⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik en de Introductie op het Evangelie van de Heerlijkheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De zevende avond is het inmiddels die wij beleggen over dat overkoepelende thema: "het evangelie van...". En dit keer gaan we het hebben over het evangelie van de heerlijkheid van Christus. Het is misschien even goed om terug te blikken. We hebben het op een van de eerste avonden gehad over het evangelie van het Koninkrijk. Dat zijn allemaal uitdrukkingen die rechtstreeks zo in de Bijbel worden genoemd. "Het evangelie van mij" is ook zo’n uitdrukking die we een drietal keren tegenkomen in het Nieuwe Testament, waarbij "mij" slaat op de apostel Paulus. Ook dat was een avond waard om te bespreken.⟨/p> ⟨p>De avond daarop hebben we het gehad over het evangelie van de voorhuid en ook over het evangelie van de besnijdenis, beide uitdrukkingen uit Galaten 2. Het is zeer belangrijk om dat onderscheid ook te zien. En de vorige keer hebben we het gehad over het evangelie van de genade Gods, het evangelie van de genade van de God. Handelingen 20 is de plaats waar die uitdrukking gevonden wordt en daar hebben we uitgebreid een avond over gesproken. Het zijn wat mij betreft stuk voor stuk schitterende onderwerpen. Ja, het gaat allemaal over evangelie: werkelijk een goed bericht. En wat is er allemaal zo goed aan als we het hebben over het Koninkrijk, over dat wat aan Paulus is bekendgemaakt, dat wat aan de natiën verteld wordt, dat wat specifiek aan de besnijdenis, aan Israël, gegeven is en waarin de genade van God zo rijkelijk straalt? Wel, al die uitdrukkingen bepalen ons bij dat soort thema’s.⟨/p> ⟨p>Vanavond gaan we het weer over zo’n prachtige uitdrukking hebben: het evangelie van de heerlijkheid. Ik moet erbij zeggen dat we het de volgende keer ook weer over het evangelie van de heerlijkheid gaan hebben. Het gaat dus om een tweetal avonden over het evangelie van de heerlijkheid, maar vanavond specifiek over het evangelie van de heerlijkheid van Christus. We gaan ons richten op 2 Korinthiërs 4, want dat is de schriftplaats waar die uitdrukking gebezigd wordt. We zullen ons ook tot die tekst of passage beperken, met daarbij uiteraard de bijbehorende uitstapjes. De volgende keer gaat het zoals gezegd wederom over het evangelie van de heerlijkheid, maar dan naar aanleiding van een uitdrukking uit 1 Timotheüs 1 vers 11: het evangelie van de heerlijkheid van de gelukkige God. Dat is ook een prachtige uitdrukking en meer dan de moeite waard om daar een speciale avond aan te besteden, want daar zit zoveel aan vast.⟨/p> ⟨p>Maar goed, vanavond dus over het evangelie van de heerlijkheid van Christus. Zoals gezegd is dat een uitdrukking die we vinden in 2 Korinthiërs 4 vers 4. Voordat we aan dat vierde vers toekomen, is het wellicht nuttig om even iets te zeggen over wat direct aan dat vers, aan die specifieke uitdrukking, voorafgaat. Want elke tekst heeft een context, een samenhang waarin het staat, en zo’n tekst kun je alleen werkelijk recht verstaan wanneer je ook weet waar het over gaat. Niet alleen wie het zegt en aan wie het geschreven is, maar ook: wat is het thema, wat is het betoog? Goed, wat is er direct voorafgegaan?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="226" title="Speel af vanaf 03:46">▶ 03:46⟨/button> ⟨span>De Context: het Oude Verbond Der Letter Versus het Nieuwe Verbond⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Laten we instappen in hoofdstuk 3. In de eerste elf verzen heeft Paulus het over het nieuwe verbond. Hij plaatst het nieuwe verbond tegenover het oude verbond. Beide uitdrukkingen zijn overigens ontleend aan de Hebreeuwse Bijbel, om precies te zijn aan Jeremia 31. Maar Paulus vult dat op een paulinische manier in. Als een schriftgeleerde haalt hij oude en nieuwe schatten uit de Schrift en hij heeft het daarbij over dat nieuwe verbond van de Geest, de levendmakende Geest.⟨/p> ⟨p>Hij spreekt in dat verband over rechtvaardiging en hij plaatst dat – laat ik dat er nog even bij zeggen – tegenover het oude verbond. Dat nieuwe verbond is strikt genomen een verbond dat pas in de toekomst gesloten gaat worden met Israël. Het wordt met hetzelfde volk gesloten als waarmee ooit het oude verbond gesloten werd. Dat is nogal logisch, maar het is niet alleen logisch, het staat ook gewoon zwart-op-wit in Jeremia 31 vers 31; een makkelijk te onthouden vers.⟨/p> ⟨p>Dat nieuwe verbond staat dus tegenover het oude verbond, en het oude verbond wordt dan het verbond van de letter genoemd. De letters zijn gegrift op stenen tafelen, zo staat er in 2 Korinthe 3. Welnu, dat staat tegenover het nieuwe verbond van de Geest. Het oude verbond staat symbool voor vervloeking, daarentegen staat het nieuwe verbond voor rechtvaardiging. Het oude verbond ging gepaard met verdwijning; het was van voorbijgaande aard. Het nieuwe verbond daarentegen gaat gepaard met enorme heerlijkheid. Van heerlijkheid tot heerlijkheid, zo eindigt het hoofdstuk trouwens ook. In die eerste elf verzen benadert Paulus het nieuwe verbond en wat dat te maken heeft met zijn bediening, om vervolgens verder te gaan in de navolgende verzen van datzelfde hoofdstuk.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="370" title="Speel af vanaf 06:10">▶ 06:10⟨/button> ⟨span>De Verdwijnende Heerlijkheid en de Bedekking op Mozes' Aangezicht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Paulus spreekt over de bedekking op Mozes' aangezicht, een heel bijzonder thema dat ik nu alvast even aansnijd. Wanneer we straks instappen in 2 Korinthe 4, refereert Paulus daar namelijk opnieuw aan door te spreken over 'de bedekking'. Dat was een term, een sleutelwoord, dat hij juist ook uiteengezet had in hoofdstuk 3. Dus ik moet dit nu ook even voor het voetlicht brengen.⟨/p> ⟨p>U kent die geschiedenis wellicht: de stenen tafelen werden aan Mozes gegeven en we lezen dat Mozes met de stenen tafelen van de berg afkwam en het volk toesprak. Op het moment dat hij begint te spreken en zijn gezicht begint te stralen, doet hij een bedekking — een doek — voor zijn aangezicht. Meestal wordt er in de commentaren gezegd dat dit was omdat mensen die oogverblindende heerlijkheid niet zouden kunnen verdragen. Maar Paulus zegt dat dit helemaal niet waar is. Het was niet omdat ze niet zouden kunnen zien op die onvoorstelbare lichtglans; het punt was dat ze niet zouden zien op de verdwijnende lichtglans.⟨/p> ⟨p>Want op het moment dat Mozes begint te spreken, doet hij een doek op zijn aangezicht, terwijl die heerlijkheid en lichtglans langzamerhand weer van zijn aangezicht verdwijnt. En dat mochten ze niet zien. Ze mochten niet zien dat het verdween. Wat Paulus daar in zijn onderwijs aan koppelt, is dat de kinderen van Israël hun blik niet zouden slaan op heerlijkheid die toch zou verdwijnen. Dat was de gedachte. Het oude verbond was heerlijkheid, dat is waar, maar het was verdwijnende heerlijkheid. En daarop zouden ze hun blik niet gericht houden.⟨/p> ⟨p>Dat zien we in vers 13 tot en met 18, en Paulus plaatst dat dan tegenover de heerlijkheid van het nieuwe verbond, die niet verdwijnt omdat deze onvergankelijk is. Het meest karakteristieke verschil tussen het oude verbond en het nieuwe verbond — en dat is ook voor ons van wezenlijk belang — is dat bij het oude verbond de verplichtingen op de mens werden gelegd. Natuurlijk had God beloften gegeven, maar die waren gekoppeld aan de prestaties van de mens.⟨/p> ⟨p>In het nieuwe verbond is dat totaal anders. Lees het maar na in Jeremia 31, dan lees je een zevental keren dat God zegt: "Ik zal". Ik zal hun zonde geenszins meer gedenken, ik zal mijn wetten in hun harten en verstand schrijven en ik zal hun God zijn. Iedere keer is het: "Ik zal", en nooit: "Jullie moeten". Geen enkele verplichting wordt op de mens gelegd, of meer specifiek, bij Israël neergelegd. Vandaar ook dat het een onvergankelijk verbond is; daar kan niets mee misgaan. Het nieuwe verbond is in wezen louter belofte. God belooft, en daarom is het zo'n geweldige heerlijkheid, want daar kan niets misgaan. En dan, in hoofdstuk 4.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="597" title="Speel af vanaf 09:57">▶ 09:57⟨/button> ⟨span>Paulus' Bediening: Ongecamoufleerd de Waarheid Openbaren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Daar heeft Paulus het in de eerste twee verzen over zijn bediening van heerlijkheid. Dat loopt eigenlijk synchroon of parallel met het nieuwe verbond. Namelijk: ook onvoorwaardelijk, waarbij rechtvaardiging, geest en heerlijkheid zo’n grote rol spelen. Paulus’ bediening van heerlijkheid – u leest het met uw ene oog even mee in die eerste twee verzen. Ach, waarom zou ik het ook niet even voorlezen uit de MBG-vertaling? Dan zegt Paulus: "Daarom, nu wij deze bediening hebben van heerlijkheid, die ons door barmhartigheid is toevertrouwd, verliezen wij de moed niet." Nee, zo’n verbond, zo’n bediening, dat geeft de burger moed.⟨/p> ⟨p>Wij verliezen de moed niet, maar wij hebben verworpen alle schandelijke praktijken die het licht niet kunnen zien, daar wij niet in sluwheid omgaan of het woord van God vervalsen, maar de waarheid aan het licht brengen en zo bij elk menselijk geweten onze eigen aanbeveling zijn voor het aangezicht of voor het oog van God. Paulus’ bediening van heerlijkheid camoufleert hij niet met schande. Hij zegt ook wat die schande dan is: dat is met sluwheid omgaan, met trucs. Hoeveel gebeurt dat niet? Dat mensen een boodschap doorgeven, maar dat daar allerlei trucs worden gebezigd om mensen – hoe zeggen ze dat in het Engels – in een 'yes set' te plaatsen en in ieder geval te manipuleren.⟨/p> ⟨p>Paulus deed dat niet en hij vervalste het woord ook niet. Hij hanteerde de Schriften – toen nog alleen uiteraard de Hebreeuwse Bijbel – maar hij vervalste dat woord niet. Dat is trouwens een mooi detail dat ik er even bij gezegd wil hebben: dat woord voor vervalsen heeft in het Grieks de gedachte van 'mixen'. Wij hebben daar een uitdrukking voor: water bij de wijn doen. Dan voeg je er iets aan toe, maar je verdunt de wijn. Wel, dat is vervalsen: er waardeloze elementen aan toevoegen. Het is je eigen gedachten of de traditie toevoegen aan dat wat er staat geschreven. Dat is het vervalsen van het woord.⟨/p> ⟨p>Maar Paulus camoufleert geen schande. Nee, wat hij doet, is waarheid openbaren. Dat is een prachtige tegenstelling. Het ene, camouflage, staat voor verbergen en dat staat tegenover het openbaren. En de schande staat tegenover de waarheid. Hij camoufleert niet zulke schandelijke dingen als bijvoorbeeld trucs gebruiken, sluwheid en het vervalsen van het woord. Nee, hij openbaart de waarheid. Dat wil zeggen: hij brengt de waarheid aan het licht.⟨/p> ⟨p>En dan zegt hij: "En zo bij elk menselijk geweten onze eigen aanbeveling zijn." Dat wil zeggen dat ieder die eerlijk is, ieder die gewoon zijn eigen geweten laat spreken, weet dat het waar is wat ik zeg en wat ik naar voren breng. Daar ging het Paulus om. Ik vind dat trouwens een schitterende insteek. Met zo’n instelling is die boodschap een aanbeveling voor dat wat hij naar voren brengt. Want het ging Paulus er niet om mooie verhalen te vertellen. In deze zelfde brief lees je een paar hoofdstukken later ook dat Paulus helemaal niet bekendstond als een goede spreker. Hij kwam ook niet met wijsheid van woorden, zoals in 1 Korinthe 1 en 2 staat. Hoewel Paulus zeer onderlegd was, een buitengewoon erudiet man, zegt hij dat hij in Korinthe niet kwam met een heleboel toeters en bellen, met mooie termen of filosofische beschouwingen.⟨/p> ⟨p>Nee, hij kwam met een hele stupide prediking. In onze vertaling staat dan dat zijn boodschap er één was van 'dwaasheid', maar het is gewoon een stupide boodschap: een houten paal waar iemand aan stierf. Dat is de boodschap waar alles uit voortvloeit. Als je het zo zegt, denken mensen: waar gaat dit over? Dat is belachelijk. Net zo belachelijk als wanneer je zegt dat God altijd zo werkt, zoals met een houten schip waarin dan acht zielen gered worden. Wie bedenkt zoiets? Zo kan ik nog wel even doorgaan.⟨/p> ⟨p>Hij openbaart de waarheid. Het ging dus niet om mooie woorden of om het mooi te vertellen; het ging erom dat het waar was. Paulus bracht ook geen pep-talk om mensen alleen maar te bemoedigen. Nou zou ik zomaar misverstaan kunnen worden, dus begrijp me goed: ik heb er niks op tegen dat mensen bemoedigd, vertroost en blij worden. Dat is prachtig. Maar dat gaat om de waarheid. Laat ik u dit zeggen: er is niks bemoedigender dan de waarheid. Vertel gewoon de waarheid over hoe het zit. Ik vind het ook niet belangrijk dat mensen zeggen dat het zo mooi is – hoewel het prachtig is – maar het gaat erom dat mensen zeggen: "Wat je gezegd hebt, klopt. Het is waar, het staat er inderdaad." Het staat niet alleen hier, maar het staat ook daar; er zijn vele getuigen die het bevestigen zodat het gewoon onomstotelijk is.⟨/p> ⟨p>Als het waar is, kijk, daar kun je van op aan. Daar kun je op staan. Dat heeft ook niks met gevoel te maken. Gevoelens gaan vandaag of morgen weer weg en dan zijn ze weer een tijdje verdwenen. Er is niks beweeglijker dan gevoel. Maar waarheid heeft te maken met wat je weet. Als je midden in de nacht wakker wordt en je bent hartstikke duf en je voelt misschien helemaal niks, dan weet je de dingen die je weet gewoon nog steeds. Dat verandert niet. Nou, dat is zo geweldig als je kunt zeggen, zoals Paulus ook zo vaak in zijn brieven zegt: "Wij weten." Niet "wij voelen" – misschien wel, maar misschien ook niet, dat is niet interessant. Wij weten, en hoe weten we dat? Gewoon, de waarheid staat zwart-op-wit en het is overal bevestigd. Dat is wat Paulus deed. Hij openbaart de waarheid en zo is die voor ieder menselijk geweten een aanbeveling.⟨/p> ⟨p>Dat is het moment om in te stappen in 2 Korinthe 4. Ik heb nu toch al wat gezegd over die voorgaande verzen, en dan zijn we nog niet eens in vers 4 aangekomen waar Paulus die uitdrukking bezigt van ons thema voor vanavond. Maar dan zegt hij in vers 3 dit: "Indien dan nog ons evangelie bedekt is..." Waarom zegt hij dat? Hij had juist in het voorgaande zo duidelijk uiteengezet dat zijn evangelie, het goede bericht wat hij doorgaf, niet bedekt is. Laten we nog even teruggaan naar 2 Korinthe 3. Daar had hij dit gezegd over het punt van de bedekking. Zijn boodschap, dat wat hij bracht, is onbedekt. Dan zegt hij in vers 12: "Nu wij zulke verwachting hebben, treden wij met volle vrijmoedigheid op." Geheel anders dan Mozes, die een bedekking voor zijn gelaat deed.⟨/p> ⟨p>Aan de ene kant heb je dus Paulus die zegt dat hij met volle vrijmoedigheid onbedekt naar voren brengt wat hij te melden heeft. Aan de andere kant heb je Mozes, die een bedekking voor zijn gelaat deed opdat de kinderen Israëls geen blik zouden slaan op het einde van hetgeen moest verdwijnen. Ik ga gauw verder, want anders blijf ik hier weer plakken. In vers 16 staat: "Maar telkens wanneer het zich tot de Heer bekeert..." Als u een Statenvertaling hebt, staat dat ook correct. Het is ook profetisch: als Israël zich bekeert, dan wordt de bedekking weggenomen. Heel veel rituelen bij Israël gaan daar ook over.⟨/p> ⟨p>Neem alleen al het allerbekendste ritueel, namelijk de besnijdenis. De besnijdenis is niets anders dan het wegnemen van een bedekking, namelijk de voorhuid. Het is een beeld van de besnijdenis des harten, wat trouwens ook een uitdrukking is die meer dan eens gebezigd wordt in de Hebreeuwse Bijbel. Dat wil zeggen dat de bedekking van het hart wordt weggenomen. Welnu, als het hart terugkeert tot de Heer – en dat geldt ook voor Israël als natie – dan wordt de bedekking weggenomen.⟨/p> ⟨p>Nu is het nog zo, en Paulus brengt dat in deze verzen ook naar voren, dat wanneer ze het Oude Testament lezen, er een bedekking op hun hart ligt. Ze kunnen nog zoveel expertise hebben en zoveel weet hebben van die Schriften, maar toch hebben ze geen benul van wat er werkelijk in staat. Dat is ook zo omdat God hun ogen heeft toegesloten. Trouwens, als je je ogen toegesloten hebt, heb je ook een bedekking, namelijk op je ogen. Maar dan wordt de bedekking weggenomen.⟨/p> ⟨p>Ik denk eraan: wat zal het zijn? Wat zal het zijn als straks Israël terugkeert tot de Heer? Niet alleen terugkeert in het land, nee, terugkeert naar de Heer en zij zullen zien wie Hij is. Dan gaan ook de Schriften open en zal die Hebreeuwse Bijbel gaan leven. Die ervaring hebben wij natuurlijk ook al, tenminste ik wel. Ik zie hier mensen zitten waarvan ik weet dat die dat duizendkoppig kunnen beamen. Zo geweldig, wat een leven, wat een kracht en wat een power zit er in die Hebreeuwse Bijbel!⟨/p> ⟨p>Ik denk eraan als straks Israël als natie hun eigen Schriften – want de woorden Gods zijn hen toevertrouwd – hun eigen Hebreeuwse Bijbel gaan ontdekken. 'Ontdekken' is een prachtig woord; dat wil zeggen dat de bedekking eraf wordt genomen. Wat zal er dan allemaal vrijkomen? Dan gaan de schatten vrijkomen waar we nu nog steeds geen idee van hebben.⟨/p> ⟨p>Goed, de bedekking wordt weggenomen. En dan nog vers 18: wij allen, zegt Paulus dan, die met een aangezicht waarop geen bedekking meer is, de heerlijkheid van de Heer weerspiegelen. Dat is ook zo mooi. Als je die heerlijkheid van de Heer ziet – de heerlijkheid, dat wil zeggen die lichtglans – wat gebeurt er dan? Dan ga je dat reflecteren. Dat heeft niets te maken met dingen die je moet gaan doen in de zin van een prestatie. Reflectie is geen prestatie. Dat is gewoon een kwestie van gericht zijn op. Zie je die heerlijkheid, dan zul je die heerlijkheid weerspiegelen. Geen twijfel mogelijk. Dat is geen kwestie van moeten, het kan niet anders. Zo werkt dat.⟨/p> ⟨p>Dat is trouwens ook een van de geweldige heerlijkheden van het nieuwe verbond. Men zal de ogen gericht hebben op de Heer, met als gevolg dat dat volle licht ook weerspiegeld wordt. Maar ook dan geldt weer: geen bedekking. Dus, nu gaan we weer even terug. Afgelopen week waren we in hoofdstuk 4, vers 3.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1412" title="Speel af vanaf 23:32">▶ 23:32⟨/button> ⟨span>Ons Evangelie Is Bedekt bij Hen Die Verloren Gaan⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Indien dan nog ons evangelie bedekt is... Hoezo bedekt? Ons evangelie is niet bedekt. Maar hoe komt het dan dat niet iedereen het ziet? Dat is dan de volgende vraag. Als het niet bedekt is, als het zo duidelijk uitgesproken wordt en zo klip-en-klaar verteld wordt, hoe kan het dan dat slechts enkelingen het zien? Laten we dat eens rustig beschouwen. Welke reacties roept het op? In de praktijk zijn het slechts enkelingen die het werkelijk zien. Hoe komt dat dan? Dan zou je denken dat het toch op de een of andere manier komt omdat het evangelie bedekt is. Nou ja, niet het evangelie is bedekt, maar hun ogen zijn bedekt. Laten we dat maar eens lezen, want zo is het inderdaad. Dan is het, zegt Paulus, bedekt bij hen die verloren gaan.⟨/p> ⟨p>"Verloren gaan." Ik geef u even de grammaticale kenmerken van dat woord. Dat doe ik niet om interessant te doen, maar om aan te geven hoe specifiek Paulus dit woord hier gebruikt. Dit is namelijk een onvoltooide handeling in de tegenwoordige tijd. Dat wil zeggen: deze mensen zijn bezig verloren te gaan. Hij zegt dus niet dat ze verloren zullen gaan; nee, ze zijn op dit moment aan het verloren gaan. Dat staat trouwens ook zo in de Nederlandse vertaling. Wat ik nu zeg is dus helemaal geen kritiek op de NBG-vertaling, want die geeft het in principe perfect aan door te zeggen dat het bedekt is bij hen die verloren gaan. Niet die verloren zullen gaan, maar die verloren gaan; die dus bezig zijn verloren te gaan.⟨/p> ⟨p>Daar wilde ik het vervolgens met u over hebben, Francis, want dat is een mooie springplank. In dit specifieke Griekse woord zit veel diepte. Het wordt op nogal wat verschillende wijzen weergegeven in alleen al de NBG-vertaling, de vertaling die ik zelf altijd gebruik. De meest primaire betekenis van dat woord is "omkomen". Denk bijvoorbeeld aan dat schip waar Paulus op voer in Handelingen 27, op weg naar Rome. Dat schip kwam om; het ging verloren, zoals wij dat woord "verloren gaan" ook wel gebruiken. Het komt om, het vergaat of men verliest het. Een schip kan ook vergaan of men kan iets verliezen. Het begrip is breed genoeg om al deze woorden te omvatten.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1605" title="Speel af vanaf 26:45">▶ 26:45⟨/button> ⟨span>De Bijbelse Betekenis van Verloren Gaan en Gevonden Worden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar als ik het heb over verliezen, denk ik vooral aan die bekende gelijkenissen uit Lukas 15. Je weet wel: van het verloren schaap, de verloren penning en de verloren zoon. Daar wordt overal ditzelfde Griekse woord gebruikt. Daar wil ik nog een punt aan vastknopen, want dat vind ik erg mooi. Het gaat er namelijk niet zozeer om hoe erg het is voor het verlorene; nee, het gaat erom dat de eigenaar iets kwijt is. De herder had honderd schapen en hij is er één kwijt. Voor wie was dat erg? Je kunt zeggen: "Dat was erg voor dat schaapje." Dat kan wel zo zijn, maar het idee is dat het verloren is, de herder is zijn schaapje kwijt. Dat is het idee.⟨/p> ⟨p>Hetzelfde verhaal geldt voor dat penninkje, dan wordt het verhaal nog simpeler. Is dat zo erg voor het penninkje? Nee, dat denkt helemaal niets en dat voelt helemaal niets. En toch is het verloren. Waarom? Wel, die vrouw had een bezit en dat is ze kwijt. Het hele idee in al die gelijkenissen van Lukas 15 is dat het het belang van de eigenaar is om dat verloren bezit weer te vinden. Daarom ging die herder net zolang zoeken totdat hij het gevonden had. Het was zijn bezit dat hij kwijt was en dus zocht hij net zolang tot hij het vond. En wiens feestje was het toen hij het gevonden had? Ja, zijn feestje dus, als ik het even zo mag zeggen. Maar daar komt het toch wel op neer. Het is de eer van die herder om dat schaapje te zoeken en te vinden.⟨/p> ⟨p>Er was ooit een predikant – ik kan het niet nalaten om het even te vertellen – die jaren geleden in de EO-visie een artikel schreef over Lukas 15 vers 4, waar ik het nu dus ook over heb. Dat was wel mooi, want hij troostte ouders waarvan de kinderen een heel andere weg inslaan en het kerkenpad verlaten, laat ik het zo maar even zeggen. Die ouders zijn daar verdrietig om en toen schreef deze predikant – en ik kan u wel verklappen dat dit dominee Van 't Veer was, de toenmalige voorzitter van de Evangelische Omroep – een meditatie naar aanleiding van Lukas 15 vers 4. Er stond boven: "En de herder zocht het schaapje." De troost die dominee Van 't Veer aan zijn lezers meegaf, was: "Mensen, je kunt je wel zorgen maken over je kind, maar weet dan dit: er is een herder die het schaapje zoekt."⟨/p> ⟨p>Ik vond het heel vreemd hoe hij die meditatie afsloot, dus ik heb hem teruggeschreven: "Waarom doet u dat op deze manier?" Die tekst was namelijk incompleet weergegeven. Er staat dat die herder het schaapje zocht totdat hij het gevonden had. Met andere woorden: succes verzekerd. Ik schreef: "Als u ouders werkelijk troost wilt geven, dan had u dat erbij moeten zeggen." En weet u wat ik als korte reactie kreeg? "Zoals u het naar voren brengt, zou ik het niet durven te zeggen." Ja, echt. Ik zou de brief zo kunnen overhandigen om te laten zien dat hij mij dat inderdaad zo terugschreef. Hij durfde het zo niet te zeggen. Dat is trouwens polyinterpretabel, want waarschijnlijk bedoelde hij: als ik dat ga vertellen, dan ben ik mijn baan kwijt, dan ben ik mijn baan verloren. Dan kom ik om.⟨/p> ⟨p>Maar dat is juist het punt. Dat je een zoekende herder hebt is mooi, maar dat is op zichzelf nog geen blijde boodschap. Nee, het is een blijde boodschap dat die herder zo lang zoekt met succes en dat hij het ook vindt. Kijk, dat vind ik een evangelie waar ik de boer mee op kan. Dat is een evangelie; het andere niet. Ja, dat vind ik geweldig. Het punt is dus de eer van die herder en de eer van de bezitter om het verlorene te zoeken. Men zegt wel dat het zo erg is voor het verlorene. Dan zeg ik: dat kan, maar dat hoeft helemaal niet.⟨/p> ⟨p>Ik wil nog wel even verdergaan, want hoe was het ook alweer met die gelijkenis van de verloren zoon? Daar eindigt Lukas 15 mee. Wanneer was die zoon verloren? Toen hij bij de varkens zat en wenste dat hij weer thuis was? Nee, die zoon was al verloren toen hij het geweldig had daar in het buitenland, feesten vierde en zijn vermogen met vrouwen doorbracht – zo staat het er geloof ik. Hij had het perfect naar zijn zin, maar hij was verloren. Hoezo? Omdat hij het zo erg had? Nee, die vader was hem kwijt. Dat was het. Die vader was zijn zoon kwijt. En die vader zag hem al... nou ja, u weet hoe het afloopt. Goed hè?⟨/p> ⟨p>Want in de Bijbel wordt het verlorene altijd weer gevonden. Ik vertelde dat laatst nog ergens op internet en toen kreeg ik een hoop boze reacties. Maar ik vind dat zo simpel redeneren. Het is heel eenvoudig: in de Bijbel wordt het verlorene altijd weer gevonden, want we hebben een God die God is. Wat verloren is, dat vindt Hij weer. Mensen zeggen dan: "Jullie geloven niet in verlorenheid." Daar geloven wij wel in. Wij geloven alleen dat al het verlorene weer gevonden wordt, op Zijn tijd en op Zijn wijze. Laat u nooit aanpraten dat we verlorenheid ontkennen of dat we dat niet geloven. Welnee. Het idee is niet dat we verlorenheid ontkennen, het punt is dat het nooit het laatste woord heeft. Al het verlorene wordt gevonden.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt dan: indien ons evangelie bedekt is, dan ligt dat niet aan het evangelie; het is bedekt bij hen die verloren gaan, die bezig zijn verloren te gaan. Wat zijn dat voor mensen? Dat zijn ongelovigen. Eigenlijk gaat de zin in het Grieks wat anders, want daar eindigt het mee. Dat wil zeggen: de niet-gelovenden. Wat is dat? Nou, dat je een boodschap niet gelooft. Ik weet dat mensen zeggen: "Dat kun je toch nooit weten, je kunt toch niet in iemands hart kijken." Maar wat denkt u waar Paulus aan dacht? Hoe wist Paulus nou wie gelovig was en wie niet? Ik vind dat niet zo moeilijk hoor.⟨/p> ⟨p>Je vertelt een boodschap, een heel simpel bericht, een goed bericht. Dan zijn er mensen die zeggen: "Wauw, geweldig! Amen!" Nou, dat is een gelovige. En dan zijn er mensen die zeggen: "Nee, dat geloof ik niet. Dat is te mooi om waar te wezen," of wat dan ook, "dat betwijfel ik." Nou, dat valt allemaal in deze categorie: niet geloven. Als je wilt weten of iemand een gelovige is, hoe kom je daar dan achter? Nou, vertel gewoon het evangelie en merk de reactie op die je daarop krijgt. Dan weet je: die gelooft wel en die gelooft niet. Dan moet je natuurlijk wel het evangelie vertellen hè. Een evangelie, een goed bericht. Het goede bericht van de heerlijkheid van Christus, om even in de terminologie van vanavond te blijven. Paulus heeft dat gedaan en het is een kwestie van opmerken, het vaststellen van de reacties. Er zijn mensen die zeggen "amen", dat is een gelovige. En er zijn mensen die zeggen "nee, niet amen", dat zijn de ongelovigen. Je kunt er heel moeilijk over doen, maar het is heel simpel als u het mij vraagt.⟨/p> ⟨p>Goed, ongelovigen, maar wie zijn dat dan? Daar heb ik al wat over gezegd, maar hij duidt dat nog wat nader aan. Wat is er met hen aan de hand? "Wier overleggingen..." Wier, dat is natuurlijk niet echt modern Nederlands meer, maar we begrijpen het allemaal wel. Van wie zijn de overleggingen? Dit Griekse woord betekent denkresultaat. Dat betekent – of wij zeggen dan – een bedenksel. Als je denkt en dat heeft een resultaat, dan heb je dus een bedenksel of een gedachte of, nog wat vrijer vertaald, een denkbeeld. Dat is het resultaat van denken. Wat zijn ongelovigen?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2208" title="Speel af vanaf 36:48">▶ 36:48⟨/button> ⟨span>De God van Deze Aion en de Systematisering van de Dwaling⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De God van deze aeon, wat is daar zo bijzonder aan? Dat staat vooral in tegenstelling met de toekomende aeon. Want zoals u weet, worden de toekomende aeonen geregeerd door Christus. Dat markeert precies het verschil tussen de tegenwoordige aeon en de toekomende aeon. De huidige aeon maakt plaats voor de toekomende wanneer Christus Zijn heerschappij zal opnemen. Hij zal heersen tot in de aeonen; niet alleen de duizend jaren, maar ook de aeon die daarop volgt. Dat zijn de toekomende aeonen.⟨/p> ⟨p>Deze huidige aeon kent echter ook een god, en deze aeon wordt een "boze aeon" genoemd. Die uitdrukking vindt u in Galaten 1 vers 4: de tegenwoordige boze aeon. In dit verband is Efeze 2 ook een prachtig gedeelte. Laten we dat vers eens wat nauwkeuriger bekijken. Paulus schrijft daar over de loop van deze wereld. De NBG-51 geeft het weer als "de loop", maar er staat gewoon "de aeon van deze wereld". Er zijn ook nog andere werelden of kosmossen; de Bijbel spreekt bijvoorbeeld over de toenmalige wereld die door het water verzwolgen is in de dagen van Noach. Maar deze kosmos heeft ook een aeon, en dat is een boze aeon. Paulus maakt dat nog wat preciezer: het is overeenkomstig de overste van de macht der lucht. Er is dus een autoriteit in de lucht, iets wat zich onttrekt aan onze waarneming. In de dagen van Paulus was dat nog niet eens zo bekend, maar met de huidige techniek weten we dat er in de lucht ontzettend veel boodschappen en denkbeelden gaande zijn. We worden gemanipuleerd "in de ether", zoals we dat noemen. Alles wat er in de lucht plaatsvindt aan boodschappen, daar is een autoriteit over. De Bijbel spreekt over autoriteiten, en daar is ook een chef van: de overste van de macht, van de autoriteit van de lucht. Dat wat zich aan onze ogen onttrekt, maar wat in de hemelse gewesten plaatsvindt, heeft het voor het zeggen in deze aeon.⟨/p> ⟨p>Het meest typerende hiervan is dat de waarheid verdraaid wordt. Waarom is deze aeon zo boos? Omdat de leugen regeert; de waarheid wordt verdraaid. Dat is waar de overste van de macht der lucht eigenlijk vanaf het begin al mee bezig is. In Johannes 8 wordt hij de vader van de leugen genoemd, de nachtvorst om het zo te zeggen. In deze wereld manipuleert hij het licht. Het is een grapje dat natuurlijk alleen in het Nederlands opgaat, maar hij is de overste van de macht der lucht en wat hij vanaf het begin doet, is de waarheid verdraaien of vraagtekens zetten achter dat wat God gesproken heeft: "God heeft zeker wel gezegd dat...?" Hij komt wel met de Schriften, maar hij verdraait ze altijd. Daar heeft hij het heel druk mee en u kunt wel raden wie hij daar vooral graag voor gebruikt: dat zijn de professionals, de theologen en alles wat er op de overige theologische faculteiten plaatsvindt.⟨/p> ⟨p>Er staat dat hij de overste is van de geest die thans werkzaam is. Het woord "geest" geeft al aan dat we het hebben over invloeden die je niet kunt tasten of zien, maar die er niettemin zijn. In de grondtekst wordt hier het woord voor "energie" gebruikt: een in-werkende kracht die werkzaam is in de zonen van de ongehoorzaamheid. Dit vers is een beschrijving van de tegenwoordige aeon en wat er allemaal gaande is in de wereld die gemanipuleerd wordt vanuit de eter. In Romeinen 1 lees je dat Paulus zegt dat de waarheid in ongerechtigheid ten onder wordt gehouden. De waarheid mag niet verteld worden. Dat geldt voor de Bijbelse waarheid, maar ik geloof dat het echt voor de waarheid in het algemeen geldt; het mag niet gehoord worden. Men zegt dan: "Je kunt toch de krant lezen?" Maar dat is precies wat ik bedoel. Je hebt wel een krant die "De Waarheid" heet, maar je kunt namelijk ook liegen dat het gedrukt staat. Dergelijke informatie is bovendien van zeer voorbijgaande aard; wat vandaag nog actueel is, ligt morgen bij het oud vuil of bij het oud papier.⟨/p> ⟨p>Dat is de god van deze aeon: hij manipuleert de bedenksels en de gedachten van de mensen. Deze god slaat hen met blindheid; letterlijk staat er dat hij verblindt. Nu weet u ook meteen waarom Paulus zegt dat ons evangelie bedekt is. De ogen zijn toegesloten en bedekt. Dat ligt niet aan de boodschap zelf, maar aan het feit dat men het niet ziet. De gedachten worden zodanig gemanipuleerd dat men het helemaal niet in de gaten heeft. Het heeft dus alles te maken met het denken. In Efeze 4 schrijft Paulus over invloeden van "allerlei wind van leer door het valse spel der mensen". Het gaat om de invloeden die er spelen; het is niet alleen maar een spel of een "wind van leer", wat overigens een mooie uitdrukking is. Het waait van alle kanten en het heeft te maken met hypes en mensen die daarin worden meegestuurd. Als je niet op het fundament staat, word je gemakkelijk meegenomen in de stroom van deze aeon, in die maalstroom van gedachten, meningen, opinies en opvattingen. Het is een gekkenhuis. Al die desinformatie is niets anders dan gemanipuleerde waarheid, zodat je niet meer weet waar het eigenlijk om gaat. Dat is deze aeon. Wees er goed van bewust wat er allemaal plaatsvindt: de waarheid wordt ten onder gehouden.⟨/p> ⟨p>Dit gebeurt heel subtiel en in sluwheid. Er staat dat dit tot dwaling verleidt, maar de Concordant Version geeft dat prachtig weer: "the systematizing of the deception", de systematisering van de dwaling. Het gebeurt dus niet zomaar "op zijn Jan Boerenfluitjes" of willekeurig. De dwaling en de deceptie vinden heel systematisch plaats. Het is ook geïnstitutionaliseerd, wat ook een vorm van systematiseren is. Men richt instituten en faculteiten op met mensen die professioneel alles goed kunnen beheren. De theologie kan namelijk ook gesystematiseerd worden; dat is een vak op de theologische faculteiten dat dogmatiek heet. Dat is de systematisering van de geloofsleer — of ongeloofsleer. Intelligente mensen zitten hierachter, want dit is geen kwestie van een gebrek aan intelligentie. Integendeel, de god van deze aeon is buitengewoon sluw en intelligent. Er zit een meesterbrein van misleiding achter, met geweldige betoogtrant en redeneringen, om mensen op het verkeerde spoor te zetten. Dat is de systematisering van de dwaling.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2891" title="Speel af vanaf 48:11">▶ 48:11⟨/button> ⟨span>Het Schijnsel van het Evangelie van de Heerlijkheid van Christus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Zodat zij het schijnsel niet ontwaren van vers 4: het evangelie van de heerlijkheid van Christus. Er staat letterlijk — als u een Statenvertaling hebt, staat het er heel letterlijk weergegeven: "opdat hen niet bestrale de verlichting van het evangelie der heerlijkheid van Christus." In de praktijk maakt het niet zo heel veel verschil, maar het idee is dus niet zozeer dat zij dat niet zien, maar dat het licht niet in hun ogen schijnt. Dat is namelijk toegedekt, opdat hen niet bestrale de verlichting. Je wordt verlicht als je de waarheid verneemt, meer specifiek de waarheid van wat God te melden heeft: het goede bericht. Die ongelovigen zijn verblind in hun bedenksels en die bedenksels zorgen ervoor dat wat hen voorgehouden wordt, het evangelie van de heerlijkheid van de Christus, niet bij hen binnenkomt. Welk goed bericht? Welk evangelie? Wel, het antwoord is: het evangelie van de heerlijkheid van de Christus.⟨/p> ⟨p>Dat zien ze niet. Hoe komt het dat ze dat niet zien? Omdat er denkbeelden zijn die hen voorgehouden worden, die het hun onmogelijk maken om dat schijnsel überhaupt maar te kunnen zien. Het is trouwens een schitterende uitdrukking. Letterlijk schitterend, stralend. Een schitterende uitdrukking: het evangelie van de heerlijkheid van de Christus. Let op, er staat hier ook weer een bepaald lidwoord: van ⟨em>de⟨/em> Christus. Het gaat niet om de mens, het gaat om Hem. Het gaat er ook niet om dat de mens behouden wordt, het gaat erom dat Hij een Behouder is. "Jullie prediken dat alle mensen behouden worden," is een verwijt dat ik wel eens hoor. Ja, maar zo zegt de Bijbel het niet. Hij is een Behouder van alle mensen. Hoort u het verschil? In het ene geval gaat het erom dat de mens behouden wordt. Dat is natuurlijk wel zo, want als Hij een Behouder is van allen, dan worden alle mensen behouden. Dat is wat de uitdrukking nu eenmaal betekent. Maar het accent ligt op Hem. Het gaat om Zijn heerlijkheid. Het is Zijn heerlijkheid dat Hij het verlorene weer vindt. Dat is Zijn glorie. Het gaat niet om de mens, het gaat om Hem. Het is een goed bericht en dus moet het met heerlijkheid verband houden; het is het evangelie van heerlijkheid. En wat is nou specifiek die heerlijkheid van de Christus? Daar gaan we het straks over hebben. Ik stel voor dat we eerst even een kopje koffie gaan drinken.⟨/p> ⟨p>Wij waren bij het hart van het thema aangekomen, vlak voor de pauze. Het was een hele lange aanloop vanavond: het evangelie van de heerlijkheid van de Christus. Waar gaat het goede bericht over? Wel, het antwoord is: over de heerlijkheid, de glorie van de Christus. En wat was de context? Het ging erom dat in deze aion een god bezig is die verblindt. Ik werd er trouwens ook nog even op gewezen dat het ook dé God is, de grote Plaatser, de ene God en Vader die dat doet. Maar dan moet je het eigenlijk nog anders zeggen, namelijk: Hij is het die alles in Zijn hand heeft. Bijvoorbeeld als je leest van Israël: "Hij gaf hun ogen om niet te zien en oren om niet te horen." Hij gebruikt daarvoor mensen en schepselen, maar ook zelfs de god van deze aion. Dat zijn middelen in Zijn hand zodat mensen het schijnsel niet ontwaren.⟨/p> ⟨p>Dus dat is geen tegenstelling. Hij is de God, en 'God' betekent een Plaatser. Maar Hij is dé Plaatser in de absolute zin; Hij plaatst alles. Dus ook die goden die er zijn. Voor ons nochtans is er maar één God, ook al zijn er goden in menigte en ook al heeft deze aion een overste, de god van deze aion. Dan toch is hij niets anders dan een dienstknecht van God; daar is geen ontkomen aan voor hem. Dat wil men niet graag horen, maar de waarheid brengen wij toch ook graag aan het licht. Er zijn denkbeelden die ervoor zorgen, bedenksels, die mensen ervan weerhouden om het schijnsel te zien. Dat is het idee: de verblinding voor het evangelie van de heerlijkheid van Christus. En laat ik u dit zeggen: er zijn heel wat van dat soort bedenksels die mensen blokkeren om het schijnsel, het licht te zien van het goede bericht van de heerlijkheid van Christus.⟨/p> ⟨p>Nu even wat specifieker: wat is het evangelie van de heerlijkheid van Christus? Wat is die heerlijkheid? Nou, daar kan ik heel veel over noemen. Ik kan het erover hebben dat Hij Koning is. Weet u trouwens, er is een tekst in Spreuken — ik kwam hem vandaag nog even tegen — waarin staat waar de heerlijkheid van een koning in gelegen is. Het staat ergens in Spreuken; vraag me niet welk hoofdstuk en welk vers, maar ik kwam het juist vandaag tegen. De heerlijkheid van een koning is gelegen in de veelheid van zijn volk; zo staat het waarschijnlijk in de vertaling. Hoe groter het volk, hoe groter die koning dus ook is. En dan denk ik: zoiets is, zoals dat netjes heet, ⟨em>mutatis mutandis⟨/em>. Dat geldt ook voor de Redder. Hoe groter die Redder is, hoe meer Hij redt, hoe groter de Redder is. En als Hij hen allen redt, dan is de heerlijkheid van Hem als Redder ultiem. En we hebben al vastgesteld: Hij zoekt het verlorene op net zolang totdat Hij het gevonden heeft. Dat is Zijn heerlijkheid, om maar wat te noemen. Maar ja, als we het daarover gaan hebben... de heerlijkheid van Christus is een veelomvattend onderwerp en Paulus doet niet anders in zijn brieven. Laten we wel weten: dat is de hele Schrift. Al die schijnwerpers komen op Zijn persoon terecht en op wat Zijn glorie is in alle opzichten. Maar nu even specifiek naar 2 Korinthe 4: wat is het evangelie van de heerlijkheid van Christus?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3344" title="Speel af vanaf 55:44">▶ 55:44⟨/button> ⟨span>De Heerlijkheid van Christus: Hij Is het Icoon van God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Oftewel, wat is die heerlijkheid van Christus? Wel, het antwoord staat erachter: Hij is de afbeelding van de God. Letterlijk dus. Laten we even de puntjes op de i zetten: er staat niet "het beeld Gods". Het bepaalde lidwoord staat dan precies voor het verkeerde woord. Het is niet "het beeld Gods", het is juist "beeld van de God". Ja, u zegt: "Van God? Nou ben je wel heel erg precies." Ja, we hebben het over de Schriften. Het is dé God. Het gaat er niet om dat Hij het beeld is, het gaat erom dat Hij beeld is van de God. De Ene, de echte. Dus niet de god van deze aion, dat is maar een sub-god die rekenen wij niet eens mee. Voor ons nochtans is er maar één God: de Vader. Als ik het zo zeg, dan zitten we meteen ook bij die heerlijkheid, want er is inderdaad maar één God, dé God. En wat is Christus? Wat is nou de glorie van Christus? Nou, het antwoord is: dat Hij beeld is van de God.⟨/p> ⟨p>In het Grieks staat hier het woordje ⟨em>eikoon⟨/em>. Dat hoef ik toch niet uit te leggen, want dat kennen we allemaal: een icoon. In het Engels zeggen ze ⟨em>icon⟨/em>. Wat is een icoon? Iets wat representeert. Laat ik gewoon een Bijbels voorbeeld geven; dat vind ik nog wel het allermooiste, maar ook het allermakkelijkste en het is ook het beste bewijs. In Matthäus 22 lees je dat er een aantal mensen bij Jezus komen met de vraag over belastinggeld. Of ze belasting zouden moeten betalen, ja of nee. Want ja, ze waren bezet gebied, dus het was omstreden. Heulden ze dan niet met de vijandige machten? Jezus – het was trouwens een strikvraag die Hem werd voorgelegd – vraagt een muntstukje op. Dan vraagt Hij aan hen: "Wiens beeltenis ziet gij daar?" Het was een Romeins muntstuk en op een Romeins muntstuk staat een icoon. Er staat exact hetzelfde Griekse woord als wat we hier dus tegenkomen. Hij zegt: "Wiens icoon is dit?" Het antwoord luidt: "Dat is de icoon van de keizer." Het beeld van de keizer. Je kunt zeggen: "Dat is de keizer," toch? Dat is de keizer. Maar dan moet ik erbij zeggen dat dit beeldspraak is. Dit is eigenlijk te simpel voor woorden, maar het niet verstaan hiervan leidt ook weer tot een gigantische theologische verwarring.⟨/p> ⟨p>Mensen zeggen: "Christus is God." En daar kun je nota bene teksten voor aanwijzen ook. Maar de verklaring is: het is beeldspraak. Hoe weet ik dat? Wel, dat is de glorie van Christus. De glorie van Christus is dat Hij het icoon is van de God. Is Hij God? Dat kun je zeggen, maar dat moet je wel zo zeggen: dat is beeldspraak. Bijvoorbeeld in Zacharië 14, daar lees je dat straks in de eindtijd alle volkeren zijn samengestroomd bij Jeruzalem. Dan zal het Joodse volk in de grootste benauwdheid de naam van Yahweh aanroepen. Dat doen ze nooit, maar dat zullen ze dan doen. En dan zal Hij verschijnen. Dan staat er ook: "De Here zal verschijnen en Zijn voeten zullen te dien dage op de Olijfberg staan." Maar wie denkt u dat dat is? Nou, dat is natuurlijk het icoon van God. Want God Zelf wordt namelijk per definitie nooit gezien. Johannes 1 zegt: "Niemand heeft ooit God gezien."⟨/p> ⟨p>Laten we nog eentje verder gaan. Er staat in Kolossensen 1 – ik heb het over de "Zoon van Gods liefde", dat is de uitdrukking in vers 13 trouwens: "Hij is het beeld". Ook hier staat niet zomaar "beeld", maar "het beeld". Maar Hij is icoon. Het gaat er niet om dat Hij hét icoon is; Hij is icoon van de God, de Onzichtbare. De vertaling zegt dan: "het beeld van de onzichtbare God". Nee, even precies: Hij is icoon van de God. En wie is die God? Wel, dat is de Onzichtbare. Niemand heeft ooit God gezien en voor zover Hij gezien wordt, dan is dat Zijn icoon. De discipelen vroegen: "Toon ons de Vader." En dan zegt de Heer Jezus: "Wie Mij gezien heeft, heeft de Vader gezien." Ook dat is weer beeldspraak, want Hij is niet de Vader, maar Hij representeert de Vader. Het is heel simpele beeldspraak, maar op het moment dat je dat niet ziet, kun je echt gigantisch de mist in gaan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3688" title="Speel af vanaf 01:01:28">▶ 01:01:28⟨/button> ⟨span>De Doctrine van de Drie-eenheid als Theologische Verblinding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En weet je wat je dan krijgt? Dan krijg je een hele doctrine van de drie-eenheid. Dan zeg je: "Oh, maar de Bijbel zegt dat er één God is, de Vader." Maar dat kan blijkbaar niet, want Jezus Christus wordt bij bepaalde gelegenheden ook God genoemd. Dus zijn er twee? Twee personen, en dan krijg je: één wezen, drie personen. Men spreekt over God de Vader en God de Zoon – allemaal terminologie en woorden van menselijke wijsheid. En hoe komt dat? Omdat men het evangelie van de heerlijkheid van Christus niet ziet. Men weet niet dat Hij de icoon is van de God. Als men dat zou weten, dan zou men dat soort doctrines niet bedenken.⟨/p> ⟨p>Maar die leerstellingen, die dogma's, die gesystematiseerde geloofsleer – of wat daarvoor door moet gaan – die weerhouden ervan om de heerlijkheid van Christus te zien. De heerlijkheid van Christus is dat Hij de icoon is van de onzienlijke God. De eerstgeborene, dat wil zeggen de eerste in rangorde van elk schepsel. Dat is weer een andere uitdrukking, dat parkeer ik nu even. Het gaat me nu uiteraard even om het feit dat Hij de icoon is van God. En dat is zo belangrijk. Er is maar één God: dé God. En God is de onzichtbare. Wie is Christus wel? Hij is de icoon van de God. Hij is dus niet God Zelf. Op het moment dat je zegt dat Hij God Zelf is, dan is God dus niet meer de Onzichtbare. Dan heb je ook niet één God de Vader, dan heb je meerdere goden.⟨/p> ⟨p>Dat is precies wat er elke keer gebeurt. Het is grappig, christenen zien dat niet. Ze zitten zo in dat web dat ze het niet eens inzien. Maar iedere buitenstaander weet het. Iedere buitenstaander kent deze leer van de drie-eenheid. Ik zag van de week een berichtje van De Speld – ik vind het eigenlijk te oneerbiedig om het hier vanaf het podium te vertellen – maar dat ging heel oneerbiedig over de Heilige Geest. Dat ging er helemaal van uit dat de drie-eenheid eigenlijk een soort goddelijke familie is met meerdere personen. Elke jood en elke moslim zegt: "Jullie christenen hebben meerdere goden." En ik zal je vertellen: ze hebben gelijk. Christenen zeggen dat ze monotheïsten zijn, maar het is niet waar. Er zijn meerdere goden. Het is alleen witgewassen; u weet hoe dat gaat. Het heeft een vrome dekmantel gekregen waardoor het niet direct meer zo opvalt, maar het is onmiskenbaar dat er meerdere personen zijn die allemaal aanspraak kunnen maken op God.⟨/p> ⟨p>Dan zeggen ze "God de Zoon", maar wat is dan nog de heerlijkheid van Christus? Kon God sterven? Dit raakt de meest elementaire waarheden van het evangelie: dat Christus stierf. Dat kan niet waar zijn als de leer van de drie-eenheid waar is. En als je mensen daarmee confronteert, geven ze geen antwoord en zeggen ze dat het een mysterie is. Ja, dat is ook een manier van witwassen, want dan kom je er niet meer achter. Je mag er namelijk niet over nadenken. Maar dan zie je: het is verblinding. Dat zeg ik helemaal niet om zulke mensen weg te moffelen of om te zeggen dat het domme mensen zijn. Het zijn zeer intelligente mensen die zich met deze dingen hebben beziggehouden, maar het is een gesystematiseerde leugen.⟨/p> ⟨p>Het is zelfs zo erg dat als je dit niet gelooft... In de vierde eeuw heeft het concilie van Nicaea dit zwart-op-wit vastgelegd: als je het niet gelooft, ben je geen christen. Zo staat het vast; alle orthodoxe kerken, of je nu rooms-katholiek of protestant bent, zijn gebaseerd op die belijdenissen van Nicaea. Echt waar. De eerste erkenning is die van de drie-eenheid. Maar het zorgt ervoor dat je niet meer de heerlijkheid van Christus ziet, namelijk dat Hij het beeld is van de God. Hoe kon God sterven? Want de consequentie is namelijk dat Christus niet echt stierf. Toch? Als Christus God was, stierf God dan? en die dagen dat Hij in het graf was, wie runde toen de schepping? Sorry dat ik het zo oneerbiedig zeg. U zegt: "Ja, dat was een andere God." Oh, dus toch meerdere goden? Ziet u wel? Het is verkapt polytheïsme en geen mens, geen theoloog is er die dit kan rechtbreien. En op het moment dat ze helemaal in de problemen komen, is het een mysterie. Ja, maar ze hebben het zelf bedacht! Het is niet zo dat de Bijbel zegt: "Zo zit het." Nee, men heeft het zelf zo bedacht. Dit zijn echt onvoorstelbare dingen.⟨/p> ⟨p>Trouwens, nog iets. Ik lees eventjes verder. Paulus zegt dan: "Wij prediken niet onszelf." Want niet onszelf herauten wij. Bij Paulus ging het niet om de mens; het ging ook niet om hemzelf als heraut. Iemand die heraut is, is een heraut – geen "herauter", dat is onzin. Ja, dankjewel. Want dat is het woord wat hij hier gebruikt: prediken, proclameren. Dat is wat een heraut doet. Hij proclameert, hij maakt iets bekend. Niet onszelf; dat is volstrekt onbelangrijk. Hij zegt: "Wij prediken Christus Jezus als Heer." Wat is de heerlijkheid, de glorie van Christus? Dat Hij de icoon is van God, de Onzichtbare. En die Christus Jezus is Heer.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4093" title="Speel af vanaf 01:08:13">▶ 01:08:13⟨/button> ⟨span>Jezus Is Heer: Door God uit de Doden Opgewekt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat is eigenlijk de kernbelijdenis van alles. Ik heb een paar schriftplaatsen genoteerd. In Handelingen 10 lees je dat Petrus dat zegt in het huis van Cornelius. In 1 Korinthe 12 vers 3 staat dat niemand kan zeggen: "Jezus is Heer" – kurios, dat wil zeggen de eigenaar van alles – dan door Gods Geest. Als u zegt: "Jezus is Heer", dan is dat Gods Geest. Trouwens, er komt een moment dat elke tong – niet de lippen, maar elke tong – dat van harte, van binnenuit, zal gaan belijden dat Jezus Heer is.⟨/p> ⟨p>In Romeinen 10 vers 9 staat: "Want indien gij met uw mond belijdt dat Jezus Heer is..." Wat betekent dat dan? Wel, Hij is eigenaar van alles, Heer van allen. Een paar verzen later lees je ook: Hij is kurios van allen. "...en met uw hart gelooft dat God Hem uit de doden heeft opgewekt, zult gij gered worden." Hieruit blijkt dus dat nog niet iedereen gered is. God is een Redder van alle mensen, maar slechts degenen die geloven, worden nu gered. Door geloof word je gered. Er komt een moment dat elke knie gaat buigen en elke tong dit zal gaan belijden, maar dat is de Bijbelse waarheid: gered door geloof. Niet op grond van geloof, maar op grond van genade. Dat is de grond. Maar door geloven, dat is het kanaal, het instrument waardoor God een mens redt.⟨/p> ⟨p>Maar het feit dat Jezus Heer is... wat betekent dat? Wel, God heeft Hem uit de doden opgewekt. God heeft Hem uit de doden opgewekt en daardoor is Hij kurios. Maar nu heb ik nog een vraag, even aansluitend bij waar we het net over hadden: dat Christus de heerlijkheid is en dat Hij het icoon van de God is. Mag u mij een antwoord geven? Nou ja, ik weet niet of u dat durft of u mij durft tegen te spreken. Daar hoeft u trouwens helemaal geen held voor te zijn hoor. Maar even gewoon: hoe zou je van harte kunnen geloven dat God Hem, Jezus, uit de doden heeft opgewekt als je gelooft dat Jezus zelf God is? Als Jezus zelf God was of is, kun je dan van harte geloven dat God Hem uit de doden heeft opgewekt? Nee, dat kan niet. Ten eerste kon Hij daar niet echt sterven, maar bovendien had Hij het ook niet nodig dat een ander Hem uit de doden zou moeten opwekken.⟨/p> ⟨p>Er zijn paasliederen waarvan de officiële versie zelfs zo luidt: "Hij steeg uit het graf." Dat lied "Daar juicht een toon, daar klinkt een stem"... de oorspronkelijke versie heb ik me laten vertellen. Ik zing hem graag, maar dan wel goed en betrouwbaar, want die andere versie is zo'n leugen. Het klinkt fel wat ik nu zeg en dat bedoel ik ook fel, maar het is zo'n subtiele leugen. Echt waar, een subtiele leugen. Als je zegt dat Jezus zelf God was, hoefde Hij helemaal niet uit de doden opgewekt te worden; dan kon Hij dat zelf wel. Wat ook al dwaasheid is, want dan kon Hij niet eens sterven. Dus u ziet, je loopt op alle mogelijke manieren vast. Maar het gaat er even om: dan zingt men: "Hij steeg het graf uit door eigen kracht, want Hij is God, bekleed met macht." Dat is logisch, ik begrijp dat mensen dat zeggen, maar daarmee heb je het hart uit het Evangelie gehaald.⟨/p> ⟨p>Het hart van het Evangelie is dat je gelooft dat Jezus Heer is. Dat wil zeggen dat je met je hart gelooft, met heel je hart zegt: "God heeft Hem uit de doden opgewekt." Maar als Hijzelf God was, dan had Hij dat helemaal niet nodig. Dan stond Hij op uit eigen kracht, precies wat ze ook zingen. Maar dan kun je dus nooit van harte dít geloven. Ziet u hoe elementair het is? Want hier praten we over gewoon zwart-wit: behouden of niet behouden. En wat ik er ook mee wil zeggen is: die god van deze aion weet heel goed wat hij doet hoor, door zulke leugens te bedenken die alom geaccepteerd zijn. Wat een succes om zulke dwaasheden te leren – sorry dat ik het zeg – dwaalleerstellingen, maar zo intelligent bewerkt en gesystematiseerd. Maar het blijft natuurlijk gesystematiseerde dwaling. Wat een concept, wat een brein, welk meesterbrein zit daarachter? Die zorgt ervoor om de essentie van het Evangelie van de heerlijkheid van Christus te verblinden. Nee, om mensen te verblinden zodat ze dat niet kunnen zien. Dan kun je dit niet meer zien. Dan kun je niet meer zien dat Hij het beeld Gods is, want dan is Hijzelf God. Dan kun je ook niet meer van harte geloven dat God Hem uit de doden heeft opgewekt. Hij steeg het graf uit door eigen kracht. En laat ik het anders zeggen: als God Hem niet had opgewekt, dan was Hij nu nog dood geweest.⟨/p> ⟨p>De waarheid is wat Paulus ook zegt in 1 Timotheüs 2: "Want er is één God en ook één Middelaar van God en mensen, de mens Christus Jezus, die Zichzelf gegeven heeft tot een losprijs voor allen." En ik ben hiertoe, zegt Paulus, gesteld als een apostel en leermeester van de natiën. Ik spreek de waarheid, geen leugen. Kortom, om deze dingen te vertellen: één God, één Middelaar, de mens Christus Jezus, een losprijs voor allen. Maar ziet u hoe ik nu in een paar zinnetjes allerlei doctrines, leerstellingen, dogmatieken en gesystematiseerde geloofsleer omverhaal? Het staat er haaks op. Ze blinderen; ze zorgen ervoor dat het Evangelie van de heerlijkheid van Christus niet gezien kan worden. Het is geen kwestie van intelligentie, het is een kwestie van verblinding. Het zorgt ervoor dat het niet gezien kan worden. Er zit heel veel aan vast.⟨/p> ⟨p>We praten dus vanavond over een schitterend onderwerp: de heerlijkheid van Christus. Wat is er geweldiger om over te spreken dan dit? Maar we spreken ook over de verblinding om ons heen. Laat je hier ook niet door inpakken. Ik zeg het vanavond heel zwart-wit, maar ik kan er niet aan ontkomen om het zo inderdaad naar voren te brengen. Het gaat er niet om mooie verhalen te vertellen. Ik vertel vanavond geen leuk verhaal, want u zegt misschien: "Tjonge, wat een verblinding dan zeg." Als u nu naar huis gaat en denkt: "Ik had niet gedacht dat de verblinding in onze christelijke wereld zo fataal was als het vanavond naar voren is gekomen", is dat gezellig? Nee, dat is geen gezellige boodschap. Maar ik vraag ook niet of u het leuk vond vanavond; nee, dat meen ik serieus. Ik vraag: is het waar of is het niet waar? Dat is de enige vraag die bepalend is. Of u het een gezellige avond vond, is totaal niet waar het om gaat. Is het waar of is het niet waar? Het Evangelie van de heerlijkheid van Christus, namelijk dat Hij het icoon van de God is.⟨/p> ⟨p>Ik ga nog even verder. Wij prediken niet onszelf, maar Christus Jezus als Heer. En onszelf, zegt Paulus dan, als uw dienaren, letterlijk als slaven van jullie. Dat is op zich een heel opmerkelijk woord, want meestal zegt hij dat hij een slaaf van Christus is. Maar hier zegt hij: "Ik ben een slaaf van jullie." Zijn hele boodschap was onderworpen; het ging niet om hemzelf, maar hij was volkomen ondergeschikt aan de belangen van de Korinthiërs om hen te dienen met de waarheid. Niet met hun sentiment, niet met hun gevoel, maar met de waarheid om Jezus' wil, letterlijk vanwege Jezus. Het feit dat hij hier niet zegt "Christus Jezus" komt omdat hij ook nu verwijst naar Hem die Zich onderwierp hier op aarde, in onderschikking en in vernedering. Want, zegt hij, de God die gesproken heeft – en ik kan een aantal plaatsen noemen waar dat zo staat – de God die gesproken heeft: "Licht schijne uit het duister." Letterlijk staat het zo in de Septuagint-versie van Job 37 vers 15. Andere verwijzingen staan ook in Genesis 1 vers 3, meteen al op de eerste bladzijde van de Bijbel: "Er zij licht." En Jesaja 9: "Het volk dat in donkerheid wandelt zal een groot licht zien." Licht uit de duisternis. Want ja, de God...⟨/p> ⟨p>Hij schept de duisternis, maar ook het licht. Jesaja 45 vers 7: de God die gesproken heeft dat er licht zou schijnen uit het duister, heeft het doen schijnen. Hier wordt een feit gesteld; het gaat er niet om dat het ooit gebeurd is, het gaat erom dat Hij het dóét schijnen in onze harten.⟨/p> ⟨p>Dit is om ons te verlichten met de kennis. Letterlijk staat er: "met het oog op de verlichting van de kennis". Die kennis wordt in het licht gesteld. Welke kennis dat precies is, volgt in de volgende zin, maar de essentie is dat de kennis in het licht wordt gesteld. Dat is waar het Paulus om ging. Inderdaad, de fakkel van de waarheid zou stralen om te verlichten met de kennis.⟨/p> ⟨p>Nu zijn we eigenlijk weer bij dezelfde waarheid die we ook in vers 4 al zagen: het evangelie van de heerlijkheid van de God, die de icoon is van de God. En hier staat: de kennis van de heerlijkheid van de God in het aangezicht van Jezus Christus. U ziet, in sommige vertalingen staat er "in het gezicht", maar in de grondtekst staat er: "in het aangezicht van Christus".⟨/p> ⟨p>Het is de God, en hoe kunnen we die heerlijkheid van God kennen? God is immers de Onzichtbare. Wel, die heerlijkheid straalt in het aangezicht van Christus, onbedekt. Dat is wat Paulus nu juist in al die voorgaande verzen en passages naar voren heeft gebracht. En dan is er nog één vers waar ik nog wat over wil zeggen. Paulus zegt dan het volgende, en het lijkt me een mooie wijze om deze overweging mee af te sluiten.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4830" title="Speel af vanaf 01:20:30">▶ 01:20:30⟨/button> ⟨span>Wij Hebben Deze Schat in Aarden Vaten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Maar wij," zegt Paulus dan, "hebben deze schat." En met die schat bedoelt hij deze heerlijkheid, deze kennis. Hij noemt het een schat. Het is licht, het is heerlijkheid; het is zo'n enorme schat. "Wij hebben deze schat," zegt hij, "in aarden vaten." Dat wil zeggen: in gebruiksvoorwerpen van aardewerk. Dat zijn dus gewoon kruiken. En die wil ik u niet onthouden, want er is een heel mooi gedeelte in de Bijbel dat daar ook letterlijk zo over spreekt: over licht in kruiken.⟨/p> ⟨p>Ik ken heel wat geschiedenissen in de Bijbel van aardevaten die gevuld moesten worden met water, waarna het wijn werd. Ik ken ook aardevaten die gevuld moesten worden met olie; er gebeurden altijd wonderlijke dingen mee. Maar denk ook aan de geschiedenis van Gideon. U weet, er moest eerst een selectie plaatsvinden onder het volk, want God wilde het leger niet te groot hebben. Er was een overmacht aan Midianieten en eerst werd het leger heel klein gemaakt. Waarom? Wel, de mens moest zwak zijn, zodat men nooit de overwinning zou gaan toeschrijven aan de militaire kracht of aan de mankracht van Israël. Nee, het leger moest teruggebracht worden tot driehonderd man. Een "Gideonsbende" noemen we dat dan.⟨/p> ⟨p>Kent u de details van die geschiedenis? Dan lees je wat er gebeurde. Ik ga niet het hele verhaal vertellen, want de tijd ontbreekt me, maar je leest dat Gideon iets doet. Hij verdeelde de driehonderd man in drie groepen en gaf hun allen horens en lege kruiken — aarden vaten dus. U weet waar de mens een beeld van is? Als Paulus zegt dat wij een schat in aarden vaten hebben, dan bedoelt hij gewoon dit lichaam. Dit is een aarden vat: breekbaar, maar ook leeg en ijdel. Dat is niet negatief, dat is juist precies de bedoeling: dat je leeg bent van jezelf. Als je een kruik koopt, dan is het juist de bedoeling dat die leeg is, zodat de eigenaar hem kan vullen met water, met een bos bloemen of met wijn. Het gaat erom dat je een kruik koopt zodat de eigenaar hem voor zijn doeleinden gaat vullen.⟨/p> ⟨p>Gideon gaf hen dus horens en lege kruiken. De horens waren om op te blazen. Ze hadden lege kruiken in de hand met fakkels binnen in die kruiken. Fakkels, dat is dus licht. Als die aarden vaten eromheen zaten, dan zag je dat licht niet. Dus wat was de bedoeling? Om een lang verhaal kort te maken: midden in de nacht, in het pikkedonker, bliezen die driehonderd man op de horens. Dat heeft ook een prachtige profetische betekenis met het oog op de toekomst, maar laten we het nu even bekijken in het licht van 2 Korinthe 4.⟨/p> ⟨p>Toen zij op de horens bliezen, sloegen ze tegelijkertijd de kruiken stuk die ze in hun hand hadden. Dat was natuurlijk een hels lawaai, dat kunt u zich wel voorstellen. Maar doordat die aarden kruiken gebroken werden, kwam er iets vrij: licht! Wij denken vaak dat het allemaal zo belangrijk is wat we hier aan de buitenkant zien; we doen verschrikkelijk ons best om dat allemaal in stand te houden. In de Bijbel heeft het echter een heel ander oogmerk. In de geschiedenis van Gideon worden die aarden vaten gebroken, juist omdat het licht dan vrij zou komen.⟨/p> ⟨p>Midden in de nacht, hoe pikkedonker het ook was, overwon het licht. Het licht ging stralen. Hoe kon dat? Wel, omdat die aarden vaten braken. De overwinning werd behaald doordat de aarden vaten, die van zichzelf leeg en breekbaar waren, braken. Juist daardoor kwam het licht vrij. Paulus zou daar later nog een prachtig punt aan vastknopen. In 2 Korinthe 4 spreekt hij hierover, maar later in 2 Korinthe 12 zegt hij: "Ik ben zwak, maar Hij is machtig. Ik zal roemen in zwakheid, opdat juist Zijn kracht over mij zichtbaar wordt." Lees het maar na in 2 Korinthe 12: als ik zwak ben en breekbaar, dan is Hij machtig. Wat er dan gebeurt, kun je niet toeschrijven aan jezelf. Als jij gebroken wordt, gaat het licht van Hem stralen.⟨/p> ⟨p>"Wij hebben deze schat in aarden vaten," zegt Paulus, "zodat de kracht die alles te boven gaat — een overtreffende kracht — van God is en niet van ons." Dat wordt dan onmiskenbaar. Als jij dan zwak bent, wat dan nog? "Ik ben zo leeg." Nou, dat is mooi! Gefeliciteerd, want dan kun je gevuld worden. Ik weet wel iets waar je mee gevuld kunt worden: met licht, of met olie, of met water. Het komt allemaal op hetzelfde neer: het is een beeld van het Woord van God, van de waarheid. Dat zou klinken en aan het licht komen. Dat is de waarheid die inderdaad gesproken wordt, en dat is ook het verlichten van de kennis.⟨/p> ⟨p>Daar hebben we het vanavond over gehad. Ik hoop dat u één ding duidelijk is geworden — ik hoop natuurlijk dat er meer duidelijk is geworden, maar in elk geval dit: in het Evangelie gaat het om de heerlijkheid, niet van ons, maar van Hem. En Zijn heerlijkheid is dat Hij het beeld is, de icoon van de onzienlijke God. Die schat dragen wij in deze armtierige aarden vaten. Of dat nu mooi is of niet, dat maakt niet uit, want het gaat erom wat erin zit. Zullen we het daarbij laten voor vanavond?⟨/p>