⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Inleiding en Terugblik op 1 Korinthe 15⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dankjewel voor de inleiding, Arie. Het is met vrezen en beven dat ik nu begin; veel meer dan anders, want normaal gesproken valt het eigenlijk wel mee. Maar dat heeft te maken met het feit dat ik nogal verkouden ben. Ik hoop dat ik er een beetje goed doorheen kom vanavond. Hoe zei ik het zojuist? Het greep mij vanmiddag ineens plotseling en in hevige mate aan, zodat ik zelfs overwoog om vanavond te moeten afzeggen. Ik dacht: op deze manier kan ik niet met goed fatsoen een studie geven. Maar ik ben toch maar doorgegaan. Wie weet? In elk geval kent u nu de situatie, dus u zult mij wellicht eens een keer horen snotteren of hoesten. Vergeef het me. Tijdens het avondeten werd ik door mijn kinderen al vermaand: "U gaat altijd te laat naar bed toe." Zij wisten de diagnose dus al keurig bij mij te stellen. En het klopt trouwens wel, want ik ben de laatste week nogal laat naar bed gegaan — en niet alleen met oud en nieuw.⟨/p> ⟨p>Wij gaan verder met de Bijbelstudies, ook in 2015. Hoewel de Bijbelstudies over de eerste Korinthebrief inmiddels zo'n beetje hun einde naderen, want we hebben nog maar één hoofdstuk te bespreken, en dat is niet eens zo'n heel lang hoofdstuk. We hebben een groot aantal avonden gewijd aan het voorgaande hoofdstuk, 1 Korinthe 15, en daar heb ik ook helemaal geen spijt van. We hebben daar over Gods kalender gesproken. God heeft inderdaad een heel eigen kalender, zoals we die in het Oude Testament beschreven vinden, en daarin gaat het over 'de dag'. In wezen gaat het in 1 Korinthe 15 over de dag van de eerstelingsgarve: de dag dat Jezus Christus opstond uit de doden als de Eersteling. Dat was inderdaad op de dag van de eerstelingsgarven. Opmerkelijk genoeg is het zo dat wanneer je vanaf die dag vijftig dagen verder telt, je bij Pinksteren uitkomt. En waarachtig, daar heeft dit zestiende hoofdstuk het weer over. Daar zullen we het straks ongetwijfeld nog over hebben.⟨/p> ⟨p>Het is het laatste hoofdstuk en het is onmiskenbaar waarom men hier gekozen heeft voor een nieuwe indeling, want er begint hier inderdaad iets totaal nieuws. Hoofdstuk 15 is inhoudelijk afgesloten, in die zin dat het hele onderwerp van de opstanding, de levendmaking en alles wat ermee samenhangt is besproken. Nu begint Paulus met iets nieuws. In feite is dat zoals je dat in zoveel brieven aantreft; ik denk bijvoorbeeld aan Romeinen 16. Dat zijn ook zestien hoofdstukken, en dat hoofdstuk bevat nog wat groeten — heel veel groeten zelfs — en praktische dingen die afgehandeld moeten worden. Juist in zulke afsluitende hoofdstukken krijg je een prachtig doorkijkje en inkijkje in hoe het er in die dagen aan toe ging en hoe Paulus in de praktijk werkzaam was met het evangelie. Je ziet hoe het zijn beslag kreeg, juist in die praktische aanwijzingen die hij geeft, de dingen die geregeld moesten worden en de reisvoornemens zoals we die vooral in hoofdstuk 16 zullen zien. We vangen inderdaad met iets nieuws aan, en dat blijkt wel uit de manier waarop Paulus aanvangt met dit zestiende hoofdstuk.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="253" title="Speel af vanaf 04:13">▶ 04:13⟨/button> ⟨span>De Inzameling voor de Heiligen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Wat nu de inzameling voor de heiligen betreft," zegt hij. In het Grieks staat hier een woordje dat letterlijk 'aangaande' of 'omtrent' betekent: ⟨em>peri⟨/em>. Als je het heel letterlijk opvat, is het 'omtrent'. Dat is de manier waarop hij heel dikwijls nieuwe zaken aan de orde stelt. Het is dezelfde aanvang als eerder en het is inderdaad zo dat Paulus hier kennelijk over aangeschreven is. We zagen in hoofdstuk 7 vers 1 – dat is alweer een hele tijd geleden – dat hij dat hoofdstuk over het huwelijk en alles wat daarmee verband houdt, aanvangt met: "Wat nu de punten betreft waarover gij mij geschreven hebt." Daarna volgt een lang hoofdstuk waarin hij die vragen beantwoordt. Helaas geven de vertalers het iedere keer weer op een andere manier weer, zodat je dat als Bijbellezer niet direct herkent, maar hier staat weer dat Griekse woord ⟨em>peri⟨/em>: aangaande of omtrent.⟨/p> ⟨p>Hetzelfde zie je in hoofdstuk 8 vers 1. Dan zegt hij: "Wat het offervlees aangaat," of: "omtrent het offervlees." Weer diezelfde aanvang. Kennelijk is hij ook daarover benaderd, wellicht aangeschreven om die vraag te beantwoorden, en inderdaad gaat hoofdstuk 8 daar specifiek over. In hoofdstuk 12 zie je weer een soortgelijk fenomeen. Dan zegt hij: "Ten aanzien van...". U ziet, het wordt iedere keer weer op een andere manier vertaald, maar in het Grieks vangt het telkens aan met ditzelfde woord: ⟨em>peri⟨/em>, omtrent, aangaande. "Ten aanzien van de uitingen des geestes, broeders..." en dan weidt hij daar maar liefst drie hoofdstukken over uit: hoofdstuk 12, 13 en 14.⟨/p> ⟨p>In hoofdstuk 15 doet hij dat ook weer, hoewel dat hoofdstuk – zoals we zagen – een hoofdstuk op zich is. Het is het absolute hoogtepunt van de Korinthiërbrief, maar hij vangt het niet op die manier aan. Niet namelijk alsof hij hierover zou zijn aangeschreven; hem was iets ter ore gekomen, namelijk dat er een bewering circuleerde in de ⟨em>ecclesia⟨/em> van Korinthe. In elk geval zie je hier duidelijk een nieuw onderwerp dat hij ter sprake brengt: "Wat nu de inzameling voor de heiligen betreft." Deze inzameling die hij hier in dit hoofdstuk aan de orde stelt, brengt hij heel wat keren ter sprake, namelijk in Romeinen 15 en in de volgende brief aan de Korinthiërs, die hij binnen een jaar alweer zou schrijven. De tweede Korinthiërbrief is dus gewoon een vervolg; dat blijkt natuurlijk ook wel uit de benaming. Het is zelfs mogelijk dat we te maken hebben met diverse brieven die bij elkaar zijn gebracht, maar dat is een kwestie apart.⟨/p> ⟨p>In ieder geval gaat hij in 2 Korinthiërs 8 en 9 ook over die collecte, die inzameling, spreken. Het was een grootscheepse inzameling die Paulus op touw had gezet. Daar gaat hij hier nu verder over spreken. We weten inderdaad dat hij deze inzameling daadwerkelijk heeft gehouden en dat hij met al het geld naar Judea, meer specifiek naar Jeruzalem, is afgereisd om het daar af te dragen. Het is goed om eens wat verzen te lezen over wat hij daar elders over gezegd heeft. In Romeinen 15:25 zegt hij... U moet zich trouwens realiseren dat deze brieven – de Romeinenbrief, de eerste Korinthiërbrief en ook de Galatenbrief – allemaal in ongeveer dezelfde tijd zijn geschreven. Dat geldt in ieder geval voor de Romeinenbrief. Die is iets later geschreven, maar dat is allemaal mooi te traceren vanuit het boek Handelingen; je kunt het gewoon aanwijzen.⟨/p> ⟨p>Om even bij deze Korinthiërbrief te blijven: 1 Korinthiërs is geschreven in de tijd van Handelingen 19, toen hij in Efeze was. Dat zullen we straks ook nog zien. Maar goed, in Romeinen 15:25 zegt hij: "Maar thans ben ik op reis naar Jeruzalem." U ziet hier al dat dit inderdaad wat later is. In de eerste Korinthiërbrief is hij nog bezig die reis en de bijbehorende collecte te organiseren. "Maar thans," zegt hij in Romeinen 15, "ben ik op reis naar Jeruzalem ten dienste van de heiligen." Dat is in dit geval wat dubbelzinnig: het heilige volk. 'De heiligen' is in het algemeen de aanduiding voor degenen die geloven; ze zijn apart gezet, want dat is wat het woord 'heilig' betekent. Ik zeg 'dubbelzinnig' omdat het ook nog betrekking heeft op het volk van Israël, dat van nature al een apart gezet karakter heeft. Het is het heilige volk, een apart gezet volk.⟨/p> ⟨p>"Maar goed, thans ben ik op reis naar Jeruzalem ten dienste van de heiligen. Want Macedonië en Achaje hebben goedgevonden..." Paulus schrijft aan de Romeinen over Macedonië en over Achaje. Die hebben het goedgevonden een handreiking te doen aan de armen onder de heiligen te Jeruzalem. Laten we even het kaartje erbij nemen. Achaje is dit gedeelte van Griekenland. Hoe noemen ze dat tegenwoordig ook alweer? De Peloponnesos. Ja, zo was het. Wat een moeilijk woord. In elk geval, hier heb je dus de plaatsen Korinthe en Athene. Dat is allemaal Achaje. Daarboven heb je Macedonië, en dat loopt nog een heel eind door naar bijvoorbeeld Thessalonika en Filippi. Dat is allemaal nog Macedonië.⟨/p> ⟨p>Dus als Paulus in de Romeinenbrief schrijft over Macedonië – de streek met alle ⟨em>ecclesia's⟨/em> die daar zijn – en over Achaje, dan hebben zij goedgevonden een handreiking te doen aan de armen onder de heiligen te Jeruzalem. Ze hebben het immers goedgevonden. Vooral het 27e vers is heel opmerkelijk als het gaat om de motivatie waarom Paulus die collecte heeft georganiseerd. Zij in Macedonië en Achaje hebben het goedgevonden, "maar zijn het ook jegens hen verplicht. Want indien de heidenen" – de natiën – "aan hun" – dat wil zeggen de Joodse gelovigen – "geestelijke goederen deel hebben gekregen, behoren zij ook met hun stoffelijke goederen hen te dienen." Dit is een heel opmerkelijk motief dat Paulus hiervoor aandraagt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="718" title="Speel af vanaf 11:58">▶ 11:58⟨/button> ⟨span>Motief voor de Collecte: Deelhebben aan Geestelijke Goederen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het is voor Paulus ook een heel logisch verhaal. De natiën die delen in de geestelijke goederen van Israël... Ik bedoel, we hebben deel gekregen aan die goederen. Denk bijvoorbeeld aan Romeinen 3 vers 1. Wat is het voorrecht van de Jood? In de eerste plaats toch dit, zegt hij: hun zijn de woorden Gods toevertrouwd. Dat is het eerste geestelijke goed wat hen is gegeven. Daar hebben wij deel aan gekregen, aan die woorden Gods. Wij drinken daaruit, om het zo te zeggen, en wij hebben daar deel aan. Dat is ook ons geestelijk eigendom geworden. Wel, als wij deel hebben gekregen aan de geestelijke goederen van Israël, dan is het toch niet meer dan logisch om hen ook in het stoffelijke te voorzien daar waar dat nodig is. Zo motiveert Paulus dat hier in de Romeinenbrief.⟨/p> ⟨p>Ik zei al dat Paulus die collecten ook in de tweede Korinthebrief uitgebreid ter sprake brengt, in de hoofdstukken 8 en 9. Dan zegt hij in vers 2: "Ik weet van uw bereidvaardigheid" – de bereidvaardigheid van de Korinthiërs dus – "op grond waarvan ik bij de Macedoniërs over u roem dat Achaje sinds verleden jaar gereed staat en uw ijver heeft de meesten tot navolging geprikkeld." Dat wil zeggen dat het initiatief bij Korinthe begon. Daar werd zo enthousiast op gereageerd dat de Macedoniërs hen zijn nagevolgd en net zo goed hebben meegedaan. En nog veel meer trouwens; we zullen straks zien dat ook in Galatië, waar Paulus op doorreis was geweest en waar diverse ecclesia's waren, eveneens die inzameling heeft plaatsgevonden.⟨/p> ⟨p>En dan nog één: Galaten 2 vers 10. U weet het misschien niet, maar dan zeg ik het bij dezen even. Galaten 2 beschrijft die ontmoeting die Paulus daar heeft met de steunpilaren. Hij noemt ze daar bij name: Jakobus, Petrus en Johannes. Hij zegt dat zij onderkenden dat aan Paulus het evangelie van de voorhuid was toevertrouwd, zoals aan Petrus en die anderen het evangelie van de besnijdenis toevertrouwd was. Ze gaven elkaar de rechterhand der gemeenschap. Er was verschil en Paulus mocht ook veel meer zien, maar daar gaat het nu even niet om. Het gaat erom dat zij elkaar de rechterhand der gemeenschap gaven; dat staat in vers 9.⟨/p> ⟨p>In vers 10 wordt er iets bijgezegd, namelijk de afspraak die zij maken. Paulus zou zich richten tot de natiën en zij, Jakobus, Petrus en Johannes, zouden gaan naar de besnijdenis. De volgorde van die namen komt exact overeen met de wijze waarop ons Nieuwe Testament is ingedeeld, want na de brieven van Paulus krijg je vervolgens Jakobus, Petrus en Johannes. Dat is allemaal ontleend aan Galaten 2 vers 9. En dan staat er in vers 10 bij: "Alleen moesten wij de armen blijven gedenken." Dat was de afspraak; ze gaven elkaar 'de vijf van genade', maar Paulus moest de armen onder de besnijdenis blijven gedenken. Hoewel hij naar de natiën zou gaan, was de afspraak om de armen van de besnijdenis, de Joden onder het volk Israël, niet te vergeten. Paulus zegt: "Ik heb mij dan ook beijverd dat vooral te doen." Daar heeft hij niets te veel mee gezegd, want hij is daar inderdaad zeer uitgebreid mee bezig geweest. Hij heeft zich enorm beijverd om de armen onder Israël in Judea te gedenken.⟨/p> ⟨p>Die reis die hij dan gaat maken naar Jeruzalem, is inderdaad om aalmoezen te brengen. Wonderlijk genoeg wordt het echter een fatale reis voor Paulus. Fataal in die zin dat hij juist bij die gelegenheid, als hij in Jeruzalem arriveert met een hele delegatie – daarover straks trouwens nog meer – in no-time betrokken raakt bij een gigantische rel die rond hem ontstaat en hij gevangen genomen wordt. Dat leidt uiteindelijk tot zijn deportatie naar Rome. In Handelingen 24 vers 17 lees je inderdaad: "Na verloop van vele jaren," zo zegt Paulus dan zelf, "ben ik gekomen om aalmoezen voor mijn volk te brengen."⟨/p> ⟨p>Toen hij dat aan zijn volk bracht... weet u, ik ga me er niet over verontschuldigen dat ik die 'afwijking' heb, want ik ben er erg blij mee, maar ik denk nogal dubbelzinnig. Er zit altijd meer onder in het Woord van God; het heeft niet één, maar twee of drie, of vele dubbele bodems. Het volk was in armoede en hij gaat hen aalmoezen brengen, maar het volk was ook inderdaad in grote geestelijke armoede. Het loutere feit dat Paulus juist bij deze gelegenheid, terwijl hij deze handreiking doet, gevangen genomen wordt en dat er zoveel vijandschap en venijn bij het volk vrijkomt zodat hij gevangen gezet wordt, is veelzeggend. Dat zijn even een aantal opmerkingen die we elders aantreffen over die inzameling voor de heiligen. Het is volkomen duidelijk waar het over gaat en met welk doel, omdat Paulus daar zich gewoon uitgebreid over uitlaat.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1117" title="Speel af vanaf 18:37">▶ 18:37⟨/button> ⟨span>Het Voorbeeld van Galatië en het Wekelijks Opsparen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wat nu de inzameling voor de heiligen betreft: doet ook gij evenals ik het in de gemeenten, de ecclesia's van Galatië, geregeld heb. In de landstreek van Galatië waren dus meerdere ecclesia's. Trouwens, dat ben ik net vergeten te zeggen, ik weet eigenlijk niet of er nog een andere ecclesia hier in Achaia was. We weten van Korinthe en in Athene is Paulus uiteraard ook geweest. Dat is heel bekend; daar waren ook een aantal mensen die in geloof reageerden op het woord dat hij bracht, maar of daar ooit werkelijk een ecclesia ontstaan is, daar weten we niets van. Dus eigenlijk weet ik niet of er nog meer ecclesia's waren dan alleen in Korinthe.⟨/p> ⟨p>U vraagt naar Berea? Berea ligt naast Thessalonika, dat is hier ongeveer. Nee, dat is niet alleen Azië. Nee, dat ligt aan de noordkant van Macedonië. Ik heb nu even geen kaartje bij de hand, maar u weet vast wel waar Saloniki ligt. Dan weet u ook waar Berea ligt. Thessalonika of Saloniki; het huidige Saloniki is het vroegere Thessalonika. Dat klinkt erg Grieks, maar dat is het ook. Het zijn provincies, maar in de tijd van Alexander de Grote zijn het volgens mij ook wel landen geweest. Hij was een Macedoniër. In elk geval wordt er in deze tijd gesproken over de landstreken van Macedonië en Achaia, provincies dus. Maar goed, dat hangt er ook maar weer net vanaf in welke tijd je dat plaatst. Dat geldt in Nederland ook; we hebben hier ook het koninkrijk van de noordelijke Nederlanden en de zuidelijke Nederlanden gehad. Dat is allemaal zo flexibel in de tijd, nietwaar?⟨/p> ⟨p>Goed, "doet ook gij evenals ik het in de gemeenten van Galatië geregeld heb". Het is goed om ook de setting nog even in de gaten te houden. De Korinthebrief is namelijk geschreven vanuit Efeze. Ik gaf dat zojuist al even aan vanuit Handelingen 19. Dat is het mooie als je Schrift met Schrift vergelijkt, want dan wordt het plaatje gewoon helemaal compleet. Dan kun je dat precies traceren, hoe en wanneer dat alles gegaan is. Want we weten dat Paulus recentelijk, voordat hij in Efeze arriveerde, nog op doorreis was geweest in Galatië. En als u het niet geloven wilt: in Handelingen 18 vers 23 — ik heb er geen dia van, maar ik zal het even lezen — zie je hoe dat werkt. Toen hij daar een tijd lang geweest was, ging hij weer weg en doorreisde achtereenvolgens het land van Galatië en Frygië om al de discipelen te versterken, om dan vervolgens weer uiteindelijk in Efeze terecht te komen. Daar was hij kort daarvoor dus nog geweest. Dus als hij het hier heeft over die ecclesia's van Galatië, dan heeft hij dus ook al gesproken over de inzameling die hij voornemens was. Zij zouden het op dezelfde wijze doen als dat hij dat daar heeft voorgeschreven en geregeld.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1386" title="Speel af vanaf 23:06">▶ 23:06⟨/button> ⟨span>Eén Dag Der Sabbaten en Geven Naar Vermogen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Elke eerste dag der week. Letterlijk staat er: "elke één". Maar daar moet het woordje "dag" tussen. Dat heeft te maken met de grammaticale vormen, met mannelijke, vrouwelijke en onzijdige woorden. "Eén dag van Sabbat". Eigenlijk staat het woordje "eerste" er niet eens, en "week" ook niet. Er wordt gewoon gesproken over "Sabbat" in de tweede naamval: "van Sabbat". En ja, hoe komt men dan aan die vertaling "eerste dag van de week"? Nou, die is in ieder geval niet direct hiervan afgeleid. In het Grieks staat hier gewoon een heel ander woord of een heel ander begrip. De kanttekeningen geven dit anders zelden zo weer, behalve in verband met de opstanding. Ja, dat is het boeiende. Hoewel de uitdrukking hier iets anders is, wordt er iedere keer op die manier over gesproken. Als je in de evangeliën leest — Mattheüs 28, Lukas 24, Markus 16, Johannes 20 — dan zie je dat iedere keer wanneer de opstanding beschreven wordt, onze vertalingen spreken over "de eerste dag der week". Maar letterlijk staat er: "op één dag van de Sabbaten", of soms "de eerste van de Sabbaten".⟨/p> ⟨p>Volgens mij hebben we het daar een aantal weken geleden ook over gehad in verband met de eersteling. De Heer Jezus Christus is opgestaan als de eerstelingsgarve op de dag die genoemd wordt in de periode van de Sabbatentellingen. Dat is namelijk precies het punt: vanaf de dag van de eerstelingsgarven — dat kun je zo nalezen in het boek Leviticus — werd een schoof van de gersteoogst aangeboden aan de Here. Dat was daags na de Sabbat, en vervolgens moesten er zeven Sabbaten worden geteld tot de dag na de zevende Sabbat. Dat is de vijftigste dag, en dan krijg je Pinksteren. Die periode tussen Pasen en Pinksteren is de periode van de Sabbaten-telling. De uitdrukking "één der Sabbaten" houdt daarmee verband. Het was de eerste dag van die Sabbaten-telling dat Jezus opstond. Oftewel: het was de dag van de eerstelingsgarven. Dat laatste is zo markant; het was niet zomaar op een Sabbat of een zondag, nee, het was de dag van de eerstelingsschoof. Dat maakt het geestelijk, typologisch en profetisch zo significant — of om het deftig te zeggen: zo betekenisvol.⟨/p> ⟨p>De uitdrukking die hier gebezigd wordt, is vrijwel identiek. Anderen hebben erop gewezen dat het hier toch iets anders is, omdat er niet gesproken wordt over "Sabbaten", maar over "de Sabbat". Dat zou betekenen dat er hier gewoon sprake is van iets wekelijks, dus elke Sabbat. Nou, ik laat dat even voor wat het is. Het idee is in elk geval inderdaad: per week. Ik wil dat nu eventjes laten voor wat het is, ook in verband met de uitgebreide besprekingen die we daar voorheen al over hebben gehad. "Elke één dag van de Sabbat legge ieder naar vermogen thuis iets weg." Of letterlijk staat er: "wat hij maar voor voorspoed heeft". Dat is wat er eigenlijk staat. Naar de mate dat je voorspoed geniet, met dat in gedachte, leg je als regel elke Sabbat iets opzij.⟨/p> ⟨p>Wat ik prachtig vind om hierbij te memoreren, is dat Paulus niet spreekt over een richtbedrag. Hij zegt niet: "Jullie zouden allemaal zoveel moeten geven." Hij spreekt ook niet over een percentage of een tiende; dat doet hij nooit. We zullen daar nog op terugkomen, afhankelijk van waar we het de volgende keer of na de bespreking van de eerste Korinthebrief over gaan hebben. Daar is overigens nog inbreng mogelijk, dat zeg ik even tussendoor. Ja, daar moeten we het inderdaad nog eens over hebben: wat gaat het volgende Bijbelboek worden? Want het wordt ongetwijfeld weer een Bijbelboek. Gaan we verder met de tweede Korinthebrief? Op zich is dat wel logisch natuurlijk. Over de Filippenzenbrief zat ik zelf ook erg aan te denken, maar we kunnen nog alle kanten op, want er zijn nog vele opties.⟨/p> ⟨p>In elk geval spreekt Paulus dus inderdaad over geven naar vermogen, naar welvaart of voorspoed. Het is vooral zo: God heeft de blijmoedige gever lief. Het gaat helemaal niet om de grootte van de bijdrage, maar om de vreugde waarmee je geeft. Hier staat: "naar vermogen, naar voorspoed, leg thuis iets weg en spaar dit op." Er staat trouwens letterlijk: "bij zichzelf". Er wordt dus niet wekelijks een collecte gehouden. Nee, er wordt gewoon door ieder persoonlijk met die wekelijkse regelmaat iets opzijgelegd. En hij spare dit op, opdat niet eerst na mijn komst inzamelingen moeten gehouden worden. Dat wil zeggen: Paulus was voornemens om naar Korinthe toe te komen, maar hij zegt dat ze dit gewoon al wekelijks moeten doen, zodat het niet pas als hij arriveert nog eens een keertje op touw gezet moet worden. Je ziet ook dat hij daarmee aangeeft hoe belangrijk het voor hem is om deze inzameling te houden, zodat ze al zo'n lange tijd bezig zijn om vooral toch de armen daar in het land te gedenken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1830" title="Speel af vanaf 30:30">▶ 30:30⟨/button> ⟨span>Afgezanten voor de Collecte: Apostelen van de Ecclesia⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wanneer ik dan aangekomen ben – dat verstaan we met onze Nederlandse oren natuurlijk weer net iets anders. Wanneer ik gearriveerd ben, laat ik het zo zeggen, want dan kun je het niet dubbelzinnig opvatten. Wanneer ik ook maar zal arriveren, want dat hing er nog om; dat wist hij nog niet. Paulus had in deze verzen ook al gezegd dat hij naar Korinthe zou komen, maar wanneer dat precies zou zijn, hing er nog om.⟨/p> ⟨p>En dan zal ik hen die gij daarvoor geschikt acht met brieven zenden. Hoe luidt het Nederlandse spreekwoord? Wie betaalt, bepaalt. En dat is in dit geval ook heel redelijk. Als je een gift geeft, of in dit geval gezamenlijk giften geeft, dan zouden zij ook zelf degenen aanwijzen die met dat bedrag vervolgens naar het land zouden gaan. Paulus zegt erbij: ik zal ze met brieven zenden, aanbevelingsbrieven. Dat is een fenomeen dat we nogal eens een keer in het Nieuwe Testament aantreffen: door brieven zenden.⟨/p> ⟨p>In Handelingen 18 lees je daar ook al over. Het gaat daar over Achaje. Toen hij naar Achaje wilde oversteken, moedigden de broeders hem daartoe aan en schreven aan de discipelen dat zij hem vriendelijk moesten ontvangen. Ik zit me nu even af te vragen over wie het precies gaat... nou ja, laat maar even. In elk geval worden ook hier mensen gezonden die een aanbevelingsbrief meekrijgen. In 2 Korinthe 3 lees je ook: "Hebben wij soms, gelijk sommigen, aanbevelingsbrieven bij u of van u nodig?" Dat was namelijk een heel gebruikelijk gebaar. Als iemand heengezonden werd of een bepaalde missie kreeg, dan werd hij aanbevolen met een brief.⟨/p> ⟨p>Wel, dat is wat Paulus hier dus ter sprake brengt. En zijzelf mochten degenen aanwijzen die zij daarvoor competent achtten. Heel logisch. Trouwens, dat zeg ik er nu ook even bij – ik hoop dat ik het even snel kan vinden in 2 Korinthe 8 – dat waren afgevaardigden der gemeente. In 2 Korinthe 8 vers 23 lees je dat Paulus schrijft over Titus: hij is mijn medestander en mijn medewerker bij u. Anderzijds zijn onze broeders, die namelijk met dat gecollecteerde geld van die inzameling eropuit gaan, afgevaardigden der gemeenten en een eer van Christus. Maar weet u wat er letterlijk staat? Apostelen. Ze waren apostelen van de Ecclesia. Namelijk afgevaardigd; formeel waren zij eropuit gestuurd door de Ecclesia die hen had aangewezen om dat te vervullen.⟨/p> ⟨p>Bij ons heeft het woordje 'apostel' terecht een hele speciale klank, maar een apostel is een afgevaardigde. Alleen gaat het hier dus niet over apostelen van Christus; nee, het gaat hier over apostelen van de Ecclesia's. Die Ecclesia's hadden hen aangewezen en aangesteld om dat te doen. Een apostel van Christus is iemand met een hele formele autoriteit, dat wil zeggen: door Christus zelf, de Opgestane, aangewezen met een missie, afgevaardigd en eropuit gestuurd. Paulus was de laatste van die apostelen van Christus. Maar de mensen die dit zouden gaan doen en die met die collecten naar Jeruzalem zouden reizen, dat waren de apostelen. Dat is gewoon het Griekse woord wat daarvoor gebruikt wordt: apostelen, afgevaardigden van de Ecclesia.⟨/p> ⟨p>Om uw liefdegave... Ziet u wat hier staat? Genade. Om de genade van jullie naar Jeruzalem af te dragen of weg te brengen. Dat waren broeders die eropuit gestuurd werden om de genade van jullie weg te brengen. Het is met blijdschap gegeven. Genade heeft te maken met wat je geeft om niet, uit vreugde. Ja, aan de armen daar in Judea, in Jeruzalem. Zij kregen deel aan de genade en nu vervolgens mochten zij genade betonen aan Jeruzalem. Jammer eigenlijk dat ze het – ja, 'liefdegaven' is een mooi woord – maar het is jammer dat men het niet vertaald heeft met 'genade', want dat is wat er echt staat. Het is genade waarmee ze naar Jeruzalem afreisden.⟨/p> ⟨p>Er was trouwens nog een reden waarom dat zo in zijn werk ging. Er wordt hier dus gesproken over mensen die aangewezen zouden worden in Korinthe en de diverse plaatsen waar die inzameling gehouden werd. Zij zouden naar Jeruzalem afreizen. Waarom? Wel, het moesten mensen zijn die zijzelf daarvoor geschikt achtten, competent achtten. In 2 Korinthe 8 vers 20 en 21 lees je nog een nadere motivatie. Dan schrijft Paulus: "Hierdoor voorkomen wij verdachtmaking bij deze overvloedige opbrengst die door onze handen gaat. Want wij zijn bedacht op hetgeen behoorlijk is, niet alleen voor het oog des Heren, maar ook voor dat der mensen."⟨/p> ⟨p>Zodat er geen praatjes zouden gaan over datgene waarmee zij op reis zouden gaan. Hierdoor voorkomen wij verdachtmaking. Het geld wordt dus door de mensen zelf, door hen betrouwbaar geachte lieden, afgedragen naar Israël. Dat was natuurlijk ook om de band te versterken, maar hier wordt echt als expliciete reden genoemd om verdachtmaking te voorkomen. Je kunt je voorstellen dat, omdat die inzameling op zoveel plaatsen geschiedde en over zo’n lange tijd ook geregeld werd, het een overvloedige opbrengst was. Vandaar ook dat Paulus er erg aan gelegen was dat dit op een betrouwbare wijze, solide, zonder enige verdachtmaking daar naartoe ging en toegebracht zou worden. Niet alleen voor het oog des Heren – dat wil zeggen: de Heer weet dat het zuiver is – maar ook voor dat der mensen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2329" title="Speel af vanaf 38:49">▶ 38:49⟨/button> ⟨span>Paulus' Voornemen Om Via Macedonië te Reizen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dan brengt Paulus nog iets ter sprake. Hij zegt: "Mocht het echter van belang zijn" – of: waardevol, passend. Het is niet helemaal duidelijk wat hij hier precies mee bedoelt. Is het van belang voor jullie, Korinthiërs? Of voor mij? Of voor beide? Dat kan natuurlijk ook nog. Maar in ieder geval: mocht het van waarde of van belang zijn dat ik ook de reis maak, dan zullen zij die jullie aangewezen hebben om naar Jeruzalem te gaan, met mij meereizen.⟨/p> ⟨p>Op dit moment heeft Paulus dat besluit nog niet definitief genomen, maar kort daarna wel. Hier hangt het er nog om of Paulus zelf ook die reis zou maken. Hij houdt de mogelijkheid open: "Mocht het van belang zijn, dan doe ik dat." We weten echter dat hij kort hierna inderdaad het besluit heeft genomen: "Ik ga ook mee." Hoe weten we dat? Wel, uit Handelingen 19. U weet het, dat is het hoofdstuk waarin de periode wordt beschreven waarin Paulus deze brief schreef. Dan lees je in vers 21: "En toen dit alles voorbij was..." – en dat gaat over een grootse opwekking in Efeze, waar ik straks nog even op terugkom – "toen nam Paulus zich voor door Macedonië en Achaje naar Jeruzalem te reizen." Hier heeft Paulus zich dat inmiddels dus al voorgenomen om inderdaad ook zelf via deze landstreken naar Jeruzalem te reizen.⟨/p> ⟨p>En hij zegt dan: "Ik zal tot u komen wanneer ik Macedonië doorgereisd ben, want ik zal de reis door Macedonië doen." Kijk, op het kaartje is het te zien. Op mijn computerscherm is het iets helderder, maar u ziet wel waar het hier over gaat. Laten we het kaartje er even bij pakken: Filippi, Neapolis en ergens in deze streek ligt Thessalonica. Hij is dus zo gereisd door de landstreken van Galatië – u ziet Lystra, Ikonium, Antiochië en Derbe – en hij is nu hier in Efeze. Vervolgens zou Paulus naar Korinthe toe gaan, maar dat zou hij doen via Macedonië. "En ik zal tot u komen wanneer ik Macedonië doorgereisd ben, want ik zal de reis door Macedonië doen." Hij ging dus die kant op. Hij is inderdaad, zoals we in Handelingen lezen, vervolgens naar het noorden gereisd. Via deze plaatsen is hij ook nog langs Filippi gekomen en zo is hij in Achaje, of meer specifiek in Korinthe, gearriveerd om vervolgens ook weer die terugreis te maken. Maar dat was niet gepland; dat was vanwege een moordaanslag die gevreesd werd, waardoor hij niet rechtstreeks naar Jeruzalem voer.⟨/p> ⟨p>Als je al die memoires leest die Lucas heeft opgetekend, dan kom je er wel achter dat Paulus in de paar decennia dat hij zo actief is geweest, een zeer avontuurlijk leven heeft geleid. Dat was niet omdat hij zo'n avonturier was, maar omdat hij een man met een missie was, een strijder. Hij voerde ook een heilige jihad – mag ik het woord gebruiken of is dat te besmet? Ik zat er juist vandaag aan te denken: het is een heilige oorlog. In zekere zin gebruikt Paulus in het Nieuwe Testament heel strijdbaar taalgebruik, omdat wij strijders zijn. Paulus spreekt daar heel dikwijls over: we hebben een strijd, een heilige strijd. Alleen is dit niet een prediking van haat die dood en verderf zaait, maar een prediking van liefde en genade die leven en onvergankelijkheid zaait. Precies het tegenovergestelde dus. Geen dood en verderf, maar leven en onvergankelijkheid; daar hebben we het in heel 1 Korinthe 15 over gehad. Dat was de boodschap die hij uitdroeg. Hij offerde zichzelf niet op ten koste van velen, maar hij sprak over een offer ten bate van allen. Dit typeert het grote verschil tussen wat religie kan kapotmaken en wat het evangelie als goed bericht, als een blijde tijding, verspreidt en doorgeeft. Dat is een verschil van hemel en hel.⟨/p> ⟨p>Afijn, hij was dus voornemens om via Macedonië naar Korinthe te komen en hij zegt: "Dan zal ik mij mogelijk bij u langer ophouden, misschien wel de winter doorbrengen." Waarom de winter doorbrengen? Nou, omdat de winter sowieso al ongeschikt was om door te reizen, zeker voor de scheepvaart. Gedurende de winter werd er niet op zee gevaren en werden er geen grote reizen ondernomen. Ook over land was het in de winter niet zo geschikt om door het berglandschap te reizen. In elk geval zou hij de winter daar doorbrengen. Laat ik het nog even zo zeggen: Paulus bevindt zich nu in Efeze als hij deze brief schrijft. Hij zegt: "Ik kom naar jullie toe." We zullen straks in vers 8 zien dat hij zegt: "Ik blijf nog tot Pinksteren in Efeze." Pinksteren zal ergens in mei of juni vallen. En dan zou hij vervolgens de zomermaanden gebruiken voor de reis door Macedonië, om aan het eind van de zomer of in het najaar in Korinthe te arriveren. Daar zou hij dan blijven en misschien wel de winter doorbrengen. "Zodat gij mij ook kunt voorthelpen." Ik denk dan in elk geval in financieel en materieel opzicht, misschien ook met het oog op die reis naar Jeruzalem. In ieder geval: "Dan kunt gij mij voorthelpen wanneer ik weer verder reis, hoe en waar dan ook." Dat wist hij op dit moment nog niet precies, maar dit was Paulus' voornemen.⟨/p> ⟨p>U ziet, als je zo een hoofdstuk leest en vooral als je er een kaartje bij pakt en het vergelijkt met andere Schriftgedeelten en het boek Handelingen, dan krijg je een heel concreet beeld van wat er aan de hand was en wat er allemaal gebeurde. En ook hoe Paulus daarin gesupport werd door hen. Want, zegt hij: "Ik wil u thans niet in het voorbijgaan bezoeken, want ik hoop enige tijd bij u te blijven als de Heere het toestaat." ⟨em>Deo volente⟨/em> zeggen we dan: als God het wil. De Arabieren zeggen ⟨em>inshallah⟨/em>, en dat betekent trouwens hetzelfde, alleen is dat Arabisch. Je kunt wel allerlei plannen hebben, maar die moeten soms worden bijgesteld. Daar weten wij alles van; dat overkomt ons ook. In elk geval wilde Paulus graag langere tijd bij hen blijven, want er was ook nog het een en ander recht te zetten. Maar, zegt hij...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2877" title="Speel af vanaf 47:57">▶ 47:57⟨/button> ⟨span>Gods Kalender en de Typologie van Pinksteren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Op dit vers wees ik al eerder: "Ik zal nog tot Pinksteren te Efeze blijven." Pinksteren is het Griekse woord voor ⟨em>pentecost⟨/em>. In het Engels zeggen ze ook ⟨em>pentecost⟨/em>. Dat komt direct uit het Grieks en het betekent letterlijk 'vijftigste'. Ons woord 'pink' heeft daar trouwens ook weer mee te maken; onze vinger, de pink, is de vijfde vinger. In ieder geval heeft het te maken met de 'vijf', wat je in allerlei talen terugziet.⟨/p> ⟨p>Ik zal tot Pinksteren te Efeze blijven... Oh wacht, dat wou ik er ook nog even bij zeggen. We hebben gezien dat de eerstelingsgarven wijzen naar Pasen. Dat is een beetje de christelijke benaming daarvoor, maar het duidt op dezelfde tijd. In hoofdstuk 15 hebben we het over Pasen gehad en nu gaat het over Pinksteren. Pinksteren verwijst typologisch naar het werk van God tussen de eerste en de tweede komst van Christus. Hoe vertel ik dat nou even kort? Ik denk dat ik het eigenlijk heel goed kort kan zeggen.⟨/p> ⟨p>Nu hebben we het even over Gods kalender, zoals we die vinden in het boek Leviticus. Je hebt in hoofdzaak twee groepen feesten: de hoogtijden in de eerste maand en de hoogtijden in de zevende maand. De hoogtijden in de eerste maand zijn de dag van Pesach, waarop het lam geslacht werd, vervolgens de dag van de eerstelingsgarven en de week van de ongezuurde broden. Dat verwijst letterlijk naar de eerste komst van Christus. Naar Hem die geboren werd — op de tiende Nisan, maar dat even terzijde — naar Hem die stierf op de veertiende en vervolgens naar Degene die opstond op de dag van de eerstelingsgarve.⟨/p> ⟨p>Vervolgens heb je een groep hoogtijden in de zevende maand, beginnend met de dag van het Bazuingeschal op de eerste dag. Op de tiende is het Jom Kippoer, Grote Verzoendag. En vijf dagen later begint voor zeven dagen lang het Sukkot, oftewel het Loofhuttenfeest. Die drie hoogtijden hebben weer te maken met de tweede komst van Christus. Als je eenmaal het plaatje weet waar die dingen betrekking op hebben, wordt het volstrekt helder en vergeet je het ook niet makkelijk meer. De eerste maand heeft te maken met de eerste komst van Christus; de zevende maand heeft in feite te maken met de vervulling van Zijn komst en met de tweede komst van Christus als de bazuin zal klinken, als Israël verzoend zal worden en als ook voor de volkerenwereld het grote Loofhuttenfeest zal aanbreken. Want daar heeft Sukkot vooral mee te maken.⟨/p> ⟨p>Nu heb ik dus zes hoogtijden genoemd: drie in de eerste maand en drie in de zevende maand. Maar dan heb ik één hoogtijd nog niet genoemd, en dat is wat daar precies tussenin ligt: namelijk het feest in de derde maand, Pinksteren. Sorry? "Nee, ik zat te denken of dat nog een offerfeest voor de heidenen was, of een dier dat... waarom is er daar geslacht? Omdat er één keer een vrouwelijk dier werd geslacht." Ja, nee, maar ik denk dat je nu in de war bent met de rode vaars. Die jonge rode koe die geslacht werd; dat moest inderdaad een vrouwtje zijn, heel uitzonderlijk. Maar goed, dat was trouwens geen speciale dag op de kalender, al was het wel op de derde dag.⟨/p> ⟨p>Later heeft Israël nog meer feesten op haar kalender gekregen, zoals het Poerimfeest in de dagen van Esther en het feest van de Inwijding, Chanoeka. Maar dat zijn later toegevoegde feesten. De originele kalender heeft hoogtijden in de eerste maand en hoogtijden in de zevende maand — eerste komst en tweede komst van Christus — en daartussenin ligt één hoogtijd: Pinksteren. Ik zou haast zeggen: kleur het plaatje nu verder zelf in, want dan begrijp je dat Pinksteren kennelijk verband heeft met dat wat er gebeurt tussen de eerste en de tweede komst van Christus. Namelijk de eerstelingen van de tarweoogst die nu verzameld worden. Dat is wat Pinksteren is: een oogstfeest. Zodat Pinksteren, lijkt mij, vrij duidelijk te maken heeft met het werk van God in onze dag, tussen de eerste en de tweede komst van Christus in.⟨/p> ⟨p>Paulus bevindt zich dus in Efeze en hij zegt: "Ik zal in ieder geval mijn werk voortzetten en tot Pinksteren te Efeze blijven." Daar was hij inmiddels al bijna twee jaar werkzaam. Dat weten we. Hij had gearbeid in Korinthe en vervolgens is hij — even met grove pennenstreken — in Efeze terechtgekomen, waar hij twee jaar werkzaam is geweest. Die periode van twee jaar speelt in het leven van Paulus een grote rol: hij was twee jaar gevangen in Caesarea, twee jaar gevangen in Rome en hij was twee jaar werkzaam in Efeze. Laten we dat nog eventjes lezen in Handelingen 19, om een kenschets te geven van zijn arbeid in Efeze.⟨/p> ⟨p>Paulus ging naar de synagoge en trad drie maanden lang vrijmoedig op om hen door besprekingen te overtuigen aangaande het Koninkrijk Gods. Maar toen sommigen verhard en ongehoorzaam bleven daar in die synagoge, en ten aanhoren van de menigte kwaad bleven spreken van 'de Weg' — een aanduiding van het geloof van het Evangelie — maakte hij zich van hen los. Hij maakte zich los van de synagoge en zonderde zijn discipelen af, terwijl hij dagelijks besprekingen hield in de gehoorzaal, de school van Tyrannus. Dit ging twee jaar lang zo voort. Die dagelijkse besprekingen in de school, losgemaakt van de synagoge, is ook allemaal heel typologisch hoor. Het wil zeggen dat Israël inmiddels terzijde gesteld is, en nu is hij daar buiten de synagoge om dagelijks zo actief met het houden van besprekingen. Dit ging twee jaar lang zo voort, zodat allen die in Azië woonden het Woord des Heren hoorden, zowel Joden als Grieken.⟨/p> ⟨p>Twee jaar is hij dus in Efeze geweest en nu is hij zo'n beetje aan het einde van die termijn. Als hij de Korinthebrief schrijft, is hij aan het einde van die periode en dan zegt hij: "Ik blijf nog tot Pinksteren daar in Efeze. Want," zegt hij, "mij is daar een grote en machtige deur geopend." Nou, wat dat betekent, daar stel ik voor dat we nog even aandacht aan geven, maar dat parkeren we voor na de pauze. Laten wij daarna de draad weer oppakken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3400" title="Speel af vanaf 56:40">▶ 56:40⟨/button> ⟨span>Een Grote en Machtige Deur Geopend in Efeze⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wij hadden het over Efeze, waar Paulus verbleef en vanwaaruit hij deze brief schreef. Hij zou, zoals we kort voor de pauze hebben gezien, in ieder geval tot Pinksteren in Efeze blijven. Want – en zo motiveert hij dat – mij is een grote, een mega (zoals wij dat ook in modern Nederlands zeggen, maar het is een Grieks woord), een grote en machtige deur geopend. U ziet, eigenlijk staat hier het woord waarvan ons woord 'energie' is afgeleid: werkzaam, inwerkzaam, effectief. Een effectieve, werkzame deur is geopend.⟨/p> ⟨p>Het idee daarbij is dat deze uitdrukking over deuren die opengaan wel vaker wordt gebezigd in het Nieuwe Testament. Zo’n uitdrukking heeft nauwelijks toelichting nodig, want je begrijpt meteen waar het over gaat: het vindt letterlijk ingang. Een grote, machtige deur. Dat wordt ook zo duidelijk als je dat tegen de achtergrond houdt van het boek Handelingen. Daar zie je dat er een heel lang hoofdstuk wordt gewijd aan Paulus' verblijf in Efeze en wat daar allemaal gebeurd is. Ik las zojuist nog een klein stukje waaruit bleek dat hij na drie maanden afstand neemt van de synagoge en vervolgens dagelijks besprekingen heeft in de school van Tyrannus. Een tweejarige bijbelschoolopleiding, zeg maar. Vervolgens lees je in Handelingen 19 dat allen die in Asia woonden het woord van de Heer hoorden, Joden zowel als Grieken. Er ging enorm veel gebeuren.⟨/p> ⟨p>Dat hebben ze geweten ook; zelfs in de commercie gingen ze dat erg voelen. En u weet: dan wordt het link. Demetrius de zilversmid – zegt die naam u wat? – zag zijn handel in afgodsbeelden en al die toestanden ineens slinken door alles wat er gebeurde als effect van Paulus' bediening daar. Toen is daar een enorme massabeweging ontstaan tegen Paulus. Maar hier spreekt hij nog over de grote en machtige deur die geopend is.⟨/p> ⟨p>Het is opmerkelijk – we weten dat ook uit Handelingen 19 – dat hij ook bevriend was met de oversten van Asia. Het was mij voorheen niet bekend; ik heb het nooit zo gelezen, maar toen ik de schriftplaats nog eens nakeek, dacht ik: wacht eens even. Ik leg het gewoon als vraag in uw midden; ik kan het niet direct bewijzen. Maar als hij zegt dat er een hele effectieve deur is geopend, zou dat te maken kunnen hebben met het feit dat hij daar op het hoogste niveau zijn bevriende contacten had met autoriteiten? Niet zozeer de instellingen, maar wel met individuen die op het hoogste niveau het voor het zeggen hadden. Want je leest in vers 31 van Handelingen 19 dat wanneer Paulus' leven in gevaar komt, er een aantal mensen zijn, enige van de oversten van Asia, die hem welgezind waren. Letterlijk staat daar het gewone Griekse woord voor vrienden; zij waren vrienden van hem. Zij namen het voor hem op en waarschuwen hem om niet naar het theater te gaan vanwege die enorme volkstoeloop.⟨/p> ⟨p>Het is een heel bekend theater als je nu naar Efeze gaat. Ik ben er zelf nooit geweest, maar ik ken het van plaatjes. Wie van u is er weleens geweest? En bent u toen ongetwijfeld ook in dat theater geweest? Een amfitheater, ja. Heel groots. Ik ben weleens in zo’n groot amfitheater uit de dagen van het Nieuwe Testament geweest, in Caesarea. De akoestiek daar is ongelooflijk; dat is zo knap in elkaar gezet. Als je daar fluistert... even terzijde: onze Joodse gids vroeg ons destijds om met de groep bovenin te gaan zitten. Hij ging beneden staan fluisteren en we hoorden gewoon wat hij zei. Dat is een enorme afstand, maar hij fluisterde en je hoorde heel goed wat hij zei. Een enorme akoestiek, natuurlijke versterking. In de schepping is totaal geen kracht nodig om iets te versterken; je hebt geen microfoon of geluidsversterkers nodig. Wel een behoorlijk theater, want er komt heel wat denkkracht bij kijken om zo’n theater in elkaar te zetten.⟨/p> ⟨p>In elk geval vindt daar zo’n vergadering plaats, een grote volksvergadering, en Paulus is daar het onderwerp van gesprek. Hij had zijn ingangen, zijn deuren. Er staat dat de oversten van Asia hem welgezind waren, maar letterlijk staat er dus dat het vrienden van hem waren. Paulus had zo zijn ingangen ook in dat opzicht. Bedoelt hij dat met een effectieve deur? Ik weet het niet, maar in elk geval gebeurde er in die twee jaar in Efeze heel, heel veel.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3828" title="Speel af vanaf 01:03:48">▶ 01:03:48⟨/button> ⟨span>Vele Tegenstanders en het Aionisch Gewicht van Heerlijkheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het is ook wel weer opmerkelijk, en dat hoort er gewoon bij: er zijn veel tegenstanders. Die twee gaan altijd hand in hand. Als er een deur geopend wordt, dan kun je er vergif op innemen dat daar enorm veel oppositie is. Lees het boek Handelingen maar eens. Dan zie je dat principe in elk hoofdstuk terug: er worden deuren geopend. In Efeze was dat zelfs heel extreem. De ingang die Paulus daar gehad heeft, is enorm geweest, maar tegelijkertijd was daar ook weer die oppositie, die tegenstand. Dat hoort er gewoon bij. Als je de boodschap doorgeeft en er gaat een deur open, dan is het een kenmerk van die open deur dat er heel veel tegenstand is.⟨/p> ⟨p>We lazen al eerder over die tegenstanders in Efeze, want wat hadden we gezien in 1 Korinthe 15 vers 32? Paulus zegt daar: "Indien ik te Efeze – waar hij zich dus bevond – naar de mens gesproken met wilde dieren gevochten heb, wat baat het mij?" Dit lag allemaal nog heel vers in zijn geheugen; het is gewoon een beestachtig gevecht geweest. Over strijd gesproken waarin Paulus verwikkeld was: hij heeft met beesten gevochten. Het ging toen over zijn motivatie. Wat voor voordelen had hij daarvan? Het punt was: indien er geen doden opgewekt worden, dan zou je het wel uit je hoofd laten om je op die manier in te zetten.⟨/p> ⟨p>Maar Paulus wist waar hij het voor deed. Hij had een missie. Hij wist dat het helemaal niet om dit leventje hier gaat, want dat stelt niks voor als je het naar waarde weet te schatten. Dit leven, dit korte verblijf van die paar decennia die wij zo verschrikkelijk belangrijk vinden... Waarom vinden we dat? Omdat we niks anders zien. Ik vind de vergelijking die ik ooit hoorde nog steeds zo mooi: dit leven hier is niet anders dan een zandkorreltje op een eindeloos strand. In feite is dat nog een hele magere vergelijking, want we hebben het over het onvergankelijke leven, terwijl wij denken dat dit hier zo belangrijk is. Maar dat is het niet.⟨/p> ⟨p>Paulus had daar zicht op. Hij zegt in de tweede Korinthebrief, in 2 Korinthe 4 vers 16: "Daarom verliezen wij de moed niet; maar al vervalt ook onze uiterlijke mens, nochtans wordt de innerlijke van dag tot dag vernieuwd." En nu komt het punt waarom ik erop wijs, want hij spreekt over "de lichte last der verdrukking". Hij noemt dat een lichte last. Waarom? Als je alles leest wat hij meemaakte, dan zouden wij zeggen: hoe speel je het klaar om zo optimistisch en gedreven verder te gaan? Maar Paulus wist hoe hij dat kon relativeren. Het woordje relativeren betekent letterlijk "in relatie brengen tot". Ons woord "betrekkelijk" heeft dezelfde betekenis: "in betrekking tot".⟨/p> ⟨p>Iets is een lichte last der verdrukking in vergelijking met... nou, laat ik het gewoon verder lezen: "...want de lichte last der verdrukking van een ogenblik" – zelfs al duurt het een aantal decennia, dan is dat een ogenblik – "bewerkt voor ons een alles verre te bovengaand aionisch gewicht van heerlijkheid, daar wij niet zien op het zichtbare, maar op het onzichtbare; want het zichtbare is tijdelijk – dat wil zeggen: voor het moment – maar het onzichtbare is aionisch."⟨/p> ⟨p>Kijk, dit is nu precies het geheim dat Paulus etaleert in zijn leven en in zijn brieven. Hij kon de verdrukking in relatie brengen met waar het echt om gaat, namelijk de aionen van heerlijkheid die nog gaan komen. Dat is zo alles verre te bovengaand; er staat letterlijk twee keer "overtreffend tot overtreffend". Een aionisch gewicht van heerlijkheid. Dat is de vergelijking. Als je de verdrukking die Paulus ondervond voor het evangelie ziet, dan is dat slechts licht. Het is bovendien maar een moment ten opzichte van dat aionisch gewicht van heerlijkheid, dat niet alleen in lengte zo enorm veel omvattender is, maar ook qua gewicht, kwalitatief bedoel ik. In Romeinen 8 zegt hij zelfs dat het niet eens waard is om ermee vergeleken te worden.⟨/p> ⟨p>Dat is echt relativeren. Dat wil niet zeggen dat je die verdrukking veronachtzaamt. Nee, je brengt het in relatie met het hogere en dan zie je de echte verhoudingen. Dan zie je het betrekkelijke ervan. Dat kun je alleen doen wanneer je weet wat er tegenover staat. Als je geen oog hebt voor het onzichtbare – dat wat je niet ziet, namelijk de aionen en die geweldige heerlijkheid – dan kun je niet relativeren. Maar als je ogen daarvoor geopend zijn, dan ga je het lijden voor het evangelie relativeren. Dan ga je de taal bezigen die Paulus hier gebruikt: "Het is een lichte last van verdrukking voor een ogenblik." Met Albert Einstein zeg ik: alles is relatief hier. Het is heel betrekkelijk, maar dan moet je wel weten in welke relatie je het moet brengen. De meerderheid van de mensen in onze wereld heeft daar geen idee van. Als dit alles is, dan kun je niet eens relativeren, want er is niets waar je het mee kunt vergelijken. Dit is dan alles waar we het mee moeten doen.⟨/p> ⟨p>Paulus wist echter waarom hij het deed. Hij had daar inderdaad een enorme strijd, hij heeft met wilde dieren en beesten gevochten, maar hij kende het geheim van het onvergankelijke leven. Dit is heel illustratief voor de tegenstand. Als je er meer over wilt weten, zou ik zeggen: lees Handelingen 19 eens in zijn totaliteit. Het is een lang hoofdstuk, maar dan weet je ook meteen waar Paulus het hier over heeft. Het is volkomen duidelijk: er is een machtige deur geopend, maar er zijn ook vele tegenstanders.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4388" title="Speel af vanaf 01:13:08">▶ 01:13:08⟨/button> ⟨span>De Komst en Aanbeveling van Timotheüs⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dan zegt hij nog in vers 10: "Wanneer Timotheüs komt..." Ja, die zou namelijk ook nog arriveren. Laten we het even op een rijtje zetten: Timotheüs was op dat moment al een jaar of vijf Paulus' medewerker. Je kunt zo’n tijdbalk ook zelf maken; hij was sinds Handelingen 16 bij hem. Je leest daar hoe Paulus hem ontmoet en hoe hij vervolgens Paulus' rechterhand wordt. Toen Paulus in Korinthe was gekomen en de ecclesia daar ontstond, was Timotheüs er ook bij. Je leest dat in Handelingen 18 vers 5. Even kijken hoe het er ook weer precies stond... O ja: "En toen Silas en Timotheüs uit Macedonië kwamen, wijdde Paulus zich geheel aan de prediking, waarin hij de Joden betuigde..." enzovoorts. Wat overigens weer strijd opleverde, maar dat weten we zo langzamerhand wel. Timotheüs had daar dus ook aan de wieg van die ecclesia gestaan.⟨/p> ⟨p>Hij was trouwens, dat weten we ook uit Handelingen 19, door Paulus gezonden via Macedonië. Vanuit Efeze was hij gezonden naar Korinthe en Paulus had zijn komst al een paar keer aangekondigd. In hoofdstuk 4 van deze brief hebben we het daar al eens over gehad. Dat is alweer een hele tijd geleden; de tijd is natuurlijk erg betrekkelijk. Toen lazen we in hoofdstuk 4 vers 17: "Juist hierom heb ik Timotheüs tot u gezonden." Eigenlijk staat er in de grondtekst een aorist. Dat wil zeggen: het gaat er niet om dat het al gebeurd is, maar hij zendt hem, ongeacht het tijdstip. "Juist hierom zend ik Timotheüs tot u, die mij een geliefd en trouw kind is in de Heer." Paulus noemt hem heel vaak in zijn brieven "mijn kind" of "mijn geliefd kind". Hij beschouwt hem als verwekt door de evangelieprediking. Timotheüs was ook een generatie jonger dan Paulus zelf.⟨/p> ⟨p>Wat zou die Timotheüs dan in Korinthe doen? Hij zal hen "mijn wegen in Christus Jezus" — een typisch paulinische uitdrukking — indachtig maken, zoals Paulus die overal in elke ecclesia leerde. Timotheüs was een medewerker die exact hetzelfde te melden had als wat Paulus vertelde; hij zou hen daaraan herinneren en hen doen terugdenken aan die wegen. Wanneer Timotheüs komt, zegt Paulus, zorg er dan voor dat hij niet afgeschrikt wordt.⟨/p> ⟨p>We krijgen in nogal wat passages de indruk — kijk het maar eens na in de brieven — dat Timotheüs een jonge kerel was, maar dat hij soms ook een wat timide indruk maakte. Paulus zegt in 2 Timotheüs 1 vers 7: "God heeft ons niet gegeven een geest van lafhartigheid..." Ed heeft gelijk, want er staat inderdaad lafhartigheid. "God heeft ons niet gegeven een geest van lafhartigheid, maar van kracht, van liefde en van bezonnenheid." Gezond verstand dus. "Schaam u dus niet voor het getuigenis van onze Heer. Wees mede bereid voor het evangelie te lijden in de kracht van God." Nou ja, Paulus kondigt Timotheüs' komst aan en zegt: zorg ervoor dat hij niet afgeschrikt wordt, want hij doet het werk des Heren, evenals ik.⟨/p> ⟨p>Dat "werk des Heren" kwamen we ook al tegen in het laatste vers van 1 Korinthe 15. Dat is het werk dat de Heer doet en waar Hij mensen in aanstelt, zodat de mensen Zijn werk doen. Hij doet dat werk door mensen heen. Wees dan standvastig, onwankelbaar, te allen tijde overvloedig in het werk van de Heer. Timotheüs was daar zeer actief in: het doorgeven van het goede bericht en alles wat daarmee verband houdt.⟨/p> ⟨p>Paulus vervolgt: "En laat niemand hem dan geringschatten." Het loutere feit dat Paulus dit nu zo zegt, geeft aan dat het gevaar niet denkbeeldig was. We weten ook dat Paulus dat letterlijk zo zegt tegen Timotheüs in 1 Timotheüs 4 vers 12: "Niemand schatte u gering om uw jeugdige leeftijd." Ik kan me zo voorstellen dat mensen dachten: "Wat zal dat jonge broekje ons nou eens vertellen?" Misscheiden dat Timotheüs dat zelf ook wel dacht, bescheiden als hij was. Juist dan is het Paulus die hem aanmoedigt en een por geeft: laat je niet geringschatten. Maar hij zegt het dus ook tegen de Korinthiërs: schat hem niet gering, maar word een voorbeeld van de gelovigen in woord, in wandel, in liefde, in geloof en in zuiverheid.⟨/p> ⟨p>"Helpt hem voort in vrede, opdat hij tot mij komen kan, want ik wacht op hem met de broeders." Hebt u het plaatje nog een beetje in gedachten? Paulus zou naar Korinthe toekomen, maar hij wachtte nu op Timotheüs, die eerst nog naar Korinthe zou gaan. Vervolgens zou Timotheüs door hen voortgeholpen worden en dan zou hij naar Efeze komen. Samen met Timotheüs zou Paulus dan vervolgens weer terugkeren. Paulus zegt: "Ik wacht op hem met de broeders." Dat kun je trouwens op twee manieren opvatten. Wachtte hij met de broeders op de komst van Timotheüs, of wachtte hij op Timotheüs die met de broeders zou komen? Snapt u hem nog? In de NBV is het waarschijnlijk wel duidelijk, maar hier zie je dat het op twee manieren op te vatten is. In elk geval wachtte Paulus op hem, daar in Efeze.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4887" title="Speel af vanaf 01:21:27">▶ 01:21:27⟨/button> ⟨span>Broeder Apollos en Huishoudelijke Mededelingen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En trouwens, zegt Paulus er dan nog bij wat broeder Apollos aangaat. Nou, die Apollos zijn we in de bespreking van de Korinthebrief ook al heel veel keren tegengekomen. Hoe was het ook weer? Weet u nog wie die Apollos was? We komen hem voor het eerst tegen in Handelingen 18. Laten we het maar eens lezen, Handelingen 18 vers 24: "En een zekere Jood, genaamd Apollos, geboortig uit Alexandria..." Hij kwam dus uit Egypte, uit die bekende kustplaats daar. Hij was een geleerd man, doorkneed in de Schriften. Hij kwam te Efeze en was ingelicht omtrent de weg des Heren. Vurig van geest sprak en leerde hij nauwkeurig hetgeen op Jezus betrekking had, ofschoon hij alleen wist van de doop van Johannes. Deze begon vrijmoedig op te treden in de synagoge. En toen Priscilla en Aquila — dat waren de medewerkers van Paulus — hem hoorden, namen zij hem tot zich en legden hem de weg Gods nauwkeuriger uit.⟨/p> ⟨p>Nou ja, en dan gaat Apollos vervolgens verder. In 1 Korinthe 3 vers 6 zegt Paulus iets veelzeggens. Als ik het goed tel, wordt de naam Apollos in deze brief een stuk of zeven keer genoemd. Waarom? Hoofdstuk 3 vers 6 is misschien wel het meest veelzeggende vers in dit verband. Paulus heeft de gemeente, de ekklesia, menselijkerwijs gesproken geplant. Paulus zegt daar: "Ik heb geplant en Apollos heeft begoten." Dat wil zeggen: die ekklesia is door zijn evangelieprediking ontstaan en geplant. Paulus is vervolgens weer verder gegaan — ik geloof na anderhalf jaar, als ik me niet vergis — en wie kwam er toen in Korinthe? Apollos. En hij heeft het werk van Paulus voortgezet. Apollos wordt door Paulus met grote achting genoemd, hoewel er in Korinthe een controverse was. Men zei daar: "Ik ben van Paulus", "Ik ben van Kefas" of "Ik ben van Apollos". Maar Paulus moest er niets van hebben, ook al noemt hij de naam van Apollos met grote hoogachting. Apollos was ook zeer bekwaam; hij werd nader ingelicht omtrent de weg des Heren. Dat wil zeggen dat het onderwijs dat de apostel Paulus gaf, hem ook eigen is geworden.⟨/p> ⟨p>We lezen ook inderdaad in Handelingen 19 vers 1: "En terwijl Apollos te Korinthe was, geschiedde het dat Paulus, na door de bovenlanden gereisd te zijn, in Efeze kwam." Ziet u? Toen Paulus in Efeze was, was Apollos in Korinthe. Paulus had daar in Korinthe de ekklesia geplant, en vervolgens was het Apollos die de ekklesia daar verder opbouwde en begoot, om even in agrarische termen te spreken. Laat ik de bespreking van dit vers nog even voltooien, dan gaan we de volgende keer verder met vers 13. Paulus schrijft dat hij Apollos herhaaldelijk heeft verzocht — letterlijk staat er vaak "aangemoedigd", ⟨em>parakaleo⟨/em>. Ik heb hem vaak aangemoedigd om met de broeders naar u toe te gaan. Want, daar moet ik ook nog even bij zeggen, weliswaar heeft Apollos dat begoten, maar ook hij is daar inmiddels weer weggegaan. Paulus schrijft echter: "Maar hij wenste bepaald niet nu te gaan." Dat staat er heel sterk: hij wilde totaal niet. Dat klinkt misschien negatief, maar het gaat er niet om dat hij totaal niet naar hen toe wilde gaan, maar hij wilde ⟨em>nu⟨/em> beslist niet. Hij had namelijk andere bezigheden en was niet in staat om dat op dit moment te doen. Hij wilde dat nu beslist niet, totaal niet. Maar het loutere feit dat hij nu niet wilde, was niet zomaar een kwestie van geen zin hebben. Nee, hij zal gaan zodra het hem gelegen komt, zodra hij daar de goede gelegenheid voor heeft.⟨/p> ⟨p>Nou, we konden nu verder gaan met vers 13, maar zoals gezegd stel ik voor dat we het hier voor nu bij laten. Dan hebben we voor de volgende keer nog een aantal verzen over, en dat lijkt me erg mooi en uitgekiend om daarmee de bespreking van de eerste Korinthebrief ook af te ronden. Dat zijn in totaal nog elf verzen, dat moet te doen zijn. Dus de volgende keer gaan wij verder in 1 Korinthe 16 vers 13. "Zo de Heer wil," zeggen we daar natuurlijk altijd bij, want je weet maar nooit. En ik moet inderdaad ook nog even vermelden dat de agenda is aangepast. Kijk maar eens even op de website. Het was voorheen wel eens een beetje complex, maar nu is het simpel: het is gewoon elke drie weken, dat is tenminste de planning tot aan het zomerseizoen. Over drie weken is het dus, gerekend vanaf vandaag de 8e, de 29e. Dat zou dan de datum zijn.⟨/p>