⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie op 1 Korinthe 11⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Hartelijk bedankt voor de introductie, Arie. Van mijn kant ook al het goede voor 2014 toegewenst aan u allen. Ik heb er weer zin in om verder te gaan met de Bijbelstudies, inmiddels de negentiende studie over de Korinthebrief. De vorige keer heb ik al aangegeven – en dat lag natuurlijk ook wel erg voor de hand – dat we ons vanavond, op deze eerste Bijbelavond van het nieuwe jaar, gaan bezighouden met 1 Korinthe 11.⟨/p>
⟨p>Dat wil zeggen: het eerste gedeelte uit 1 Korinthe 11. Dat is in de oren van sommigen, en misschien wel van heel veel mensen, een berucht gedeelte, omdat het de reputatie heeft te gaan over 'het hoedje van de vrouw'. In mijn Bijbel staat erboven – en ik lees de NBG-vertaling: 'De hoofdtooi der vrouw'. Aangezien we de hele Korinthebrief vers voor vers, soms zelfs regel voor regel, zinsdeel voor zinsdeel of zelfs woord voor woord behandelen – want we doen het gewoonlijk vrij precies – ontkomen we er niet aan om ook dit gedeelte uiteraard te bespreken.⟨/p>
⟨p>De meningen over dit gedeelte zijn nogal divers, maar ik wil me vanavond zoveel mogelijk beperken. Alles wat het meer is, dat moet u of jij er maar gewoon van aftrekken. Dat wil zeggen: alles wat aan eigen mening geproduceerd wordt, is feitelijk niet echt interessant. Ik wil gewoon de feiten laten zien van dit gedeelte. Wat staat er nou precies? Ik hoop, en ik ga er eigenlijk ook enigszins van uit, dat u met dat oogmerk hier gekomen bent en dat u wilt weten wat er staat geschreven. Daar worden we wijzer van. Het zou mooi zijn om bij vers 15 uit te komen, maar ik weet niet of dat gaat lukken. Misschien komen we er bij lange na zelfs niet aan toe. Ik heb geen idee, maar laten we bij vers 1 beginnen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="148" title="Speel af vanaf 02:28">▶ 02:28⟨/button> ⟨span>Word Mijn Navolgers Zoals Ik Christus Navolg⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Paulus schrijft: "Wordt mijn navolgers." De vorige keer heb ik dat bij de afsluiting van het vorige gedeelte geloof ik ook al even besproken. In de meeste Bijbels behoort dit vers eigenlijk bij de vorige perikoop, maar het is toch goed om het er nu alsnog weer even bij te betrekken. Paulus schrijft daar dus: "Wordt mijn navolgers." En als je dan de vraag stelt: "Navolgers waarin dan?", dan is het goed om, voordat we verdergaan in het elfde hoofdstuk, even te bezien dat dit te maken heeft met het voorgaande wat hij in hoofdstuk 9 en hoofdstuk 10 in het bijzonder naar voren heeft gebracht.⟨/p>
⟨p>Ik hoef daarvoor helemaal niet zo ver terug te gaan. Als we vers 32 van 1 Korinthiërs 10 lezen — het vers dat hier direct aan voorafgaat — dan zien we dat Paulus zichzelf inderdaad ten voorbeeld stelt. Dat doet hij trouwens niet alleen hier, maar op meerdere plaatsen in zijn brieven. Hij zegt in vers 32: "Geeft noch aan Joden, noch aan Grieken, noch aan de gemeente Gods aanstoot." Dat woordje 'aanstoot' is eigenlijk niet helemaal correct, want wij denken bij aanstoot aan geïrriteerd worden door iets, maar dat heeft er niets mee te maken. Het woordje 'aanstoot' is letterlijk het woord 'struikelblok'. Dat is iets wat een ander doet struikelen, namelijk in de zonde, waardoor hij zijn doel mist. Het heeft dus niets te maken met irritatie of wat wij doorgaans onder aanstoot verstaan. Wees dus geen struikelblok, noch voor Joden, noch voor Grieken, noch voor de gemeente Gods.⟨/p>
⟨p>Vervolgens zegt hij in vers 33: "zoals ook ik allen in alles ter wille ben." Hij drukt zich nogal absoluut uit: allen en ook in alles. In de voorgaande hoofdstukken heeft hij breedsprakig gedemonstreerd hoe hij dat doet. In alles is hij allen ter wille; dat wil zeggen dat hij zich altijd aanpaste. Waarom? Gewoon om hen te bedienen met het goede bericht, met het Evangelie. Hij zegt erbij: "niet om mijn eigen belang te zoeken, maar dat van zeer velen, opdat zij behouden worden." Dat is waar het hem allemaal om te doen was: hen winnen voor het Evangelie, en daartoe was hij bereid alles te doen. In dat verband zegt hij: "Wordt mijn navolgers."⟨/p>
⟨p>Zij waren dat blijkbaar nog niet, en daarom zegt hij het zo nadrukkelijk. Hij voegt er trouwens iets aan toe: "gelijk ook ik Christus navolg." Het komt er feitelijk op neer dat als je Christus vandaag navolgt, je er ook niet aan ontkomt om Paulus na te volgen. Het lijkt mij een goede zaak om dat goed te memoreren. Paulus is de apostel die speciaal bestemd is voor de natiën en aan wie de huishouding, het beheer van Gods genade, is toevertrouwd. Dat wil zeggen: als wij vandaag willen luisteren naar Christus en door Hem onderwezen willen worden aangaande Hemzelf, dan moeten we inderdaad bij Paulus zijn. Hij is de man die speciaal over deze tijdsperiode spreekt. Dus als je Paulus navolgt, volg je daarmee ook Christus na.⟨/p>
⟨p>Ik zeg er trouwens nog even bij: wij volgen niet 'Jezus' na. Jezus is de naam van de Mens hier op aarde. Christus verwijst naar Zijn opstanding uit de doden. Wij volgen niet de Jezus na die hier op aarde wandelde als een Jood en een rabbi, en die uitsluitend gezonden was voor het huis Israëls. Nee, wij volgen de Christus na zoals Paulus Hem kende; de Christus die hem riep vanuit de hemel. Dat is op een veel hoger niveau, zowel letterlijk als figuurlijk. Christus is de titel die naar Hem verwijst als de Opgestane, de Opgewekte. Dat lijkt mij een hele mooie introductie, niet alleen van deze avond, maar ook van specifiek dit onderwerp. Nou, laten we nu verdergaan in vers 2.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="444" title="Speel af vanaf 07:24">▶ 07:24⟨/button> ⟨span>Vasthouden aan de Overleveringen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dan zegt hij in vers 2: "Ik prijs het in u." Dat doet hij trouwens niet altijd. Hij is heel eerlijk en in bepaalde opzichten prijst hij deze Korinthiërs. Maar als we even doorlezen in ditzelfde hoofdstuk, dan zie je dat hij ook een paar keer aanmerkingen maakt. En dan zegt hij: "Ik prijs u niet." Hij zegt in vers 17 van dit hoofdstuk – ik lees nu even vooruit uit de Statenvertaling: "Dit nu, hetgeen ik u aanzegge, prijs ik niet, namelijk dat gij niet tot beter, maar tot erger samenkomt." Daarom prijst hij ze niet, en nog een paar verzen later zegt hij in vers 22 (nu lees ik wel uit de NBG-vertaling voor): "Of veracht gij de gemeente Gods en beschaamt gij degenen die niets hebben? Wat zal ik u zeggen? Zal ik u prijzen? In dezen prijs ik u niet." Dus het is allemaal in ditzelfde hoofdstuk; in twee opzichten prijst hij ze bepaald niet en hij geeft ook de redenen op.⟨/p>
⟨p>Maar nu begint hij dit hoofdstuk, en ik heb er al eens vaker op gewezen – dat is in dit geval misschien wel van belang om daaraan te herinneren – dat die hele hoofdstuk- en versindeling heel erg makkelijk is om iets terug te vinden, maar aan de andere kant kan het bij het verstaan soms alleen maar hinderen. Het is niet zo dat Paulus nu ineens een nieuw hoofdstuk begint, want die hoofdstukken hebben wij ingedeeld om het makkelijker terug te vinden. In de beoordeling en in het begrijpen van zo'n gedeelte zou het geen verschil moeten maken.⟨/p>
⟨p>Goed, "Ik prijs het in u dat gij in alles aan mij gedachtig blijft", of dat jullie alles van mij herinneren. Er was een hele warme band tussen Paulus en deze Ecclesia daar in Korinthe. En ja, dat was niet zo verbazingwekkend; deze Ecclesia was ook ontstaan door zijn prediking daar. Zij gaven gehoor aan dat wat hij onderwees, in hoeverre er ook allerlei afwijkingen waren. Paulus was ook een lange tijd daar niet meer geweest, maar afijn, hij prees in hen dat zij hem in alles herinnerden en aan de overleveringen zo vasthouden als ik ze u overgegeven heb.⟨/p>
⟨p>Voor degenen die hier nu voor het eerst zijn, is het misschien even goed om erop te wijzen dat u hier dus een interlineair ziet, zo heet dat. Interlineair betekent "tussen de regels" en dat is een mooie benaming in dit verband. Hierboven ziet u dus de Griekse tekst, het origineel zoals Paulus dat optekende, tot de handschriften aan toe. En daaronder zie je de Engelse Concordant Version, dat is de meest letterlijke concordante weergave, en daaronder die blauwe letters, dat is de wijze zoals de NBG-vertaling het weergeeft. Terecht of ten onrechte, dat gaat er niet om, maar dan kun je het ook zo vergelijken.⟨/p>
⟨p>En u ziet trouwens dat hier een woord gebruikt wordt dat elders ook wordt weergegeven met tradities. Het woord overlevering is identiek aan het woord traditie. En doorgaans heeft dat woord in de Bijbel een negatieve invulling. Ik zal u een paar voorbeelden geven waar dat woord overleveringen gebezigd wordt. Galaten 1 vers 14, daar spreekt Paulus over zijn voorvaderlijke overleveringen. Paulus was een Jood, een rabbi van huis uit, en de Joden kennen vele overleveringen, vele tradities van hun voorvaderen. In Mattheüs 15 vers 2 wordt gesproken over de overleveringen der ouden, en in Markus 7 in een soortgelijk verband over de – dat zijn dan uitspraken van Jezus zelf – overlevering der mensen. Trouwens, als je het in deze beide passages terugleest, dan zie je dat zelfs het verwijt gemaakt wordt en dan zie je echt heel sterk ook die negatieve context. Hen wordt het verwijt gemaakt: "Gij hebt het Woord van God vereideld ter wille van uw overleveringen, ter wille van uw tradities." Dat is een snoeiharde uitspraak die Jezus doorgaf aan de leiders van zijn dagen, aan de geestelijke autoriteiten, de farizeeën, etc. Overleveringen en tradities waren er plenty, maar die verstikten en vereidelden het Woord van God.⟨/p>
⟨p>En waar dat eigenlijk altijd om gaat is, zeker als je een christelijke, reformatorische, evangelische of rooms-katholieke achtergrond hebt: om los te komen van de tradities. En dat valt niet mee. Sommige mensen doen daar hun hele leven over. En hoe ouder je bent wanneer je daar afstand van doet, hoe moeilijker het wordt. Er zijn bepaalde vormen van tradities die zelfs zo diep ingrijpen, niet alleen in je denken maar ook in je hart en je hele existentie, dat je werkelijk van je levensdagen niet meer van bepaalde overleveringen echt afkomt. Natuurlijk in je denken misschien wel, maar in je beleving blijft het je aankleven, en dat is nog netjes uitgedrukt. Het kan je ook belasten. En om daar dan los van te komen, om gewoon het verschil te kunnen maken tussen dat wat overlevering is en dat wat er staat geschreven...⟨/p>
⟨p>Het is iets soortgelijks als wat ik zojuist doorgaf als waarschuwing voor deze avond, een soort van disclaimer van: ja, ik geef nu bijbelstudie, u luistert, maar weet onderscheid te maken tussen dat wat er staat geschreven en dat wat je inderdaad als mening moet onderkennen, dat wat als mening over de tekst gezegd wordt. Dat zijn altijd twee verschillende dingen. En als je dat onderscheid in je leven scherp leert maken tussen feiten en meningen, tussen dat wat gewoon een gegeven is en dat wat erover gedacht wordt – opinies, meningen, tradities – dan ben je een heel eind op streek in mijn beleving. Dat is ook wat scherp inzicht is.⟨/p>
⟨p>Afijn, Paulus geeft niettemin ook overleveringen. Een overlevering op zich heeft, ondanks het feit dat het in de Bijbel doorgaans een negatieve betekenis heeft, een neutraal begrip. Het is gewoon dat wat je overgeeft. Sommige dingen die je overgeleverd hebt, die zijn goed en andere dingen zijn niet goed. Dat hangt er dus helemaal vanaf in hoeverre het recht van bestaan heeft in het licht van wat er staat geschreven. Dat is de vraag.⟨/p>
⟨p>En Paulus prees hen erin dat zij aan de overleveringen zo vasthielden, dat wat hij hen dus verteld had, zoals hij ze ook daadwerkelijk had overgegeven. En wat hij hun had overgegeven, dat waren geen belastingen, geen wetten, niet dat wat ze moesten doen, maar dat had te maken met een bericht. Ik bedoel, hij had het evangelie, het goede bericht doorgegeven. Dingen die te maken hebben met niet hoe zij iets moesten doen, maar hoe iets is, wat het is. Het heeft te maken met wetenschap.⟨/p>
⟨p>Als je trouwens even doorbladert – ik heb er geen diaatje van, maar in 1 Korinthe 15 lees je in vers 1 dat hij zegt: "Ik maak u bekend broeders het evangelie dat ik u geëvangeliseerd heb" – want zo staat het er letterlijk – "geëvangeliseerd heb. Dat gij ook ontvangen hebt, waarin gij ook staat, waardoor gij ook behouden wordt, indien gij het zo vasthoudt, als ik het u verkondigd heb." En ja, wacht even, ik moet nog eventjes doorlezen: "...tenzij gij tevergeefs tot geloof zou gekomen zijn. Want voor alles heb ik u overgegeven" – datzelfde werkwoord – "hetgeen ik zelf ontvangen heb." Nou, en dan vertelt hij: "Christus is gestorven naar de Schriften, Hij is begraven, ten derde dage opgewekt naar de Schriften." Ik bedoel, dat zijn mededelingen. Dat is wat hij hun had overgegeven, verteld. En zoveel meer. Ook daarin geldt weer: hij had ze verteld wat er staat geschreven en alles wat dat inhoudt. Nou, daaraan hielden zij vast. En dat was een heel goed startpunt. En dat is de introductie tot het onderwerp waarover hij nu gaat beginnen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1020" title="Speel af vanaf 17:00">▶ 17:00⟨/button> ⟨span>De Verloren Kennis van Typologie en Betekenis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Want dan zegt hij dit in vers 3. Ik wil echter — hij zegt het heel sterk — dat jullie dit weten. En dat onderstreept dus precies wat ik zojuist zei. Wat was de overlevering van Paulus? Wat leverde hij hen over? Wel, mededelingen; dat wat ze zouden weten. En nu vertelt hij nog iets waarvan hij zegt: "Ik wil dat jullie dat ook daadwerkelijk weten." Ik heb er nog even een opmerking bij gemaakt en dat is misschien ook wel een aardige opmerking in verband met dit hele thema. Want wat hij nu gaat doen in het navolgende, eigenlijk al in dit vers ook, is vertellen over wat wij dan typologie noemen: over iets wat een uitbeelding is van iets anders. Hij gaat nu spreken over het hoofd van iedere man, dat is Christus. Dat wil zeggen: het hoofd van de man representeert Christus. Hij gaat allerlei dingen vertellen over wat iets uitbeeldt.⟨/p>
⟨p>Dat is kennis die tegenwoordig vergeten is. Kijk, we zijn natuurlijk allemaal mensen van 2014 en je bent zo sterk beïnvloed, meer dan je soms lief is. Ik had het net over tradities, maar er is ook nog zoiets als een tijdgeest waardoor je voortdurend beïnvloed wordt. Zeker in deze tijd, met al die media die er zijn en die voortdurend in je oren en in je ogen zitten. Er worden allerlei dingen voorgespiegeld en voorgehouden; je ontkomt daar domweg niet aan. Je zet de radio aan, de computer of de tv: voortdurend hoor je dat. Het is een hele maalstroom van gedachten waar ook weer bepaalde filosofieën achter schuilgaan. Van die aannames die we niet ter discussie stellen, want dat weten we toch allemaal?⟨/p>
⟨p>Bijvoorbeeld: we weten allemaal dat de mens steeds wijzer wordt. We weten steeds meer. Dat noemen we evolutie, want natuurlijk zijn we geëvolueerd en ontwikkeld. Dat wil zeggen dat we nu wat verder zijn dan vroeger. Dat is een algemene aanname die iedereen heeft: wij weten nu meer dan vroeger. Welnu, ik ga u vanavond ook voorhouden: wij weten veel minder dan vroeger. Ja, oké, in bepaalde opzichten misschien meer, maar dat heeft te maken met informatie, met technologie en met techniek. Maar met echte wetenschap... ik bedoel dat wat iets uitbeeldt, daar hebben we helemaal niets meer mee. Dat zijn we vergeten.⟨/p>
⟨p>Dat heeft trouwens ook weer alles te maken met dat evolutiedenken. Want als het evolutiedenken waar is — gewoon sec — dan betekent dat dus dat de mens en de hele wereld voortkomen uit een oerknal. Dat is het dan. Er zit geen concept achter, geen plan. Het is allemaal zomaar vanzelf ontstaan. Dingen hebben helemaal geen betekenis. Dingen hebben ook helemaal geen zin. Je hoort het aan alle kanten: het leven heeft geen zin. Je moet er maar zin in hebben; zorg maar dat je er zin in krijgt. Maar het heeft geen zin. Cabaretiers weten je te vertellen dat je daarom maar gewoon lol moet maken, want het leven is zo volstrekt zinloos. Er zit geen plan achter, er is geen God, en dus is het zinloos. Dingen hebben dus ook geen betekenis.⟨/p>
⟨p>Ook het hele verhaal van mannelijk en vrouwelijk, het sekseverschil... Vroeger wist men waar het naar verwees en waar het betrekking op had. Nu weten we helemaal niet meer dat dit betekenis heeft. Ja logisch, als er geen God is en als er geen concept achter zit, als het alleen maar vanzelf ontstaan is, dan hebben dingen ook helemaal geen betekenis. En in plaats van dat het geëvolueerd is — dat wil zeggen: op een hoger plan is terechtgekomen in de loop der tijd — zijn we... oké, ik ga even mee met de aanname dat we verder zijn. Maar dan zeg ik er wel bij: verder van huis. Wij denken: als je verder komt, dan is het goed, dat is positief. Maar je kunt het ook van de andere kant benaderen: we zijn inderdaad verder, maar wel van onze oorsprong verwijderd. Verwijderd van waar we wezen moeten. We gaan steeds verder van huis.⟨/p>
⟨p>En die dingen die vanzelfsprekend waren — en dat zeg ik nu vooral even in het verband van de betekenis van de natuur, en specifiek in verband met het sekseverschil tussen mannelijk en vrouwelijk, meer soorten zijn er niet — over wat dat uitbeeldt, daar was vroeger veel meer kennis over. Ik zeg vroeger, maar ik bedoel ook gewoon in andere culturen waar wij in het Westen zo laatdunkend over doen. We kijken zo neer op de mensen in Afrika en in de Arabische wereld; eigenlijk op alle delen van de wereld behalve op ons "geëvolueerde", hoogstaande en geciviliseerde denken in de westerse wereld. Terwijl er elders in de wereld veel meer besef is van wat mannelijk en vrouwelijk betekent en waar het voor staat.⟨/p>
⟨p>Ik zat van de week — ik mag hier natuurlijk niet te veel over zeggen want we doen bijbelstudie, maar misschien mag ik het toch nog even bijzeggen met permissie — een uitzending van Uitzending Gemist te bekijken op internet. Er was een programma van Knevel & Van den Brink, en daar waren een paar EO-gasten te gast. Ja, het was een EO-programma. Dat ging over het feit dat ze in Rusland waren geweest en daar een paar provocerende dingen hadden gedaan in verband met homoseksualiteit. Daar werd, nota bene in dat EO-programma, op een manier gesproken over Rusland en de wijze waarop daar gedacht wordt over homoseksualiteit als zijnde "achterhaald". En ik weet wel, dan kun je natuurlijk zeggen dat het gaat over het geweld dat ze daar propageren tegen homoseksuelen. Daar heb ik het niet over, want dat was ook niet het onderwerp. Het ging even over hoe zij dachten over het sekseverschil, over mannelijk en vrouwelijk, maar ook over homoseksualiteit. Dat is in andere culturen absoluut "not done".⟨/p>
⟨p>Voor ons daarentegen... wij hier begrijpen dat niet meer; hoe men ertoe komt dat men elders zo anders denkt. Zet twee mensen tegenover elkaar: iemand uit Afrika of Azië en iemand uit Nederland. Wij lopen wel erg voorop in het Westen, en daar is een denkkloof van jewelste. Ze snappen elkaar echt niet als het over deze onderwerpen gaat. De een vindt de ander gek, en de ander vindt de een gek. Dat is cultureel, maar ook qua denkklimaat een enorm verschil. En dat heeft mede te maken met dit fenomeen: dat we de wetenschap die voortvloeit uit het goddelijke gegeven dat Hij man en vrouw gemaakt heeft, volledig kwijt zijn geraakt. Paulus wilde dat de Korinthiërs bepaalde dingen over deze zaken zouden weten. Wat wil hij dat wij weten?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1520" title="Speel af vanaf 25:20">▶ 25:20⟨/button> ⟨span>De Hiërarchie: het Hoofd van de Man Is Christus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het hoofd van iedere man is Christus. Dat begrip 'hoofd' moet je even in een bredere context plaatsen. Paulus was een man die doorkneed was in de Tenach, in wat wij het Oude Testament noemen. In de Hebreeuwse Bijbel komt het woordje 'hoofd' heel dikwijls voor: het woordje rosh. Het is interessant om dat eens te bezien, want ik heb de concordantie er vanmiddag even op nageslagen. Hoe wordt dat Hebreeuwse woord rosh weergegeven? Ik zal u een paar voorbeelden geven.⟨/p>
⟨p>In Micha 2:13 wordt het vertaald met 'spits'. Aan de spits staan dus. In 1 Kronieken wordt het vertaald met 'aanvoerder'. Ik geef u zomaar een paar willekeurige, maar veelzeggende voorbeelden. Het wordt ook vertaald met 'top', wat vrij logisch is, want het hoofd staat nu eenmaal bovenaan. En vandaar ook de associatie met 'de eerste'. Dat is ook een logische gedachte, want denk maar aan de geboorte: wat verschijnt normaal gesproken als eerste? Het hoofd. Of het is het begin, de oorsprong. Dat is een beperkt lijstje van associaties die allemaal te maken hebben met 'hoofd'. Het hoofd is niet de baas, maar het is wel het punt waar het begint. Hiërarchisch gezien staat dat inderdaad aan de top; dat zal ik straks ook nog laten zien.⟨/p>
⟨p>In elk geval: het hoofd van iedere man is Christus. De grap is dat het woordje 'hoofd' – net als in onze taal – zowel een letterlijke als een figuurlijke betekenis heeft. Letterlijk is het gewoon het fysieke hoofd, maar het heeft net zo goed een figuurlijke betekenis en dan heeft het inderdaad te maken met de aanvoerder of de spits. Het hoofd van de school; degene die leiding geeft. Trouwens, fysiek gezien is mijn hoofd niet de baas van mijn lichaam, maar het voert wel de leiding. Dat is waar. Maar het is niet zo dat er sprake is van een onderdrukker en een onderdrukte. Integendeel, het is een organische eenheid die slechts kan functioneren bij de gratie van die leiding van het hoofd. De gedachte van onderdrukking is daar totaal vreemd aan; het is een organisch begrip.⟨/p>
⟨p>Het hoofd van iedere man is Christus. Dat wil zeggen: dat hoofd van de man representeert Christus. Misschien mag ik er ook even op wijzen dat hier het woordje 'is' staat. In het Grieks is dat op zich niet zo logisch, want het Grieks kent geen werkwoord voor 'zijn' in deze vorm; dat verschijnsel heb je in meerdere talen. Normaal gesproken ontbreekt dat woordje of vervoegingen daarvan. Je zegt dan niet "ik ben André Piet", maar "ik André Piet". Het woordje 'ben' of het werkwoord 'zijn' heeft in wezen niet eens een echte betekenis. Er zijn mensen die zeggen dat je dat woordje gewoon zou moeten schrappen, maar in het Grieks hoef je het niet te schrappen, want het staat er simpelweg niet. Maar soms wordt het wel gebruikt en dan heeft het een speciale betekenis, namelijk die van representatie. Iets is iets anders.⟨/p>
⟨p>Ik zal u een voorbeeld geven. Jezus zegt, als Hij het brood breekt de nacht voordat Hij wordt overgeleverd: "Dit brood is mijn lichaam." Of: "Deze beker is het nieuwe verbond in mijn bloed." Wat betekent dat 'is'? Is dat een wiskundig gelijkteken? Nee, het betekent dat het één het ander representeert. Het één is een beeld van het ander. En dat hoofd van iedere man, dat representeert Christus.⟨/p>
⟨p>Het hoofd van de vrouw is de man. Nu komen we precies weer op het punt dat ik zojuist probeerde aan te duiden in die korte uitwijding over bepaalde dingen die wij kwijt zijn. Dit stuit in westerse oren, bij mensen anno 2014, natuurlijk op weerstand. Je voelt je er ongemakkelijk bij. Ik persoonlijk niet, en dat is niet omdat ik een man ben, maar omdat je bijbels leert denken. Maar de meeste mensen hebben hier moeite mee. Als je deze Bijbelstudie zou geven in Afrika of elders in de wereld, dan zouden ze zeggen: "Dat is logisch, dat zit in ons systeem, dat is ABC." Wij hebben daar inmiddels moeite mee gekregen en zeggen dan: "Wij weten nu beter." Of we spreken laatdunkend over voorgaande generaties: "Die hebben zich vergist." Ik vind dat een wat hoogmoedige benadering. Want als voorgaande generaties zich konden vergissen, dan kan onze generatie zich toch ook vergissen? Probeer eens op dat standpunt te staan. Ik ga uit van de Bijbel en dus denk ik dat onze generatie zich wel eens heel erg zou kunnen vergissen. We zijn dingen kwijtgeraakt. Afijn, het hoofd van de vrouw – of eigenlijk staat er 'een vrouw' – is de man.⟨/p>
⟨p>En het hoofd van Christus is God. Eigenlijk staat hier twee keer een bepaald lidwoord: "Het hoofd van de Christus (de Mashiach) is de God." Ook dan moet je, als je het hebt over overleveringen, weer kijken naar de gedachten die wij hebben over de relatie tussen Christus en God. We hebben dan vaak het idee van de Drie-eenheid, maar ook dat is weer zo’n typisch voorbeeld van een traditie van mensen. De Bijbel kent het woord 'Drie-eenheid' niet. Sorry, dat is geen mening, dat is een waarneming, een vaststelling. En dan zeggen mensen: "Ja, maar als dit zo is... het hoofd van de Christus is God... maar Christus is toch God?" Laten we gewoon lezen wat er staat: "Het hoofd van Christus is God, de God."⟨/p>
⟨p>Ik heb hier een paar verwijzingen staan uit deze brief alleen al. In 1 Korinthe 8:6 lees je dat Paulus zegt: "Voor ons nochtans is er één God, de Vader, uit wie alle dingen zijn." En in 1 Korinthe 15:28 lees je dat aan het einde van de Aionen, als alle heerschappij tenietgedaan zal zijn en ook de laatste vijand, de dood, er niet meer zal zijn omdat allen zullen leven, de Zoon Zichzelf zal onderschikken aan de Vader. Hij zal het Koninkrijk overgeven aan God, de Vader, opdat God zij alles in allen.⟨/p>
⟨p>Dat is de hiërarchie waarover je kunt spreken. Ik heb hier een tekening gemaakt van de volgorde en de rangorde. Als je dit verhaal in een schema voorstelt, krijg je God uiteraard aan de top van de piramide. Daaronder krijg je Christus, dan de man en dan de vrouw. Is dit een kwestie van minderwaardigheid? Nee, daar heeft het helemaal niets mee te maken. Dit is hiërarchie. Een kind staat hiërarchisch onder de ouders. Is een kind minderwaardig aan de ouders? Natuurlijk niet. Het gaat over hiërarchie. Ik sprak over rangorde, maar het is ook een volgorde. 'Hoofd' heeft te maken met het begin, waar het inderdaad begint. Dat betekent dus dat als het hoofd van Christus God is, Hij er eerder was. God was daar. Dan Christus, het Woord waaruit alles voortgekomen is. Toen was daar de man en vervolgens de vrouw. In die volgorde. Het is dus niet alleen een rangorde, maar die rangorde heeft te maken met de volgorde: wie was er eerder dan wie? God, Christus, man, vrouw. In die volgorde. De vrouw is uit de man en de vrouw is er ook om de man.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2117" title="Speel af vanaf 35:17">▶ 35:17⟨/button> ⟨span>Bidden en Profeteren als Tijdelijke Gaven⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Iedere man die bidt of profeteert... Waar Paulus het hier over heeft, is een publieke bezigheid. Die combinatie van bidden en profeteren kom je later nog weer tegen in hoofdstuk 14. U moet die verzen daar maar eens bekijken; ik wil die nu niet helemaal nagaan, maar in die verzen zie je inderdaad dat die combinatie ook gebezigd wordt. Daar gaat het over een publiek gebeuren. Bidden en profeteren is daar niet zomaar privé, maar gewoon publiek, in het openbaar.⟨/p>
⟨p>Dan nog iets over dat woordje ‘profeteren’. Dat is iets wat in onze dagen niet meer bestaat, geloof ik. Is dit een mening? Nou ja, laat ik het zo zeggen: in 1 Korinthiërs 13 vers 8 — misschien moeten we het even opzoeken — lees je daarover. Bij een veel latere gelegenheid zullen we daar natuurlijk vanzelf ook nog wel opkomen, maar bepaalde dingen grijpen nu eenmaal in elkaar. Daar lees je in vers 8 van 1 Korinthiërs 13: "De liefde vergaat nimmer meer. Maar," zegt Paulus, "profetieën, zij zullen afgedaan hebben; tongen" — dat wil zeggen: vreemde talen, het spreken in vreemde talen — "zal verstommen en," zegt hij, "kennis" — het gaat hier over gaven van kennis, kennis die op een bepaald punt ter plekke geopenbaard wordt — "wel, die gaven van kennis zullen ook afgedaan hebben." Want, zegt hij, het is onvolkomen, of letterlijk: stuksgewijs, fragmentarisch.⟨/p>
⟨p>Fragmentarisch is ons kennen, fragmentarisch is ons profeteren. Maar als het volmaakte, letterlijk als de volwassenheid komt, dan zal dat fragmentarische afgedaan hebben. "Toen ik een kind was, sprak ik als een kind, voelde ik als een kind, overlegde ik als een kind; en nu ik een man ben geworden, heb ik afgelegd wat kinderlijk was." Nu realiseer ik me dat dit een onderwerp op zich is, maar waar het me nu even om gaat, is dat Paulus hier al aangeeft dat dit profeteren, die profetieën, een keer zullen afgedaan hebben. En wanneer? Wel, als de gemeente volwassen zal zijn geworden. Als er niets meer geopenbaard hoeft te worden, omdat er volkomen kennis is wanneer God alles wat Hij te melden heeft, gemeld heeft.⟨/p>
⟨p>Laat ik het anders zeggen: als het Woord van God gecompleteerd is, dan is de volwassenheid aangebroken. Dan is alles gesproken wat gesproken moest worden en inderdaad, die Schriften zijn nu compleet. Van Paulus lees je in Kolossenzen 1 dat hij zegt dat het aan hém was toevertrouwd om het Woord Gods te completeren. Hij heeft het afgerond. Sindsdien is dat onvolkomene, dat fragmentarische, voorbij. Het is compleet en daarmee is de volwassenheid ook aangebroken. Dat profeteren waarvan nog sprake was in de dagen van de Korinthiërs — de Schriften waren toen nog niet compleet — wel, dat is inmiddels opgehouden. Die profetieën hebben, zoals hier staat, afgedaan. Waarom? Omdat het volmaakte, de volwassenheid, is aangebroken. Dit is toch even van belang: dit is op zich al een tijdelijk gegeven. Wat hier geschreven staat over wat Paulus zegt over dat bidden en profeteren, is in ieder geval in die zin tijdgebonden. Het profeteren was voor die tijd. Ik kom er wellicht nog even op terug, maar ik zeg het nu alleen even om goed te weten waar we het over hebben.⟨/p>
⟨p>"Iedere man die bidt of profeteert met gedekten hoofde..." Het woord dat hier staat, als je het letterlijk neemt, betekent: "iets neerwaarts van het hoofd hebbend". Waarom zeg ik dat? Niet om moeilijk te doen, maar omdat het licht werpt op om wat voor bedekking het gaat. Hij heeft het hier niet over iets wat je zomaar op je hoofd zet, een hoed ofzo. Ik zei al: dit gedeelte heeft de reputatie te gaan over het hoedje van de vrouw of de pet. Maar het gaat niet over een hoed of over een pet, maar over iets wat neerwaarts van het hoofd hangt. Dit woordje dat weergegeven wordt met ‘gedekten’, is gewoon het Griekse voorzetsel ⟨em>kata⟨/em>, wat ‘neerwaarts’ betekent. Wij kennen dat trouwens ook nog in woorden als ‘catastrofe’ of ‘cataclysme’. Er zijn heel veel woorden mee, zoals ⟨em>katabole⟨/em>. In ieder geval betekent het letterlijk ‘neerwaarts’, soms in overdrachtelijke zin, maar in elk geval gaat het om iets neerwaarts van het hoofd.⟨/p>
⟨p>Waarover heeft Paulus het dan? Dat is soms het lastige als je zo’n passage behandelt. Kijk, die Korinthiërs wisten waar hij het over had. Wij doen nu bijbelstudie omdat je een brief leest van pakweg tweeduizend jaar oud, en dan moet je zien te achterhalen in welke context dat nu staat. Dat moeten we opmaken uit wat Paulus schrijft. Dat heb je ook wel eens als je zomaar een brief in een oude doos op zolder tegenkomt; dan lees je die brief en dan heb je wat achtergrondinformatie nodig. Waar gaat het eigenlijk over? Wel, in dit geval zullen we in de brief zelf te rade moeten gaan.⟨/p>
⟨p>We worden trouwens wel geholpen, want als we even verder lezen — we zijn inmiddels in vers 13 — dan behandelt Paulus nog steeds hetzelfde onderwerp. Hij zegt daar: "Oordeelt zelf." Hij stelt hen gewoon een retorische vraag; ze mogen het zelf beoordelen. Hij legt hen niet iets op, hij legt het hen vóór. En ze mogen het zelf beoordelen. Dat is heel typerend voor zijn hele manier van onderwijs: hij vertelt hen hoe dingen zijn, en wat ze ermee doen, mogen ze zelf beoordelen. Dat is de vrijheid waarin we staan; dat is wat Paulus de Korinthiërs voorhoudt. Hij zegt: "Oordeelt zelf: is het voegzaam dat een vrouw met ongedekten hoofde tot God bidt?" Voor de Korinthiërs was dat een uitgemaakte zaak. In het feit dat dit zo gesteld wordt, ligt een retorische vraag opgesloten: nee, voor hen was dat niet voegzaam. Ze deden het wel, maar het was niet voegzaam; het hoort niet zo.⟨/p>
⟨p>Maar daar gaat het me nu even niet om. Het gaat me even om dat woordje, dat bedekken. Waar heeft hij het over? Dan zegt hij: "Leert de natuur zelf u niet dat, indien een man lang haar draagt, dit een schande voor hem is?" — letterlijk: ‘zonder eer’, ik kom er later op terug — "Doch dat, indien een vrouw lang haar draagt, dit een eer voor haar is? Immers, het haar is haar..." — maar er staat hier in het Grieks het woordje ⟨em>anti⟨/em>, en dat betekent ‘in plaats van’ — "het lange haar is haar in plaats van een sluier gegeven." Waarover heeft Paulus het dus bij die bedekking, dat bedekte hoofd? Hij heeft het over een sluier. Niet over een hoedje, niet over een pet. Hij heeft het over een sluier. En wat is die sluier? Dat kan natuurlijk een stoffen sluier zijn, maar hij zegt: het lange haar is haar in plaats van een sluier gegeven.⟨/p>
⟨p>Ik kom daar later nog op terug, maar het gaat mij nu even om het punt dat hij het heeft over een sluier, waar wij natuurlijk ook heel laatdunkend over spreken als je gesluierde vrouwen ziet. Een boerka? Ja, een boerka, dat is helemaal extreem, daar is zelfs het gezicht gesluierd. Ik had daar trouwens laatst nog een gesprek over met een cursist, een Indonesisch meisje, een moslima. We hadden het over de gebruiken. Zij was een ontwikkelde vrouw, nog een vrij jonge meid, en ze zat op de universiteit. Zij stoorde zich — nou, ‘storen’ is niet helemaal het juiste woord, maar in elk geval bevreemdde het haar hoe er hier gedacht wordt over vrouwen en over de relatie tussen mannen en vrouwen. Voor haar was het zo vanzelfsprekend. En zelfs buiten de orde: ze droeg ook niet zo’n sluier, maar een hoofddoekje.⟨/p>
⟨p>En het was voor haar zo buiten de orde dat wij hier in het Westen dat niet hadden. Je gaf daarmee toch het verschil aan tussen mannelijk en vrouwelijk en hoe de verhoudingen waren. Voor haar was dat gewoon volstrekt vanzelfsprekend. Zoals ik zojuist al zei: zo vanzelfsprekend als het voor ons is... dat doe je toch niet? Zie je hoe bepaalde culturen en bepaalde gebruiken enorm kunnen botsen? Vanzelfsprekendheden; daar hebben we hier ook mee te maken.⟨/p>
⟨p>Paulus legt geen wet op. Hij zegt juist: pas je nu aan, of het nu aan Joden is, aan de gemeente Gods of aan Grieken. Hij zegt: win ze voor het goede bericht. Maar het gaat er wel om bepaalde dingen te weten, namelijk wat mannelijk en vrouwelijk betekent. En hoe je daar dan vervolgens uitdrukking aan geeft, daarvan zegt hij: oordeelt zelf.⟨/p>
⟨p>Ik kom hier nu even op om aan te geven wat hij dus bedoelt met die gedekte hoofden. Daar heeft hij het over een sluier en dat wat gegeven is in plaats van, of tot een sluier. Iedere man die bidt of profeteert met gedekten hoofde — dat wil zeggen met een gesluierd hoofd, laat ik dat als synoniem gebruiken zoals Paulus het zelf ook aangeeft, met een gedekt hoofd — of doet zijn hoofd schande aan?⟨/p>
⟨p>En wat was ook alweer het hoofd van de man? Dat was Christus, die het beeld en de heerlijkheid van God is. We zullen dat ook nog zien in vers 7. Dus een man zou dat niet doen; een man zou zijn hoofd niet sluieren. Hij representeert, zijn hoofd representeert het goddelijke: Christus, de heerlijkheid van God. Het mannelijke in het algemeen representeert God, zoals het vrouwelijke de schepping representeert. Schepper, schepping.⟨/p>
⟨p>Als je dat eenmaal gaat inzien, dan worden zo enorm veel zaken ineens helder; ook hoe het hele Bijbelse denken in elkaar steekt. Dit is echt Bijbels ABC. God is een ‘Hij’. Waarom? Hij is de Schepper. De schepping, het schepsel, is vrouwelijk. De schepping in haar totaliteit ook, als een zwangere vrouw. De schepping is in barensnood. Dat zijn Bijbelse associaties en symbolen, moet ik zeggen.⟨/p>
⟨p>Goed, het hoofd van de man staat dus voor Christus en dat zou niet gesluierd worden. Maar, zegt Paulus dan in vers 5, iedere vrouw die blootshoofds bidt of profeteert... Eerst even over dat woordje ‘blootshoofds’: dat is dus weer letterlijk ‘niet neerwaarts bedekt’. Dus ongesluierd.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2934" title="Speel af vanaf 48:54">▶ 48:54⟨/button> ⟨span>Mannelijke Functies en Bijbelse Emblemen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Iedere vrouw die bidt of profeteert... en nu moet ik er iets bij zeggen: dat zijn mannelijke functies. We doen Bijbelstudie; ik geef niet mijn eigen mening, we bestuderen simpelweg wat er staat. Als je de Bijbel bekijkt, zie je dat bidden en profeteren voor een publiek mannelijke functies zijn. In hoofdstuk 14 vers 34, een vers waar ik later nog naar verwijs, lees je dat de vrouw zou zwijgen. Dat is ook zo'n berucht vers, tenminste in onze cultuur. In 1 Timotheüs 2 vers 11 staat dat de vrouw zich rustig zou laten leren en geen onderwijs zou geven. Waarom? Omdat deze dingen mannelijke functies zijn.⟨/p>
⟨p>Het is trouwens interessant, want een vrouw kan het natuurlijk wel doen. Dat zie je in het algemeen en je ziet het ook vaak in de Bijbel; op zichzelf is dat geen probleem. Er zijn situaties waarin een vrouw een mannelijke functie uitoefent of zelfs heerschappij heeft. Het is niet de regel, integendeel, het is echt een uitzondering. Neem het boek Richteren: er zijn vele richters, maar er is ook één richteres, Debora. Was dat een probleem? Ik lees daar geen enkel negatief woord over in de Bijbel. Maar ook Debora wist dat het een mannelijke taak was. Eigenlijk was het loutere feit dat zij die taak op zich nam een aanwijzing dat de mannen het lieten afweten. Het bleef een mannelijke functie.⟨/p>
⟨p>Hier in 1 Korinthe gaat het om bidden en profeteren voor een publiek. Paulus zou een paar hoofdstukken later zeggen dat de vrouw daarin zou zwijgen. Een vrouw zou dat normaal gesproken niet doen. En als ze het wel doet — wat dus kan — dan zou ze daarin wel de man respecteren. Het zijn in elk geval mannelijke functies; dat is evident.⟨/p>
⟨p>Misschien is dit een goede gelegenheid om even te wijzen op de typologie en de klassieke mannelijke emblemen. Dit heeft te maken met biologie en natuurkunde, maar ook met typologie. Een embleem van mannelijkheid is de staf. Denk bijvoorbeeld aan de heersersstaf, oftewel de scepter. Of wat dacht u van de roede? Dat is ook een Bijbels beeld. Er staat dat Hij zal heersen met een ijzeren roede. De roede is een uitbeelding van mannelijkheid. Ik zeg het maar gewoon zoals het is. Dit heeft te maken met oeroude symbolen die wij in het Westen helemaal niet meer kennen. Men noemt dit fallussymbolen. Natuurlijk zijn het fallussymbolen, maar ze representeren wat aan een man eigen is. De heersersstaf staat daarvoor. Een vrouw kan ook de scepter zwaaien — dat kan — maar het blijft een mannelijke functie.⟨/p>
⟨p>De hamer is in wezen een variant daarop. De hamer van een rechter of van een voorzitter is een mannelijk embleem van degene die leiding geeft. En denk aan de staf van een herder. Trouwens, ik vergeet nog één ding te vermelden over de heersersstaf. De eerste keer dat deze naar mijn weten in de Bijbel genoemd wordt, is in Genesis 49 als Jakob op zijn sterfbed ligt. Hij spreekt erover dat aan Juda de heersersstaf tussen zijn voeten gegeven zou worden. Dat is een heel beeldend en ook dubbelzinnig beeld: de heersersstaf tussen zijn voeten symboliseert dat het een mannelijke activiteit is.⟨/p>
⟨p>Dan nog even die staf van de herder. Ik noemde tussen haakjes al even de onderwijzer. Een herder of onderwijzer is, zeker in de gemeente, iemand die met zijn staf vooropgaat en wijst. Een onderwijzer doet immers niets anders dan wijzen: onder-wijzen. In ons woord 'onderwijzen' zit dat nog helemaal besloten: hij wijst onder de dingen, onder de oppervlakte. Als een gids wijst hij met zijn stok dingen aan. Het is dus niet oppervlakkig; integendeel, het gaat juist onder de oppervlakte. Dat is wat een herder doet.⟨/p>
⟨p>Dit zijn mannelijke emblemen en associaties. Het mannelijke heeft te maken met het gevende en het uitwendige; het vrouwelijke met het ontvangende en het inwendige. Dit is biologie — wat elke elektricien ook weet over het mannetje en het vrouwtje — maar het staat ook ergens voor. Het is niet alleen biologisch zo, het representeert het gevende en het ontvangende. Welnu, dit is biologisch waar, maar het staat ook precies voor wat een man geacht wordt te doen, namelijk leiding geven. De vrouw geeft normaal gesproken geen onderwijs; dat zijn mannelijke functies. Als een vrouw deze functies waarneemt, oefent ze feitelijk mannelijke taken uit. Dat kan, maar het blijven mannelijke functies.⟨/p>
⟨p>Daar wil ik het nu even bij laten, ondanks dat deze opmerkingen in sommige oren natuurlijk ongeëmancipeerd of onfeministisch zullen klinken. Maar goed, we waren bezig met Bijbelstudie, nietwaar? Straks gaan we verder.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3373" title="Speel af vanaf 56:13">▶ 56:13⟨/button> ⟨span>Het Ongedekte Hoofd van de Vrouw Is een Schande⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Goed, wij zetten onze studie weer voort. We hadden het dus over dat wat de man normaal gesproken doet: namelijk bidden en profeteren, onderwijs geven en leiding geven. In 1 Korinthe 11 wordt echter gezegd dat een vrouw dit hier doet. Dat kan en dat blijkt op zich geen punt te zijn, alleen is het een mannelijke functie. Zij zou dat dan ook moeten aangeven wanneer ze dat doet, met een macht op het hoofd. Ik loop hiermee weer even vooruit op wat we gaan lezen, maar dat staat in vers 10: een macht op het hoofd. Hier wordt het een gedekt hoofd genoemd, of er worden verschillende benamingen voor gegeven, maar het blijkt iedere keer een sluier te zijn, in welke hoedanigheid dan ook.⟨/p>
⟨p>Het gaat dus om mannelijke functies die zij dan waarneemt. Want dat is de clou van 1 Korinthe 11: mannelijk en vrouwelijk, en wat de betekenis daarvan is. Dit heb ik u al laten zien, dus we gaan nu verder bij het vijfde vers: "Iedere vrouw die blootshoofds bidt of profeteert, doet haar hoofd schande aan." Dat wil zeggen: dat is de man. Als zij dat op deze wijze zou doen, blootshoofds of ongesluierd, dan miskent ze dat ze iets mannelijks doet en daarmee ook dat zij dit doet zonder zijn volmacht. Kijk, daar heb ik alsnog de verwijzing: zonder die macht op het hoofd. Daarmee onteert ze haar hoofd, en haar hoofd symboliseert de man.⟨/p>
⟨p>Want er staat: "Zij staat gelijk met een die kaalgeschoren is." En dat is weer vreemd. Daar moet je een Korinthiër voor zijn om dat goed te begrijpen, denk ik. Eén ding is duidelijk: als je dit leest, dan weet je dat een kaalgeschorene kennelijk heel schandelijk is. Voor ons is dat niet eens zo direct vanzelfsprekend, hoewel we het wel enigszins begrijpen. Als je de oorlog hebt meegemaakt, of de tijd vlak daarna, dan weet je hoe dat met de vrouwen ging die fout waren in de oorlog: de tondeuse ging over het hoofd en ze werden aan de schandpaal genageld. Daar kwam het eigenlijk op neer. Zelfs bij ons is dat dus nog wel bekend. Maar voor de Korinthiërs was het overduidelijk: als zij dat doet, dan staat ze gelijk aan een kaalgeschorene.⟨/p>
⟨p>Het woordje voor "kaalgeschorene" dat hier gebruikt wordt, is trouwens een vrouwelijk woord. Dat zie je in het Nederlands niet, maar in het Grieks of Hebreeuws heb je mannelijke en vrouwelijke woorden. Wij hebben dat niet meer; althans, niet in de hele grammatica waarin alle zelfstandige naamwoorden mannelijk of vrouwelijk zijn. Dat verschil kennen wij in het Nederlands helemaal niet meer en dat vinden we ook vreemd. In ieder geval zie je in het Grieks dat de associatie is dat het een schandelijke vrouw was. Moet je nagaan, bij de Korinthiërs kon er heel veel mee door. We hebben al gezien dat het leven als een Korinthiër een heel losbandig leven was. Dat was de context. Maar voor hen was het duidelijk: een kaalgeschorene is iemand die een schandelijk beroep uitoefent, een schandelijk iemand, en kennelijk een hoer. Uit buitenbijbelse bronnen weten we dat ook, maar aangezien we bijbelstudie doen, laat ik dat voor wat het is.⟨/p>
⟨p>Je ziet trouwens ook in de Mosaïsche wet dat een paar keer terugkomen, dat een vrouw die schande gebracht wordt kaalgeschoren werd; ik geloof dat er in het boek Numeri zoiets staat. Goed, het is duidelijk dat dit schandelijk is. En dan zegt Paulus: "want indien een vrouw zich het hoofd niet dekt, moet zij zich ook maar het haar laten afknippen." Dat zijn negen woorden in het Nederlands, maar in het Grieks staat daar letterlijk één woord: "laat haar zijn afgeknipt". Het woordje "moeten" staat er niet; er staat: "laat zij dan zijn afgeknipt". Indien een vrouw zich het hoofd niet dekt en geen sluier of lang haar heeft, laat haar dan helemaal afgeknipt zijn. Kaal dus.⟨/p>
⟨p>Maar "indien het een schande is voor een vrouw als zij zich het haar laat afknippen", waaruit dus blijkt dat dit voor de Korinthiërs vanzelfsprekend was. Paulus zegt: "indien het een schande is". Als het geen schande zou zijn, dan zou zijn redenering niet opgaan, maar hij stelt dit retorisch aan hen voor. Hij zegt: "jullie zullen het met me eens zijn dat dit een schande is." Hij vraagt of het een schande is voor een vrouw als zij zich het haar laat afknippen of zich kaal laat scheren. Het verschil is slechts het gereedschap: het ene doe je met een schaar en het andere met een mes of scheermes. Het effect is hetzelfde: in beide gevallen ben je kaal. Maak je jezelf kaal?⟨/p>
⟨p>Paulus zegt tegen die Korinthiërs: "dat is toch een schande". Voor ons is dit niet direct vanzelfsprekend. Bij ons kan eigenlijk alles ermee door, maar dat heeft er ook weer mee te maken dat dingen voor ons geen betekenis meer hebben. Wij vinden dingen wel mooi of schoon, maar dat heeft niet te maken met een innerlijke of vaste betekenis; het heeft eigenlijk gewoon met mode te maken. Nog niet zo lang geleden had ik daar een gesprekje over. Wij vinden iets mooi, maar op basis waarvan? Meestal niet op basis van een echte innerlijke waarde, maar gewoon omdat het mode is. We zitten hier in een modewinkel; het woord zegt het al: mode. Maar er is niets zo onvast als mode, en dat is maar goed ook voor Arie natuurlijk. Dat zijn van die fluctuerende dingen. Iets waarvan je nu zegt dat het prachtig is, vind je volgend jaar geen gezicht, en omgekeerd ook. Als we terugkijken naar een foto van een paar jaar geleden en je ziet de haardracht of de kleding, dan denk je: "Goh, hoe kon ik er zo bij lopen?". Dat is mode.⟨/p>
⟨p>Dat geldt ook voor namen. Wanneer men zegt: "dat is een mooie naam", wat bedoelen we daar dan mee? Je associeert het met iemand die ook die naam heeft en die je mag, of iedereen doet het en daarom vindt iedereen het een mooie naam. Ons hele begrip van schoonheid is in feite gebaseerd op niks, op een golfbeweging, op onvastheid en modieusheid. Het is niet gebaseerd op innerlijke waarde. Waarom is een naam mooi? Niet omdat het lekker klinkt, maar vanwege de betekenis. Zo beoordeel ik zelf ook de dingen: "Dat is een mooie naam vanwege de betekenis." Dat geldt trouwens voor alle uiterlijke dingen, maar we zijn niet meer zo gewend om zo te denken.⟨/p>
⟨p>Paulus vervolgt: "indien het een schande voor een vrouw is als ze zich het haar laat afknippen of zich kaal laat scheren... dan moet zij zich dekken." Letterlijk staat er ook hier weer één woord: "laat haar dan zijn bedekt". Als jullie er zo tegen aankijken, laat haar dan zo bedekt zijn. Dat wil zeggen: gesluierd. Paulus schrijft dit hier dus niet voor als een wet, maar hij zegt: "als dat dan inderdaad een schande is, doe dan ook dat". Hij legt de Korinthiërs hier geen nieuwe gewoonte op. Niets van dat al, al weet ik dat het in de kerkgeschiedenis wel zo is opgevat.⟨/p>
⟨p>En vandaar dus ook dat je de gewoonte kreeg dat de vrouw – en dat zie je nu nog in bepaalde streken van het land – ter kerke gaat en een hoedje opzet, omdat dat in 1 Korinthe 11 zou staan. Nou, dat heeft er niets mee te maken.⟨/p>
⟨p>Paulus legt hier niet een gewoonte op. Alleen al het hele idee... als je de Korinthe-brief een beetje gelezen hebt – je hoeft hem maar vluchtig door te bladeren en er een klein beetje van te begrijpen – dan moet je in elk geval weten dat Paulus daar geen wetten oplegt. Of een nieuwe gewoonte, of hoe ze zich zouden gedragen, of hoe ze een bepaald gebruik zouden moeten doen: dat is totaal niet aan de orde.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4018" title="Speel af vanaf 01:06:58">▶ 01:06:58⟨/button> ⟨span>De Man als het Beeld en de Heerlijkheid van God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Paulus is juist degene die zegt: "Van alles doe ik ter wille van het evangelie." En daarin stelt hij zichzelf ten voorbeeld. Maar hij heeft het hier dus over bepaalde dingen waarvan de Korinthiërs zelf wel moesten onderkennen dat het inconsequent was, dat het niet voegzaam was. Hij legde hier dus niets op. Wat hij wel doet, is bepaalde kennis doorgeven over wat mannelijk en vrouwelijk is. Dat zouden we moeten weten; dat is een vast gegeven. Dat onderwijs over wat we zouden weten over wat mannelijk en wat vrouwelijk is, is niet aan tijd onderhevig of aan mode of gebruiken. Nee, dat zijn constanten. Paulus beroept zich dan ook op de schepping, wat we straks trouwens ook nog wel zullen zien.⟨/p>
⟨p>Ik lees even verder in vers 7: "Want een man behoort het hoofd niet te dekken." Hier staat niet het woordje "moeten", maar "behoort". Waarom zou hij dat niet doen? Hij geeft dat ook aan. Trouwens, ook dat is een gebruik dat wij nog wel kennen: een man doet zijn hoed af. Ik weet dat het in bepaalde streken ook zo was dat als er een man langs de kerk kwam, hij zijn hoed afdeed. Oh, jij doet het nog steeds? Wat een heer zeg!⟨/p>
⟨p>Maar Paulus laat hier ook de typologie zien van waarom een man het hoofd niet sluiert. Hij is het beeld en de heerlijkheid van God. Letterlijk staat hier een Grieks woord dat betekent dat het aan hem eigen is, of dat hij het representeert. De man representeert Gods beeld en heerlijkheid. Wie is Gods beeld en heerlijkheid? Er wordt heel vaak gezegd dat de mens het beeld van God is, maar dat is niet waar. Adam werd gemaakt naar het beeld van God, en wie is hét beeld van God? Dat is Christus. Welnu, de man representeert Gods beeld en de heerlijkheid van God in het algemeen. Ik kom daar straks nog even wat uitgebreider op terug, maar hier staat ook: "De vrouw is de heerlijkheid van de man."⟨/p>
⟨p>Dat verschil. Want in vers 8 staat: "De man is niet uit de vrouw, maar de vrouw uit de man." Je ziet dat Paulus hier teruggrijpt op Genesis 1 en 2. Daar zie je inderdaad dat het zo beschreven staat. Er staat in Genesis 1 vers 27: "Naar Gods beeld schiep Hij hem" — Adam — "mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen." Adam werd dus geschapen naar het beeld van God. Welnu, de man is niet uit de vrouw, de vrouw is uit de man. Het vrouwelijke is uit de man genomen. Zie daar Genesis 2, dat verhaal van die rib. Maar die rib kunt u wel vergeten; het was in ieder geval een hoek uit de man. Nee, het is een mooi dubbelzinnig woord: een zijde uit de man werd genomen. Tela, ja, een zijde. De man was tweezijdig en een zijde werd er uit hem genomen. Goed, Genesis 2 vers 22, makkelijk te onthouden.⟨/p>
⟨p>De man is immers niet geschapen om de vrouw, maar de vrouw om de man. Zulke dingen kan ik hier in Bodegraven in een kledingzaak gewoon nog wel zeggen, maar ik zou ze niet bij Pauw en Witteman aan tafel moeten doorgeven. Ik denk dat je levend gevild wordt als je zulke dingen zegt. Je kunt tegenwoordig alles zeggen, maar zulke dingen zijn "not done". Maar moet je nagaan: Paulus zei dit tegen de Korinthiërs. En die Korinthiërs — ik zei al dat dat een losbandige stad was — maar dit was ook voor hen kennelijk vanzelfsprekend. Dit sloot aan bij wat ze wisten; dit is gewoon Bijbelkennis. Oké, wij zijn daar wat ver van verwijderd geraakt, maar de man is niet geschapen om de vrouw, maar de vrouw om de man. Ook dit is gewoon een Bijbels gegeven. Het is niet goed dat de mens alleen zij. Hij was toen nog geen "man"; hij was mens, en de vrouw werd om hem geschapen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4356" title="Speel af vanaf 01:12:36">▶ 01:12:36⟨/button> ⟨span>De Vrouw als Uitbeelding van de Schepping⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Laat ik het eens op een rijtje zetten. De man — ik zal het even schematisch voorstellen — representeert het beeld en de heerlijkheid van God, Christus. De vrouw representeert de heerlijkheid van de man. Zij is ook uit de man en zij is geschapen om de man. Als je begrijpt hoe dat in elkaar zit, namelijk dat het mannelijke verwijst naar het beeld en de heerlijkheid van God, dan zie je dat de vrouw verwijst naar de schepping.⟨/p>
⟨p>Laten we dat nog een klein beetje meer uitwerken. De man representeert de Schepper, de vrouw representeert de schepping. Van de vrouw lazen we dat zij de heerlijkheid van de man is; evenzo is de schepping de heerlijkheid van de Schepper. De heerlijkheid van de schepping is juist dat zij verwijst naar de Schepper. Ook dat is weer een Bijbels, vanzelfsprekend ABC. "De hemelen vertellen Gods eer en het uitspansel verkondigt het werk zijner handen." Psalm 19. We hadden het in de pauze net even over de sterrenbeelden. Ook dat is typologie waar we bijna niets meer van weten. Dat het begon bij een Maagd en eindigt bij een Leeuw; wij beseffen nauwelijks nog dat dit een diepe betekenis heeft, maar het is wel zo. Wij weten niets meer van dat soort typologie. Maar alles in de natuur, van een bloem tot het hele verhaal van de seizoenen, is een uitbeelding van wie de Schepper is. Het vertelt in wezen het Evangelie. Het Evangelie staat in de sterren, maar het staat ook gewoon in de natuur beschreven. Als je een zaadje in de grond stopt, dan sterft het en vervolgens komt het in de lente weer boven de aarde: levend uit de dode natuur. Dat is een uitbeelding van leven uit de dood. Dat is het Evangelie; het vertelt de heerlijkheid van de Schepper.⟨/p>
⟨p>De schepping is de heerlijkheid van de Schepper. Zoals de vrouw de heerlijkheid is van de man en uit de man is, zo is de schepping uit de Schepper. En zoals de vrouw er is om de man, zo is de schepping er om de Schepper, niet omgekeerd. Dit is zo fundamenteel om te weten. Als je dit niet begrijpt, dan snap je niets van mannelijk en vrouwelijk. Dan snap je trouwens ook niets van seksualiteit. Seksualiteit is niets anders dan een uitbeelding van de weg die God gaat met de schepping: hoe Hij de schepping bemint en liefheeft, hoe Hij gemeenschap met haar heeft en door opstanding nieuw leven in haar verwekt, zodat de schepping nu ook "zwanger" is, in blijde verwachting.⟨/p>
⟨p>Dat zijn lijnen en associaties die zo elementair zijn in de Schrift. Dan begrijp je ook waarom Paulus in Romeinen 1 zegt dat wanneer je het onderscheid tussen de schepping en de Schepper niet meer begrijpt en de Schepper niet meer eert, het gevolg is dat je in homoseksualiteit vervalt. Let wel, ik heb het niet over homofilie, want daar zegt de Bijbel niets over. Over mensen met bepaalde gevoelens zegt de Schrift niets; zij zwijgt daarover. Elke veroordeling daarvan is volkomen misplaatst. Dit gaat ook helemaal niet over ethiek; dit gaat feitelijk over natuurkunde, over datgene wat het uitbeeldt. Als je dit niet meer begrijpt, dan snap je ook de functie en de betekenis van seksualiteit niet meer. Seksualiteit is per definitie heteroseksualiteit; het één is geschapen voor het ander. Zelfs biologisch is het logisch. En zoals de man behoort te zorgen voor de vrouw — ook dat is in de Bijbel een vanzelfsprekendheid — zo zorgt de Schepper voor de schepping; Hij draagt zorg voor haar.⟨/p>
⟨p>Er wordt nieuw leven in haar verwekt. Petrus spreekt over het "zaad der wedergeboorte". Dat is trouwens ook weer opstanding. Dat doet de man bij de vrouw, maar dat doet de Schepper bij de schepping. En nu is zij in blijde verwachting door de Schepper, in afwachting van de verlossing — ook zo'n mooi dubbelzinnig woord. De verlossing. Het zijn slechts een paar punten die ik even aanstip, maar ze hebben allemaal te maken met de symboliek van mannelijk en vrouwelijk en waar dat naar verwijst: de Schepper en de schepping. En nu kom ik weer terug bij de Korinthebrief, 1 Korinthe 11 vers 10.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4716" title="Speel af vanaf 01:18:36">▶ 01:18:36⟨/button> ⟨span>Een Volmacht op het Hoofd Vanwege de Engelen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Daarom behoort de vrouw... Pardon. "Daarom behoort", dat wil zeggen: het is passend. Bij deze hele gedachtegang is het passend dat er niet "moet" staat; je ziet dat hier helemaal niet het Griekse woord voor moeten wordt gebruikt. Er is een Grieks woord voor moeten, maar dat staat hier niet. Daarom behoort de vrouw een macht op het hoofd te hebben. Een macht: hier staat het woordje ⟨em>exousia⟨/em> en dat betekent een volmacht. Zoals bijvoorbeeld wanneer een politieagent optreedt; hij heeft ook iets op het hoofd en dat is zijn volmacht. Hij is gerechtigd om u een bekeuring te geven, dat is zijn volmacht. Hij doet dat niet op eigen houtje, hij is daar geen privépersoon. Nee, hij staat in dienst van, hij heeft volmacht ontvangen om te handelen. Wel, dat is het woord wat hier gebruikt wordt: ⟨em>exousia⟨/em>.⟨/p>
⟨p>Wanneer een vrouw bepaalde dingen doet die feitelijk niet voor haar zijn weggelegd — dat wil zeggen de mannelijke functies, waarbij bidden en profeteren hier de context vormen — dan zou ze dat doen met een volmacht op het hoofd. Waarom? Wel, vanwege de engelen. Ja, dan zeg je: hoezo engelen? Kijk, hier staat gewoon het Griekse woord voor boodschappers. Het woordje "engelen" is niet verkeerd, maar je moet wel weten wat een engel is. ⟨em>Angelos⟨/em>, dat is het Griekse woord dat hier gebruikt wordt en waar ons woord engel van is afgeleid. Dat wordt in allerlei verbanden gebruikt. Dat kan gaan over hemelwezens en dan spreken we over engelen, maar in feite is het gewoon een functie. Je leest bijvoorbeeld over de verspieders in de Jacobusbrief die bij Rachab kwamen: zij nam de boodschappers in huis. Toch staat daar gewoon dit woord: engelen. Waarom? Nou, ze hadden een boodschap, dus waren het boodschappers en dus waren het engelen.⟨/p>
⟨p>Hier wordt dit woord ook gebruikt. Het woordje "engelen" is hier soms wat misplaatst, in de zin dat het je zomaar op het verkeerde been zet omdat je dan meteen automatisch denkt aan hemelwezens, terwijl het Griekse woord gewoon in het algemeen "boodschappers" betekent. Of het nu hemelwezens of mensen zijn, dat maakt niet uit; het zijn boodschappers. Het is trouwens wel een mannelijk woord, een mannelijk meervoud. Maar het gaat hier ook niet over engelen in de zin van hemelwezens; het gaat over de verhouding mannelijk-vrouwelijk. De vrouw die iets doet wat zij normaal gesproken niet zou doen, namelijk bidden en profeteren, kan dat doen, maar dan wel met erkenning. Dat is wat Paulus zegt en dat is wat de Korinthiërs ook begrepen. Dan is het logisch dat zij door die volmacht erkent van wie de taak normaal gesproken uitgaat, namelijk van degenen die de boodschap doorgeven. Vanwege de boodschappers, de mannen namelijk, die normaal gesproken de boodschap doorgeven.⟨/p>
⟨p>Begrijpt u wat ik hiermee wil aangeven? Nee? Dan zeg ik het nog een keer, maar nu op een misschien wel duidelijkere manier. Er staat hier: "Daarom behoort de vrouw een volmacht op het hoofd te hebben." Wanneer? Wanneer ze bidt en profeteert. Dan doet ze iets wat haar normaal gesproken niet toekomt, maar ze kan het doen; dat is wat Paulus zegt. Maar zij doet het dan wel met erkenning van de autoriteit van de man, die normaal gesproken de boodschap doorgeeft. Zij kan dus een boodschap zo doorgeven, bidden en profeteren, jawel, maar dan wel met volmacht. Met erkenning van de volmacht van de man. En dat zijn die "engelen". Althans, zo versta ik dat en zo geef ik het u door. Het is aan u om dat te beoordelen, zoals ik al eerder heb gezegd. En toch zegt Paulus dan in vers 11: "En toch, in de Here is evenmin de vrouw zonder man iets, als de man zonder vrouw."⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4985" title="Speel af vanaf 01:23:05">▶ 01:23:05⟨/button> ⟨span>De Wederzijdse Afhankelijkheid van Man en Vrouw⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat is de andere kant van het verhaal; elke medaille heeft twee kanten, zo ook hier. Het mannelijke bestaat bij de gratie van het vrouwelijke. De vrouw is zonder man niets, maar omgekeerd de man zonder vrouw evenmin. Ik bedoel, beide begrippen zijn relatief. Het mannelijke bestaat bij de gratie van het vrouwelijke en het vrouwelijke bij het mannelijke.⟨/p>
⟨p>Vers 12 geeft hiervoor een reden aan: "Want gelijk de vrouw uit de man is..." — maar dat had Paulus al gezegd — "...zo is ook de man door de vrouw." Wat bedoelt hij? Wel, de man is man vanwege en ook sinds de vrouw. Voordat Eva er was, heette Adam geen man, maar mens. Gewoon de mens. Er was van hem maar één exemplaar, dus hij werd pas man sinds er een vrouw was.⟨/p>
⟨p>Dat lees je ook in Genesis 2 vers 23. Wanneer hij dan ontwaakt — heel verrukkelijk natuurlijk, want daar zag hij een schoonheid — noemt hij haar 'manninne'. Want ze was uit de man genomen. Maar in elk geval is hij sinds die tijd een man. De man is man door de vrouw, zoals de vrouw uiteraard vrouw is door de man. Het zijn relatieve begrippen. Er bestaat zoiets als dag omdat er ook nacht is; er bestaat zoiets als zee omdat er ook land is, et cetera.⟨/p>
⟨p>Alles, zegt Paulus, is echter uit de God. Dat is een basale Bijbelse waarheid. Of het nou mannelijk is of vrouwelijk: het is alles van Hem. Het komt ook van Hem en het spreekt ook van Hem. En nu komen we op dat gedeelte waar we het al even eerder over hadden.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5106" title="Speel af vanaf 01:25:06">▶ 01:25:06⟨/button> ⟨span>Oordeelt Zelf: de Natuur en de Sluier van het Haar⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Waar ik naar verwees in verbondenheid met die bedekking is: oordeelt zelf. Dat is een retorische vraag. De Korinthiërs mochten het zelf beoordelen. Paulus zegt ook in 1 Korinthe 10: "Ik spreek als tot verstandige mensen, oordeelt zelf." Iedere keer stelt Paulus die vraag aan hen. Is het voegzaam dat een vrouw met een ongedekt hoofd tot God bidt? Wij zouden wellicht zeggen dat daar niet zoveel mis mee is. Is het voor ons voegzaam? Dat hangt ervan af. Maar voor die Korinthiërs was het absoluut niet voegzaam. Dat is één ding wat duidelijk is. Voor ons is dat niet zo vanzelfsprekend meer. Nogmaals, dat is geen compliment aan ons; ik zou haast zeggen dat het er juist van spreekt dat we een heleboel dingen zijn kwijtgeraakt. Maar dit geeft aan dat Paulus hen niet iets oplegt.⟨/p>
⟨p>In vers 14 vraagt hij: "Leert de natuur zelf u niet dat, indien een man lang haar draagt, dit een schande voor hem is?" Even één aanmerking: voor het woord "schande" staat daar letterlijk een woord dat "zonder eer" of "oneer" betekent. Dat kan negatief zijn in de zin van schandelijk, maar dat hoeft niet per se zo te zijn. Ik zal u een paar voorbeelden geven. In Romeinen 9 vers 21 komt dit woord ook voor en dan wordt het vertaald met "alledaags". Dat wil zeggen: zonder dat het een speciale heerlijkheid heeft. In 2 Timoteüs 2 vers 20 wordt er gesproken over vaten die "minder eervol" zijn; dat is relatief. Het gaat om iets met eer en iets wat alledaags is, zonder speciale eer. Het hoeft dus niet specifiek schandelijk te zijn. Leert de natuur zelf u niet dat indien een man lang haar draagt, dit "zonder eer" voor hem is? Dat wil zeggen: daar is niets speciaals voor hem bij.⟨/p>
⟨p>Paulus spreekt de Korinthiërs hier aan op hun eigen oordeel. Is dat voor ons ook zo? Wij hebben er tegenwoordig niet zoveel kaas meer van gegeten. Een man heeft van nature — dat is wel grappig — kort haar. In bijna alle beschavingen is dat doorgaans het geval. De vrouw daarentegen heeft lang haar. Dat heeft ook nog een andere, meer biologische reden. Een man raakt van nature meestal ook vaak... oei, dit wordt een beetje een pijnlijk onderwerp natuurlijk voor sommigen... zijn haar kwijt. Ja, bij Tineke valt het nog wel mee hoor!⟨/p>
⟨p>Dat lange haar heeft voor een man niet bijzonder veel te betekenen, tenzij het een mode-uiting is. In de jaren '60 kreeg je bijvoorbeeld de langharige Beatles. Maar wat was dat feitelijk? Dat was een mode-uiting, maar het was meer dan dat: het was opstand. Het waren de rebellerende jaren '60 waarin werd opgestaan tegen alles wat gezag heette en de normale orde. De lange haren van de man moesten dat uitbeelden; men wilde de boel omkeren. "Beter lang haar dan kortzichtig," hoor ik hier. Ja, zo was die spreuk hè!⟨/p>
⟨p>Aan de andere kant: indien een vrouw lang haar draagt, is dit een eer voor haar. Wordt hier het omgekeerde gezegd, namelijk dat het schandelijk is als een vrouw kort haar heeft? Dat staat er niet. Er staat wel dat het voor haar een eer is als zij lang haar heeft. Voor Paulus is dit een vanzelfsprekendheid. Nogmaals, ik geef hier niet mijn mening; ik vertel gewoon hoe Paulus het doorgeeft. Hij zegt immers: "het haar is haar tot...", maar ik zei u al eerder dat hier in het Grieks het woordje ⟨em>anti⟨/em> staat. ⟨em>Anti⟨/em> betekent hier niet "tegen", maar "in plaats van". Dat is wat verwarrend, en er is een reden waarom dat misverstand erin is gesloopt, maar daar zullen we het nu niet over hebben. Het Griekse woord ⟨em>anti⟨/em> betekent "in plaats van". Dat betekent dus dat het lange haar van de vrouw de betekenis heeft van een sluier. Het is haar in plaats van een sluier gegeven. Dan weten we ook meteen waar Paulus het over heeft: hij heeft het over een sluier, al dan niet bestaande uit lang haar. Zo staat het er; dat verzin ik niet, dat is echt een gegeven.⟨/p>
⟨p>Je zou het zo kunnen omdraaien dat de vrouw mag bidden en profeteren in de gemeente, mits ze maar lang haar heeft. Dat is wel wat hier in dit gedeelte naar voren wordt gebracht. De achtergrond is dat vrouwen bidden en profeteren in de ⟨em>ecclesia⟨/em> in Korinthe. Daar maakt Paulus op zich geen bezwaar tegen. Normaal gesproken — dat zullen we nog zien in hoofdstuk 14 — horen zij te zwijgen, maar áls ze het doen, dan moeten ze dat doen met een volmacht op het hoofd. En dan zegt hij: met lang haar of gesluierd. Dat wil zeggen dat de sluier of het lange haar een uitbeelding is van de erkenning van de man. De Korinthiërs begrepen dit, maar wij hebben er wel moeite mee. Ik zie het aan uw ogen en ik begrijp het ook helemaal, want voor ons zijn dit niet zulke vanzelfsprekendheden meer. Maar ik zeg nogmaals: dit is geen wet. Het gaat om het onderliggende onderwijs over mannelijk en vrouwelijk. Voor de rest zegt hij: oordeel zelf. En dan zegt hij nog, en dat is dan afsluitend...⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-14" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5523" title="Speel af vanaf 01:32:03">▶ 01:32:03⟨/button> ⟨span>Geen Gewoonte Om te Twisten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Indien er iemand is die erom te doen is... ja, dat is misschien een aardige afsluiting voor vanavond. We zijn toch nog redelijk ver gekomen en eigenlijk is het ook wel mooi om dit gedeelte als een eenheid te behandelen. En dat is dan ook gelukt. Paulus sluit af met de opmerking: indien het er iemand om te doen is gelijk te hebben... Dus als jullie hier nou over willen twisten, dan zegt hij: "Nou, daar ben ik niet voor in. Wij hebben zulke gewoonten niet en trouwens, evenmin de ecclesia's van God."⟨/p>
⟨p>Paulus heeft dit neergelegd. Hij heeft onderwijs gegeven, hij zegt: "Oordeelt zelf" en dat is het. Wil je hierover twisten? Dan is dat niet aan mij besteed. Dat is wat de apostel zegt. Hij zegt: "Die gewoonte hebben wij ook niet." Zo heb ik vanavond deze verzen de revue laten passeren en ik hoop dat we zo met elkaar ook wat wijzer zijn geworden.⟨/p>
⟨p>Wat het allerbelangrijkste is, is dat Paulus begint met: "Ik wil dat jullie dit weten." En dan spreekt en benadrukt hij het onderwijs over wat mannelijk en vrouwelijk betekent. Dat is een constante. Hoe daar vervolgens uitdrukking aan gegeven wordt, dat is inderdaad nogal fluctuerend. We zeggen dat dit verschilt voor de een of de ander. Dan zegt hij: "Oordeel zelf." Maar die constante factor, de betekenis ervan, is iets waar we nu in 2014 nog net zo mee te maken hebben. En ik hoop dat we hier ook met elkaar wat wijzer van geworden zijn.⟨/p>
⟨p>Dit was dus dat beruchte gedeelte waar Paulus al zoveel kritiek op heeft gekregen van mensen die meenden dat ze graag gelijk wilden hebben. Hij zegt: "Nou, als jullie dat willen, dan hebben jullie het maar. Ik ga hier niet over twisten." En ik trouwens ook niet. Dat wil jij ook niet? Nee, dat dacht ik al.⟨/p>