⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Het Hoogtepunt van de Korinthebrief en de Essentie van het Evangelie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hartelijk dank, Arie, voor de introductie. We gaan onze studie voortzetten in de Korinthebrief. We zijn inmiddels al een heel eind op streek; we hebben veertien hoofdstukken besproken in zevenentwintig avonden en zoals u ziet, is het vanavond de achtentwintigste avond. Inmiddels waren we gearriveerd in hoofdstuk 15, bij het vijfde vers.⟨/p> ⟨p>Ik heb wel eens eerder opgemerkt in deze studies dat het vijftiende hoofdstuk — en dat lijkt me niet zo moeilijk te verdedigen — niet alleen het eindpunt is van de Korinthebrief (waarbij we het naschrift in hoofdstuk 16 even niet meetellen), maar zonder enige twijfel ook het hoogtepunt. Feitelijk zou je kunnen zeggen dat de voorgaande veertien hoofdstukken één lange aanloop vormen om bij Paulus' eigenlijke punt aan te komen: het monumentale hoofdstuk over de levendmakende kracht van God. Hij zet dat schitterend uiteen.⟨/p> ⟨p>De aanleiding is overigens opmerkelijk. Eigenlijk ben ik ook blij met de rare toestanden die er destijds waren in de Ecclesia van Korinthe, want juist daardoor hebben wij nu zo'n geweldige brief tot onze beschikking. De aanleiding voor dit hoofdstuk is dat er in de gemeente van Korinthe sommigen onder hen waren die beweerden dat er geen opstanding van de doden is. Paulus was daarvan op de hoogte gebracht — of hij erover gelezen had of dat het hem ter ore was gekomen, weet ik niet — maar naar aanleiding van die bewering zet hij dit hoofdstuk uiteen.⟨/p> ⟨p>Het is een heel lang hoofdstuk. In de eerste elf verzen, en eigenlijk nog wel wat langer, zet hij niet alleen het historische feit neer. Hij beschrijft ook de hele impact van de opstanding, of de levendmaking zoals het ook wel genoemd wordt. Hij legt uit hoe ver dat gaat en hoe Christus daarin de basis en ook de eersteling is. Dat woord 'eersteling' suggereert al de garantie dat de rest zal volgen. Zoals de dood door Adam in de wereld is gekomen, zo is door Christus het Leven — met hoofdletters — aan het licht gekomen; het Leven dat de dood achter zich heeft gelaten. Zo verstrekkend als de daad van Adam is, zo verstrekkend en universeel is ook de daad van Christus en Zijn opstanding.⟨/p> ⟨p>Dit zijn de thema's die in dit hoofdstuk aan de orde komen en daar gaan we het ongetwijfeld nog over hebben. Ik ben werkelijk blij dat we nu het vijftiende hoofdstuk bespreken. Niet omdat ik de andere veertien hoofdstukken niet mooi vond, maar ik vind dit echt zo geweldig. Dit bepaalt je zo sterk bij waar het allemaal om gaat: dat Christus is opgestaan uit de doden. Dat is de essentie van het evangelie. Ik zeg: "als u het mij vraagt", maar ik zou het wat onbescheidener kunnen formuleren. Het is namelijk niet mijn woord, het is het woord van Paulus. Hij zegt dat dit is waar het allemaal om gaat; de rest is feitelijk een toelichting op dat gegeven.⟨/p> ⟨p>Laat ik nog even terugblikken op de voorgaande avond. Niet iedereen was daarbij van de partij, maar toen hebben we het gehad over het slot van hoofdstuk 14. Dat was in bepaalde opzichten spectaculair, omdat Paulus daar dingen aan de orde stelt die tegenwoordig niet bepaald gemeengoed meer zijn. We hebben vanaf vers 34 gesproken over de vrouwen die zouden zwijgen, maar ook meer in het algemeen over de orde die er zou zijn en het oogmerk van alle bedieningen: dat alles zou zijn tot opbouw en stichting.⟨/p> ⟨p>Zo kwamen we aan bij het begin van hoofdstuk 15, waar we in de eerste plaats een samenvatting van het evangelie vinden. In vers 3 zegt Paulus: "Voor alles heb ik u overgegeven". Dat is dus het eerste wat hij aan hen heeft meegedeeld. Het opmerkelijkste is dat hij daarbij het leven van Jezus volledig voorbijgaat. Daarmee probeer ik niet aan te geven dat Zijn leven niet van belang zou zijn, maar voor alles heeft hij hen overgegeven wat hij ook zelf ontvangen had: Christus is gestorven. Daar waar de evangeliën eindigen, daar begint het evangelie van Paulus: bij de dood van Christus, Zijn begrafenis — wat daarvoor noodzakelijk is — en de opstanding op de derde dag.⟨/p> ⟨p>"Voor alles heb ik u overgegeven hetgeen ik zelf ontvangen heb: Christus stierf voor onze zonden." We hebben toen al gezien dat dit heel universeel is. "Onze" betreft niet alleen de gelovigen, maar de gehele wereld, met dank aan de eerste brief van Johannes. Vervolgens: "Hij is begraven en ten derde dage opgewekt naar de Schriften." Dat is precies waar het allemaal om gaat: de opgewekte Christus. Waarom stierf Hij? Met dit hoofdstuk als basis durf ik rustig te zeggen: Hij stierf om te kunnen opstaan uit de doden. Hij is gestorven opdat Hij zou kunnen worden opgewekt, opdat daardoor onvergankelijk leven aan het licht zou komen — leven dat sterker is dan de dood.⟨/p> ⟨p>Dat alles was ook "naar de Schriften". Wat Paulus in dit hoofdstuk doet, moet je altijd zien tegen de achtergrond van de vragen die daar leefden. Sommigen ontkenden de opstanding van de doden, en Paulus zet daar tegenover dat die opstanding juist een volstrekt bewezen feit is, een historisch gegeven. Hij benadrukt tot driemaal toe dat het naar de Schriften is gebeurd. De mededelingen die hij deed — Hij stierf, werd begraven en werd op de derde dag opgewekt uit de doden — waren geen losse feiten. Het was conform dat wat al eeuwen of duizenden jaren stond opgetekend in de Schriften, de Tenach. Het is de vervulling van wat was aangegeven en beloofd in directe profetieën of in typologische gegevens.⟨/p> ⟨p>Ik weet niet meer precies of we er de vorige keer over hebben gesproken, maar als er staat dat Hij is opgewekt op de derde dag naar de Schriften, dan is dat veelzeggend. Als u een concordantie pakt en kijkt waar de frase "de derde dag" voorkomt in het Oude Testament, dan staat u verbaasd. U zult zien dat het altijd direct of indirect verband houdt met nieuw leven en opstanding uit de doden. Er zijn talloze voorbeelden van te geven. Ik heb ooit een bijbelstudieserie gegeven over die ene vraag: "Opgewekt ten derde dage naar de Schriften". Een geweldig onderwerp dat begint in Genesis 1. Bekend is natuurlijk ook de geschiedenis van Jona, die begraven lag in het graf van de zee en op de derde dag daaruit opkwam.⟨/p> ⟨p>Het wordt heel uitdrukkelijk aangegeven dat dit een type is; dat waren de woorden van de Heer zelf. Het was een type van wat Hem zou overkomen. De dood, de begrafenis en de opstanding van Christus, dat is waar Paulus het over heeft. Het is alles naar de Schriften.⟨/p> ⟨p>Vanaf vers 5 laat hij zien dat de opstanding van Christus de vervulling is van de beloofde Messias. Als je die term leest, moet je daar altijd bij bedenken: 'De Christus' is 'de Gezalfde', een Griekse term. Het komt uit het Hebreeuws en het betekent de Gezalfde, dat wil zeggen: Degene die beloofd was vanaf het begin, vanaf de aanvang. Alles wat over Hem geschreven staat, is vervuld, of wordt in ieder geval in Hem vervuld. Laat ik het goed zeggen, want ik weet natuurlijk dat er nog heel veel staat te gebeuren in de toekomst, maar daarvoor staat ook Hij garant.⟨/p> ⟨p>Christus’ opstanding is een overvloedig gedocumenteerd feit. Dat is wat Paulus vanaf vers 5 gaat aantonen en daar waren we inderdaad gearriveerd in de bespreking. Ik stel voor dat we daarom hier de draad oppakken.⟨/p> ⟨p>Voor degenen voor wie het niet helemaal duidelijk is: wat u hieronder ziet, is een interlineair met op de bovenste regel de Griekse grondtekst. Daaronder staat in dit geval nog steeds een Engelse weergave, maar daar komt binnenkort verandering in; er komt een Nederlandse interlineair te staan. Het is een Engelse letterlijke woord-voor-woordweergave en daaronder de weergave van de NBG. Dan kun je mooi vergelijken of er woorden zijn weggelaten of dat het wat vrij is weergegeven. Het verlangen is om zo dicht mogelijk bij de Schriften te komen.⟨/p> ⟨p>"En Hij is Hij", dat is dus de Christus. Laat ik de hele zin lezen, want we vallen hier natuurlijk midden in de zin: "Voor alle dingen heb ik u overgegeven hetgeen ik zelf ontvangen heb: Christus stierf voor onze zonden naar de Schriften, en Hij is begraven en ten derde dage opgewekt naar de Schriften."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="711" title="Speel af vanaf 11:51">▶ 11:51⟨/button> ⟨span>De Verschijning aan Kefas en de Afwezige Vrouwelijke Getuigen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan komen we bij het punt dat Hij, de Christus, de opgewekte Christus, is verschenen. Of letterlijk, zoals u ziet: Hij was gezien door Kefas, of aan Kefas. Kefas is de Aramese naam van de man die wij kennen als Petrus, maar Paulus noemt hem nogal eens Kefas. Eerder in de brief zijn we hem trouwens ook al tegengekomen, toen er zelfs partijen in Korinthe waren waarvan de één zei: "Ik ben van Kefas." Ook in de Galatenbrief noemt hij hem zo. Kefas heeft dezelfde betekenis als Petrus, het betekent namelijk 'rots'. Dat is wat het woord betekent. Hij is verschenen aan Kefas. Dit weten we trouwens ook uit de evangeliën.⟨/p> ⟨p>Ik moet er trouwens bij zeggen dat de opsomming die hier volgt van de verschijningen van de Heer na Zijn opstanding, niet compleet is. Je zou immers verwachten dat hij eerst zou spreken over het feit dat Hij verschenen is aan een aantal dames: eerst aan Maria en toen aan de verschillende Maria's, en pas daarna aan Kefas. Maar die dames, die vrouwen, worden niet vermeld. Waarom niet? "Moesten ze daar ook al zwijgen?" zou je bijna zeggen.⟨/p> ⟨p>Ik denk dat het er in ieder geval wel iets mee te maken heeft. Met excuses als ik misschien wat beledigend overkom – zo bedoel ik het niet – maar vrouwen werden in het rechtsproces destijds niet bepaald als betrouwbare getuigen gezien. Het kan zo gemakkelijk... ja, sorry, ik geef toe, ik moet nu echt even zoeken naar woorden, laat ik het anders zeggen. Als vrouwen iets zeggen – en in verband met de opstanding weten we dat dat ook zo is – dan wordt het algauw afgedaan als "vrouwenpraat". Dat is inderdaad niet erg complimenteus. In het Nederlands hebben we daar verschillende varianten van, zoals "bakerpraatjes", maar in ieder geval: vrouwen zeggen wel eens meer wat.⟨/p> ⟨p>Juist omdat Paulus hier de feiten uiteenzet... het is natuurlijk altijd moeilijk om aan te tonen waarom iets er niet staat. Dat wordt hier niet uitgelegd, maar ik probeer te begrijpen wat de reden daarvoor zou kunnen zijn. Vanuit de evangeliën weten we dat de dames er als eerste waren, maar waarom worden ze hier niet genoemd? Ik denk – maar als u een betere suggestie hebt, moet u dat maar zeggen – dat het is omdat hun getuigenis gemakkelijk zou kunnen worden afgedaan als vrouwenpraat. Juist daarom voert Paulus hier alleen maar mannen op, zodat dat argument in ieder geval niet genoemd hoeft te worden. Trouwens, hij had er toch genoeg; honderden getuigen voert hij op, al noemt hij ze niet allemaal bij name. Dus ach, die paar vrouwen meer of minder maken dan ook niet zoveel uit. Het gaat erom dat het feit vaststaat en niet afgedaan kan worden met wat tegenstanders eventueel zouden beweren: "Ja, dat is vrouwenpraat, die waren een beetje emotioneel of in paniek," of wat je daar dan ook over zou kunnen zeggen.⟨/p> ⟨p>In ieder geval wordt Kefas als eerste genoemd. Dat is inderdaad wat we weten vanuit de evangeliën. Want als de Emmaüsgangers, waar ik het zojuist even over had, vanuit Emmaüs teruggaan naar Jeruzalem, helemaal verrukt over de dingen die gebeurd waren, dan lees je dat zij in Jeruzalem bij de discipelen komen. De reactie van de discipelen is dan: "De Heer is waarlijk opgewekt en is aan Simon verschenen." Dat is nog weer een andere naam, want hij heet per slot van rekening Simon Petrus, Simon Kefas dus. Hij is aan Simon verschenen. De Heer is dus een keer apart aan hem verschenen, nog voordat Hij aan de twaalven verscheen. Waarschijnlijk moesten daar ook nog wat dingen rechtgezet worden, denk ik dan. In elk geval was Kefas de eerste die hier als man wordt opgevoerd, als mannelijke ooggetuige. Hij is gezien door Kefas, waarmee we hier de eerste getuige hebben, de ooggetuige.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1011" title="Speel af vanaf 16:51">▶ 16:51⟨/button> ⟨span>De Verschijning aan de Twaalven en Meer Dan Vijfhonderd Broeders⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En daarna aan de twaalven. Dat moet een technische term zijn. Zoals wij trouwens... ik schrijf hier 'het twaalftal', maar wij spreken per slot van rekening nu tijdens het WK over elftallen. Dan spreken we, ook als er iemand met een rode kaart uitgestuurd is, nog steeds over bijvoorbeeld het elftal van Uruguay – of noem eens wat. Ook al zijn het er maar tien, het is gewoon een technische term voor het team, de club of dat gezelschap.⟨/p> ⟨p>Waarom zeg ik dat? Omdat we in ieder geval weten dat Judas er niet bij was. En trouwens, zeker als het gaat om die eerste zondag dat de Heer verscheen, was ook Thomas daar niet bij. Maar goed, ze worden 'de twaalven' genoemd, ook al was dat aantal niet compleet. Trouwens, zoveel maakt dat ook weer niet uit, want een week later, acht dagen later, was Thomas er wel bij. En degene die Judas’ plaats in moest vullen, heeft de Heer ook in levenden lijve gezien: Matthias, die de rol van Judas overnam. Hoe dan ook, Hij is verschenen aan het hele twaalftal.⟨/p> ⟨p>En daar bleef het niet bij; vervolgens is Hij verschenen aan meer dan vijfhonderd broeders tegelijk. Het is heel opmerkelijk dat Paulus daar melding van maakt, want uit de evangeliën weten we dat niet direct; in ieder geval wordt dat aantal daar niet genoemd. Je zou natuurlijk de vraag kunnen stellen: waar is dit geweest? Gewoonlijk – en ik heb dat van diverse uitleggers gehoord, maar je moet daar niet blind op afgaan, want het gaat tenslotte om de argumenten – denk ik dat er goede redenen zijn om aan te nemen dat dit in Galilea is geweest.⟨/p> ⟨p>In Matthäus 27 – dat is nog voordat de Heer zou worden overgeleverd – voorzegt Hij al dat Hij ten derde dage zou opstaan. Hij heeft daar diverse keren melding van gemaakt, maar de discipelen zijn daar kennelijk doof voor geweest; het kwartje is niet gevallen. Maar Hij zegt al: 'En als Ik ten derde dage zal zijn opgestaan, dan zal Ik u voorgaan naar Galilea.' In hoofdstuk 26 vers 32 lees je dat. En vervolgens, als de opstanding inmiddels gebeurd is op die derde dag, dan lees je inderdaad dat als de Heer verschijnt aan die vrouwen, Hij tegen de discipelen zegt dat Hij hen zal voorgaan naar Galilea. In Marcus 16 vind je daar een parallelplaats van. In elk geval is Hij naar Galilea gegaan, wat erop duidt dat Hij hen stuurde naar een plaats waar Hij hen allen zou treffen. Die vrouwen moesten vertellen dat ze Hem daar allemaal weer zouden zien.⟨/p> ⟨p>Vermoedelijk – maar dat doet nu even niet zo heel veel ter zake – is ook de gebeurtenis die we aan het einde van Matthäus 28 vinden, met die grote opdracht om alle volkeren tot Zijn discipelen te maken, bij die gelegenheid uitgesproken. Maar goed, dat voert nu echt te ver. Het gaat nu puur om het gegeven: Hij is gezien door meer dan vijfhonderd broeders tegelijk, van wie het merendeel, zegt Paulus erbij, thans nog in leven is, hoewel sommigen zijn ontslapen.⟨/p> ⟨p>Het argument ligt er natuurlijk dik bovenop. Wat Paulus hiermee aangeeft, is: er is een overvloedig aantal getuigen. Oké, ze zijn er niet allemaal meer, maar als je interesse hebt, dan kun je het bij verreweg de meesten van hen nog navragen. Waarmee gezegd is dat de opstanding van Christus Jezus een historisch feit is. Er is een overvloedig aantal getuigen van; niet bij twee of drie getuigen zal een zaak vaststaan, nee, er zijn er hier honderden.⟨/p> ⟨p>Misschien is het goed om nog even naar Handelingen 10 te gaan. Ik heb er geen diaatje van, maar ik moet er nu even aan denken terwijl ik erover spreek. In Handelingen 10 lees je de geschiedenis dat Petrus in het huis van Cornelius is en daar het woord voert. Vanaf vers 39 zegt hij: 'En wij zijn getuigen.' Dat is zo opmerkelijk; je moet echt struikelen over dat gegeven, want het wordt zo dikwijls in het Nieuwe Testament herhaald: dat de apostelen ooggetuigen zijn. 'Wij zijn getuigen' betekent niet alleen dat we ergens over spreken; nee, wij zijn getuigen. Dat is een juridisch begrip; het wil zeggen dat wij ooggetuigen zijn en dat we het zelf hebben gezien. 1 Korinthe 15 is daar ook een prachtig voorbeeld van.⟨/p> ⟨p>Kijk het maar eens na, bijvoorbeeld in het boek Lucas, dat er ook mee begint. Er zijn er velen geweest die het hele verhaal en de geschiedenis van Jezus op schrift hebben gesteld, en dan benadrukt Lucas dat het volkomen vaststaat en dat hij bij velen navraag heeft gedaan, zodat hij een gedocumenteerd verslag geeft. De brieven beginnen ook vaak zo. Petrus zegt: 'Wij zijn geen kunstig verdichte fabelen nagevolgd, maar wij zijn ooggetuigen geweest van Zijn majesteit.' De eerste Johannesbrief begint ook zo triomfantelijk: 'Hetgeen wij gehoord hebben, hetgeen wij gezien hebben, hetgeen we met onze eigen ogen hebben aanschouwd, hetgeen wij met onze handen getast hebben aangaande het Woord des levens.' Dat wil zeggen: het levende Woord, het Woord van leven. Daar heb je het weer: die boodschap van leven, namelijk de levende, opgewekte Christus.⟨/p> ⟨p>Dat is een historisch feit. Het evangelie, het Nieuwe Testament, is geen filosofie, geen mooi verhaal of een kunstig verdichtsel. Het is ook geen godsdienst in de zin dat mensen iets moeten doen. Nee, het is een feit, een bericht, een mededeling. Dat is geweldig: het is een mededeling! Christus is opgewekt en dat is zo'n krachtig gegeven. Dat betekent dat de dood is overwonnen en dat evangelie is een kracht Gods. Het is een mededeling, een bericht.⟨/p> ⟨p>Ik was in Handelingen 10. Nu begrijp ik mijn uitweiding ook weer. Petrus zegt daar in vers 39: 'En wij zijn getuigen van al hetgeen Hij gedaan heeft in het land der Joden, zowel als in Jeruzalem.' En zij, de Joden, hebben Hem gedood door Hem te hangen aan een hout. Hem heeft God ten derde dage opgewekt. Ook zo mooi hè? Zij hebben Hem gedood – dat zie je altijd in het boek Handelingen – maar God heeft Hem opgewekt. Het aandeel van de mens is om Gods Zoon te doden en wat doet God? Hij wekt Hem op uit de doden en Hij geeft zo feitelijk leven; dat is wat de opstanding immers is. Hij geeft leven, Hij doet Hem opstaan uit de doden en Hij geeft via Hem het leven aan diezelfde mensheid, die wereld die Zijn Zoon aan het kruis bracht. Dus de wereld was vijandig en God wekt Hem op, juist om aan die vijandige wereld het leven te geven.⟨/p> ⟨p>Nou, dat is liefde. Zelfs al vermoordt de wereld Gods Zoon, dan zegt God: 'Mijn antwoord is: Ik doe Hem opstaan om jullie het leven te geven.' Dus geen vijandschap zo groot, of Gods liefde is altijd groter. En met Gods liefde bedoel ik niet iets vaags, nee, daar bedoel ik een concreet feit mee: Hij geeft leven aan die wereld, die stervende en sterfelijke wereld, die vergankelijke wereld. Dat is genade, dat is liefde, dat is levenskracht.⟨/p> ⟨p>Ik ga nog even verder, want ik ben nog steeds bezig in Handelingen 10. 'Hem heeft God ten derde dage opgewekt. En Hij heeft gegeven dat Hij verscheen...' Nou, dit is de reden waarom ik even dit vers aanhaal: 'En God heeft gegeven dat Hij verscheen', dat Christus dus verscheen, niet aan het hele volk,⟨/p> ⟨p>Het was aan de getuigen die door God tevoren gekozen, of eigenlijk staat er aangewezen, waren. Aan ons, die met Hem gegeten en gedronken hebben nadat Hij uit de doden was opgestaan. Hij heeft ons geboden het volk te prediken en te betuigen dat Hij het is. Er staat een heleboel, maar de reden waarom ik dit nu even aanhaal, is dat God Hem niet liet verschijnen aan het hele volk. Dat gaat overigens wel een keer gebeuren; God zal Zijn Zoon doen verschijnen en dan is het wel aan het hele volk. Maar toen niet, toen was het slechts aan een selectie van getuigen. Wel was het een overvloedig aantal, zodat het feit gewoon vaststaat. Het boek Handelingen geeft daar ook een geweldige beschrijving van, dat Petrus dat doet in Handelingen 10, maar al veel eerder ook, en Paulus idem dito.⟨/p> ⟨p>Ik moet ineens denken aan het moment dat Paulus bij Agrippa is. Agrippa onderbreekt op een gegeven ogenblik Paulus’ betoog en dan zegt Paulus: "Maar koning Agrippa, u weet toch van deze dingen? Dit is toch niet in een uithoek geschied?" Het zijn historische gegevens. Het graf was leeg, dat was een feit dat niet ontkend kon worden. De steen was weggewenteld. De getuigen waren er in overvloed en hun leven was veranderd. Het was niet zomaar een bevlieging of een hallucinatie. Bovendien kun je geen psychologisch motief aanvoeren dat zij er voordeel bij hadden om dit getuigenis uit te spreken. Integendeel. Mensen zijn soms bereid een leugen te vertellen als ze er beter van worden, maar werden zij er beter van?⟨/p> ⟨p>Paulus zegt later in 1 Korinthe 15 dat wij de beklagenswaardigste zijn, en dan bedoelt hij vooral de kring van de apostelen. We zijn het uitvaagsel van de wereld; we zijn de beklagenswaardigste met dit getuigenis. Maar ze hebben ervan gesproken. Ze konden er niet over zwijgen, want ze waren ooggetuigen en de impact was volstrekt helder en duidelijk. Daarom hebben ze gesproken. Je kunt dus niet zeggen dat ze er beter van werden en daarom een leugen vertelden. Nee, het is werkelijk een historisch gegeven. Dat is wat het Nieuwe Testament is; dat is een volstrekt ander verhaal dan welk godsdienstig boek ook. Het is van een totaal andere orde. Dit is een bericht.⟨/p> ⟨p>Terug naar 1 Korinthe 15. Daar is sprake van meer dan vijfhonderd broeders. Paulus zegt dat het merendeel van hen thans nog in leven is, maar sommigen zijn ontslapen. Die term komen we in dit hoofdstuk nog een paar keer tegen. Het verwijst naar wat wij de dood noemen, maar het is een bekende metafoor in vooral het Nieuwe Testament, waarbij de dood vergeleken wordt met een slaap. Ik vind het een prachtige term, want "ontslapen" geeft aan dat het een tijdelijke rust is. De mensen zijn niet bij bewustzijn, ze weten even niets, maar het moment van ontwaken gaat komen. Als de wekker gaat, is het tijd om op te staan. Dan worden ze gewekt en zullen ze opstaan.⟨/p> ⟨p>Ieder natuurlijk in zijn eigen rangorde, niet allemaal tegelijk, maar niettemin staat het feit vast: sommigen zijn ontslapen. Het is een mooie term, juist in dit hoofdstuk, omdat hier ook wordt toegelicht waarom het ontslapen heet. Paulus zet zijn verslag van het aantal ooggetuigen voort in vers 7.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1924" title="Speel af vanaf 32:04">▶ 32:04⟨/button> ⟨span>De Verschijning aan Jacobus als Beeld van de Bekering van Israël⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vervolgens is Hij verschenen aan Jakobus. Ja, die is wat lastiger. Dat wil zeggen: deze verschijning is in het Nieuwe Testament verder niet te traceren. Bovendien is het nogal lastig, want over welke Jakobus hebben we het nou eigenlijk? Er zijn er nogal wat. Onder de twaalf waren er sowieso al twee: Jakobus de broer van Johannes en Jakobus de zoon van Alfeüs.⟨/p> ⟨p>De bekendste is wellicht de broeder des Heren, de broeder van de Heer. Zo wordt hij genoemd in Galaten 1 vers 18, en het ligt het meest voor de hand dat we aan hem hebben te denken bij deze Jakobus. Waarom zeg ik dat? Omdat we vanuit Johannes 7 vers 5 weten over de broers van de Heer dat zij niet in Hem geloofden. De broers van de Heer waren dus ongelovig tijdens Jezus' bediening op aarde. Maar later komen we hem dan toch tegen in Jeruzalem. Hij wordt daar de steunpilaar genoemd; hij is de belangrijkste apostel. Eigenlijk komt deze Jakobus, nadat Jakobus de broer van Johannes als martelaar is omgekomen, naar voren in Jeruzalem. Meer nog dan de twaalven, meer nog dan Petrus, treedt hij op de voorgrond, zoals we zien in het boek Handelingen.⟨/p> ⟨p>Dat betekent dus dat Jakobus — Jakob is een Hebreeuwse naam — tijdens de bediening van de Heer op aarde een ongelovige was. Niettemin is hij een pilaar geworden in Jeruzalem en een van de belangrijkste mannen in de kring van de discipelen, zoals we daarvan lezen in de brieven. De vraag dringt zich dan aan ons op: hoe is hij dan gelovig geworden? Is de Heer dan soms aan hem verschenen? Ik geef toe, ik redeneer nu een beetje naar mijn conclusie toe, maar dat is wel de vraag die zich opdringt. Hoe is Jakob dan gelovig geworden? Welnu, 1 Korinthe 15 vers 7 is wellicht het antwoord daarop: de Heer is aan Jakob verschenen.⟨/p> ⟨p>Dat dit de bekering van Jakob is, vind ik eigenlijk heel erg mooi, ook typologisch. Hoe komt Jakob tot geloof? Daarbij bedoel ik met Jakob niet alleen de stamvader van Israël, maar ook gewoon het volk. Het volk Israël wordt immers ook heel vaak Jakob genoemd. Het is trouwens opmerkelijk dat de naam Jakob, als het een aanduiding is van het volk, juist verwijst naar het volk in ongeloof. Er staat ergens in Jesaja dat de Here een woord heeft gezonden aan Jakob en dat het gevallen is in Israël. Hij zendt het aan Jakob en het valt — dat wil zeggen: het komt tot ontkieming en wordt aanvaard — in Israël. Wanneer het woord aangenomen wordt, wanneer het vrucht draagt en in goede aarde valt, dan heet het Israël.⟨/p> ⟨p>Maar hoe komt het volk Jakob tot geloof? We hadden het net even over Handelingen 10, waar Petrus zegt dat de opgewekte Heer niet aan het hele volk is verschenen. Toen niet, maar straks wel. En als Hij in levende lijve aan hen zal verschijnen, zal dat ook de omkering zijn van Jakob. Zoals dat ook bij deze Jakobus ging — ik ga er even vanuit dat het inderdaad om deze bewuste persoon gaat. Jakob komt tot bekering, niet door het horen van het woord, maar door te zien. Hij zal straks verschijnen aan Israël; in het boek Zacharia lees je dat. Alle stammen van het land zullen Hem zien en over Hem weenklagen. Dan zullen ze Hem zien en over Hem rouwklagen als over een eerstgeborene. Dan zullen ze ook de tekenen in Zijn handen zien. Er staat dat ze zullen zien wie zij doorstoken hebben. Door te zien zal men tot omkering komen, precies zoals deze Jakobus. Op Gods tijd zal Hij aan hen verschijnen en dan wordt Jakob dus Israël.⟨/p> ⟨p>Als ik het zo zeg, denk ik natuurlijk ook weer aan de stamvader Jakob die een omkering meemaakte. Dat vond plaats bij de Jabbok. Dat is ook een omkering, hè? Bij de rivier de Jabbok vond een omkering plaats; hij ging daar doorheen, door de wateren — op zich ook weer een beeld van dood en opstanding. Maar juist daardoor trof hij die Man en zo werd hij Israël. Hij werd geslagen op de heup, maar in ieder geval wordt Jakob Israël door een ontmoeting in levende lijve. Terwijl hij de rivier doorwaadde — hoe was het precies daar bij Pniël? Van aangezicht tot aangezicht ziet hij de Heer. Pniël betekent ook 'het aangezicht van God'. Zo wordt Jakob inderdaad Israël. Dat zijn allemaal van die gedachten en associaties die ik heb als ik zoiets lees.⟨/p> ⟨p>Hij is verschenen aan Jakobus. Ik vind het prachtig dat die broeder van de Heer ooit een ongelovige was, maar is omgekeerd. Ik hou ervan om eraan te denken dat 1 Korinthe 15 vers 7 inderdaad de reden is van zijn omkeer. Waarom? Hij heeft zijn Broer gezien — zijn Broer met een hoofdletter, de Broer die zijn Heer werd.⟨/p> ⟨p>Goed, daar laat ik het even bij. Vervolgens is Hij verschenen aan Jakobus, daarna aan al de apostelen. Dat suggereert dus dat het aantal nog groter is dan de twaalf die al vermeld waren. Dat is ook zo, want het woord 'apostel' is bij ons een specifieke Bijbelse term geworden, terwijl het in het Grieks gewoon een afgevaardigde is. Er is veel voor te zeggen om dat woordje 'apostel' te schrappen en er gewoon 'afgevaardigde' van te maken. Dan is het meteen bevrijd van een bepaalde vrome connotatie. We denken daarbij direct aan het begin van een godsdienst, terwijl het woord 'apostel' — dat geldt trouwens voor heel veel woorden — gewoon een reëel, concreet woord is voor iemand die eropuit gestuurd is, die in levende lijve is afgevaardigd.⟨/p> ⟨p>Wie zijn dat? Dat zijn de twaalf, de 'inner circle' of de binnenste kring, maar daarnaast lees je van nog tweeënzeventig anderen. In totaal waren er dus vierentachtig apostelen. Het is niet zo bekend wat ik nu zeg, maar je leest in Lukas 10 vers 1: "Daarna wees de Heer nog tweeënzeventig anderen aan." Dus naast de twaalf nog een keertje tweeënzeventig, zodat we inderdaad in totaal vierentachtig apostelen hebben. Hij zond hen twee aan twee voor Zich uit naar alle steden en plaatsen waar Hij Zelf komen zou.⟨/p> ⟨p>Over die context gaat het nu even niet; het gaat me om het punt dat de Heer nog veel meer mensen eropuit gestuurd heeft, afgevaardigd. De kring van apostelen is dus veel groter dan alleen de twaalf. Maar een kenmerk van een apostel is wel dat zij de Heer hebben gezien. In hoofdstuk 9 van de Korinthebrief hebben we gelezen dat Paulus zich retorisch afvraagt: "Ben ik geen apostel? Heb ik de Heer niet gezien?" Dat is namelijk wat een apostel is: iemand die de Heer in levende lijve heeft gezien en door Hem eropuit is gestuurd, door Hem is afgevaardigd. En ik ga ervan uit dat... we weten bijvoorbeeld van Barnabas, de medewerker van Paulus, dat hij in Handelingen 14 ook een apostel wordt genoemd.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2591" title="Speel af vanaf 43:11">▶ 43:11⟨/button> ⟨span>Paulus als de Laatste Apostel over de Laatste Vijand⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Paulus is de laatste apostel, dat is wat hij zegt. Hij had het namelijk over de verschijningen aan de apostelen, daarna aan al de apostelen, en het laatst is Hij ook aan mij verschenen. Het laatst, dat wil zeggen: Paulus is de laatste apostel. Ik weet dat er ook vandaag de dag mensen zijn die claimen een apostel te zijn. Er zijn heel wat mensen op aarde die zeggen: "Ik ben een apostel." Je hebt zelfs kerkgemeenschappen die gebaseerd zijn op een apostolische bediening. Maar als u het mij vraagt, kan dat helemaal niet. Want een apostel is iemand die rechtstreeks door de Heer zelf is aangewezen; iemand die de Heer heeft gezien. En wie is de hekkensluiter, als ik het even oneerbiedig mag zeggen? Dat is Paulus. Paulus zegt: "Ik ben de laatste."⟨/p> ⟨p>Paulus was eigenlijk al ver over de termijn heen. Al die andere apostelen hadden de Heer gezien en Hem gedurende Zijn bediening op aarde meegemaakt. Ze waren vervolgens ooggetuigen van Zijn opstanding. Dat zijn de kwalificaties die je leest wanneer er een vervanger gezocht wordt voor Judas; die kenmerken worden daar als voorwaarden opgezomd. Zij waren dus allemaal mensen die ooggetuigen waren geweest van de Heer en van de opstanding van Christus. Dat was een kenmerk van een apostel. Wel, Paulus hoort daar ook bij, maar hij is in die zin – zou je kunnen zeggen – over de datum. Of in ieder geval buiten de termijn. De Heer was inmiddels namelijk al naar de hemel gevaren en pas jaren later verscheen Hij aan Paulus.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt: "Ik ben de laatste, de laatste apostel." En ik heb de neiging om dan te denken: lest, leste. De mooiste boodschap, de rijkste. Hij krijgt ook de laatste update van de Heer, om zo te zeggen, want er waren ook weer dingen veranderd. "Maar het laatst is Hij aan mij verschenen." Voor dit woordje "laatst" staat in het Grieks het woordje ⟨em>eschatos⟨/em>, waar ons woord eschatologie vandaan komt; dat betekent dus het laatst. Maar later in dit hoofdstuk spreekt hij erover dat Christus de dood zal tenietdoen, en dan noemt hij de dood de laatste vijand. Exact hetzelfde woord: ⟨em>eschatos⟨/em>, de laatste vijand. De laatste apostel vertelt dus ook hoe de dood als laatste vijand zal worden tenietgedaan. En zelfs ook wanneer dat zal zijn, namelijk aan het einde van de heerschappij van Christus. Bij de andere apostelen lees je nergens dat ze zulke dingen vertellen over het einde van de heerschappij van Christus. Was het niet zo dat Christus heerst tot in alle eeuwigheden? Nee, Hij heerst tot in de aionen, maar we weten dat daar een einde aan komt. Christus' heerschappij heeft een "totdat". Hij moet heersen totdat Hij al Zijn vijanden onder Zijn voeten zal hebben gesteld. De laatste vijand die Hij teniet zal doen is de dood. En hoe doet Hij die dood teniet? Door allen levend te maken. Dat is, met eerbied gezegd, de goddelijke truc: Hij doet de dood teniet door allen levend te maken.⟨/p> ⟨p>Maar nu loop ik erg vooruit op wat we nog gaan krijgen, maar soms kan ik het niet laten. Het laatst, die laatste apostel: "Is Hij ook aan mij verschenen." Hij is ook door mij gezien als aan een ontijdig geborene, dus eigenlijk als een abortus, een misgeboorte. Dat is, als u het mij vraagt, de strekking van deze term die hij daarvoor gebruikt: een misgeboorte. Waarmee hij dus eigenlijk zegt: "Niet waardig." Waarom ik geloof dat dat inderdaad de betekenis is, blijkt volgens mij gewoon uit het vervolg, als Paulus de reden geeft met een voegwoord: "Want". Want ik ben de geringste van de apostelen. Dat betekent dus dat deze term "ontijdig geborene" een negatieve betekenis moet hebben. Want ik ben de geringste, of letterlijk de minste, de meest inferieure van de apostelen. Paulus kende zijn plaats. Paulus wist dat hij de minste was, de meest inferieure, en zelfs zodanig dat hij zegt: "Niet waard een apostel te heten." Letterlijk staat er hier een Grieks woord waarvan de Concordant Version in het Engels zegt: "I am not competent." Ik ben niet toereikend, dat wil zeggen: ik heb niet de kwalificaties om een apostel te heten. Ik ben het niet waard om zo genoemd te worden en om een afgevaardigde te zijn. Waarom zegt hij dat? "Omdat ik de gemeente Gods vervolgd heb." Die term komen we vijf keer tegen in deze brief.⟨/p> ⟨p>Ik zie inmiddels dat het bijna negen uur is. Ik stel voor dat we eerst eventjes een kopje koffie drinken en dan gaan we straks onze studie voortzetten.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2967" title="Speel af vanaf 49:27">▶ 49:27⟨/button> ⟨span>Als aan een Ontijdig Geborene: de Vervolger van de Ecclesia⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Het laatst is Hij ook aan mij verschenen," zo zagen we in vers 8. "Als aan een ontijdig geborene," een misgeboorte. Want, zegt Paulus, ik ben de geringste van de apostelen, niet eens waard een apostel te heten. Waarom? "Omdat ik de gemeente van God vervolgd heb." De Ecclesia van God, of eventueel: de volksvergadering van God.⟨/p> ⟨p>Ecclesia betekent letterlijk "uitroepsel". Maar als het woord op een andere manier wordt weergegeven, zoals je dat in Handelingen 19 leest, dan is het echt een officiële volksvergadering. De term houdt in dat het niet zomaar een vergadering is; het is de plaats, de vergadering waar het volk samen is en waar het volk "samengedacht" wordt. Het is ook het hoogste orgaan waar de besluiten genomen worden. Het is dus echt een waardeoordeel; het is niet zomaar een clubje, het is een Ecclesia. Vandaar dat ik de weergave "volksvergadering" heel mooi vind, zoals het ook in Handelingen 19 wordt weergegeven.⟨/p> ⟨p>Maar daar gaat het me nu even niet om. Paulus zegt: "Ik heb de gemeente van God vervolgd." Daarom zegt hij dat hij het niet eens waard is om een apostel te heten. Die uitdrukking "de gemeente van God" – waar ik voor de pauze aan het einde al even op doelde – gebruikt Paulus vijf keer in deze brief. Ik wil alle vier de keren die hieraan voorafgegaan zijn even noemen.⟨/p> ⟨p>Om te beginnen in hoofdstuk 1 vers 2, wanneer hij de brief adresseert. Daar staat: "Aan de gemeente van God." Het gaat me nu echt om die uitdrukking: de gemeente van God, de Ecclesia van God. "Aan de Ecclesia van God te Korinthe." Let op: het is trouwens niet de "gemeente van Korinthe", met het idee dat er overal losse gemeenten zijn. Er is één gemeente, één Ecclesia van God die op verschillende plaatsen, te Korinthe of te Thessalonica, samenkomt. In die zin kun je wel van verschillende vergaderingen spreken, maar het is die ene Ecclesia, één lichaam. "De Ecclesia van God te Korinthe aan de geheiligden in Christus Jezus." Dat was hoofdstuk 1 vers 2.⟨/p> ⟨p>In hoofdstuk 10 vers 32 schrijft Paulus: "Geeft noch aan Joden, noch aan Grieken, noch aan de Ecclesia van God aanstoot." Een aanleiding tot vallen is het eigenlijk. De derde keer vinden we in hoofdstuk 11 vers 16, waar Paulus antwoord geeft aan degenen die willen twisten. Dan zegt Paulus: "Wij hebben zulk een gewoonte niet," en hij voegt daaraan toe: "evenmin de gemeenten van God." Hier vind je wel een meervoud. Zoals ik al zei, kun je wel spreken over verschillende gemeenten in de zin dat zij op verschillende plaatsen of verschillende tijden samenkomen, maar het is die ene gemeente.⟨/p> ⟨p>Vervolgens komen we in hoofdstuk 11 bij de vierde keer. In vers 22 zegt Paulus, in verband met de wantoestanden rond de maaltijd die zij met elkaar hielden: "Of minacht gij zozeer de Ecclesia van God dat gij de behoeftigen beschaamd maakt?" Het is dus een aanduiding, een manier van aanduiden, die hij in totaal vijf keer in deze brief noemt: de Ecclesia van God.⟨/p> ⟨p>Welnu, Paulus zegt: "Ik heb de Ecclesia van God vervolgd." Voor mij is dit trouwens ook een heel interessante aanwijzing – en ik geef toe dat ik daarmee nog wat overhoop haal als ik het ter sprake breng – dat de Ecclesia dus niet is begonnen bij Paulus, zoals sommigen beweren, maar daarvoor al bestond. Die gemeente van God die hij aanschrijft... wel, wanneer is die Ecclesia begonnen? Paulus zegt: "Ik heb die Ecclesia waar jullie toe behoren, vervolgd."⟨/p> ⟨p>Dat is trouwens wel opmerkelijk, want wanneer hij geroepen wordt vanuit de hemel, wat krijgt hij dan te horen? In feite zie je daarin al de kiem van de openbaring die juist aan hem is toevertrouwd, namelijk wat de Ecclesia is: het lichaam van Christus. Dat is een unieke waarheid die je alleen bij Paulus vindt. Petrus spreekt er niet over, Jakobus spreekt er niet over, Johannes spreekt er niet over; alleen Paulus spreekt over de Ecclesia van God als het lichaam van Christus. In de kiem zie je dat al bij zijn roeping, bij de eerste de beste zin die hij vanuit de hemel te horen krijgt, waarin dat bekendgemaakt wordt.⟨/p> ⟨p>Want wat krijgt hij te horen als hij daar op het middaguur op weg is naar Damascus? Krijgt hij te horen: "Saul, Saul, wat vervolg je de gemeente van God?" Nee, hij krijgt te horen: "Wat vervolg je Mij?" Hij vervolgde de gemeente van God, maar Christus identificeert Zich met die Ecclesia en zegt: "Dat ben Ik." Daarin zie je in de kiem dus al de waarheid die hij later in zijn brieven breedvoerig uiteenzet, namelijk Christus het Hoofd en de gelovigen die tezamen één lichaam vormen en met Hem verenigd zijn.⟨/p> ⟨p>Zijn positie is onze positie. Wij als gelovigen zijn één gemaakt met Hem. Dat is een geweldige waarheid: we zijn één met Hem in Zijn dood en in Zijn opstanding, maar ook in Zijn positie nu. Hij is boven alle dingen gesteld, en wij met Hem. Waarom? Dat is genade. Maar we zijn wel één gemaakt met Hem.⟨/p> ⟨p>Van die gemeente van God zegt Paulus dus: "Ik ben daarvan een vervolger geweest." Dit is een beeld dat op diverse plaatsen in de Schrift terugkomt, waar gesproken wordt over het feit dat Paulus een vervolger is geweest van de Ecclesia. U ziet dat in Handelingen 8, 9, 22 en 26; daar wordt overal naar verwezen. Laten we vooral eens kijken naar die laatste. Gaat u even met me mee.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3414" title="Speel af vanaf 56:54">▶ 56:54⟨/button> ⟨span>Saulus van Tarsus als Tomeloze Tegenstander en Geweldenaar⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik vind het belangrijk genoeg om daar toch even aandacht aan te geven en niet zomaar achteloos aan voorbij te gaan. In Handelingen 26 staat Paulus voor Agrippa. Eerder op de avond verwees ik al even naar dat hoofdstuk, maar daar staat hij dus voor die koning in Caesarea, aan de kust in het noorden van Israël. Je leest daar dat hij zich moet verdedigen en dan zegt hij aan het einde van vers 10 – naar zijn eigen term trouwens – hoe fel hij moest optreden.⟨/p> ⟨p>"Wat ik dan ook gedaan heb te Jeruzalem. En ik heb vele van de heiligen in gevangenissen opgesloten, waartoe ik de macht – of letterlijk staat er de autoriteit, de volmacht – van de overpriesters had gekregen." Letterlijk staat er gewoon de hogepriesters. Hij had de volmacht gekregen van de overpriesters en als zij zouden worden omgebracht, gaf hij zijn stem eraan. Letterlijk staat er dat hij zijn steentje daartoe heeft bijgedragen; dat staat er echt zo. En in alle synagogen trachtte hij hen dikwijls door toepassing van straffen tot lastering te dwingen. In tomeloze woede heeft hij hen vervolgd, tot zelfs in de buitenlandse steden.⟨/p> ⟨p>Toen hij onder die omstandigheden naar Damaskus reisde met volmacht en opdracht – letterlijk staat er trouwens niet opdracht, maar toestemming. Dat is wel bijzonder, want Paulus had volmacht, hij kreeg de papieren, maar hij kreeg ook toestemming van de hogepriesters. Dat betekent dus dat het niet zozeer was in opdracht van de hogepriesters, zoals het in veel vertalingen staat. Dat staat er niet. Het was niet zo dat het initiatief lag bij de hogepriesters en dat Paulus als jongen eropuit werd gestuurd. Nee, Saulus nam zelf het initiatief en hij kreeg toestemming van de hogepriesters om naar de buitenlandse steden te gaan. Het woord opdracht staat er niet, er staat toestemming. Dat betekent dus dat het initiatief volledig bij hem lag.⟨/p> ⟨p>Hiermee wordt aangegeven wat voor een zeloot, wat voor een ijveraar hij was. Wij zouden zeggen een fundamentalist, maar hij was gewoon een terrorist. Dat is een term die je daar gerust voor kunt noemen: echt een Joodse terrorist. En het was natuurlijk een hoogbegaafde man. Hij zegt ook in de Galatenbrief dat hij het in het Jodendom verder heeft gebracht dan vele van zijn tijdgenoten. Het was een man van aanzien; hij stond aan de voeten van Gamaliel, dus het was een veelbelovend student. Hij was zo verschrikkelijk fel gekant tegen die sekte van de Nazarenes, die zij 'de Weg' noemen, dat hij zelfs op eigen initiatief naar het buitenland wist te gaan. Er was geen grotere tegenstander tegen die sekte dan Saulus van Tarsus. Hij was echt een kampioen; er was geen grotere tegenstander dan hij.⟨/p> ⟨p>Niet alleen was hij een enorme tegenstander, hij was echt iemand die tot het uiterste ging. Je leest in Handelingen 8 vers 3 dat hij de Ecclesia verwoestte. Alles deed hij daar; hij sleurde mensen mee. U moet het maar eens nalezen, want in al die verschillende hoofdstukken – Handelingen 8, 9 en 22 – wordt iedere keer nog wat extra informatie doorgegeven over wat hij in die periode allemaal uitspookte. Hij was zo enorm fanatiek. Zo'n grote tegenstander, dat was Saulus. Het loutere feit dat Paulus nu de grootste getuige is van de opstanding van Christus, de opgewekte Christus, is op zich al een bewijs van de opstanding. Dat zo’n uitgesproken tegenstander geroepen is, is veelzeggend.⟨/p> ⟨p>Wat is daar de verklaring voor? Daar kun je natuurlijk allerlei psychologische theorieën op loslaten, maar luister nou eens een keertje naar wat Paulus zelf zegt. Er is één verklaring, en dat is wat je leest als we even verder gaan in Handelingen 26: "En toen ik onder die omstandigheden naar Damaskus reisde met volmacht en toestemming van de overpriesters, toen zag ik, o koning, midden op de dag onderweg een licht, schitterender dan de glans der zon, van de hemel mij en hen die met mij reisden omstralen. En toen wij allen ter aarde vielen, hoorde ik een stem tot mij spreken in de Hebreeuwse taal, in het Hebreeuws dialect: Saul, Saul, waarom vervolg je mij? Het valt u zwaar tegen de prikkels achteruit te slaan." En hij zegt meteen: "Wie zijt gij, Heer?"⟨/p> ⟨p>Ik zou in de verleiding komen om die prachtige geschiedenis in Handelingen 26 helemaal te gaan lezen, maar dat doe ik nu even niet, want we zijn met 1 Korinthe 15 bezig. Maar ik wil er maar mee zeggen wat voor een vervolger Paulus in zijn tijd is geweest. "Ik heb de gemeente Gods vervolgd", nou, dat kun je wel zeggen. Hij was daar een kampioen in. En juist daarom zegt hij: "Ik ben het niet waard een apostel te heten, ik ben de geringste van de apostelen." Weet je, dat is een opklimmende reeks die je in zijn brieven vindt. Hij noemt zich hier de geringste van de apostelen. In Efeze 3 vers 8 lees je dat hij zichzelf de minste van al de heiligen noemt. Zo trekt hij die kring nog wat groter. En dan is er nog één typering. Laten we die ook nog even lezen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3832" title="Speel af vanaf 01:03:52">▶ 01:03:52⟨/button> ⟨span>De Onweerstaanbare en Overweldigende Genade voor de Ergste Zondaar⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In 1 Timotheus 1 zien we dit trouwens ook terug; het past helemaal in dit verband. Ik heb de tekst hier op een dia staan, want dat was eigenlijk voor een ander verband bedoeld, maar dat maakt niet uit. U hoeft het dus niet per se op te zoeken, want ik heb hem hier. Paulus schrijft daar in een persoonlijke brief aan Timotheus, zijn medewerker: "Hoewel ik vroeger een lasteraar en een vervolger en een geweldenaar was." In de NBG-vertaling staat 'godslasteraar', maar dat is eigenlijk geen goede term. Hij was geen godslasteraar; hij was juist buitengewoon religieus. Het was juist zijn religieuze fanatisme dat hem hiertoe bracht. Hij was een lasteraar van de naam van Jezus. Hij noemt zichzelf een vervolger en een geweldenaar. Ik had het net over het woord 'terrorist', en dat is hier heel goed van toepassing: een lasteraar, een vervolger en een geweldenaar.⟨/p> ⟨p>"Maar," zegt hij, "mij is ontferming bewezen, omdat ik het in mijn onwetendheid en ongeloof gedaan heb." Hij wist niet beter; hij wist werkelijk niet beter. En dan voegt hij eraan toe: "En overweldigend is de genade van onze Heer, met het geloof en de liefde die in Christus Jezus is." In de NBG-vertaling staat 'overvloedig', maar het woord is werkelijk 'overweldigend'. Dat is wat hem overkwam. Heeft Saulus Jezus gezocht? Heeft hij voor Jezus gekozen, om maar eens van die evangelische frases te gebruiken? Nee, hij heeft helemaal niet voor Jezus gekozen. Alleen het idee al! Hij is in zijn kladden gepakt. Hij heeft niet gekozen, hij is overweldigd. Dat is andere koek. Hij kon helemaal niet anders.⟨/p> ⟨p>Er is een term die ik vroeger vaak hoorde en die ik erg mooi blijf vinden. In reformatorische kringen spreekt men over de 'onwederstandelijke genade Gods'. Onwederstandelijk betekent dat het niet te weerstaan is. Als God jou op het oog heeft, dan gebeurt er wat: overweldigend! En weet u wat ik nu zo prachtig vind? Juist bij degene die zegt: "Ik ben niet waard een apostel te heten." We moeten even naar dit gedeelte in 1 Timotheus toe gaan, want dat ene vers staat net niet op de dia. Dat had ik er eigenlijk bij moeten zetten. In vers 15 voegt hij er namelijk iets aan toe. Ik heb even een extra slidetje nodig, want vers 15 moet er echt bij. Hij zegt: "Overweldigend is de genade van onze Heer geweest met het geloof en de liefde in Christus Jezus." En dan vervolgt hij: "Dit is een getrouw woord en alle aanneming waard."⟨/p> ⟨p>Diezelfde uitdrukking komen we in hoofdstuk 4 nog een keer tegen, waar hij zegt: "Dit is een getrouw woord en alle aanneming waard. Hiertoe arbeiden wij en worden wij gesmaad, omdat wij onze hoop gevestigd hebben op de levende God, die een Behouder is van alle mensen, allermeest van de gelovigen. Beveel deze dingen en leer ze." Maar hier in hoofdstuk 1 zegt hij het ook: "Dit is een getrouw woord en alle aanneming waard, dat Christus Jezus in de wereld gekomen is om zondaren te behouden." En dan voegt hij eraan toe: "Onder welke ik een eerste plaats inneem."⟨/p> ⟨p>Waarmee dus gezegd is: als er hoop is voor de eerste, de ergste, de zwaarste zondaar, dan is er hoop voor alle zondaren. Dat is het evangelie: er is hoop voor alle mensen. Dat is toch geweldig? Hoop voor alle mensen! En weet u wat nu zo groot is? God had Paulus geroepen, en waarom moest hij een lasteraar, een vervolger en een geweldenaar zijn? Omdat God Zijn genade in hem wilde demonstreren. Juist hem wilde God gebruiken, en hij is geroepen om te spreken over de overweldigende genade van onze Heer. Dat is geen kwestie van kiezen. Als de Heer je roept, dan spreekt Hij van hart tot hart, en dan is het overweldigend.⟨/p> ⟨p>Hij zegt: "Ik heb de gemeente van God vervolgd. Ik ben niet waard een apostel te heten." Maar je ziet hier dus inderdaad die opklimmende reeks waar ik het over had: eerst de geringste, de minste van de apostelen, dan de geringste van alle heiligen, en dan nog breder: "Ik ben de eerste van alle zondaren." Hij sluit de hele mensheid in, en binnen die mensheid zegt hij: "Dan ben ik de ergste zondaar, en mij is genade bewezen." Overweldigend! Dat is wat God juist via Paulus laat prediken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4221" title="Speel af vanaf 01:10:21">▶ 01:10:21⟨/button> ⟨span>Door de Genade Gods Ben Ik Wat Ik Ben⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hij zegt ook – ik lees even verder in vers 10 – maar door de genade Gods, of letterlijk zoals u hier ziet: Vanwege genade echter van God, ben ik wat ik ben. Nu, toen ben ik inderdaad bij dit vers: Door genade van God ben ik wat ik ben. Ja, wat was hij? Nou, hij was een geroepene en hij was een apostel, ofwel een afgevaardigde. Waarom? Was hij daarvoor gekwalificeerd? Nee, juist niet. Maar juist daarom is hij geroepen. En wat was hij? Nou, helemaal niets. Maar, zegt hij, Gods genade, daardoor ben ik wat ik ben. Ja, dan ben je onaantastbaar. Dan kunnen mensen wel zeggen: "Ja, maar kijk naar jouw verleden", maar dat was juist waarom hij geroepen is: door de genade van God ben ik wat ik ben.⟨/p> ⟨p>En zijn genade aan mij... of letterlijk staat er, u ziet het, hier een Grieks voorzetsel dat niet 'aan', maar 'tot in' betekent. Het gaat met recht dieper. Het gaat niet alleen maar áán jou, maar het gaat tót in jou. En zijn genade tot in mij is... Ik geef toe dat het een beetje krom Nederlands klinkt, maar dat maakt me nu niet uit. En zijn genade tot in mij is niet vergeefs. Is niet voor niets geweest. De Statenvertaling zegt: is niet ijdel geweest. Niet leeg. Dat is wat het woord betekent: ⟨em>keno⟨/em>, dat is dat woord voor leeg, ijdel. Ja, ijdel, leeg.⟨/p> ⟨p>En juist die genade, u ziet het, die komt drie keer voor in dit vers. De genade Gods: daardoor ben ik wat ik ben. Zijn genade is niet vergeefs geweest. En dan aan het einde van de zin nog een keer: de genade Gods. Nou, Paulus is dé apostel van de genade Gods. Juist het loutere feit dat God hem riep, de vervolger van de gemeente, de eerste der zondaren, juist dat maakte hem tot een niet alleen maar geschikt kanaal om de genade Gods te prediken, maar hij was daarmee ook het bewijs, het levende bewijs van Gods genade. Dat is wat Gods genade vermag en zoals God opereert en werkzaam is.⟨/p> ⟨p>En als u het niet erg vindt, blader ik ook nog even naar Efeze 3 in dit verband. Efeze 3, dat is... Ja, nu lees ik even vanaf vers 7, een schitterend hoofdstuk waarin Paulus spreekt over het geheim, de verborgenheid die aan hem is bekendgemaakt, terwijl het aionen en geslachten altijd verborgen was gebleven. Het is nu aan hem geopenbaard en dat zegt hij in vers 7. Dan spreek je over de belofte in Christus Jezus door het evangelie waarvan ik een dienaar geworden ben naar de genadegave Gods – daar heb je het weer, naar de genade Gods – die mij geschonken is naar de werking van Zijn kracht. Mij, verreweg de geringste van alle heiligen, is deze genade te beurt gevallen om aan de natiën de onnaspeurlijke rijkdom van Christus te verkondigen en in het licht te stellen wat de – niet de bediening, maar wat het rentmeesterschap... De bedeling, of staat er in de Statenvertaling 'rijkdom'? Ja, de rijkdom. Onnaspeurlijke rijkdom van Christus.⟨/p> ⟨p>Ja, maar wacht even. De rijkdom van Christus te verkondigen en in het licht te stellen wat de bedeling... Hier staat eigenlijk het Griekse woord ⟨em>oikonomia⟨/em>, dat is economie, beheer. Om in het licht te stellen wat het beheer van het geheimenis inhoudt, wat van aionen her verborgen is gebleven in God, de Schepper van het al. Opdat thans door middel van de Ecclesia aan de overheden en machten in de hemelse gewesten de veelkleurige wijsheid van God bekend zou worden naar het voornemen der aionen dat Hij in Christus Jezus onze Heer uitvoert. Nou, dat is een hele mond vol. Je struikelt haast over de superlatieven die hier gebruikt worden, maar het is geweldig. Dat mocht Paulus dus onder de natiën prediken: de genade van God. En hij was daar zelf het levende bewijs van. En Paulus zegt: Zijn genade tot in mij is niet vergeefs geweest.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4520" title="Speel af vanaf 01:15:20">▶ 01:15:20⟨/button> ⟨span>Meer Gearbeid Dan Allen: Genade als Drijfveer en Instrument⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hij zegt: "Ik heb meer gearbeid dan zij allen." Als je hier het punt zou zetten, dan zou dat natuurlijk als opschepperig kunnen klinken, zo van: "Dat heb ik dan toch maar gedaan." Maar juist de hele context, en trouwens ook het vervolg, geeft juist aan dat dat niet de strekking is. Hij zegt: "Ik heb meer gearbeid, bovenmatiger." Wat hij dus gepresteerd heeft, wat hij gearbeid heeft, gezwoegd heeft – zo wordt het woord ook wel weergegeven – is veel meer dan zij allen. Dat wil zeggen: wie zijn die "zij allen"? Al die andere apostelen. Ik ben de geringste van de apostelen, maar ik heb meer gearbeid dan zij allen.⟨/p> ⟨p>Was dat zijn verdienste? Nee, helemaal niet. Hij kon niet eens anders. Hetzelfde als bij zijn roeping: hij is overweldigd. En wat hij deed, hij kon niet anders. Dat is geen verdienste. Hij had geen andere optie; je hebt geen keus als je niets anders kunt. Als je hart daar helemaal vol van is en je bent gedrongen – we hebben het er trouwens eerder over gehad in 1 Korinthe 9, daar zegt Paulus dat ook – dan kun je helemaal niets anders. Dus hoezo een verdienste? Een verdienste is wanneer je inderdaad zegt dat je verschillende opties hebt en je kiest dan voor iets; nou, daar krijg je een pluim voor. Nee, Paulus kon helemaal niets anders.⟨/p> ⟨p>Daarom zegt hij: "Ik heb weliswaar meer gearbeid dan zij allemaal bij elkaar, maar niet ik, maar de genade van de God." Prachtig hè, de genade van de God, de Plaatser, de Beschikker. Niet ik, maar de genade Gods die met mij is. Dus hier zie je het: het gaat er dus helemaal niet om dat Paulus hier aan het arbeiden is; hij is niets anders dan een instrument in Gods hand. Net zoiets als wanneer ik een hamer in mijn handen heb. Is het dan de prestatie van die hamer dat er een spijker in het hout geslagen wordt? Nee, natuurlijk niet. Dat doet de timmerman. Het is de prestatie van de timmerman en die hamer is alleen maar het instrument. En zo is het ook met Gods genade.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt: "Ik heb inderdaad meer gearbeid, maar ik ben het niet zelf." Als hij het wel zelf geweest zou zijn, dan was het dus niet Gods werk geweest. Het is de genade Gods. Hij zei: "Ik kan helemaal niets anders." En niet alleen maar "ik kan niets anders", maar het is ook genade. Het woord genade betekent ⟨em>charis⟨/em>. Dat is vreugde. Gein. Ja, gein, het Hebreeuwse ⟨em>chen⟨/em>. Dat is vreugde. Zijn hart was vol. Die genade van God die hem zo'n enorme vreugde gaf, dat was de drive in zijn leven. En die maakte dat hij meer arbeidde dan zij allen, dat hij meer arbeidde dan zij allemaal. Ja, dat is de genade van God.⟨/p> ⟨p>Later in ditzelfde hoofdstuk – in het allerlaatste vers – dan zegt hij: "Zo dan, mijn broeders, wordt standvastig en overvloedig in het werk van de Heer." Ik blijf het altijd prachtig vinden: er staat echt een tweede naamval: "in het werk ⟨em>van⟨/em> de Heer". Dus niet het werk ⟨em>voor⟨/em> de Heer. Het werk voor de Heer is ons werk voor Hem. Het werk ⟨em>van⟨/em> de Heer is Zijn werk. Nou, dat is precies wat hier staat. Dat is wat Hij door ons heen doet: overvloedig in het werk van de Heer.⟨/p> ⟨p>En hoe doet de Heer dat werk overvloedig in ons? Wanneer we standvastig en onwankelbaar zijn in die boodschap van de opgewekte Christus en van de genade Gods. Sta daarin, sta daarop, laat je er niet van afbrengen. En als je daarin staat, geworteld, dan word je overvloedig door de Heer gebruikt. Ja, ik vind dat geweldig. Maar dat betekent dus ook dat alle eigen roem weg is. Het is Zijn werk. Het is alles Zijn werk. Hij vraagt ook niets, Hij doet het allemaal.⟨/p> ⟨p>En dan komt de vraag uit de Korinthebrief die al veel eerder klonk: "Maar waar is dan het roemen?" Nou, zegt Paulus, dat is uitgesloten. Als er geroemd wordt, dan is Híj het. Dat is geen vrome slogan, zo van "ja...", nee, dat is gewoon de realiteit. Hij doet het allemaal. "Doch niet ik, de genade van de God die met mij is." Daarom dan, zegt Paulus... Goh, nou laten we daar inderdaad maar bij afsluiten. Want ik had gedacht dat we veel verder zouden komen vanavond, maar dat heb je met al die uitstapjes. Maakt niet uit, we zijn niet bezig met een race.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4828" title="Speel af vanaf 01:20:28">▶ 01:20:28⟨/button> ⟨span>De Gemeenschappelijke Kernboodschap: Zo Herouten Wij⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Daarom dan zegt Paulus: "Ik of zij." En wie bedoelt hij daarmee? Nou, ik zeg het weer: hij bedoelt daarmee zijn collega-apostelen. De twaalf, of bepaalde apostelen; al die andere 84, ja. Daarom dan: "Ik of zij, zo prediken wij."⟨/p> ⟨p>Het is mooi dat Paulus hier dus wijst. Kijk, aan Paulus zijn heel bijzondere dingen bekendgemaakt en ik word niet moe om daar telkens weer op te wijzen, op de geweldige waarheden die juist door hem zijn bekendgemaakt. Maar laten we wel wezen: als het gaat om de basis, de essentie, is de boodschap van Paulus identiek aan die van de twaalf. Dat wil zeggen: de opgewekte Christus, dat is de boodschap. Hij stierf, Hij werd begraven. Waarom? Omdat Hij zou kunnen worden opgewekt uit de doden. En die opgewekte Christus—of je nu Jakobus, of Petrus, of Johannes, wie dan ook, wie je van de apostelen ook noemt—dat is wat ze predikten: de opgewekte Christus.⟨/p> ⟨p>Inderdaad, Paulus mocht veel meer nog zien dan die anderen, en dat is allemaal tot onze dienst. Maar dit is de essentie. Dit is de basis, laat ik het zo zeggen. Het is een mooie term in dit verband: het abc. Zo noemden we dat ook in 1 Korinthe 15. Paulus zegt: "Vóór alles heb ik u overgegeven", en dan noemt hij drie dingen: A, B, C. Ja, dit is het abc. Natuurlijk is het niet het hele alfabet, maar je moet daar wel beginnen.⟨/p> ⟨p>Daarom dan: ik, Paulus, of zij, de twaalf, de andere apostelen. Zo prediken wij, zo "herouten" wij. Niet: "preken wij", nee, zo "herouten" wij. Dat maken we bekend. Niet een politiek programma, niet een filosofie. Een feit, een gegeven: Hij is opgewekt uit de doden, met alle consequenties van dien. En, zegt hij, zo zijt gij tot geloof gekomen. Eigenlijk staat het er veel korter: "En zo geloven jullie."⟨/p> ⟨p>Gaan we "prediken" vertalen als "uitroepen"? Ja, dat is herouten. Herouten, ja. Uitroepen? Nou ja, uitroepen, ik weet niet precies hoe je dat bedoelt. "Eruit" roepen? Of bedoel je proclameren? Ja, herouten, dat doe je ook vanuit zo’n standpunt. Ja precies, in die zin. Maar "uitroepen" is een wat dubbelzinnige term. Het is even anders zoals Abraham de naam van de HEER uitriep. Ja, ik begrijp wat je bedoelt. Dat is een beetje een dubbelzinnig woord, maar je bedoelt inderdaad herouten, bekendmaken of proclameren. Ja, zoiets.⟨/p> ⟨p>En zo prediken wij, zo herouten wij. Laten we het maar op dat woord houden. Zo herouten wij en zo zijt gij tot geloof gekomen. Er wordt in onze vertalingen nog weleens gesproken—tenminste in de NBG vooral—over "tot geloof komen". Maar ik zal u vertellen, kijk maar eens na: in de grondtekst is er nooit sprake van "tot geloof komen". Het is gewoon "geloven". Het is niet zo van: daar is geloof en daar moet je eerst naartoe komen en dan... Nee, je gelooft. Er komt een woord en dat woord overtuigt jou.⟨/p> ⟨p>Let op zoals ik het zeg: het woord overtuigt je en dan geloof je. Geloof is dus in die zin ook gewoon een gave. Je wordt overtuigd. Je kunt niet op commando geloven of vertrouwen; je wordt overtuigd. Dat woord heeft geklonken, dat hebben Paulus en wie dan ook gepredikt, en dat bracht hen "tot geloof". Nou zeg ik het zelf eigenlijk ook fout, maar goed, dat is het Nederlands idioom. Het is ook geen kritiek op de vertaling, maar het is in het Grieks eigenlijk nog veel simpeler: je gelooft. Het is niet eerst: "je komt tot geloof". Nee, je gelooft. God overtuigt door Zijn woord.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5103" title="Speel af vanaf 01:25:03">▶ 01:25:03⟨/button> ⟨span>Afsluitend Dankgebed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Zullen we nog afsluiten met een dankgebed?⟨/p> ⟨p>Machtig God en Vader, wat is het geweldig dat we zo’n solide fundament onder ons leven mogen hebben: de rotsgrond van Uw Woord. Het Woord van leven; het Woord van een opgewekte Christus. En Heer, dat maakt ons zo enorm opgewekt: dat de dood is overwonnen en, sterker nog, dat de dood uiteindelijk als laatste vijand zelfs totaal tenietgedaan zal worden. Dan zal er geen dood meer zijn; dan is het alleen nog leven – het leven dat ooit door Uw Zoon aan het licht kwam.⟨/p> ⟨p>Heer, we danken U dat het zo geweldig is om daarmee bezig te zijn, zoals we ook vanavond dit hoofdstuk 1 Korinthe 15 met elkaar mochten bespreken. Het is een groot voorrecht om rondom dat Woord samen te zijn en dat levende Woord van U te mogen kennen. Het is inderdaad zo geweldig, het overweldigt ons hart dat we kennis mogen maken met een God die werkelijk God is. Een God die alles plaatst, alles in Zijn hand heeft en wiens genade zo groot en overweldigend groot is dat deze ook niemand uitsluit.⟨/p> ⟨p>Heer, we zijn daar zo enorm rijk mee. En we danken U dat we dat ook in ons leven mogen uitleven; dat we daarop mogen staan en zo ook overvloedig mogen worden in Uw werk. Het is alles Uw werk en Uw genade. We danken U dat we voor Uw rekening zijn, dat U geeft wat we nodig hebben en dat we in die vreugde elke dag mogen leven, tot eer van Uw Naam.⟨/p> ⟨p>Amen.⟨/p>