⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik: het Evangelie Om Niet Brengen en Afzien van Rechten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>We zetten onze studie in de eerste Korinthebrief voort. Het is inmiddels de zestiende avond en we zijn aangekomen in het negende hoofdstuk. De vorige keer hebben we daar uitgebreid bij stilgestaan, hoewel we niet helemaal tot het einde zijn gekomen. Dat zullen we vanavond vermoedelijk wel doen.⟨/p>
⟨p>In mijn Bijbeltje – de NBG-vertaling – staat boven 1 Korinthe 9: 'De rechten van de apostelen'. Vanaf vers 1 tot en met vers 14 benadrukt Paulus wat zijn rechten zijn. Het is misschien goed om er nog even aan te herinneren waarom hij deze dingen ter sprake bracht. Dat was eigenlijk een vervolg op hoofdstuk 8, waar het ging over de vraag of een gelovige offervlees mocht eten. Degenen die nog een 'geweten van de afgod' hadden, zoals Paulus dat noemt – wat wil zeggen dat zij in hun gedachten en in hun hart nog voortdurend herinnerd werden aan de afgodendienst – konden niet zomaar een stukje vlees eten dat aan de afgoden gewijd was. In hun beleving aten ze dan nog steeds afgodenvlees.⟨/p>
⟨p>Er was een controverse in de gemeente van Korinthe. Sommigen zeiden: "Waarom zouden we dat niet kunnen eten? Alles is toch van de Heer en we hebben toch niets met afgoden te maken?" Anderen hadden daar echter moeite mee. Paulus laat zien hoe de vork werkelijk in de steel zit. Hij laat inderdaad zien dat zij die zeggen de vrijheid te hebben, het volste gelijk hebben. Maar hij laat ook zien dat kennis alleen niet voldoende is; sterker nog, kennis maakt opgeblazen. Het is de liefde die sticht, zoals hij in het eerste vers van hoofdstuk 8 zegt. Hij stelt dat het er in ons leven als gelovigen om gaat dat we ons dienstbaar opstellen naar andere gelovigen en ook afzien van onze rechten.⟨/p>
⟨p>Op dat thema borduurt hij voort in het volgende hoofdstuk, hoofdstuk 9. Hij laat zien dat hijzelf ook altijd heeft afgezien van zijn rechten. In dit hoofdstuk gaat het er vooral over dat iemand die het evangelie predikt, van het evangelie mag leven. Dat was de regel; in vers 14 lees je: "Zo heeft ook de Heer voor de verkondigers van het evangelie de regel gesteld dat zij van het evangelie leven." Dat is weliswaar een normaal gegeven, een regel, maar Paulus benadrukt dat hij nooit op dat recht heeft gestaan. Hij heeft dat nooit geclaimd. Hoewel hij support van de een of ander ontving, heeft hij daar nooit aanspraak op gemaakt.⟨/p>
⟨p>Dat is een heel belangrijk punt, want hij zegt: "Voor mij gaat het maar om één ding." We zijn dan inmiddels bij het achttiende vers van hoofdstuk 9. Hij vraagt: "Wat is dan mijn loon?" En dan geeft hij dit antwoord: "Dat ik door mijn evangelieprediking het evangelie om niet mag brengen en zo van mijn bevoegdheid als evangelieprediker geen gebruik maak." Hij zag af van zijn rechten en van wat hij menselijkerwijs had kunnen claimen – wat de Heer ook als regel had gesteld. Waarom? Het ging hem erom het evangelie om niet te mogen brengen.⟨/p>
⟨p>Dat hebben we de vorige keer ook gezien, en misschien is dat de schakel tussen de voorgaande avond en waar we nu mee verdergaan. Als hij zegt: "Ik wil het evangelie om niet brengen", dan is dat dubbelzinnig. Hij bedoelt daarmee: "Ik breng het evangelie om niet", wat wil zeggen dat het evangelie zelf een boodschap 'om niet' is, gratis. God geeft overvloedig; Hij maakt ons rijk en vraagt er helemaal niets voor. Je krijgt het allemaal gratis en voor niets, dat is het evangelie. Maar Paulus zegt: "Wat is er nu mooier dan wanneer ik die boodschap breng, om daar ook helemaal niets voor te vragen en het gewoon te geven?"⟨/p>
⟨p>Wanneer het nodig was – en dat was de eigen levensinstelling van Paulus – voorzag hij gewoon in zijn eigen levensonderhoud. Hij heeft daar nooit moeilijk over gedaan. Hij ontving geen salaris en leefde werkelijk uit de hand van de Heer. Dat was het achttiende vers, en we waren al even aangekomen bij het negentiende vers. Ik heb daar al wel wat over gezegd, maar het lijkt mij goed om hier de draad weer op te pakken.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="317" title="Speel af vanaf 05:17">▶ 05:17⟨/button> ⟨span>Volwassenheid: Zich aan Allen Dienstbaar Maken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Want dan zegt hij dit: "Want hoewel ik vrij sta tegenover allen..." Dat was juist Paulus' prediking; niet alleen de vrijheid die hijzelf had, maar de vrijheid van de gelovigen in het algemeen. Hij zegt dat hij vrij staat tegenover allen, maar hoewel dat zo is, heeft hij zich aan allen dienstbaar gemaakt. Letterlijk zegt hij: "Ik heb mij aan allen geslaafd", waarmee hij aangeeft dat het hem helemaal niet om zichzelf ging.⟨/p>
⟨p>Dat is, denk ik, ook een van de dingen die je al veel eerder in de brief ziet. Dat was Paulus' instelling en eigenlijk is dat ook het verschil tussen een kind en een volwassene. Volwassenwording betekent eigenlijk dat je leven niet meer om jezelf draait. Kijk naar een baby die geboren wordt: die hoeft maar te blèren en mama komt eraan; alles draait om dat kind. Het kind kan zelf nog helemaal niets doen, maar het wordt verzorgd en het ontvangt alles. Als je eenmaal groter wordt, dan ga je steeds meer – en dat is een proces – op eigen benen staan en dan ga je andersom denken. Niet meer vanuit de vraag wat de wereld, mijn omgeving of de mensen voor mij kunnen betekenen, maar volwassenheid wil zeggen dat je gaat redeneren: "Wat kan ik in het grote geheel betekenen voor anderen?" Dat is eigenlijk het grote verschil, een van de verschillen, tussen een kind en een volwassene.⟨/p>
⟨p>Welnu, Paulus had al eerder, in 1 Korinthe 3, tegen de Korintiërs gezegd dat ze eigenlijk nog baby's waren; onvolwassen en onmondig. En dat blijkt eigenlijk ook; dat loopt als een rode draad door de brief. Hij brengt hen tot volwassenheid, maar dat betekent ook dat je gaat leren zien en verstaan dat het in het leven en in de wereld niet om mij gaat, maar dat het om Hem gaat. Daar komt geloof ik de grote baas thuis... Het gaat om Hem!⟨/p>
⟨p>Paulus zegt dat ook hier: "Ik heb mij voor allen dienstbaar gemaakt, geslaafd, om er zoveel mogelijk te winnen." En hier hebben we een term die de sleutel is tot de rest van deze passage. Er komen nog een heleboel mensen binnen, lijkt wel. Ik zei zojuist dat het woord "winnen" een sleutelrol speelt in de rest van dit hoofdstuk, en hij gaat dat vanaf vers 20 ook toelichten: winst, het winnen. En dan zegt hij dit in vers 20.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="518" title="Speel af vanaf 08:38">▶ 08:38⟨/button> ⟨span>Voor de Joden als een Jood Om Joden te Winnen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>"Ik ben voor de Joden geworden als een Jood om Joden te winnen." Voor Paulus, die zelf een Jood was, op en top Jood, was dit natuurlijk niet zo moeilijk. Dat was zijn hele achtergrond; hij was Joods. Maar inmiddels was Paulus geroepen en was hij een apostel van de natiën geworden. Paulus stond daarin ook vrij, wat hij in dit gedeelte heel duidelijk laat zien. Hij paste zich aan de Joden en aan de Joodse gebruiken aan, mocht dat nodig zijn. Het gaat hier dus niet over de leer of over moraal, maar over de gebruiken. Hij zegt: "Ik pas me aan de Joodse gebruiken aan als dat nodig is." Waarom? Het ging hem om de winst: om Joden te winnen.⟨/p>
⟨p>Vervolgens spreekt hij over "hun die onder de wet staan". Feitelijk zou je kunnen zeggen dat dit op hetzelfde neerkomt, hoewel je ook zou kunnen verdedigen dat het woord "Jood" meer het volk en het nationale bewustzijn aanduidt — iemand van de Joodse natie — terwijl "hun die onder de wet staan" meer een religieuze aanduiding is. Maar het sluit wel heel nauw op elkaar aan. Hij zegt: "Ik ben voor de Joden als een Jood geworden om Joden te winnen; hun die onder de wet staan als onder de wet." Let op: ⟨em>als⟨/em> onder de wet. Dat verklaart hij nader: "Hoewel persoonlijk niet onder de wet." Moet u nagaan. Dit zegt hij die ooit als op en top Jood in een farizees gezin grootgebracht was en een ijveraar was voor de wet. Hij zegt nu: "Ik ben persoonlijk niet onder de wet." Die uitdrukking "onder de wet" vind je vaker; daar kom ik op de volgende dia nog over te spreken. Maar hij benadrukt: "Hoewel persoonlijk niet onder de wet."⟨/p>
⟨p>De schriftplaatsen die ik hieronder heb staan, zijn allemaal voorbeelden waarin je dat gedemonstreerd ziet; voorvallen uit het boek Handelingen. In Handelingen 16 vers 3 lees je dat Paulus in Derbe en Lystra komt en dat hij daar Timotheüs laat besnijden. Er staat heel uitdrukkelijk bij waarom. Laat ik het even lezen uit Handelingen 16: "En hij, Paulus, kwam ook te Derbe en te Lystra en zie, daar was een zeker discipel, genaamd Timotheüs, de zoon van een gelovige Joodse vrouw" — dus naar Joodse maatstaven zelf ook een Jood — "maar van een Griekse vader. En hij stond goed bekend bij de broeders van Lystra en Iconium. En Paulus wilde dat deze met hem zou gaan; en hij nam hem tot zich en besneed hem ter wille van de Joden in die plaatsen, want iedereen wist dat zijn vader een Griek was." Paulus deed het dus niet uit persoonlijke motieven of omdat hij dat voor zichzelf van belang vond. Hij zegt hier immers ook: "Ik ben persoonlijk helemaal niet onder de wet." Dat zijn gebruiken die je ten dienste staan, maar die liggen inmiddels achter mij. Hij deed het echter ter wille van de Joden. Dit is een schitterend voorbeeld dat illustreert wat hij hier zegt. Hij was daarin zeer ruimhartig. Waarom? Omdat hij maar één focus had: om hen die onder de wet zijn — trouwens iedereen — te winnen. Als het nodig was, voegde hij zich naar de gebruiken van de wet. Geen enkel probleem. Het lag ook heel dicht bij hem; voor Paulus was dit niet moeilijk, want het was zijn hele vroegere leven.⟨/p>
⟨p>In Handelingen 17 lees je dat hij naar zijn eigen gewoonte op de sabbat naar de synagoge ging. In Handelingen 21 lees je dat hij in Jeruzalem komt en zelfs naar de tempel gaat. Hij voorziet dan zelfs in de kosten die andere mensen maken vanwege een bepaalde Joodse gelofte. Ik zal niet in details treden, dat doet er nu niet toe, maar het gaat erom dat hij zich maximaal conformeerde aan de Joodse gebruiken, of specifieker: bij de gebruiken van mensen die onder de wet staan. Allemaal met één oogmerk: om ze te winnen.⟨/p>
⟨p>Laten we dat "winnen" nog even scherp krijgen. Dat winnen betekent niet dat Paulus in staat zou zijn om van een ander een gelovige te maken. Dat is natuurlijk volstrekt uitgesloten. Geloof is een gave van God. God is het die door Zijn Woord mensen overtuigt. Dat neemt niet weg dat Hij dat doet door middel van het Woord, en Paulus stond daarin helemaal ten dienste van Hem. Het ging er dus niet om dat Paulus een ander overtuigde of van een ander een gelovige maakte; dat is geen mensenwerk. Wat ik nu zeg is een open deur intrappen. Zelfs al geloof je in een vrije wil en denk je dat het eigenlijk toch iets van de mens is, dan weet je nog wel dat je niet in staat bent om van je naaste een gelovige te maken. Dat is geen mensenwerk. Maar God kan jou wel gebruiken om Zijn Woord door te geven, en daar ging het hem om: zijn oogmerk was om die ander te winnen.⟨/p>
⟨p>Ik moet er trouwens nog iets bij zeggen. Dat winnen betekent niet dat Paulus te pas en te onpas het evangelie vertelde. Ik geef toe, het gevaar is groot als je hart ergens vol van is. Als je ergens vol van bent, heb je de neiging — en dat is ook een valkuil — om ook te onpas over dingen te spreken. Ik kan me wel een paar voorbeelden herinneren van mensen die tot geloof zijn gekomen en daar zo onder de indruk van waren, dat ze waar ze ook kwamen andere mensen daar meteen op trakteerden. Ik vind dat enthousiasme prachtig, zelfs al is het wel eens te onpas, maar dan nog is het niet altijd even wijs. De meest wijze instelling is wat Paulus in de brief aan de Colossenzen schrijft: dat we aan eenieder het juiste antwoord geven. Wanneer spreek je met iemand over het evangelie? Gewoon wanneer daarnaar gevraagd wordt, of wanneer de gelegenheid zich voordoet. In de praktijk is dat vooral als het ter sprake komt; dat is een gelegenheid om erover te spreken. Dat wil niet zeggen dat je zomaar, terwijl er geen enkele aanleiding is, een ander meteen het evangelie vertelt. Dat is vaak gewoon niet wijs. Sterker nog, als je er echt op uit bent om de ander te winnen, kan het soms juist veel wijzer zijn om te zwijgen. Dat winnen hoeft dus niet eens te betekenen dat je erover spreekt. Natuurlijk kan een ander nooit gewonnen worden als hij niets te horen krijgt — het geloof is uit het gehoor — maar dat wil niet zeggen dat je er altijd over spreekt. Die mentaliteit van een winner kan net zo goed betekenen dat je weet te zwijgen. Ook daarvoor is wijsheid nodig. Hoe zegt Paulus dat in Colossenzen 4 vers 5? "Wandelt in wijsheid ten opzichte van hen die buiten staan..."⟨/p>
⟨p>Gij maakt u de gelegenheid ten nutte. Dat wil zeggen: u buit de gelegenheid die zich voordoet uit. En dan een paar woorden verder: "Gij zoudt weten hoe u aan ieder het juiste antwoord geeft."⟨/p>
⟨p>Dat is weer even een ander onderwerp en een beetje een zijstraat, maar ik zeg dit er ook even bij zodat we geen misverstanden krijgen over het feit dat Paulus er altijd op uit is om anderen te winnen. Dat betekent dus niet om er altijd maar over te spreken. Het is erop uit zijn om die ander, wie hij ook is, te winnen.⟨/p>
⟨p>Dat is wat hij hier ook naar voren brengt. Voor hen die onder de wet staan, werd hij als onder de wet. En dan zegt hij er tussen haakjes bij: "hoewel ik persoonlijk, ikzelf, niet onder die wet sta." Dit doet hij allemaal om hen die onder de wet staan te winnen.⟨/p>
⟨p>De schriftplaatsen die u hier ziet, daar treft u allemaal die uitdrukking aan: "onder de wet". Wij leven niet onder de wet, volgens de Schriften en volgens Paulus. De christenheid in het algemeen leert dat vaak anders. Zij zeggen dan: "Ja, maar dat is uit zijn verband gerukt." Maar Paulus leert dat zo duidelijk.⟨/p>
⟨p>Dit vind ik trouwens een prachtig praktisch voorbeeld waarin Paulus inderdaad illustreert en demonstreert dat hij persoonlijk niet onder de wet staat. Hoewel hij dikwijls zo leefde, was dat slechts om anderen te winnen. Hier zegt hij expliciet: ikzelf leef niet onder de wet. Dat wil zeggen: ik ben niet verplicht om de gebruiken en dergelijke van de wet van Mozes te onderhouden.⟨/p>
⟨p>Winst, winnen; dat is iedere keer waar het in deze verzen over gaat.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1201" title="Speel af vanaf 20:01">▶ 20:01⟨/button> ⟨span>Voor Hen Zonder Wet als Zonder Wet (wettig van Christus)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>"Hun die zonder wet zijn, ben ik geworden als zonder wet." Zoals Paulus voor hen die onder de wet zijn, is geworden als onder de wet, zo is hij voor hen die zonder wet zijn, geworden als zonder wet. Het woord dat hij hier gebruikt voor "zonder wet", is het woord dat elders ook wel vertaald wordt met "wetteloos". Het kan zelfs een heel negatieve betekenis hebben. U komt het woord bijvoorbeeld tegen in 2 Thessalonika 2 vers 8, waar het gaat over de "wetteloze" die zich in de tempel van God zal zetten. Dat is hetzelfde woord: zonder wet.⟨/p>
⟨p>Paulus moet dit nog even nader toelichten, en dat gaat hij ook doen, maar ik wijs er hier alvast op hoe ver dit gaat. Ook dit demonstreert weer de vrijheid waarin Paulus staat. Hij staat niet onder de wet, en als hij mensen tegenkwam die zonder wet waren – hij bewoog zich per slot van rekening veel in het buitenland – dan paste hij zich aan hen aan. Hij werd als "zonder wet". In de ogen van zijn Joodse volksgenoten was hij dan inderdaad "wetteloos". Waarom hij dat deed, zullen we zo zien, maar eerst volgt er nog even een belangrijke aantekening van zijn kant.⟨/p>
⟨p>Hij zegt namelijk: "Hoewel niet zonder wet van God". Er staat trouwens niet "zonder ⟨em>de⟨/em> wet van God", het woordje "de" staat er niet; er staat gewoon "zonder wet van God". En wat bedoelt hij daar precies mee? Hij zegt niet: "Ik sta onder de wet van Christus." Let op, dat staat er niet. Hij zegt: "Ik ben wettig van Christus." Dat is heel iets anders en ook veel mooier, als u het mij vraagt.⟨/p>
⟨p>Dit staat ook weer even tussen haakjes; het woordje "hoewel" leidt even een tussenzin in. Hij zegt: "Ik ben als degenen die zonder wet zijn geworden, als wetteloos." Maar hij maakt meteen duidelijk dat het niet zo is dat hij werkelijk een ongenormeerd leven leidt. Het woordje wet is in het Grieks ⟨em>nomos⟨/em> en dat heeft te maken met normen. Als gelovige staan wij weliswaar niet onder de wet, maar we hebben wel een norm. Dat wil zeggen: wij denken gewoon vanuit de norm, en dat is de Schrift. Dus als er één ding duidelijk is, dan is het wel dat ons leven genormeerd is. Hoe denken wij? Wel vanuit de Schrift. Dat is trouwens ook onze houvast. Hij zegt: "Ik ben niet zonder wet van God", oftewel de Schrift was zijn leidraad en zijn norm.⟨/p>
⟨p>Hij zegt: "Maar ik ben wettig van Christus." Ik behoor Hem wettig toe. Dit woordje "wettig" komt twee keer voor in het Nieuwe Testament. In Handelingen 19 vers 39 komt het ook voor en daar wordt het trouwens ook zo vertaald; daar gaat het over een "wettige volksvergadering" van Efeze. Waarom men het hier vertaald heeft met "onder de wet van Christus", dat moet u eigenlijk niet aan mij vragen. Ik kan er alleen maar op wijzen dat als je naar de concordante tekst kijkt, je ziet dat het daar heel goed is weergegeven: ⟨em>Legally of Christ⟨/em>. Dus: legaal, wettig van Christus. Ik behoor Hem toe, ik ben van Hem, en wel wettig. Hoezo wettig? Dat had hij trouwens al eerder in de Korinthebrief naar voren gebracht: ik ben gekocht en betaald. Ik behoor Hem toe, ik ben Zijn eigendom. Dit is dus een veel mooiere weergave: "Ik ben wettig van Christus."⟨/p>
⟨p>Nu maakt hij de zin weer af na deze onderbreking: "Hun die zonder wet zijn, ben ik geworden als zonder wet." Waarom? "Om hen die zonder wet zijn te winnen." Het is allemaal met dat ene oogmerk, zodat bepaalde gebruiken die mensen hebben – of die nu goed of fout zijn, dat maakt niet uit – nooit een obstakel vormen om hen te confronteren met het evangelie en om hen te winnen. Het gaat om de winst.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1529" title="Speel af vanaf 25:29">▶ 25:29⟨/button> ⟨span>Echte Winst: Waarde Toevoegen aan het Leven van een Ander⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Eigenlijk heeft dat woordje 'winnen' ook alles te maken met waarde toevoegen. De winst is per saldo dat wat waarde heeft. Wat heeft waarde en hoe voegen wij waarde toe aan het leven van een ander, ongeacht of die een Jood is, of die onder de wet staat, of zonder wet is? Hoe geven we waarde? Je kunt zeggen: je kunt elkaar zoveel geven, zoveel bieden en zoveel betekenen voor een ander. Dat kun je natuurlijk gewoon op het humane vlak bekijken, en daar is niets mis mee, begrijp me goed. Maar er is maar één ding waar het echt blijvend om gaat, wat echt waarde aan iemands leven geeft, en dat is dat hij God leert kennen. Dat je leven werkelijk waarde krijgt. Dat is echt een bijdrage aan het leven van anderen, maar dat is ook echt winst. Dat is echte waarde, niet alleen in je eigen leven, maar ook in dat van een ander.⟨/p>
⟨p>Ik denk heel vaak: misschien ondergraaf ik nu een beetje mijn woorden die ik zojuist zei over dat 'te onpas spreken' over Hem en over het evangelie, het echt goede bericht. En toch, je kunt er zo gemakkelijk aan voorbijgaan. Er zijn zoveel mensen... Ik ben de afgelopen week daar nogal mee geconfronteerd. Afgelopen zondag heb ik er in de samenkomst ook even aan gerefereerd. Een collega van mij, een voormalig collega van een paar jaar geleden met wie ik een jaar of vier, vijf heb samengewerkt, heeft zich vorige week van het leven beroofd. Ik ben gisteren nog bij de crematie geweest en dat is zo triest. Wat ik dan denk: als hij nu toch eens geweten had waar het werkelijk in het leven om gaat. Slechts één kan hem bereiken. Ik heb hem dit trouwens ooit wel verteld, hoor: dat God een Redder is van alle mensen en dat het ook met hem goed komt. Dat wist hij dus wel, maar... Kijk, wat ik bedoel te zeggen is dit: er zijn er zoveel die snakken naar licht, voor wie het in het hart duister is. Nogmaals, het is geen mensenwerk. Je zou het wel eens wensen, je zou het wel eens iemand door de strot willen duwen: alsjeblieft, zie je het dan? Waarom wil je het niet? Vertel het, schroom niet om het inderdaad te zeggen, want er zijn er zoveel die in duisternis tasten. Hoeveel waarde kun je daadwerkelijk toevoegen aan iemands leven?⟨/p>
⟨p>Dat merk ik heel vaak, ook als iemands hart daar niet voor geopend wordt. Je merkt altijd, dat is mijn ervaring, dat als je spreekt over God die alles plaatst, die alles in Zijn hand heeft en die alles tot een goed einde brengt, dat zelfs als iemands hart niet geopend wordt, zij merken: als dat waar is, dan is dat toch wel heel geweldig groot. Ik moet denken aan een gesprek dat Petra een keertje had met een Joodse koopman in Leiden. Petra had verteld over wat zij wist en die man had ook nogal wat meegemaakt in de oorlog. Hij zag de ogen van Petra stralen en hij zei: "Ik wou dat ik het ook kon geloven." Dat is wat ik bedoel: één ding is onmiskenbaar als je het evangelie, het echt goede bericht vertelt. Niet iets van wat een ander moet doen, want dat is geen goed bericht. Nee, een echt bericht is een mededeling: God houdt van jou, Hij is jouw Schepper, Hij is jouw Redder, Hij brengt alle dingen tot een goed einde, de prijs is voor jou betaald. Als je dat vertelt, dan kan een mens er niet onderuit dat het inderdaad – ook al kan hij het niet geloven of omarmen – iets geweldigs is. Dan kunnen er allerlei redenen zijn waarom hij of zij afhoudt, maar nogmaals, dat is aan God om al die weerstanden te doorbreken. Maar ik vind het geweldig om dat inderdaad te vertellen. Dat is ook winst: waarde toevoegen.⟨/p>
⟨p>Ik heb ooit geleerd: de essentie van rijkdom is waarde toevoegen. Rijk worden is dat je waarde toevoegt aan het leven van een ander. Een rijk leven is dat je een ander ook rijk maakt. Ik had het er net nog even over: het gaat niet om onszelf of om ons eigen geluk, "als ik maar happy ben". Nee, daar gaat het helemaal niet om. Maar het mooie is wel, en er zijn ook woorden van de apostel Paulus in Handelingen 20 waarin je dat leest, dat juist als het je instelling is om je dienstbaar aan anderen te stellen, dat juist dát geluk is. Het is gelukkiger te geven dan te ontvangen. Dat zijn zomaar wat van die mijmeringen die ik heb als ik zulke woorden lees.⟨/p>
⟨p>Bij Paulus ging het erom om anderen te winnen, wie zij ook waren. "Ik ben voor de zwakken zwak geworden." In de schriftplaatsen die u hier ziet, wordt daar ook aan gerefereerd. In hoofdstuk 8 had hij het juist over zwakken. Mensen die nog zwak zijn vanwege hun recente ommekeer in hun leven, waardoor ze nog erg vastzitten in hun denken en in hun hart aan hun vroegere leven. Dat moet je een ander niet kwalijk nemen. Hij zegt: "Ik ben voor de zwakken zwak geworden om de zwakken te winnen." En zoals hij in Romeinen 14 en 15 vers 1 zegt... Nee, dat is trouwens 1 Korinthe 8 het laatste vers: "Als het erom gaat, dan zou ik zelfs tot in de aion geen vlees meer eten." Een hele opgave, lijkt mij, maar de geste is duidelijk. Ik ben voor de zwakke zwak geworden om de zwakke te winnen. Let op hoe universeel Paulus dat uitspreekt: "Voor allen ben ik alles geweest." Hij sloot niemand uit, maar hij sloot ook niets uit wat hij niet bereid zou zijn te doen. Waarom? "Om in elk geval enigen te redden." Uiteraard niet omdat Paulus de Redder is; Paulus wees op de Redder en, laat ik het anders zeggen, hij werd door de Redder gebruikt. Hij was het mondstuk. Als je Zijn woord mag uitspreken, dan word je door Hem gebruikt. Dus ook dat is geen eigen werk.⟨/p>
⟨p>Maar daar ging het om, dat was zijn focus. Hij zegt het hier nog een keer: "Voor allen ben ik alles geweest." En dan in vers 23: "Alles doe ik ter wille van het evangelie." Er waren geen limieten. Hij is bereid alles te doen voor dat goede bericht om er zelf, zoals er letterlijk staat, een deelhebber daarvan te worden. Dat is iets anders dan de suggestie dat Paulus nog geen deel aan het evangelie zou hebben. In een bepaald denkstramien, waarin onzekerheid altijd gepromoot wordt en je nooit zeker kunt zijn dat je er deel aan hebt, kan ik me voorstellen dat men het zo vertaalt en opvat, maar dat is niet wat hij zegt. Hij zegt: "Ik doe alles ter wille van het evangelie om een deelhebber daarvan te worden." Dat wil zeggen dat ik zelf een deelhebber ben aan het evangelie, dat ik zelf gebruikt word om het evangelie door te geven. Dat 'deelhebber' staat in tegenstelling tot 'toeschouwer'. Ik gebruik nu expres deze woorden, omdat hij het in het vervolg ook gaat hebben over wedstrijden. Je kunt aan de kant staan langs de zijlijn; dat zijn altijd de mensen die het het beste weten, de supporters. Maar degenen die in het veld staan of in de renbaan rennen, die leveren het echte werk. Die hebben deel aan de strijd. Dat is wat Paulus hier zegt. Hij wil geen toeschouwer zijn; nee, hij wil zelf een deelhebber zijn, zodat ook hij gebruikt wordt om dat geweldige bericht van Hem door te geven. Want daarover heeft hij het: het evangelie. Let op.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2132" title="Speel af vanaf 35:32">▶ 35:32⟨/button> ⟨span>De Renbaan: de Focus op de Onvergankelijke Erekrans⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Nou gaat hij de voorbeelden gebruiken van een wedstrijd. "Weet gij niet" – weer zo'n typische uitdrukking die Paulus al heel veel keren in de Korinthebrief had uitgesproken. Iedere keer refereert hij aan dat wat ze geacht werden te weten. Weten jullie niet dat zij die in de renbaan lopen – een stadion, ons woordje stadion komt ook rechtstreeks uit het Grieks? Het heeft ook nog met stadium te maken, dus een loopafstand. Ik heb het niet even nagekeken, maar als ik me niet vergis is het 185 meter. Maar hou me ten goede. In ieder geval is het eigenlijk dus een lengtemaat, een maateenheid. Weten jullie niet dat zij die in zo'n stadion rennen? Want er staat niet ‘lopen’, maar ‘rennen’. Allen wel rennen, maar slechts één kan de prijs ontvangen. Dat is logisch: één krijgt de hoofdprijs.⟨/p>
⟨p>Ook dit zou zomaar weer een misverstand kunnen oproepen. Mensen zouden kunnen zeggen: "O, is het dus zo dat wij allemaal als gelovigen in de renbaan staan en slechts één ervan krijgt de prijs?" Maar dat is niet wat Paulus hier naar voren brengt. Dit is namelijk het beeld: in de renbaan is het zo dat allen lopen, maar slechts één krijgt de prijs. Al die mensen die daar lopen, gaan voor één ding en dat is de hoofdprijs, voor het goud. Nou, en dan zegt hij: "Loop dan zo dat jij die behaalt." Het idee is niet dat er maar één is die die prijs behaalt, maar hij zegt: heb de instelling van die winnaar.⟨/p>
⟨p>Ziet u trouwens nog steeds dat het hier gaat over dat winnen? In de voorgaande verzen had hij het over mensen die onder de wet staan: de Joden, de mensen die niet onder de wet staan, de wettelozen, en de zwakken. Allemaal wilde hij hen winnen. Waarom gebruikt hij nou dit beeld van die renbaan? Wel, hij zegt dat het gaat om de winst. Loop dan zo, of letterlijk: ren zo, dat gij die behaalt. Het is de instelling dat je gaat voor de winst. Uiteindelijk kom ik nu in het 25ste vers op de vraag: wat is nou die winst en waar gaat het daarbij om? Is dat dan een kwestie van onrust in ons leven, van rennen, vliegen en draven? Nee, het rennen is het beeld, maar het gaat om de winst. Dat is wat Paulus hier naar voren brengt. Iemand die in de renbaan loopt, wil maar één ding en die gaat voor het goud. Die heeft daar zijn oog op gericht. Het gaat bij sport in feite om één ding en dat is focus: op één ding zien en van al het andere afzien. Dat is ook een van de uitdrukkingen die je als sporter altijd zal gebruiken. Ik ben zelf helemaal geen sporter, maar we weten het allemaal: in de sport gaat het erom dat je gefocust bent.⟨/p>
⟨p>In vers 25 formuleert Paulus het zo: "En al wie aan een wedstrijd deelneemt, beheerst zich in alles." Dat is inderdaad ook van het uiterste belang. Als je maximaal resultaat wilt halen, dan zul je je in alles beheersen. En wat doet zo'n sporter? Die is maar op één ding gericht. "Zij," zegt hij, "om een vergankelijke erekrans te verkrijgen, wij om een onvergankelijke." Nou krijg je toch een vraag. Ik kan me zo voorstellen dat als je hier zo zit en dit aanhoort, en je ziet die teksten voorbij komen, je denkt: hoe zit dat nou? Is er dan toch nog weer wat te verdienen? Is het dan niet allemaal genade? Wat zou het zijn? Het is alles genade! Wat bedoelt Paulus dan met die winst?⟨/p>
⟨p>Als je naar dat doel streeft... Ja, als je nu je oog daarop gericht hebt, want daar gaat het hier ook over. Ons leven wordt vergeleken met een renbaan en waar gaat het nou om in het leven? Wel, Paulus had al gezegd dat het maar om één ding gaat en dat is het evangelie. Hij zegt: "Ik doe alles ter wille van het evangelie." Al het andere is daaraan volstrekt ondergeschikt. Daarop heeft hij het oog gericht, zoals iemand die in de renbaan rent op één ding zijn oog gericht heeft: die erekrans, de hoofdprijs. Dat wil hij. Dit is uiteraard beeld, maar het spreekt ervan dat het in het leven maar om één ding gaat.⟨/p>
⟨p>Dat is trouwens niet alleen maar een Paulijnse waarheid, maar je vindt hem de hele Bijbel door: één ding. David zei het al in Psalm 27: "Eén ding heb ik van de Here begeerd." En wat zei Jezus tegen Maria en Martha? Martha maakte zich bezorgd over vele dingen. Dat is ook in de praktijk waar we heel vaak mee te maken hebben. We denken dat dit belangrijk is, of dat dat belangrijk is. En de Heer zegt: "Martha, Martha, gij maakt u bezorgd over vele dingen, maar weinige zijn slechts nodig, of slechts één." Als je naam twee keer genoemd wordt, dan weet je het wel. "Martha, Martha, gij maakt u bezorgd en druk over vele dingen, maar weinige zijn nodig of slechts één. Want Maria heeft het goede deel uitgekozen. Dat zal van haar niet worden weggenomen." Over onvergankelijk gesproken! Wat deed Maria? Was die aan het rennen, vliegen en draven? Nee, helemaal niet. Maar het ging om één ding, namelijk dat Woord dat onvergankelijk is. Daar heeft Paulus het hier ook over. Dus als ik nu naar de geschiedenis van Maria en Martha verwijs, dan is dat niet zomaar een heel ander gedeelte. In wezen is dat exact hetzelfde. Het gaat om één ding: Zijn Woord.⟨/p>
⟨p>En Zijn Woord heeft niet te maken met wet, want Hij vraagt niks van ons; Hij geeft. Maar daar het oog op gericht hebben en een ander daar ook op wijzen... Want als je werkelijk wat wilt betekenen voor een ander: wijs naar boven. Ja, en daarmee dus naar het Woord. Want het Woord wijst ons naar boven en naar wat onvergankelijk is, wat niet in waarde mindert en nooit minder wordt. David zei dat ook; ik verwees net even naar Psalm 27: "Eén ding heb ik van de Here begeerd." En wat was dat dan? "Om de liefelijkheden van de Here te aanschouwen in Zijn tempel." Maar dat is ook Zijn Woord; daar aanschouw je de liefelijke redenen van Hem.⟨/p>
⟨p>Paulus zegt het trouwens ook: één ding. Nu ik het zeg, denk ik er eens aan dat het in Filippense 3 staat. Daar gebruikt hij namelijk ook het beeld van de renbaan. In Filippense 3 vers 12 zegt hij: "Niet dat ik het reeds zou verkregen hebben of volmaakt zou zijn, maar ik jaag ernaar, of ik het ook grijpen mocht, omdat ik door Christus Jezus gegrepen ben. Broeders, ik voor mij acht niet dat ik het reeds gegrepen heb, maar één ding doe ik: vergetende hetgeen achter mij ligt en mij uitstrekkende naar hetgeen voor mij ligt, jaag ik naar het doel om de prijs" – heb je het weer? – "de prijs van de roeping Gods die van boven is in Christus Jezus." Het gaat me nu vooral even om het element van "één ding doet hij" en dat is in het leven afzien van al het andere en daarnaar jagen. De prijs, het doelwit. Ja, en dan ligt er natuurlijk nog een vraag voor de hand.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2747" title="Speel af vanaf 45:47">▶ 45:47⟨/button> ⟨span>De Bekroning: Wat Is de Stefanos (erekrans)?⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dat is... wat is dan die erekrans? Kijk, hier wordt het beeld gebruikt van een erekrans. In het Grieks staat daar ⟨em>Stephanos⟨/em>. Dat is een woord dat we allemaal wel kennen omdat we het terugkennen in de naam Stephanus, maar het betekent een erekrans. Als ik de concordantie erbij pak — ⟨em>Concordant View⟨/em> heet dat, in het ISA-programma — dan zie je hoe vaak het woord voorkomt. Je ziet daar alle voorkomens van dat woordje ⟨em>Stephanos⟨/em>. Je ziet ook hoe het in de NBG-vertaling dikwijls wordt weergegeven met 'kroon', maar het is een krans. Het woord 'kroon' is namelijk weer iets anders. Ik geef toe dat de betekenissen dicht bij elkaar liggen. Zoals in de Nederlandse uitspraak 'kroon' en 'krans' ook niet zo heel veel van elkaar verschillen; in feite is een krans ook een bekroning. Bij ons liggen die woorden ook een beetje in elkaars verlengde. Maar goed, we zien allemaal wel het verschil: een kroon heeft te maken met een koning, met koningschap, terwijl een krans te maken heeft met wat je behaalt na een strijd of na een wedstrijd. En dat is het woord dat hier gebruikt wordt: ⟨em>Stephanos⟨/em>.⟨/p>
⟨p>Kijk ook eens hoe Paulus dat elders zegt. Ik zal u twee voorbeelden geven. In Filippenzen 4 zegt hij: "Daarom, mijn geliefde broeders, naar wie mijn verlangen uitgaat..." en dan zegt hij: "mijn blijdschap en kroon." Maar let op, hier staat weer gewoon het woordje ⟨em>Stephanos⟨/em>, exact hetzelfde woord als in 1 Korinthe 9. Hij noemt die mensen zijn erekrans. Hij heeft hen ooit geconfronteerd met het evangelie; God heeft hem mogen gebruiken om hen het goede nieuws te vertellen. Hij zegt: "Mijn verlangen gaat naar jullie uit, jullie zijn mijn blijdschap, mijn erekrans." Wat is nou die erekrans? Dat waren dus mensen: degenen die hij gewonnen had, of die God door hem heen had gewonnen, als ik het helemaal goed zeg. Hij zegt dat ook in 1 Thessalonika 2 vers 19: "Want wie is onze hoop of blijdschap of erekrans voor onze Here Jezus bij zijn komst, zijn ⟨em>parousia⟨/em> straks? Wie anders dan gij?" Dus die mensen waren zijn erekrans.⟨/p>
⟨p>Wat is nu die erekrans voor een gelovige? Is dat wat wij in ons eigen leven bewerken? Nee, wat wij vanuit onszelf doen en bewerken, dat is hout, hooi en stro — om even woorden te gebruiken die we al eerder tegenkwamen in de Korinthebrief. Die onvergankelijke erekrans is de bekroning van ons leven. Maar wat bekroont de Heer in ons leven? Niet wat wij zelf hebben gemaakt. De bekroning van ons leven bestaat uit datgene wat Hij door ons heen heeft kunnen doen. Alles van onszelf gaat straks in rook op, maar dat van Hem houdt zijn waarde en zal blijven bestaan. Het is trouwens niet wat wij doen voor Hem, maar het is wat Hij doet door ons. Ik vind dat een belangrijk verschil. Een lied zegt het wel zo: "wat gedaan werd uit liefde voor Jezus", maar nee: alles wat gedaan werd door de liefde van Christus door ons heen, die ons dringt. Dat houdt zijn waarde. Het is niet ons werk, maar Zijn werk, en dat bekroont Hij.⟨/p>
⟨p>Ik begrijp het dus ook zo dat er straks verschil in heerlijkheid zal zijn bij de gelovigen. Alle gelovigen ontvangen straks een onvergankelijk lichaam in heerlijkheid. Maar waar heeft die erekrans mee te maken? Met dat wat God door ons leven heeft kunnen doen en wat Hij bekroont. En dat zal zichtbaar zijn. Bekend is het beeld van een aura, dus eigenlijk ook een krans, in allerlei oude iconen. Je ziet dat ook in de katholieke kerk in gebrandschilderde ramen; dan zie je van die heiligen met zo’n aureool, zo’n lichtkrans. Op die manier is het misschien geen Bijbelse gedachte, maar ik begrijp de oorsprong wel: het heeft hiermee te maken dat wat God met ons leven heeft kunnen doen, straks zichtbaar zal worden. We krijgen een onvergankelijke erekrans en dat heeft dus te maken met het feit dat ons leven bekroond wordt met wat Hij door ons heen deed. Dat zullen we straks in ons onvergankelijke lichaam meedragen. Het zijn geen littekens van al het foute wat wij hebben gedaan, maar het is de heerlijkheid van wat Hij nu in ons leven kan doen.⟨/p>
⟨p>Wanneer doet Hij dat? Dat is waar Paulus het hier ook over heeft: wanneer wij ons oog alleen op Hem richten. Hoe waardevol is ons leven? Dat is de vraag. Oftewel: waar richten we ons oog op? Inmiddels zie ik dat het negen uur is, dus ik stel voor dat we eerst even pauzeren en een kopje koffie drinken.⟨/p>
⟨p>We waren bij het slot van 1 Korinthe 9, waarbij Paulus het beeld gebruikt van de renbaan. Ik heb nog niet eens opgemerkt dat daar vlak bij Korinthe de Isthmische Spelen werden gehouden. Dat was zoiets als de Olympische Spelen en het vond zeer dicht bij Korinthe plaats. Dus als Paulus deze beelden uit de sport gebruikt — hij heeft nu de renbaan gebruikt, maar hij gaat nu ook nog over een vuistvechter spreken — dan moet dat de Korinthiërs ongetwijfeld direct hebben aangesproken. Ongeacht welke sport dan ook, die spelen waren heel belangrijk in die wereld en ze vonden dus plaats dicht bij Korinthe.⟨/p>
⟨p>Ik ga nu verder in het 26e vers. We hadden het over de erekrans, de bekroning van wat God in ons leven doet. "Ik loop dan ook maar niet in den blinde." Dat betekent: ik doe maar niet zomaar wat.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3237" title="Speel af vanaf 53:57">▶ 53:57⟨/button> ⟨span>De Vuistvechter: Gerichte Focus en de Kwalificatie van Ons Leven⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Paulus zegt: "Ik ben geen vuistvechter die zomaar in de lucht slaat." Hier zie je ook weer – ik had het al eerder aangegeven en opnieuw worden we daarin bevestigd – dat het puur gaat om de focus. Zoals een sporter op één ding gericht is, zo is het hier ook weer. Paulus zegt: "Ik leef niet zomaar willekeurig, maar gedisciplineerd." Waarom? Omdat ik ben zoals die vuistvechter: die slaat niet zomaar in de lucht. Hij is heel gericht, hij heeft zijn focus scherp gesteld. Dat is waar het om gaat: waar heb je het oog op gericht?⟨/p>
⟨p>Met dat beeld van de loopbaan is hij heel concreet. Hij heeft zijn oog gericht op het doel, en dat is ook de gedachte achter wat wij 'afzien' noemen. Afzien zelf is op zich een negatief woord; het wil zeggen dat je ergens níét naar kijkt. Maar je kunt alleen maar werkelijk ergens van afzien wanneer je ziet op één ding. In de sportwereld zegt men ook dat concentratie essentieel is voor prestaties. Concentratie wil zeggen dat je één ding voor ogen hebt en dat je datgene wat je ziet zo groot maakt, dat je de rest niet eens meer ziet. Dat is eigenlijk wat concentratie is.⟨/p>
⟨p>Nog steeds heeft Paulus het over dat beeld. Het ging hem allemaal om één ding en dat is om het evangelie, om het goede bericht, en om geen enkel obstakel voor wie dan ook te vormen. Niet voor de mensen onder de wet, niet voor de mensen zonder de wet, niet voor de zwakken – voor niemand. Hij wilde het leven van wie dan ook waardevol maken door daarop te wijzen. Het idee is dus helemaal niet dat van verdiensten, dat wij iets zouden kunnen doen, maar om het oog alleen op dat geweldige bericht van God te richten. Dat is het enige wat telt. Het is het enige wat ook in ons leven werkelijk waardevol is; het is ook het enige waardoor God ons gebruikt om Zijn Woord door te geven.⟨/p>
⟨p>"Ik ben geen vuistvechter die zomaar in de lucht slaat," geen bokser dus. "Nee, ik tuchtig mijn lichaam en houd het in bedwang." Hier heb je weer dat afzien: die uiterste concentratie, het afzien van zijn rechten. Ook hier gaat het weer over die sporter die afziet van allerlei andere dingen waar een ander wel gebruik van maakt. Maar als het om één ding gaat, om het evangelie en de winst daarvan, dan tuchtig ik – net zoals een sporter – mijn lichaam en houd ik het in bedwang. Of, ik maak het volkomen ondergeschikt, ik maak mijn behoeften en mijn wensen tot slaven, "om niet, na anderen gepredikt te hebben, wellicht zelf afgewezen te worden."⟨/p>
⟨p>Dat is het laatste vers uit dit hoofdstuk. Uit hun verband getrokken zouden zulke uitspraken heel gemakkelijk tot grote misverstanden kunnen leiden. Ik begrijp heel goed waarom een tekst als deze in bepaalde kringen gebruikt wordt om te zeggen: "Zie je wel, Paulus was ook niet zo zeker van zijn zaak; Paulus kende in zijn hart geen echte zekerheid over zijn redding." Maar beste mensen, het gaat hier totaal niet over redding. Dat is hier niet het onderwerp. Het gaat hier over het leven, gewoon over ons leven hier en de waarde daarvan.⟨/p>
⟨p>Waar hij zegt "afgewezen", ziet u in de Concordant Version dat dit wordt weergegeven met ⟨em>disqualified⟨/em>: gediskwalificeerd. Hij zegt dus: "Nu heb ik andere mensen gepredikt, maar ik zou gediskwalificeerd worden als ik niet langer mijn oog daarop gericht had." Er is één ding dat telt in het leven en dat is het evangelie van God. Zoals Thérèse zojuist ook zei: de boodschap van Gods genade. Al het andere is hout, hooi en stro.⟨/p>
⟨p>Zodra in je leven je eigen werken weer een rol gaan spelen, of wanneer je jezelf erg belangrijk gaat vinden, dan ben je uit het oog verloren waar het werkelijk om gaat. Vandaar ook dat Paulus zo dikwijls in zijn brieven zegt: "Mensen, als het gaat om die boodschap: blijf erop staan." Hij zegt dat trouwens ook in het volgende hoofdstuk, 1 Korinthe 10, waar we vanavond niet meer aan toe komen. Daar zegt hij: "Daarom, wie meent te staan, zie toe dat hij niet valle." Blijf daarop staan en weet dat God trouw is. Dat is het fundament waarop we staan. Laat je er niet van afbrengen. Die boodschap van Gods genade is de enige focus die telt in het leven; het is wat ons leven waardevol maakt, maar ook dat van anderen.⟨/p>
⟨p>Ons leven kan dus gediskwalificeerd worden. En nogmaals: het gaat hier niet om redding, maar om de kwalificatie van ons leven. Welke kwaliteit heeft ons leven? Is dat hout, hooi en stro, of gaan we voor goud? Dat is een mooie uitdrukking in dit verband. Waarop hebben we ons oog gericht? Op onszelf of op Hem? Als we het op Hem gericht hebben, dan lees je in 2 Korinthe 3 vers 18: "Wij allen, die met een aangezicht waarop geen bedekking meer is (dat is de wet), de heerlijkheid des Heren weerspiegelen, veranderen naar hetzelfde beeld, van heerlijkheid tot heerlijkheid, immers door de Here die Geest is."⟨/p>
⟨p>Wij worden getransformeerd daar waar wij Hem zien. Dat is een ander verband in 2 Korinthe, maar uiteindelijk gaat het om hetzelfde. Het gaat erom waar we ons oog op gericht hebben. Als we die heerlijkheid zien, dan worden we getransformeerd, dan gaan we stralen en dat is wat ons leven kwalificeert. Je kunt dus een gelovige zijn, gered zijn, en een waardeloos leven hebben – namelijk als je niets van Hem ziet. Dan heb je een armtierig leven. Wat ons leven waarde geeft, is dat we omhoog kijken. Als we niet omhoog kijken, ja, wat is het dan waard?⟨/p>
⟨p>Toen Paulus dit zo gezegd had in hoofdstuk 9, kreeg ik bij een eerdere gelegenheid de vraag of Paulus bang was naar aanleiding van deze woorden. Was Paulus bang om gediskwalificeerd te worden? Nee, dat zegt hij hier ook niet. Het is geen kwestie van angst om gediskwalificeerd te worden; dat is namelijk de negatieve kant. Hij was er juist op gericht om gekwalificeerd te worden, namelijk door Hem en door uitsluitend te zien op dat evangelie. Dáár ging hij voor. Vandaar ook dat beeld van de renbaan en de bokser: die focus. Want, zegt hij dan:⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3755" title="Speel af vanaf 01:02:35">▶ 01:02:35⟨/button> ⟨span>Hoofdstuk 10: de Typologie van de Israëlieten in de Woestijn⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En nu zijn we inmiddels in hoofdstuk 10 aangekomen. "Ik stel er prijs op, broeders, dat gij weet..." Kijk naar het feit dat hij het woordje 'want' gebruikt. Dit is weliswaar een nieuw hoofdstuk, maar het geeft wel aan dat hij voortborduurt op wat hij al besprak. Hij gaat nu een Bijbelse argumentatie geven. Feitelijk waren de argumenten die hij in de laatste verzen van hoofdstuk 9 noemde, ontleend aan wat de Korinthiërs kenden: de sport. Waar gaat het een sporter om? Om de winst. En wat doet hij daarvoor? Hij ziet van alles af om zich op één ding te focussen. Daar had hij het over en nu gaat hij een Bijbels voorbeeld geven en zich op de Schrift beroepen.⟨/p>
⟨p>Zoals hij dat trouwens ook in hoofdstuk 9 vers 8 al zei, toen hij het zo formuleerde: "Spreek ik hier soms van menselijk standpunt of spreekt ook de wet niet van deze dingen?" Eigenlijk doet hij nu weer iets soortgelijks. Hij heeft eerst allerlei menselijke voorbeelden gegeven over sport en sporters en nu gaat hij verwijzen naar de wet, naar de Torah, naar de boeken van Mozes. Hij zegt: "Ik stel er prijs op, broeders, dat gij weet dat onze vaderen..." Met "onze vaderen" bedoelt hij: wij Joden. Je moet je goed realiseren dat Paulus zelf een Jood was en dat Sosthenes, die hij in hoofdstuk 1 vers 1 ook noemde en die mede de schrijver is van deze brief, ook een Jood was. Dus als hij zegt "onze vaderen", dan bedoelt hij niet dat alle Korinthiërs ook Joden of Israëlieten waren, maar hij spreekt vanuit de schrijvers: wij Joden.⟨/p>
⟨p>"Dat onze vaderen allen onder de wolk waren." Waar doelt hij hier op? Hij doelt hier uiteraard op de uittocht uit Egypte. Toen was er een wolkkolom overdag en een vuurkolom 's nachts die hen voorging. Hij zegt: "Allen waren ze onder de wolk en allen gingen door de zee." Allen gingen door de zee heen. Dat wil zeggen dat heel het volk de wolkkolom voor ogen had en heel het volk dwars door de zee ging. "En allen zich in Mozes lieten dopen in de wolk en in de zee." Let op, er staat in de NBG-vertaling "lieten dopen", maar er staat letterlijk "werden gedoopt". In de Statenvertaling staat het ook zo: "in Mozes gedoopt zijn". In ieder geval niet "lieten dopen"; nee, ze werden gewoon gedoopt.⟨/p>
⟨p>Het idee bij dopen is onderdompelen. Hier lees je dat ze in Mozes werden gedoopt, wat ook het idee van identificatie inhoudt. Dat wil zeggen dat je wordt eengemaakt met. Ze werden in Mozes gedoopt, in de wolk en in de zee. In de zee is het in dit geval het makkelijkst voor te stellen, want ze gingen inderdaad weliswaar niet 'koppie onder', maar ze gingen wel dwars door de zee. En ze waren in de wolk. Ze werden gedoopt, ondergedompeld, geïdentificeerd met en eengemaakt met Mozes. Want die ging hen vooraf, net als de wolk en de zee. Kortom, dat is allemaal een doop.⟨/p>
⟨p>Waarom gebruikt Paulus deze woorden? Om aan te geven wat er ook met de Korinthiërs had plaatsgevonden. Want in hoofdstuk 12 vers 12 en 13 lees je: "Want gelijk het lichaam één is en vele leden heeft en al de leden van het lichaam, hoeveel ook, één lichaam vormen, zo ook de Christus. Want door één geest (of letterlijk: in één geest) zijn wij allen tot in één lichaam gedoopt, hetzij Joden, hetzij Grieken, hetzij slaven, hetzij vrije; allen zijn wij in één geest gedrenkt." Met andere woorden: ook zij waren niet in water gedoopt, daar ging het niet om. Zij waren in één geest tot in één lichaam gedoopt. Dus alle gelovigen ontvangen op het moment dat een mens gelooft Gods Geest en worden in één lichaam gedoopt, tot één lichaam gemaakt. Wat hier gezegd wordt over de Israëlieten is een type – dat zal Paulus later nog in de volgende verzen gaan zeggen – van wat er met die Korinthiërs was gebeurd. Die waren ook ooit uit Egypte, uit de wereld geleid, en onder leiding van Mozes waren ze gedoopt in één geest tot in één lichaam.⟨/p>
⟨p>Paulus gaat nog even verder: "Ze allen hetzelfde geestelijke voedsel aten." Uiteraard doelt hij hier op het manna. Was dat dan geen letterlijk voedsel? Jawel, maar het was heel bovennatuurlijk. Bovendien spreekt het van het Woord van God; manna is het Woord Gods. Daarvan aten ze en er staat nog bij: "En allen dezelfde geestelijke drank dronken." Het gaat hier over... nou ja, laat ik Paulus het zelf uitleggen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4114" title="Speel af vanaf 01:08:34">▶ 01:08:34⟨/button> ⟨span>Het Geestelijke Voedsel, de Drank en de Rots Christus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>"Want zij dronken uit een geestelijke rots welke met hen medeging." In de grondtekst staat er letterlijk dat de rots hen "volgende" was. Zie je dat het woordje "medeging" er eigenlijk niet staat? Die rots volgde hen altijd; laat ik het zo zeggen, die rots was er altijd en voorzag hen op een goddelijke wijze van water. Dat is allemaal letterlijk, maar waarom noemt Paulus het hier geestelijk? Omdat het staat voor geestelijk voedsel en geestelijke drank. En ook voor een geestelijke rots. Hoezo geestelijk? Wel, die rots was de Christus; het spreekt van Christus. Het is echt typologie wat Paulus hier doet. Hij noemt het ook letterlijk zo in vers 6: "Deze gebeurtenissen zijn ons ten voorbeeld geschied", oftewel, dit zijn typen. De rots was de Christus.⟨/p>
⟨p>Trouwens, als ik eventjes een zijpaardje mag begaan — maar dat is bij mij altijd zo — de rots is een type van de Christus. In de Psalmen lees je al heel dikwijls: "De HEERE is mij een steenrots." Maar wat dacht u van die rots waar Mozes ooit in schuilde? Hij schuilde in de rots terwijl de HEERE voorbijging. Toen zag hij de HEERE van de achterste delen, maar hij was veilig in de rots. En die rots is Christus. Mozes sloeg ook op de rots met een staf, een beeld van de opstanding. Hij sloeg op de rots en de rots bracht levend water voort. Dat is uiteraard een beeld van Christus.⟨/p>
⟨p>Later deed Mozes dat nog eens, maar toen sloeg hij twee keer en dat werd hem fataal. Waarom? Omdat het typologisch niet kan. Kijk, de rots werd geslagen; dat is een beeld van Christus die gekruisigd is, die geslagen werd. Maar dat gebeurde één keer. Eén keer was voldoende om levend water voort te brengen. Maar het feit dat Mozes bij een latere gelegenheid uit woede en arrogantie twee keer sloeg, was in wezen een verstoring van en een aanslag op een geestelijke waarheid, namelijk dat de rots maar één keer geslagen zou worden. Eén keer was voldoende, maar hij deed het twee keer. U weet hoe het met Mozes sindsdien afliep; dat was heel ernstig. Waar het nu om gaat is: de rots was de Christus. Dat wil zeggen: de rots staat voor, is een model van of een type van de Christus. De levende Messias die levend water voortbrengt.⟨/p>
⟨p>Waarom brengt Paulus deze dingen ter sprake? Hij zit nog steeds op de lijn waar hij het in hoofdstuk 9 ook al over had. En die lijn is deze: "En toch heeft God in het merendeel van hen geen welgevallen gehad." Hij heeft het over de Israëlieten; wat hij nu meldt en bespreekt is historie. Toch had God in het merendeel van hen geen welgevallen, want ze werden neergeveld in de woestijn. Ik heb u al een aantal schriftplaatsen gegeven; dit is een bekend fenomeen. Uiteindelijk is van alle mannen boven de twintig die de uittocht hadden meegemaakt, niemand het land binnengegaan, op Jozua en Kaleb na. Slechts twee mannen. Dus als Paulus zegt "het merendeel", dan klopt dat wel.⟨/p>
⟨p>Wat is hier nu de gedachte achter? Waarom zou Paulus dit aanhalen? Het gaat nog steeds over hetzelfde onderwerp als in hoofdstuk 9. Al die Israëlieten waren uitgeleid uit Egypte. Ze waren gedoopt in Mozes, in de wolk en in de zee. Ze aten geestelijk voedsel, ze dronken geestelijke drank en ze dronken uit een geestelijke rots, die de Christus is. Dat is een type. Maar ondanks het feit dat ze aan al die dingen deel hadden, had God in het merendeel geen behagen. Dat wil zeggen dat het hier niet gaat over het feit dat zij hun redding verspeelden; dat bestaat helemaal niet. Het gaat erom dat de Heer in hun leven hier op aarde geen welgevallen had, waardoor zij ook verloren gingen in de woestijn.⟨/p>
⟨p>Dat is een waarheid die Paulus hier en op zoveel andere plaatsen naar voren brengt: je kunt een gelovige zijn, maar als je niet leeft in het besef van wie Hij is en wat Hij kan doen, en je bouwt op eigen werk, dan leid je een waardeloos leven. Waar heeft de Heer wel behagen in? Dat we staan op het fundament van Zijn Woord. Bij de Korinthiërs lees je dat eigenlijk ook terug. Paulus zegt dat God in het merendeel van hen geen welgevallen heeft gehad. Hij gaat dat trouwens nog verder uitwerken. Hij zegt: "Deze gebeurtenissen zijn ons ten voorbeeld geschied." Letterlijk staat er: "Ze werden typen van ons." Dit is gebeurd opdat wij geen lust tot het kwade zouden hebben, zoals zij die hadden. Met andere woorden: wat er toen plaatsvond is een type voor ons, en wij zouden daaruit moeten leren wat het ons te zeggen heeft. Laat ik nog even verder lezen, want anders krijgen we geen goed beeld van het verhaal als we dit in te kleine stukjes knippen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4514" title="Speel af vanaf 01:15:14">▶ 01:15:14⟨/button> ⟨span>Afgodedienst: God Dienen Door Middel van Eigen Werken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik wil het even completeren: vers 7. "Wordt ook geen afgodendienaars zoals sommigen van hen." U begrijpt, ook dit is een item dat Paulus al eerder in de brief had aangehaald. Afgodendienst. Heel Korinthe was ervan omgeven en laat ik u dit zeggen: in feite is het vandaag de dag nog net zo. Het dienen van een ander dan de ene God. En als u het mij vraagt, is het in het christendom trouwens niet anders. Dat is ook afgodendienst. Men kent de ene God niet werkelijk. Dat is dichterbij dan we denken. We denken vaak: oh, dat was allemaal toen nog, toen de wereld nog niet gechristianiseerd was. Maar het hele christendom is ook vergeven van afgodendienst: het niet vereren van die ene God, de Vader.⟨/p>
⟨p>Word geen afgodendienaars, zoals sommigen van hen. Neem daar afstand van. Gelijk geschreven staat – en ik kan u verklappen dat dit in Exodus 32 vers 6 staat: "Het volk zette zich neer om te eten en te drinken en ze stonden op om te dansen." Of, zoals de Concordante Versie zegt: om te sporten. Ja, om te spelen; eigenlijk is de betekenis "om als een jongen te zijn". Om te spelen. Wat ze daar deden, waarnaar hier wordt gerefereerd in Exodus 32, is die geschiedenis van het gouden kalf. Dat was die afgoderij.⟨/p>
⟨p>Was dat ook religie? Ja, religie, menselijke godsdienst. Dat werd opgeworpen en tot stand gebracht omdat ze niet steunden op Gods belofte. Mozes zou immers terugkeren, maar het duurde allemaal langer dan zij hadden gedacht. En toen gingen ze zelf maar iets maken. Dat is feitelijk wat afgodendienst ook is: zelf gaan werken. Daarmee verwierpen ze toch niet de God van de hemel? Nee, ze gingen op hun eigen manier die God dienen. Aäron zegt zelfs: "Morgen is een feest van de HEERE." Dat kalf stond daar, en ze hielden een feest van de HEERE rondom dat kalf. Ze dachten God te dienen via dat kalf.⟨/p>
⟨p>Toen kwamen we erachter dat dat de religie was. Dus afgodendienst is hier nog niet eens zozeer het dienen van een andere god – dat kan het ook zijn – maar het is het dienen van God door middel van eigen werken. Want het was iets wat ze zelf hadden gefabriceerd. Dat is afgodendienst. Waarom? Dat zie je iedere keer terug in al deze voorbeelden van afgodendienst, hoererij en morren: het heeft er allemaal mee te maken dat ze niet vertrouwden op wat de HEERE sprak en wat de HEERE geeft. Ook hier: God voorzag. Er was geen enkele aanleiding voor dit gedrag, maar wat deden ze? Ze vertrouwden niet op Gods belofte.⟨/p>
⟨p>Dan wordt je leven waardeloos. Ze bleven niet staan op dat Woord. "En laten wij geen hoererij plegen." Dat is trouwens ontleend aan Numeri 25, aan de geschiedenis van Bileam die de kinderen Israëls verleidt met de dochters van de Moabieten. Ik laat even de geschiedenis voor wat die is, maar Paulus refereert eraan, temeer ook omdat hoererij in Korinthe nogal een item was. Die geschiedenis lees je in Numeri 25 en daar vielen op één dag drieëntwintigduizend mensen. Als je Numeri 25 vers 9 leest, dan staat er vierentwintigduizend. Dan zeg je: "Hé, hoe kan dat nou?" Welnu, er staat in Numeri 25 dat er in totaal vierentwintigduizend vielen, maar op één dag drieëntwintigduizend. Even los van de vraag of "duizend" inderdaad een getalsmatige aanduiding is, want dat is weer een andere kwestie. Het kan namelijk ook gewoon een eenheid zijn, een clan.⟨/p>
⟨p>Goed. Laten we de HEERE niet verzoeken, niet uitproberen. Trouwens, u ziet dat er letterlijk staat "de Christus". Niet "de HEERE", maar "de Christus". Zoals sommigen van hen deden en zij kwamen om door de slangen. U kunt die geschiedenis lezen in Numeri 21. Paulus refereert gewoon naar allerlei geschiedenissen van het volk dat weliswaar in zijn totaliteit was uitgeleid door de HEERE en gedoopt was in Mozes, in de wolk en in de zee. En toch kwamen ze om. Waarom? Ze stonden niet op het Woord van God, op Zijn belofte. Daarom is het zo enorm belangrijk om te blijven staan in het woord van Zijn genade. Dat deden ze niet, en in allerlei toonaarden kwam dat iedere keer uit de verf: dat ze daar niet op bleven staan.⟨/p>
⟨p>Vers 10 is in wezen ook weer een voorbeeld daarvan: "En mort niet." In de Statenvertaling staat: "Murmureert niet." Dat heeft te maken met mopperen. Mopperen is het tegenovergestelde van dankzegging. Dankzegging heeft te maken met genade, en mopperen heeft juist te maken met het leven uit eigen werk. Daarmee leef je juist niet uit die genade. Dan ga je mopperen en word je chagrijnig, want ja, je "moet" zoveel en je stelt jezelf teleur. Maar Hij stelt niet teleur.⟨/p>
⟨p>Mort niet, zoals sommigen van hen deden, want zij kwamen om door – letterlijk – de verderver. Hier wordt gerefereerd aan de geschiedenis van Korach, Dathan en Abiram. U weet nog wel, dat waren die mannen die ook bij een latere gelegenheid, bij de verspieders, mopperden. Want ja, God had wel beloofd dat ze het beloofde land zouden krijgen, maar naar menselijke maatstaven was dat toch niet erg waarschijnlijk en dus steunden ze niet op Gods belofte. Vandaar dat een mens gaat mopperen. Een mens... ga maar eens na. Een mens... vul je eigen naam maar gewoon in. Wanneer ga je mopperen? Niet wanneer je gewoon leeft uit Zijn belofte, want dan is elke dag een rijkdom. Hij geeft namelijk.⟨/p>
⟨p>Dan zeg je: "Ja, maar dat is wel erg makkelijk." Het is ook heel makkelijk. Kijk omhoog, Hij voorziet. De ellende is dat wij denken: "Dat is te makkelijk." Dat is altijd het grote bezwaar tegen de boodschap van genade: dat het te makkelijk zou zijn, dat het zo niet kan. Maar dat heeft niet alleen te maken met redding, het heeft ook gewoon te maken met ons leven van elke dag. Hij voorziet. Op het moment dat je daar niet op ziet – niet ziet dat Hij voorziet – dan ga je voor de bijl. Dat is het enige wat telt. En dan zegt Paulus er nog bij in vers 11: "Dit is hun overkomen..." Ik ga er nu dus wat sneller doorheen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4985" title="Speel af vanaf 01:23:05">▶ 01:23:05⟨/button> ⟨span>Een Type voor Ons: Blijven Staan in het Woord van Zijn Genade⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dit is hun overkomen tot een voorbeeld voor ons. Letterlijk staat er eigenlijk dat dit hun typologisch, ⟨em>typikos⟨/em>, is overkomen. Ja, overkomen is toch het beste woord; dit is hen typisch overkomen. Dat "voor ons" staat er in de grondtekst niet letterlijk bij, maar het ís een type. Alles is een type en het is opgetekend als waarschuwing om ons denken recht te zetten. Dat is wat het woord eigenlijk betekent. Het is niet dat opgeheven vingertje van "kijk eens uit dat...", nee, dit is ter lering. Waar gaat het in het leven over? Het gaat over ons, over wie het einde der aionen gekomen is.⟨/p>
⟨p>Nou, dat lijkt me een hele mooie afsluiting: het einde van de avond en het einde van de aionen. Over ons, over wie de einden der aionen gekomen zijn. Dat is een prachtige uitdrukking. Men zegt van ⟨em>aion⟨/em> dat het eindeloosheid of eeuwigheid betekent, maar Paulus gebruikt hier het meervoud: aionen. Die aionen hebben einden. Hoezo "eindeloze eeuwigheid"? Wij zijn een nieuwe schepping en alle aionen vinden hun einde, hun bestemming, in ons. Over wie het einde der aionen gekomen is.⟨/p>
⟨p>Paulus gaat daarna nog verder, maar het lijkt me een mooie aanleiding om over twee weken daarmee verder te gaan in vers 12: "Daarom, wie meent te staan, zie toe dat hij niet valle." Met andere woorden: wees je er goed van bewust waarop je staat. Dat is Zijn Woord, Zijn belofte. Laat je dat niet afpakken. Zullen we het daarbij laten voor vanavond?⟨/p>