelingen 26 zie je dat dus: ⟨em>makarion⟨/em> wordt weergegeven met ‘gelukkig’. In 1 Korinthe 7 vers 40 gaat het ook zo in de Statenvertaling — en trouwens, dat komt overeen met de NBG-vertaling. In beide vertalingen wordt dit Griekse woord weergegeven met ‘gelukkig’. In dit geval staat er zelfs een vergrotende trap: "Maar zij is gelukkiger". Het gaat daar over de vrouw die verkiest niet te trouwen. Paulus zegt: "Zij is gelukkiger, indien zij alzo blijft, naar mijn gevoelen." Hij geeft daarbij zijn persoonlijke indruk. Zij is gelukkiger, niet zaliger; gewoon gelukkiger. Dat is wat hij zegt.⟨/p> ⟨p>Als je met die gedachte nu weer teruggaat naar 1 Timotheüs 1 vers 11, dan wordt die zin zoveel mooier en duidelijker. Paulus zegt daar dat de gezonde leer in overeenstemming is met het goede bericht. Ook hier kies ik weer voor een gewoon Nederlands woord. ‘Evangelie’ of ‘apostel’ zijn prima termen, maar het zijn feitelijk Griekse woorden die voor velen hun betekenis hebben verloren. Het gaat om het goede bericht van de heerlijkheid van de gelukkige God. En dat komt binnen. Voor mij was het destijds echt een enorme eyeopener om te beseffen dat God, de God die wij kennen, gelukkig is.⟨/p> ⟨p>Misschien hebben de vertalers het juist om die reden niet eens durven weergeven. God gelukkig? Als ik daar ter plekke even over doordenk, kan ik me daar eigenlijk wel iets bij voorstellen. De ‘god’ (met kleine letters) die vaak gepredikt wordt, is namelijk helemaal niet zo gelukkig. Hij heeft ook geen enkele reden om gelukkig te zijn, want er gaat van alles mis. Alles wat hij wil, kan hij niet eens bereiken. Dat is toch de realiteit van wat men vaak hoort? De god die men doorgaans voorstelt — en zo heb ik het als kind in de kerk ook beleefd — heeft een heilsplan waarbij alles eigenlijk is misgegaan. De impressie die wordt achtergelaten, is dat het in het verleden fout is gelopen en dat God dat niet had gepland. Toen een engel viel en de mensen van de verboden vrucht aten, was dat niet de bedoeling. God moest vervolgens gaan herstellen, wat op zich al dramatisch is. In dat scenario is God niet gelukkig, maar een ‘loser’. Hij mist dan zijn doel en heeft geen controle over de gang van zaken. Vervolgens probeert hij te redden wat er te redden valt, maar voor een groot deel van zijn geliefde schepselen — want dat gelooft men dan wel — zijn ze voor eeuwig onbereikbaar geworden voor zijn liefde. Is dat gelukkig? Nee.⟨/p> ⟨p>Misschien dat men het woordje ‘gelukkig’ daarom wel zo ongepast vond. "Zo gelukkig is God niet, laten we hem maar zalig verklaren," zoiets. Maar de Schrift spreekt over de gelukkige God. Dat woordje ‘gelukkig’ is trouwens prachtig. Het is verwant aan het werkwoord ‘gelukken’ of ‘lukken’, in de zin van welslagen. Als iets lukt, dan is het in de roos: bullseye! Dan is het trefzeker. In het Engels zeggen ze ⟨em>luck⟨/em> of ⟨em>lucky⟨/em>. Ik heb het nog eens nagekeken in het etymologisch woordenboek: ⟨em>lucky⟨/em> heeft exact dezelfde oorsprong als het woordje ⟨em>happy⟨/em>. ⟨em>Luck⟨/em> heeft te maken met ‘gelukken’. Toen ik verder bladerde, kwam ik bij het woord ‘lukraak’. Dat vond ik helemaal mooi, want daarin zie je beide begrippen: het is gelukt én het is raak. Het heeft het doel getroffen. Feitelijk is het een soort pleonasme: het is gelukt en daarmee is het raak; het is doeltreffend.⟨/p> ⟨p>De gelukkige God heeft daar inderdaad alles mee te maken; ik wil dat straks ook laten zien. Maar eerst wil ik de bespreking van 1 Timotheüs 1 vers 11 afronden. Paulus spreekt over het goede bericht van de heerlijkheid van de gelukkige God, dat hem werd toevertrouwd. Als u dan een paar verzen doorbladert naar hoofdstuk 2, dan leest u wat Paulus daar zegt. Laat ik het gewoon langzaam voorlezen. Hij zegt: "God, onze Redder..." De woorden die ik hier cursief gebruik, wijken af van de NBG-vertaling, maar ze sluiten aan bij wat er letterlijk staat.⟨/p> ⟨p>God, onze Redder, die wil dat alle mensen gered worden en tot besef van de waarheid komen. Want, zegt hij, er is één God en ook één middelaar van God en mensen: de mens Christus Jezus, die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen. En daarvan wordt getuigd te juister tijd, of zoals er staat: het getuigenis te juister tijd.⟨/p> ⟨p>Waarom haal ik deze woorden aan? Wel, omdat hij vervolgens in vers 7 zegt: "En ik ben daartoe als een heraut en apostel gesteld." Een paar verzen eerder, in hoofdstuk 1 vers 11, sprak hij over het evangelie dat hem is toevertrouwd: het goede bericht van de heerlijkheid van de gelukkige God. En nu zegt hij: "Ja, ik ben daartoe als een heraut en als een apostel gesteld." Oftewel, hij is hiertoe afgevaardigd om dat mede te delen, om dat bekend te maken en om dat nog eens te onderstrepen.⟨/p> ⟨p>Het staat nu tussen haakjes, maar dan zegt hij: "Ik spreek waarheid, geen leugen." Ik zeg wel eens over dit vers dat het feitelijk is wat wij een mission statement noemen. Hier schreef hij in een paar pennenstreken waartoe hij gezonden is, waartoe hij is afgevaardigd en wat hij te herauten heeft, wat hij mede te delen heeft. En aan wie onderwijst hij dit gezonde onderwijs? Als een leermeester van de natiën, in geloof en waarheid. Het is waarachtig en het is betrouwbaar. Hier zie je in deze verzen schitterend tot uitdrukking komen wat het goede bericht van de heerlijkheid van de gelukkige God is.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1687" title="Speel af vanaf 28:07">▶ 28:07⟨/button> ⟨span>Hoezo Gelukkig? God Realiseert de Redding van Alle Mensen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hoezo is God gelukkig? Wel, Hij is een Redder, Hij is onze Redder en Hij wil dat alle mensen gered worden. En aangezien er maar één God is en Hij dus door niets en niemand geblokkeerd of tegengehouden kan worden, zal Hij daar ook in slagen. Dat is de logica die voortvloeit uit het feit dat er één God is.⟨/p> ⟨p>Bovendien is er ook één middelaar van God en mensen, namelijk de mens Christus Jezus. Hij gaf Zichzelf tot een losprijs, dat wil zeggen een prijs om los te kopen, tot loskoping voor allen. Deze 'allen' komen overal overeen met de 'allen' die God wil redden. God is Redder, en Hij redt door die losprijs die betaald is voor allen. Dat lijkt me duidelijk. De prijs die Hij betaalde was Zijn eigen leven, en de verlossing is uiteraard dat Hij daardoor leven aan het licht bracht. Daardoor verlost Hij alle mensen ook daadwerkelijk en geeft Hij hen echt leven; namelijk dat wat drie dagen later aan het licht trad.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt: dat is de boodschap die ik te melden heb. Daarvan ben ik een heraut. Dat is wat ik uitbazuin en dat is waar ik toe afgevaardigd ben, om dat aan de natiën bekend te maken. Dus ja, als hij dan zegt dat dit evangelie — het goede bericht van de heerlijkheid van de gelukkige God — hem is toevertrouwd, dan is dat duidelijk. Een paar verzen later licht hij dat immers uitgebreid toe.⟨/p> ⟨p>Goed, eventjes nog een kort overzicht. De essentie van die uitdrukking in 1 Timotheüs 1 vers 11 is dus 'de gelukkige God'. Het is het goede bericht van de heerlijkheid, maar waarvan dan wel? Hoezo is het een goed bericht? Nou, omdat het spreekt van heerlijkheid. En hoezo heerlijkheid? Wel, het is de heerlijkheid van de gelukkige God. Dat is de essentie. God is gelukkig. En we zullen daar vanavond wellicht nog op andere wijze bij bepaald worden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1851" title="Speel af vanaf 30:51">▶ 30:51⟨/button> ⟨span>Gods Soevereiniteit: het Lijden als Goddelijke Beschikking⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Kijk, God kent als geen ander het lijden. Is God gelukkig? Het is zelfs nog sterker. Je leest in 2 Korinthe 1 dat God medelijdt, wat op zich een hele logische gedachte is. Want God heeft deze wereld lief, Hij heeft deze schepping lief. Deze schepping lijdt en dus lijdt God mee. Dat is toch wat medelijden eigenlijk ook is? Met wie lijd je mee? Wel, met degene die jij liefhebt. Sterker nog, dat medelijden kan zelfs nog zwaarder zijn dan het lijden van de persoon die jij liefhebt. Elke moeder met een moederhart zal herkennen wat ik nu zeg – vader misschien iets minder, dat weet ik niet – maar in elk geval: als je je kind ziet lijden, dan gaat je dat zo aan het hart. Dan is dat medelijden niet minder dan het lijden van de persoon in kwestie.⟨/p> ⟨p>En dan te bedenken dat deze schepping... Ik heb daar juist vorige week, toen ik een begrafenisdienst mocht doen in Bodegraven, nogal sterk over nagedacht. Ik heb het vaak overwogen en de Schrift erop nageslagen. Dat ging toen over die tekst uit Romeinen 8 vers 18: dat het lijden van de tegenwoordige tijd... leg het allemaal nou eens een keertje op een weegschaal. Maar God draagt dat en God heeft dat zo beschikt. Er staat een paar verzen later ook bij dat God Zelf de schepping aan de ijdelheid heeft onderworpen. Niet vrijwillig, maar om Hem die haar daaraan onderworpen heeft. Dus dat is goddelijke beschikking.⟨/p> ⟨p>Maar waarom zeg ik dit? Om het lijden niet te bagatelliseren. Het lijden is gigantisch. Maar er is er één die dat zo beschikt heeft; Die weet wat Hij doet. Dat lijden is een pijnlijke realiteit, dat is wat lijden toch is, wat de emotie raakt. Maar God weet wat Hij doet, Hij vergist Zich niet. En dat zit nu juist besloten in dat begrip ‘gelukkig’. Er gaat niks mis, het verloopt volgens plan. Dit kwade, deze hele fase, deze schepping die aan het lijden onderworpen is... wel, dat is van Godswege zo beschikt. Het moet zo, het is noodzakelijk kwaad, namelijk om bij de heerlijkheid te arriveren.⟨/p> ⟨p>De gelukkige God – ik kom daar straks nog wel even op terug, maar eerst even schematisch waar het in 1 Timotheüs 1 vanzelfsprekend om gaat: de gelukkige God en van daaruit het goede bericht van de heerlijkheid dat aan Paulus werd toevertrouwd. Dat leidt tot gezonde leer, maar het begint hier. Daarom is het zo belangrijk om een gelukkige God te kennen. Als je geen gelukkige God kent, dan ken je het evangelie van de heerlijkheid niet. Dan versta je niet wat aan Paulus is toevertrouwd en dan is het ook onmogelijk om nog gezond onderwijs te hebben. Gezonde leer is leren wat Paulus leert, of onderwijzen waarvan hij zegt: "Leer dit." Dat is trouwens 1 Timotheüs 4 vers 11. Kijk ik het goed na? Ja, 4 vers 11, waar hij zegt: "Beveel en leer dit." Nou, u moet maar eens kijken waarvan hij dat dan zegt. Maar gezonde leer begint bij de gelukkige God. Het besef dat God God is en dat dat zo is, dat wil ik nu ook nader aantonen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2106" title="Speel af vanaf 35:06">▶ 35:06⟨/button> ⟨span>De Enige en Absoluut Vermogende God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De uitdrukking 'de gelukkige God' komt weliswaar, strikt genomen, maar één keer voor in de Bijbel. Maar in 1 Timotheüs 6 gebruikt Paulus een uitdrukking die daar heel erg sterk aan verwant is. Daar lees je namelijk dit – en ik val midden in de zin, want het gaat me even om één frase: "welke te zijner tijd de zalige en enige Heerser zal doen aanschouwen, de Koning der koningen en de Here der heren." Hier heb je weer exact hetzelfde verhaal als wat ik zojuist al zei over dat woord 'zalig'. Hier staat weer dat Griekse woordje ⟨em>makarion⟨/em>: de gelukkige. "Welke te zijner tijd de gelukkige en enige Heerser..."⟨/p> ⟨p>En dan nog wat over dat woordje Heerser, of ⟨em>dunastēs⟨/em>. Je herkent daarin ook het woordje 'dynamisch', en dat betekent vermogend. ⟨em>Dunastēs⟨/em> is wat hier vertaald wordt met heerser of machthebber, maar letterlijk is het 'de Vermogende'. Vandaar dat 'dynamisch' te maken heeft met vermogen; dit begrip duidt de persoon aan die vermag, de Vermogende. In de Concordant Version wordt het met 'Potentate' vertaald: machthebber. Eigenlijk vind ik 'de Vermogende' nog het allermooiste, gewoon de meest letterlijke weergave. En dan nog even dit: de ⟨em>enige⟨/em> Vermogende. In de absolute zin is Hij de Vermogende God. Dat wil zeggen – als ik 'absoluut' zeg – dat Hij alles vermag.⟨/p> ⟨p>Er is maar één werkelijk in de absolute zin Vermogende. Natuurlijk kun je creaturen, schepselen en mensen aanwijzen die vermogend zijn; dat kan om geld gaan of in ander opzicht. Mensen kunnen van alles. Dat wat je vermag te doen qua kracht, sportiviteit, intellectuele prestaties... dat is allemaal vermogen. Maar elk schepsel is daarin per definitie uiteraard beperkt. Er is maar één Vermogende in de absolute zin van het woord, namelijk Hij die alles vermag. En dat is dus de gelukkige en enige Vermogende. 'Vermogende' zou je in dit geval eigenlijk ook met een hoofdletter moeten schrijven, want het is een aanduiding van God Zelf. Hij is de gelukkige en enige Vermogende.⟨/p> ⟨p>Nu komen we meteen ook weer een stapje dichter bij de betekenis – voor zover het begrip 'gelukkig' op zich al niet duidelijk genoeg is. Want hier wordt God Zelf voor de tweede keer in dezelfde brief door Paulus de gelukkige genoemd. In 1 Timotheüs 1:11 is het 'de gelukkige God' en hier 'de gelukkige en enige Vermogende'. De enige... ⟨em>monos⟨/em>. Eerder in deze brief had Paulus daar ook al over gesproken, in hoofdstuk 1 vers 17. Daar staat: "De Koning der aionen, de onvergankelijke, de onzienlijke, de enige God." In het Grieks staat daar ⟨em>monotheos⟨/em>; ons woord 'monotheïsme' is daarvan afgeleid. De enige God. Hem zij eer en heerlijkheid tot in de aionen der aionen. Hij is de Koning der aionen; Hij heerst over de aionen, Hij beheerst de aionen. Hij is de onvergankelijke, de onzienlijke, maar ook de enige God. Er is geen ander.⟨/p> ⟨p>En daarom is Hij de enige die alles vermag. Denk erover na, dan begrijp je ook waarom Hij gelukkig is. Beide begrippen zijn aan elkaar gekoppeld door een voegwoord dat soms ook de betekenis heeft van 'namelijk': de Gelukkige, namelijk de enige Vermogende God. Hoezo de enige? Wel, de enige in de absolute zin Vermogende God. Omdat Hij alles vermag, is er niets wat Hem tegenhoudt in dat wat Hij wil. Wat Hij wil, wat Hij verlangt, dat kan Hij ook doen.⟨/p> ⟨p>Het is geen Bijbeltekst, maar ik citeer de woorden graag uit een bekend lied: "Wat Zijn liefde wil bewerken, ontzegt Hem Zijn vermogen niet." Ik denk dat daar zelden echt in geloofd wordt als het erop aankomt, maar het is zo mooi. Het eerste duidt aan dat Zijn hart Hem dingen ingeeft, maar Hij kan daarin niet gefrustreerd raken, want Hij is bij machte te doen waar Zijn hart naar uitgaat. Wat Zijn liefde wil... God is liefde. Heel Zijn handelen wordt daardoor gekarakteriseerd. Hij is liefde en Hij wil daarom ook alle mensen redden. Want Zijn barmhartigheid – de psalmist zegt het al – Zijn ontferming gaat uit over al Zijn werken. Het zijn Zijn werken, het is Zijn schepsel, Hij heeft het lief. Daarom wil Hij alle mensen redden. En omdat Hij alle mensen wil redden, ontzegt Zijn vermogen Hem niet wat Zijn liefde wil bewerken. Daarom is Hij zo gelukkig. Hij realiseert dat. Het gelukt Hem. Het gelukt Hem wat Hij wil.⟨/p> ⟨p>Dus hoezo gelukkig? Wel, Hij vermag alles, als enige. En daarmee hebben we die twee keren dat het letterlijk zo staat: 'de gelukkige God' of iets wat daarop lijkt, zoals hier in 1 Timotheüs 6:15. In feite hebben we daar ook het antwoord op de vraag: hoezo gelukkig? Wel, Hij is de enige Vermogende God.⟨/p> ⟨p>Ik neem u mee naar andere Schriftplaatsen. Ik weet niet of ik nu nog een keer bij Paulus uitkom, maar we zijn bij hem begonnen en dat lijkt me heel goed. Hij is de leermeester van de natiën per slot van rekening, dus als je de Bijbel wilt begrijpen, moet je een goede onderwijzer hebben. Men zegt vaak dat de Bijbel een moeilijk boek is. Oké, maar als je een goede leermeester hebt – en die hebben we – dan moet dat lukken. Dan moet dat 'gelukken'.⟨/p> ⟨p>Wat je dan ziet, is dit Godsbeeld, dit begrip van God dat zo oer-Bijbels is. Dit is de essentie. Als er maar één God is, wat betekent dat dan? Dan betekent het dat Hij realiseert wat Zijn hart Hem ingeeft. Dat is geen uitvinding van Paulus; Paulus staat daarmee op de bodem van de Hebreeuwse Bijbel. Dit hoort gewoon bij het ABC van het begrip van wie God is en zelfs – dat klinkt wat oneerbiedig – wat God is. Wat betekent het nou dat God 'God' is? We hebben het al een keer eerder besproken in deze serie: dat woordje 'God' heeft te maken met het werkwoord plaatsen of stellen. De Plaatser dus. Maar we zouden het ook vanuit het Hebreeuws op dezelfde wijze kunnen bezien.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2625" title="Speel af vanaf 43:45">▶ 43:45⟨/button> ⟨span>Jesaja 46 en Job 42: Gods Raadsbesluit en Plannen Falen Nooit⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Laten we even naar Jesaja 46 gaan. In Jesaja 46 vers 9 zegt Paulus... nee Paulus, Jesaja uiteraard: "Ik immers ben God en er is verder geen ander." Zo staat het er eigenlijk. "En er is verder geen ander God, en niemand is Mij gelijk." Ik de enige. Dit zijn trouwens zinnen die je met name in het boek Jesaja zo vaak vindt: Ik ben God, Ik en geen ander, Ik deel Mijn eer met niemand anders. Er is er maar één. Maar juist omdat er maar één is, is Hij ook werkelijk God. Want je zou er toch niet aan moeten denken dat er twee zijn, of drie – om het maar even bij die telling te beperken. Nee, want op het moment dat je er meer dan één hebt, is God niet meer de enige, maar is Hij dus ook niet meer de Alvermogende. Want wat de ene god dan wenst, zou door de andere god weer gedwarsboomd kunnen worden. Dus er is of één God, of er is geen God. Op het moment dat je in het polytheïsme komt – en dat begint al bij twee of drie goden – heb je geen God meer. Hij is juist God omdat Hij de enige is en dus absoluut is. "Ik immers ben God, er is verder geen God, er is niemand Mij gelijk."⟨/p> ⟨p>Dan komt vers 10: "Ik, die van den beginne de afloop verkondig en vanouds wat nog niet geschied is." Over succes gesproken! God zegt: Ik sta aan het begin. Hij heeft gesproken en alle dingen zijn uit Zijn woord voortgekomen, toch? Hij sprak en het was er, Hij gebood en het stond er. Hij staat aan het begin, Hij is het begin. En Hij voorzegde van den beginne reeds het einde. Over een God gesproken die alles onder controle heeft en alles beheerst! Bij wie dus per definitie nooit iets mis kan gaan. Ziet u hoe dit begrip versluierd wordt in polytheïsme op het moment dat je gaat spreken van: "Ja, God wil dat wel, maar het is anders gegaan, want de mens heeft ook een vrije wil," of: "Er viel een schepsel uit Zijn handen en die kwam in opstand en dat had God ook niet voorzien." Wat trouwens in een ander opzicht ook nog een drama is, want ik denk altijd maar: als het ooit in het verleden mis kon gaan – zoals men dus zegt: het ging in het verleden mis – wie geeft mij dan op een briefje dat het in de toekomst niet alsnog misgaat? Die God is namelijk niet te vertrouwen. Oh ja, misschien is Hij wel goed, maar Hij is niet machtig. En dan heb je er dus nog niets aan, want Hij kan wel goede wensen hebben, maar als Hij niet in staat is dat te vervullen, dan kun je daar niet op bouwen. Dat is het grote probleem.⟨/p> ⟨p>Dit is zo machtig als je dit echt op je in laat werken. "Ik, de enige die van den beginne de afloop verkondigt... vanouds wat nog niet geschied is, die zegt: Mijn raadsbesluit zal volbracht worden." Of Mijn beraadslaging, dat wat Ik Mij voorneem. Dat zal worden gerealiseerd, worden bevestigd. Het Hebreeuws is heel kort in zijn aanduidingen; in de vertaling heb je veel meer woorden nodig. Het Hebreeuws is heel kort, maar ook heel krachtig. "Mijn beraadslaging wordt bevestigd en Ik zal al Mijn welbehagen doen." Welbehagen is gewoon Mijn verlangen. Dus wat God verlangt, dat doet Hij. "Ik doe al Mijn verlangen." Ik doe niet slechts 'Mijn verlangen', nee, Ik doe al Mijn verlangen. Dat betekent dus: alles wat Ik verlang, dat doe Ik. Ja, dat is God. Dit is toch precies wat Paulus zegt in 1 Timotheüs 1? De gelukkige God. Paulus zet dat nog nader uiteen; hij spreekt over hoe dat gerealiseerd wordt met de universele verzoening, de universele redding en rechtvaardiging enzovoorts. Dat vind je bij hem. Maar de essentie, de basis daarvan, vind je gewoon al op elke bladzijde van de Bijbel als God aan het woord is of als er gesproken wordt over God. Hij is degene die al Zijn verlangen realiseert en doet.⟨/p> ⟨p>Job 42, en daarmee slaan wij dus 41 hoofdstukken over in dat boek. Maar dan breng ik u meteen bij de conclusie. U weet: de 41 hoofdstukken van Job gaan over het grote probleem van het lijden. Niet het lijden in het algemeen, maar over het lijden van Job; het is heel concreet. Dan komen zijn vrienden en die gaan – nadat ze overigens een week niets gezegd hebben hoor, het was niet zo dat ze over één nacht ijs gingen, ze hebben daarover nagedacht – oreren. Dan gaan ze hun ideeën daarover spuien en vertellen wat er allemaal misgegaan zou moeten zijn. Op een gegeven ogenblik, vanaf hoofdstuk 38, neemt God het woord. Het meest bijzondere van dat antwoord dat God geeft, is dat het geen antwoord is. Nee. Twee hoofdstukken lang is God aan het woord en niet één keer geeft Hij antwoord op al die vragen. Weet je wat God doet? Hij stelt wedervragen. Hij zegt: "Waar was je? Waar was je?" En dan gaat Hij de schepping beschrijven. Het komt erop neer: "Weet jij wat Ik weet?" wordt tegen Job gezegd, of: "Kun jij wat Ik kan?" Dat wordt zo in die schepping beschreven. "Wie ben jij eigenlijk?" Die vraag wordt gesteld aan Job en dan lees je dat Job de handen op zijn mond legt. Ik weet het niet. Als wij al helemaal geen idee hebben van de schepping en hoe de dingen in elkaar steken – en dat is gewoon zo, we weten het helemaal niet. We staan altijd, en hoe meer we weten over de schepping, hoe meer we ons verwonderen. Als je er bijna niets van weet, dan denk je het allemaal aardig te begrijpen. Maar hoe meer je ervan weet, hoe wonderlijker het wordt. Hoe meer je erachter komt dat je eigenlijk totaal nog geen begrip hebt van de zaken.⟨/p> ⟨p>Als die vragen dan worden voorgelegd aan Job, dan zegt hij: "Eén ding weet ik wel. Ik weet dat Gij alles vermoogt en dat geen van Uw plannen wordt verijdeld." Hij vermag alles. En als God iets plant, Zich iets voorneemt of zelfs – zoals we lazen – iets verlangt, dan is niets en niemand in staat Hem daarvan te weerhouden. De uitkomst stond op voorhand al vast. Dat is God. Dat is werkelijk God. Als ik het opschrijf, dan kan ik het eigenlijk niet meer met kleine letters doen. Dan zet ik allemaal hoofdletters. Niet één hoofdletter, maar allemaal hoofdletters: HET GOD. Niet een godje dat probeert en poogt en bij wie het misgaat. Nee, echt God. Zoals Paulus zegt in Romeinen 11 – trouwens, daar heb ik nog niet eens diaatjes van vandaag, maar die is wel mooi hoor – als Paulus in een lofzang uitbarst, dan is dat omdat hij tot de conclusie was gekomen: "God heeft hen allen onder de ongehoorzaamheid besloten om Zich over allen te ontfermen." En dan begint die lofprijzing: "O, diepte van rijkdom, van wijsheid en van kennis van God. Hoe onnaspeurlijk zijn Zijn wegen." Hij is niet te traceren in hoe Hij tot Zijn doel komt. En als hij die lofprijzing zo opgetekend heeft, dan eindigt die lofprijzing: "Want uit Hem, door Hem en tot Hem zijn alle dingen. Hem zij de lof tot in de aionen." Dat is God. Uit wie alles, door wie alles en tot wie alles is. Dat is God. "Ik weet," zegt Job, "dat Gij alles vermoogt en dat geen van Uw plannen wordt verijdeld."⟨/p> ⟨p>En dan gaan we naar Psalm 1. Maar ik stel voor dat we eerst even een kopje koffie gaan drinken, want dit wordt weer een onderwerp apart. Wat we tot dusver hebben gedaan, is vooral wat schriftplaatsen bezien waarin die waarheid tot uitdrukking komt dat God de gelukkige is. Wat betekent dat? Wel, Hem gelukt dat wat Hij Zich voorneemt. Wat Zijn verlangen is, dat kan Hij realiseren en niets en niemand kan Hem daarvan weerhouden. Want Hij is de enige vermogende God. Zojuist kwam nog eventjes de vraag naar voren waarom dit in de Concordant Version wordt weergegeven met 'potentaat'. Dat woord in 1 Timotheüs 6 heeft bij ons toch een hele negatieve lading, omdat we dan meteen denken aan een dictator. Wellicht is het... ik zit nu hardop te denken waarom dat een potentaat is.⟨/p> ⟨p>Iemand die een alleenheerser is en van wie niemand kan zeggen: "Dat wat jij doet, dat mag niet," of zoiets. Want daar ben je een alleenheerser voor. Maar vanwege de negatieve lading van dat woord, gebruik ik liever dat begrip waar we het zojuist over hadden, mede ook vanwege het woord waar het aan ontleend is: ⟨em>dunastēs⟨/em>. De Vermogende, de alleen Vermogende God; in de absolute zin dus.⟨/p> ⟨p>Wel, daar hebben we het over gehad in 1 Timotheüs 1. Het is het goede bericht van de heerlijkheid van de gelukkige God. Dat God gelukkig is, dat brengt zo’n enorme heerlijkheid met zich mee. En dat is nou precies het goede bericht dat Paulus te melden heeft. We hebben een God die doet wat Hij wil en die vervult wat in Zijn hart is. En Hij wil deze wereld redden en Hij gaat deze wereld redden. Hij is een Redder van deze wereld en van alle mensen, enzovoorts.⟨/p> ⟨p>Wat ik nu na de pauze verder wil doen, is nog wat meer schriftplaatsen laten zien waar we diezelfde gedachte vinden van geluk en succesvol zijn in dat wat je onderneemt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3372" title="Speel af vanaf 56:12">▶ 56:12⟨/button> ⟨span>Psalm 1: de Opgestane Man bij Wie Alles Gelukt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Psalm 1 is een heel mooi voorbeeld daarvan. Dat is uiteraard de eerste psalm. We zouden hem kunnen zingen, onbereimd: "Welzalig de man die niet wandelt." Maar wie is die man? De man. Probeer hem maar eens naast Handelingen 2 te leggen. Dan zegt Petrus dat David, die deze psalm gecomponeerd heeft, een profeet was. Dit gaat niet zomaar over een willekeurig iemand, nee, het gaat over de man die gelukkig en welzalig is. Het Hebreeuwse woord ⟨em>Asher⟨/em> wordt daar gebruikt, en dat betekent inderdaad ‘gelukkig’. Hij wandelt niet in de raad van de goddelozen, maar houdt zich dag en nacht bezig met de Torah en laat zich daardoor onderwijzen.⟨/p> ⟨p>Ik denk dan meteen aan wat er in een andere psalm staat en weer aangehaald wordt door de schrijver van de Hebreeënbrief. Dan zegt de Messias: "Zie, Ik kom om uw wil te doen, o God. In de boekrol staat over Mij geschreven." Wel, zo heeft de Heer Jezus in zijn leven op aarde zich laten onderwijzen door de Schriften en door dat wat zijn Vader Hem te melden had. Hij moest natuurlijk al te dikwijls loskomen van wat de traditie zei. Dat was in feite het grote conflict dat Jezus had; de geestelijke strijd was dat Hij door de traditie geblokkeerd en tegengehouden werd.⟨/p> ⟨p>Maar goed, die man die zich dag en nacht bezighoudt met de Schrift, met de Torah. In vers 3 staat – u moet de voorgaande twee verzen zelf maar eens thuis lezen of hier nakijken: "Want hij is..." Hoezo "want"? Het ging erom dat hij gelukzalig is, ⟨em>Asher⟨/em>, gelukkig. "Want hij is als een boom, geplant aan waterstromen." Het is leuk dat er eigenlijk iets anders staat. Er staat namelijk niet ‘geplant’, maar ‘overgeplant’. Ik meen dat ik dat destijds al gelezen heb bij Bullinger in de ⟨em>Companion Bible⟨/em>, die daar al op wees, evenals diverse andere commentatoren. Waarom men dat niettemin vertaalt met ‘geplant’, weet ik niet, maar in elk geval staat er eigenlijk ‘verplant’ of ‘overgeplant’. Hij stond in een andere positie, maar nu is hij geplant aan waterstromen.⟨/p> ⟨p>Aan stromend water, aan levend water. Want dat is wat stroomt, nietwaar? Zoals dood water stilstaand water is, zo staat deze boom aan levend water. De man die zo gelukkig is en die zich dag en nacht liet onderwijzen door de Torah, die niet stond in de raad der goddelozen, noch zat in de kring der spotters, maar aan de Torah van de Heer zijn welgevallen had. Hij is als een boom, verplant aan waterstromen, aan wateren. Hij is in een nieuwe positie geplaatst. Hij stierf, maar nu is Hij verplaatst naar de levende waterstromen. Dat levende water spreekt uiteraard van zijn opstanding. Toen werd Hij met recht in een nieuwe positie geplaatst: overgeplant. Die overplanting heeft te maken met het feit dat Hij nu rijkelijk en overvloedig leven heeft verkregen.⟨/p> ⟨p>Hij is als een boom, verplant aan waterstromen, die zijn vrucht geeft op zijn tijd en waarvan het loof niet verwelkt. Dat eerste spreekt van vitaliteit, maar bovendien geeft Hij vrucht op zijn tijd. Dat wil zeggen: wanneer dat verwacht wordt, in het seizoen. Hij is vruchtbaar en dat heeft er alles mee te maken dat Hij nu verplant is aan waterstromen; Hij ontvangt daarmee rijkelijk leven, maar Hij produceert daarmee ook vrucht. Hij geeft vrucht op tijd en bovendien verwelkt zijn blad niet. Hij blijft altijd groen. Dat is opnieuw een uitbeelding van leven dat niet vergankelijk is: onvergankelijk leven.⟨/p> ⟨p>Psalm 1, die man... Waarom citeer ik deze psalm nu in verband met dit onderwerp? Wel, vanwege de laatste zinsnede: "En al wat hij onderneemt, gelukt." Alles wat hij doet, daarin is hij voorspoedig. Oftewel: het gelukt hem. De psalm begint met "gelukkig de man" en nu staat er: "alles gelukt hem". Hij is voorspoedig in alles wat hij onderneemt. Als je weet wie ‘de man’ is in de hoogste zin des woords, dan is het niet zo moeilijk. Het gaat hier uiteraard over de Heer Jezus Christus. Waar Psalm 2 ook over gaat, en Psalm 3 ook – zo kan ik nog wel even doorgaan. Die psalmen spreken over de Christus, en wel over de opgestane Christus. En wat wordt hier gezegd over die opgestane Christus? Alles wat Hij onderneemt, gelukt Hem. Hij is succesvol.⟨/p> ⟨p>Wij geloven in een succes-evangelie. Ik benader het graag zo. Dat betekent niet dat ons aardse welvaart is beloofd of een gezond lichaam, maar niettemin geloven wij in een succes-evangelie. Wij kennen namelijk Hém: alles wat Hij onderneemt, dat gelukt Hem. Dat gaat over God, maar het gaat ook over Degene door wie God dat gaat realiseren. Trouwens, dat zullen we in de nakomende Schriftgedeeltes ook nog zien. Alles wat Hij onderneemt, dat gelukt Hem. Dat is toch schitterend? Succes verzekerd! Daarom is het ook werkelijk een evangelie, een goed bericht. We kennen iemand bij wie alles wat hij onderneemt, gelukt.⟨/p> ⟨p>En weet u wat ik nu zo mooi vind? Als je die gelukkige God kent, en de gelukkige God kent door wie Hij dat realiseert – Gods icoon, daar hadden we het de vorige keer over – als je Hém kent en het goede bericht van die glorie, dan word je daar zelf ook zo gelukkig van. Dat is echt geluk. Als je zo in het leven mag staan en weet van de goede afloop, dat die aan geen twijfel onderhevig is omdat Hij God is. Daar kan geen gezond lichaam of een succesvolle zaak tegenop. Want in alle omstandigheden van het leven is dat nu juist hetgeen wat jou vreugde en vrede geeft. In alle omstandigheden, dat is pas echt succes. We gaan even door.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3876" title="Speel af vanaf 01:04:36">▶ 01:04:36⟨/button> ⟨span>Jesaja 53 en 55: Volle Verzadiging en het Succesvolle Woord⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Jesaja 53. Ik had het over profetische passages. Dit is natuurlijk een zeer bekend gedeelte dat ook vaak geciteerd wordt in het Nieuwe Testament. Jesaja 53 gaat over de Knecht des Heren, de Knecht van Yahweh, Zijn dienaar. In vers 10 staat... en ik ga nu voorbij aan al die verzen die daaraan voorafgaan, over dat Hij als een lam ter slachting werd geleid, als een schaap dat stom is voor zijn scheerders, en al die andere passages. Precies al die verzen. Maar dan lees je in vers 10 – ik lees het trouwens nu voor uit de Statenvertaling: "Als Zijn ziel Zich tot een schuldoffer gesteld zal hebben..." Dat gaat hier dus over die Knecht van Yahweh. Hij zou Zich stellen tot een schuldoffer, een zondoffer. Dat betekent inderdaad dat Hij ter slachting werd geleid en stierf; Hij is het zondoffer. Wel, als Hij dat gedaan zal hebben, dan houdt het niet op. Nee, want Hij wordt verplant aan waterstromen en Hij zal vrucht geven.⟨/p> ⟨p>Ik zal het zeggen met de woorden van Jesaja 53: "Zo zal Hij zaad zien." Dat wil zeggen: Hij zal Zichzelf gesteld hebben tot een schuldoffer. U weet al wat er met een schuldoffer gebeurde; dat geldt per definitie ook voor een zondoffer. Maar als Hij Zijn ziel gesteld zal hebben tot een schuldoffer, dus gestorven is en geslacht is, zo zal Hij daarna zaad zien. Op die wijze, vervolgens, zal Hij zaad zien en vrucht dragen. Zo draagt Hij vrucht, oftewel: leven na de dood. En "Hij zal de dagen verlengen", staat er. Dat is een uitdrukking die vaak in het Hebreeuws voorkomt: de dagen die verlengd worden. Nou, het langste leven dat ik ken, is een leven dat niet ophoudt. Dat is onvergankelijk leven. Zijn dagen worden met recht verlengd. Hij stierf als een schuldoffer, maar vervolgens draagt Hij vrucht en worden Zijn dagen verlengd. "Lang zal Hij leven," zegt men wel in de gloria, maar het langste leven dat er is, is het leven in heerlijkheid, in verheerlijking, en dat is opstandingsleven. Onvergankelijk leven. Zo zal Hij de dagen verlengen.⟨/p> ⟨p>En nu komt het; dat vetgedrukte gedeelte daar, daar ging het me even om: "En het welbehagen des HEEREN..." Prik even door die oud-Nederlandse woordkeus heen. "Het welbehagen des HEEREN", of zoals hier in de interlineair: "Het verlangen van Yahweh." Dat welbehagen is Zijn verlangen. "Des HEEREN" is Yahweh, de Naam van God. En het verlangen van Yahweh zal door Zijn hand – dat wil zeggen: Hij die Zichzelf gesteld had, Zijn ziel gesteld had tot een schuldoffer, maar die nu vervolgens zaad ziet en wiens dagen verlengd worden – door Zijn hand voortgaan. Zijn hand is de Knecht, de Knecht van Yahweh. Door Zijn hand zal dat geluk voortgaan. Oftewel: in Zijn hand zal Hij voorspoedig zijn. "Gelukkiglijk voortgang hebben." Hoe staat het in de NBG '51 trouwens? "Door Zijn hand zal het voortgang hebben." Ja, Hij zal voorspoedig zijn. Hier zie je weer hetzelfde woord dat we ook zagen in Psalm 1. Dit woord: Hij zal voorspoedig zijn, het zal hem gelukken. Dat is dezelfde gedachte, dezelfde uitdrukking als in Psalm 1. Het is dus inderdaad voorspoedig zijn.⟨/p> ⟨p>Hier zie je dat prachtig terug over de heerlijkheid van Yahweh, de heerlijkheid van God. En, even in combinatie met waar we het de vorige keer over hadden: het goede bericht van de heerlijkheid van Christus. Wel, dat zijn er niet twee, dat is één. Want het verlangen van God zal door de hand van de Knecht van Yahweh gelukkig voortgaan. Oftewel: succes hebben! Hoe is God die gelukkige God? Wel, door de hand van de Knecht. Door Hem realiseert God dat.⟨/p> ⟨p>Ik wil nog even een vers bijlezen, want dat hoort er helemaal bij. Als we in vers 11 komen – ik lees hem weer even uit de NBG '51: "Om Zijn moeitevol lijden..." Om het gezwoeg van Zijn ziel, zoals de interlineair zegt. Om het gezwoeg van Zijn ziel zal Hij het zien – zaad zien, een lang leven zien – tot verzadiging toe. Hij wordt verzadigd. Wat is verzadigd? Dat is volle tevredenheid. Dat waar Hij het voor deed, wordt gerealiseerd; Hij wordt daarin verzadigd. Verzadiging wil zeggen: het is genoeg. En aangezien Hij het al op het oog heeft en verzadiging vindt, is dat moeitevolle lijden, dat gezwoeg van Zijn ziel, dat schuldoffer en de slachting waar het in Jesaja 53 over ging, niet voor niets geweest. Integendeel, Hij vindt volle bevrediging. In het Latijn zeggen ze ⟨em>satisfactio⟨/em>, in het Engels ⟨em>satisfaction⟨/em>. Bevrediging. Dat is ook een theologisch begrip geworden, maar dat laten we even voor wat het is. Hij vindt volle bevrediging in dat wat Hij heeft gedaan. Het gezwoeg van Zijn ziel heeft een ultiem rendement: volle verzadiging.⟨/p> ⟨p>Ik lees nog even verder: "Door zijn kennis zal mijn knecht..." – de Knecht van Yahweh, daar gaat het over in dit hoofdstuk – "...de rechtvaardige, velen rechtvaardig maken." U ziet het hier: Hij rechtvaardigt letterlijk ⟨em>de⟨/em> velen. De velen. Ik maak me sterk dat u hier een tekst van Paulus herkent, namelijk Romeinen 5 vers 19. Daar heeft Paulus het ook over: de rechtvaardiging van de velen. Dan begrijp je ook meteen waarom die verzadiging, die volle tevredenheid door de rechtvaardiging komt. "Mijn knecht, de rechtvaardige, zal de velen rechtvaardig maken." In Romeinen 5 vers 19 – ik laat het voorgaande vers even voor wat het is – staat: "Zo zullen ook door de gehoorzaamheid van één..." De vergelijking was met Adam; door de ongehoorzaamheid van één werden velen tot zondaren gesteld. Er staat letterlijk: "worden de velen tot zondaren gesteld." Eén daad van ongehoorzaamheid. De consequentie daarvan was dat de velen – en die velen, dat zijn allen. Ja, allen zijn er zeer velen hoor! Bij gebrek aan betere argumenten gaat men vaak een tegenstelling maken tussen allen en velen, maar dat is juist het punt niet. Die velen zijn die allen. De tegenstelling is niet tussen velen en allen, de tegenstelling is tussen één en allen, of één en velen. Dat is de tegenstelling. Door de ongehoorzaamheid van één werden de velen, namelijk allen, tot zondaren gesteld. Dat is geen keuze van de mens, in die positie word je gezet. In de Statenvertaling staat het correct. In de NBG-vertaling is dat helaas weer wegvertaald, maar het is inderdaad "gesteld".⟨/p> ⟨p>Nou, het gaat mij even om de vergelijking. Wel, zo zullen ook door de gehoorzaamheid van één... Hij was gehoorzaam tot de dood, ja, tot de dood van het kruis. Zo zullen ook door de gehoorzaamheid van één de velen – dezelfde velen die tot zondaren gesteld zijn – tot rechtvaardigen worden gesteld. "De velen", heel specifiek dit woord; ze worden aangewezen. De velen worden tot rechtvaardigen gesteld. Begrijpt u nu waarom Hij het tot verzadiging toe ziet? Hij gaf Zichzelf tot een losprijs. Dat was wat we veel eerder op de avond zagen: Hij gaf Zichzelf tot een losprijs voor allen. Wel, als Hij om Zijn moeitevol lijden verzadiging zal zien, wie zullen dan inderdaad verlost worden, of – zoals hier dit woord gebruikt wordt – tot rechtvaardigen worden gesteld? Allen! De velen. Dus: verzadiging. En ook hier: gelukkige voortgang. Dat is Gods verlangen: om alles tot een succesvol einde te brengen. En dat gaat Hij ook doen. Jesaja 55... Ik moet even kijken. Nee, dat gaat hem niet meer worden. Nou, ik lees hem alleen voor, ik ga kijken of me dat lukt. Want daar staat dan:⟨/p> ⟨p>Want zoals de regen en de sneeuw van de hemel neerdaalt en daarheen niet weerkeert, maar eerst de aarde doorvochtigt, haar vruchtbaar maakt en haar doet uitspruiten, en zaad geeft aan de zaaier en brood aan de eter... Dat zijn allemaal vergelijkingen met het Woord. Zaad, brood, regen en sneeuw; het zijn allemaal vergelijkingen met het Woord.⟨/p> ⟨p>En dan staat er: "Alzo zal mijn woord, dat uit mijn mond uitgaat, ook zijn." Dat is een godspraak; dat is wat God hier zegt. Alzo zal mijn woord, dat uit mijn mond uitgaat, ook zijn. Het zal niet ledig tot Mij weerkeren; het zal niet ijdel zijn. Maar wat dan wel? Het zal doen wat Mij behaagt, of wat Ik verlang. Daar heb je weer dat woord. Het zal doen wat Ik verlang en dat volbrengen waartoe Ik het zend.⟨/p> ⟨p>Over het succes van Gods Woord gesproken! God is gelukkig, want dat wat Hij spreekt is niet voor niets; nooit keert een woord ledig tot Hem weer. Daarom vind ik het ook geweldig om Zijn Woord in je mond te nemen, want dat keert nooit ledig weer, nooit. Het doet altijd wat Hem behaagt.⟨/p> ⟨p>Laten we wel wezen: alles wat we zien, heel de schepping, komt voort uit het Woord van God. Gods Woord is daad, Gods Woord is kracht, het is leven, het is alles. Alles is daaruit voortgekomen. Daarom is dat Woord precies wat hier staat: dat Woord is succesvol. Het zal doen wat God behaagt en volbrengen waartoe Hij het zendt. Nou, dan ga ik nog even naar Ruth 3.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4664" title="Speel af vanaf 01:17:44">▶ 01:17:44⟨/button> ⟨span>Ruth 3: Boaz als Beeld van de Losser met Opstandingskracht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nog een mooi voorbeeld. Het is een type. Psalm 1 was in zekere zin ook al een type — hoewel dat een andere vraag is — maar laten we nu kijken naar Ruth 3. Waarom ga ik daar naartoe? Omdat we daar een vermogende man tegenkomen. Zeer vermogend zelfs. We vinden daar wat we ongeveer wel het hoogtepunt van de liefdesgeschiedenis kunnen noemen: dat Ruth Boaz ontmoet. Ik ga er even vanuit dat u de geschiedenis kent; Ruth ontmoet Boaz op de dorstvloer. Laat ik u dit zeggen: elk hoofdstuk, elk deel van dit boek is historisch. Dat is één ding. Maar het is nog veel meer profetisch. Het gaat ook over de ontmoeting van Israël, het Joodse overblijfsel straks, met haar Messias. De ontmoeting op de dorstvloer staat voor de ontmoeting straks in Jeruzalem. Ik ga dat nu niet toelichten; ik wijs er alleen maar even op en daar moeten we bij een andere gelegenheid nog maar eens een keertje wat dieper op ingaan.⟨/p> ⟨p>Lees even met mij Ruth 3 vers 16. Toen zij — het gaat over Ruth — bij haar schoonmoeder Naomi gekomen was, zeide deze: "Hoe is het met mijn dochter?" Naomi zei tegen Ruth: "Hoe is het met mijn dochter?" En zij vertelde haar alles wat de man haar gedaan had. En die man, dat is dus Boaz. Zijn naam betekent: 'In hem is kracht'. Weet u wanneer die man trouwens in de picture komt in het boekje Ruth? Dat is in Ruth 2 vers 1. En dan staat er dat het het begin van de gersteoogst was. En dan vraag ik u: wat gebeurde er bij het begin van de gersteoogst? Daar is een speciale dag voor, namelijk de dag van de eerstelingsgarve, de eerstelingsschoof. Dat markeert het begin van de gersteoogst. Oftewel, het is de dag dat de Heer, de Man van Bethlehem, opstond uit de doden als de Eersteling. Dan komt Boaz in de picture: bij het begin van de gersteoogst. Trouwens, dit hele boekje gaat vooral over gerst. Dat zullen we nog zien. Maar let even op de man hier, die gelukkige man. In hem is kracht. En je leest dan inderdaad van hem in Ruth 2 vers 1: "Hij, een zeer vermogend man." Nou, hij kwam uit Bethlehem. Dan weet u ook meteen aan wie we moeten denken.⟨/p> ⟨p>Ruth vertelde Naomi alles wat de man haar gedaan had en ze zei: "Deze zes maten gerst heeft hij mij gegeven." Gerst heeft ook weer alles met macht te maken, met een vorst, met Sara. Het Hebreeuwse woord 'sorah' is verwant aan Sara, de vorstin. Zoals gezegd heeft die gersteoogst, en het begin daarvan, alles te maken met de opstanding. Toen was Hij die Man, de Eersteling, de Vorst die verrees uit het graf. Geweldig van vermogen. En Hij geeft gerst aan Ruth: opstandingsleven. "Deze zes maten gerst heeft hij mij gegeven," zei ze, "want," zei hij, "jij moet niet met lege handen bij uw schoonmoeder aankomen." Eigenlijk stuurt hij haar niet met lege handen terug; zij had lege handen, maar die worden rijkelijk gevuld.⟨/p> ⟨p>Aan allerlei details gaan we voorbij, maar ik lees even verder, want het gaat mij namelijk om het achttiende vers. Toen zeide de schoonmoeder Naomi: "Blijf stil afwachten, mijn dochter." In het Hebreeuws staat hier eigenlijk gewoon één kort woordje: "Zit." Koest in je mand, weet je wel. Zit. Gewoon "zit". Mijn dochter, "zit" is een positie van rust. Waarom? Waarom zitten? "Zit, mijn dochter, totdat je verneemt hoe de zaak uitvalt, want die man zal niet rusten voordat hij vandaag deze zaak tot een einde heeft gebracht." Deze Boaz, zeer vermogend, de man uit Bethlehem. In hem is kracht, opstandingskracht. En hij zal niet rusten voordat hij de zaak tot een einde heeft gebracht. Dat is een schitterend beeld van succes. Naomi wist: dit gaat hem lukken. Hij gaat de zaak tot een einde brengen. Hij begint het, maar hij voltooit het ook. Dat is natuurlijk een prachtig beeld van onze Verlosser. Boaz is de Losser en hij gaat het ook daadwerkelijk doen, want daar gaat Ruth 4 vervolgens over. Hij gaat het inderdaad die dag nog tot een einde brengen en gaat dan in de poort zitten, een beeld van macht. Nee, ik ga het niet uitleggen, dat is veel te mooi om daar eventjes zo kort aan voorbij te gaan. Het gaat mij puur even om het gegeven: wij kennen Iemand die succes heeft, die de zaak tot een einde brengt. Hij rust niet eerder dan dat Hij inderdaad de zaak tot een einde heeft gebracht.⟨/p> ⟨p>Nou, en dan wil ik tenslotte... kan dat nog? Ja, dat kan nog. Daar kan ik trouwens kort over zijn, want we hebben het namelijk al een keertje eerder besproken. Ik weet niet meer wanneer, maar ergens in deze serie hebben we het al even gehad over dat vers in Lukas 15.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5048" title="Speel af vanaf 01:24:08">▶ 01:24:08⟨/button> ⟨span>Lukas 15 en Conclusie: de Herder Die Zoekt Totdat Hij Vindt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>U weet, Lukas 15 is dat hoofdstuk met die gelijkenissen waar het gaat over het verlorene. Er gaat iets verloren en iedere keer wordt het verlorene weer gevonden. Eigenlijk is de clou van Lukas 15: al het verlorene wordt gevonden. Of dat nou een schaapje is, een penning, of een zoon.⟨/p> ⟨p>En dan lees je Lukas 15 vers 4: "Wie van u," zegt de Heer Jezus dan, "die honderd schapen heeft en er één van verliest, laat niet de negenennegentig in de wildernis achter en gaat het verlorene zoeken totdat hij het vindt?" Hier zie je aan de ene kant de waarheid dat er sprake is van het verlorene, maar we kennen een Heer, een Herder die het verlorene zoekt, maar daarin ook succesvol is.⟨/p> ⟨p>Hij zoekt namelijk niet totdat het te laat is, zoals ik het zo vaak heb gehoord: "Je bent verloren en nu kun je je nog bekeren, want straks is het voor eeuwig te laat." Nee, het evangelie, het goede bericht van de heerlijkheid van de gelukkige God, is dat we iemand kennen die het verlorene zoekt en die ook inderdaad zoekt totdat Hij het gevonden heeft.⟨/p> ⟨p>Onze God is geen loser. Als Hij niet in staat is om het verlorene te vinden, dan zou Hij inderdaad een verliezer zijn. Maar God is geen verliezer; Hij is de winnaar, de grote overwinnaar. Hij zoekt het verlorene totdat Hij het vindt. Dat is de goede Herder. En al die gelijkenissen gaan daarover.⟨/p> ⟨p>Daarmee hebben we toch in ieder geval, hoop ik, één ding duidelijk vastgesteld op een avond als deze. Als we het hebben over het goede bericht van de heerlijkheid van de gelukkige God, dan praten we inderdaad over zo'n geweldige God die we kennen, die alles wat in Zijn hart is ook gaat realiseren. En Zijn hart is zo groot: Hij zoekt al het verlorene en Hij vindt het ook op Zijn tijd. Hij is succesvol. Kortom, het gaat Hem gelukken en daarom is Hij de gelukkige God.⟨/p> ⟨p>En daarom zeg ik ook – en dat is niet omdat dit toevallig vanavond het thema is, want ik vond dat eigenlijk al voordat ik met deze serie begon – dat deze term uit 1 Timotheüs 1 vers 11 zo perfect en zo krachtig uitdrukt met wie we van doen hebben en hoe geweldig groot, omvangrijk en succesvol onze God en Zijn werk is. Dat is ongelooflijk.⟨/p> ⟨p>Het loutere feit dat we een gelukkige God hebben, is zo'n solide, gezonde basis om zelf ook gelukkig in het leven te staan en ook van dat geluk uit te delen en daarvan te spreken. Dat is geluk: om zo gelukkig te mogen zijn. Laten we het daarbij houden voor vanavond. Ik stel voor dat we onze God nog zullen danken daarvoor.⟨/p>