⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik op 1 Korinthe 8: Vrijheid en Liefde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dankjewel Arie voor deze welkomstwoorden. Het is mij ook een groot genoegen om u hier weer te treffen; sommigen na een vakantie, andere mensen die hier voor het eerst zijn. En wellicht, Arie, dat we de volgende keer dan in die kerk hier tegenover moeten gaan vergaderen. Er wordt weinig meer gebruik van gemaakt, dus wie weet. We kunnen de optie altijd openhouden natuurlijk, maar tot zover blijven we gewoon in het huis van Gaius samenkomen, nietwaar? Dat is alleen voor de insiders nog een bekende verwijzing.⟨/p> ⟨p>Laten wij beginnen met de studie. De vorige keer waren we met wat minder mensen, maar toen hebben we het gehad over 1 Korinthe 8. Dat gaat over het eten van offervlees, zo staat het in mijn NBG-vertaling er ook boven. Om dat nog even heel kort samen te vatten: de vraag was of het vlees dat in de vleeshal verkocht werd, gegeten mocht worden. Dat vlees was eerst aan de afgoden gewijd en onderworpen geweest aan allerlei afgodische, werkelijk gruwelijke rituelen. De vraag in Korinthe was dan ook: kunnen wij als gelovigen, die niks met afgoden van doen hebben, wel dat vlees eten? Is dat niet een soort compromis met de afgodendienst?⟨/p> ⟨p>Paulus' antwoord daarop is in eerste instantie volkomen duidelijk. Hij zal dat trouwens in hoofdstuk 10 nog toelichten, waar we later uiteraard nog over te spreken komen, maar zijn eerste antwoord is natuurlijk: wij zijn daartoe bevoegd. Om alvast een antwoord uit hoofdstuk 10 te geven: daar zegt hij dat de aarde van de Here is en haar volheid. Dus al wat er in de vleeshal te koop is, koop dat zonder navraag te doen uit gewetensbezwaar. Dat wat hij in hoofdstuk 8 had geformuleerd, kwam daar feitelijk ook al op neer. Dus op de vraag 'kunnen we dat eten?' is het antwoord: Jazeker, dat is geen enkel punt.⟨/p> ⟨p>Maar er zijn andere factoren die ook een rol spelen. Hij vangt niet voor niets het achtste hoofdstuk aan met de woorden dat wij wel alle kennis bezitten, maar dan zegt hij: die kennis aan zich alleen maakt opgeblazen, maar de liefde sticht. Want met die bevoegdheid kun je wel degelijk een aanleiding tot vallen zijn voor een ander en een struikelblok vormen, zodat die ander zou zondigen. Als het in het besef van een ander een zonde is – en dat kan een zwakke gedachte zijn, maar niettemin voor de persoon in kwestie heel reëel – dan kan jij door gebruik te maken van jouw bevoegdheid en van jouw recht, hoe volkomen terecht ook, niettemin de ander laten zondigen. Dat wil zeggen: een struikelblok vormen. Zoals dat in vers 11 staat: dan gaat er ten gevolge van uw kennis en uw bevoegdheid een broeder verloren. Dat wil zeggen dat diegene de weg kwijtraakt.⟨/p> ⟨p>Liefde zoekt de ander en het belang van de ander. De conclusie uit dat hoofdstuk, waar de laatste verzen ook mee worden afgesloten, is daarom dat het erom gaat dat we, levend in liefde en vanuit de liefde van God, ook af kunnen zien van onze rechten en onze bevoegdheden. Dit ging dan over het recht om van de vrijheid gebruik te maken. De liefde kan je ertoe verplichten of noodzaken om van dat recht en die bevoegdheid af te zien. Ik vat dat even zo samen, omdat dat meteen ook de link is naar hoofdstuk 9.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="247" title="Speel af vanaf 04:07">▶ 04:07⟨/button> ⟨span>De Overgang Naar 1 Korinthe 9: Afzien van Rechten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het is niet zo dat hoofdstuk 9 een totaal nieuw onderwerp aansnijdt; dat blijkt trouwens al uit de aanhef. Als je in hoofdstuk 7 kijkt, zie je aan het begin dat Paulus zegt: "Wat nu het huwelijk betreft..." Een heel hoofdstuk lang spreekt hij daar vervolgens over. Hoofdstuk 8 begint eveneens met een heel andere kwestie, namelijk het eten van afgodenoffers.⟨/p> ⟨p>Hoofdstuk 9 begint echter niet zo. Het borduurt voort op datgene wat hij in hoofdstuk 8 heeft besproken. Dat zou je in eerste instantie misschien niet zeggen omdat het een heel ander onderwerp lijkt, maar het gaat erom dat hoofdstuk 9 een illustratie is uit Paulus' persoonlijke leven. Hij laat zien hoe hij afziet van zijn eigen rechten en bevoegdheden. Dáár gaat hoofdstuk 9 over. Hoofdstuk 9 heeft de reputatie dat het zou gaan over de ondersteuning en het recht op vergoeding van werkers in het evangelie — zo wordt het heel vaak gebruikt — maar dat is niet de kern van de zaak. Het gaat erom dat Paulus in hoofdstuk 9 uitlegt — ik zeg het nog eens — dat hij afziet van zijn eigen bevoegdheden.⟨/p> ⟨p>De eerste veertien verzen in de NBG '51-vertaling gaan over de rechten van de apostelen; in mijn Bijbeltje staat dat er ook boven als kopje. Maar vervolgens gaat het vanaf vers 15 verder, en dat is feitelijk de clou. Ik hoop daarom ook echt vandaag voorbij vers 15 te komen, want anders krijg je een beetje een scheve voorstelling van zaken. Vers 1 tot en met 14 is een inleiding om zijn punt te maken. U ziet vanaf vers 15 in de NBG-vertaling een kopje staan dat een perfecte samenvatting geeft: "Paulus maakt geen gebruik van zijn recht". Hij had het recht wel, maar hij maakte er geen gebruik van. Dat was het doel.⟨/p> ⟨p>Ik heb weleens een preek gehoord van iemand die verdedigde dat werkers in het evangelie financiële ondersteuning zouden moeten ontvangen. Die hele prediking ging over vers 1 tot en met 14. Hij maakte zijn punt op zich heel correct en toch was het helemaal uit het verband gelicht. Waarom? Omdat hij het navolgende, waar het Paulus juist om te doen is, achterwege liet. Zo kun je zelfs door een bepaald gedeelte te behandelen toch een mispresentatie geven van wat de apostel bedoelt. Daar komen we nog wel gedetailleerder over te spreken, maar laten we nu gewoon bij vers 1 beginnen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="424" title="Speel af vanaf 07:04">▶ 07:04⟨/button> ⟨span>Vers 1: Paulus' Roeping en Apostelschap⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dat haakt mooi aan bij wat Adi zojuist ook al aangaf in het gebed: wij zijn vrij. Dat is de boodschap van het evangelie van bevrijding. En inderdaad, die woorden van bevrijding werken op hun beurt weer verslavend—dat wel—maar het is zo geweldig. Het plaatst je in de vrijheid. Vrijheid van de dood—ik bedoel, we kennen het nieuwe leven—en vrijheid van godsdienst. Leuk hè? Tenminste, voor mij heeft het inmiddels wel die betekenis gekregen. Als je in de krant leest of in het wetboek kijkt—ik weet niet of dat het wetboek van strafrecht is of hoe dat in het algemeen heet—dan wordt er gezegd: wij hebben vrijheid van godsdienst. Daarmee bedoelt men dat je vrij bent om een godsdienst te kiezen of geen godsdienst te kiezen, precies wat jij wenst. Maar als wij als gelovigen spreken over vrij van godsdienst, dan bedoelen we inmiddels toch wel iets anders: we zijn vrij van gedwongen godsdienst en vrij van "godsdienst" als zodanig. Het is niet zo dat wij God dienen of in een goed blaadje moeten komen bij Hem. God heeft alles al gegeven. In die zin zijn we vrij van godsdienst, vrij van wetten en van religieuze verplichtingen.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt: "Ben ik niet vrij?" Waarom zegt hij dat? Om deze zin goed te begrijpen, moet je de klemtoon juist leggen. Het idee is niet simpelweg de vraag "ben ik niet vrij?", maar hij stelt het zo omdat hij zojuist in de voorgaande hoofdstukken naar voren had gebracht dat de gelovigen vrij zijn. Nu gaat hij zijn punt maken: "Ben ik soms niet vrij? Als jullie het zijn, ben ik dan niet vrij?" En vervolgens: "Ben ik geen apostel?" Het woord apostel betekent letterlijk gewoon een afgevaardigde. Bij ons heeft het een godsdienstige en kerkelijke betekenis gekregen, maar het is oorspronkelijk gewoon een Grieks woord dat in allerlei verbanden werd gebruikt. Grappig trouwens: in de tweede Korinthebrief wordt het een keer in een andere setting gebruikt en daar wordt het ook weergegeven met "afgevaardigde". Een afgevaardigde, dat is een apostel. Dat wil zeggen: iemand die persoonlijk is afgevaardigd en dus officieel een missie heeft gekregen. Wel, dat is wat Paulus is: "Ik ben een afgevaardigde."⟨/p> ⟨p>Vervolgens moet je de vraag stellen: van wie? Je bent immers altijd afgevaardigd door iets of iemand. Wel, hij is een afgevaardigde van Christus Jezus, zoals hij zo dikwijls in zijn brieven zegt. Hij is afgevaardigd door Hem die daar gezeten is, die Zich aan hem heeft geopenbaard en door wie hij is geroepen. Hij noemt zichzelf in Romeinen 1 vers 1 ook "een geroepen apostel". Hij is hoogstpersoonlijk geroepen en met een missie eropuit gestuurd. Ben ik geen apostel? Je zou in eerste instantie kunnen denken dat er alleen sprake is van de twaalf apostelen. Daar hoorde Paulus niet bij, dat is één ding dat zeker is. Je zou kunnen zeggen dat hij eventueel voor die plaats in aanmerking zou komen omdat de plek van Judas vacant was gekomen, maar die lege plaats is meteen na de opstanding—of eigenlijk nog vóór de pinksterdag—al ingevuld door Matthias. Daarmee was het getal van de twaalf apostelen vol. Paulus hoort inderdaad niet bij de twaalven, maar niettemin is hij een apostel, zoals hij later in hoofdstuk 15 ook gaat aangeven: "Het allerlaatst is Hij ook aan mij verschenen."⟨/p> ⟨p>Hij is daarmee ook de allerlaatste. Er zijn mensen die zeggen—je hebt zelfs apostolische kerkgemeenschappen die gebaseerd zijn op het idee—dat er nu nog steeds apostelen zijn. Nee, dat is bepaald uitgesloten. Hij is de allerlaatste. Er zijn ook mensen die zeggen: "Ja, ik heb Christus Jezus gezien." Uitgesloten. Paulus zegt dat Hij het allerlaatst aan hém is verschenen. Hij heeft de definitieve verschijning gezien en daarom is hij wel degelijk op een bijzondere wijze een apostel: de dertiende apostel. Waarbij het getal dertien in de Bijbel altijd te maken heeft met een omwenteling. Maar goed, laten we niet al te diep op die dingen ingaan. Hij motiveert zijn apostelschap ook, en dat blijkt uit de tweede regel, een retorische vraag: "Heb ik niet Jezus, onze Here, gezien met eigen ogen?" Want dat is namelijk wat een apostel is: iemand die een ooggetuige is van de opgestane Christus. Met deze vraag beantwoordt hij de eerste vraag: "Ben ik geen apostel?" Antwoord: Jazeker, ik ben een afgevaardigde, want ik heb Jezus onze Here gezien.⟨/p> ⟨p>En vervolgens: "Zijt gij niet mijn werk in de Here?" Of moet ik de klemtoon anders leggen: "Zijt gij niet mijn werk in de ⟨em>Here⟨/em>?" Ik denk eerlijk gezegd dat laatste. De klemtoon ligt niet op "mij", maar op "de Here". Het idee is dat het het werk van de Here is, door hem heen gedaan. Dat zie je altijd weer benadrukt worden. Laten we even naar hoofdstuk 15 gaan, waarin je dat heel mooi gemotiveerd ziet. Daar zegt hij in vers 10: "Maar door de genade Gods ben ik wat ik ben, en zijn genade aan mij is niet vergeefs geweest." Hij had zojuist gezegd dat hij de geringste van de apostelen was en zelfs niet waard om een apostel te heten, omdat hij de gemeente van God vervolgd had. Maar door Gods genade ben ik wat ik ben. Ben je dan onantastbaar? Als het Gods genade is die zich aan jou heeft bewezen, wat wil je dan nog? Hij maakt je tot wat Hij wil.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt: "En zijn genade aan mij is niet vergeefs geweest, want ik heb meer gearbeid dan zij allen." Maar op het moment dat hij dat zegt, vult hij het noodzakelijkerwijs aan. Je zou met die formulering namelijk de indruk kunnen wekken: "Zo, ik heb meer gearbeid dan zij allen." Maar wacht even, Paulus, het is toch genade? Jazeker, daarom zegt hij ook: "Doch niet ik, maar de genade Gods, die met mij is." Ik heb niets anders gedaan dan een instrument in Zijn hand te zijn. Niets meer en niets minder, maar vooral in dit verband: niets meer. "Niet ik." Nou ja, dat moest voor die Korinthiërs in elk geval een reden zijn om zijn gezag niet te betwisten.⟨/p> ⟨p>Het feit dat Paulus dit zo naar voren brengt in een reeks van vier retorische vragen achter elkaar, is al een aanwijzing. We hebben dat al veel eerder in de brief gezien en in de tweede brief wordt dat nog veel sterker naar voren gebracht: Paulus' apostelschap werd daar in Korinthe betwist. Dat is de reden waarom hij vraagt: "Ben ik geen apostel?" Hij moet deze argumenten geven juist omdát het betwist werd. Maar één ding konden ze niet ontkennen: zij waren ooit als Ecclesia ontstaan en ze waren gelovig geworden doordat híj het evangelie daar had gebracht. Dat konden ze niet ontkennen; dat is gewoon een vaststelling, wat je daar verder ook van vindt. Dat er later andere arbeiders in Korinthe gekomen zijn, nadat Paulus inmiddels vertrokken was—valse arbeiders of in elk geval mensen die Paulus' gezag in diskrediet brachten—is een ander verhaal. Daar heeft Paulus mee te maken. In deze eerste brief zie je dat al sterk, maar in de tweede brief komt het helemaal uitgebreid ter sprake. Goed, we gaan naar vers 2, waarin hij verder toelicht en onderstreept wat hij in het eerste vers stelde.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1018" title="Speel af vanaf 16:58">▶ 16:58⟨/button> ⟨span>Vers 2-3: de Korinthiërs als Zegel op het Apostelschap⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Paulus had in het vorige vers ook al gezegd: "Indien ik voor anderen geen apostel — dat wil zeggen een afgevaardigde van Christus Jezus — ben, voor u toch zeker wel?" Ja, want hij zegt dat de Korinthiërs zelf het zegel op zijn apostelschap zijn. Weer "in de Here" uiteraard. Jullie zelf zijn de bevestiging van het feit dat de Here mij heeft afgevaardigd, namelijk tot het werk dat ik verricht heb en waar jullie de vrucht van zijn. Jullie zijn zelf het resultaat, het zegel van mijn apostelschap in de Here. Uiteraard gaan ook daarbij weer alle credits naar Hem die uiteindelijk het werk verrichtte.⟨/p> ⟨p>Je geeft uiteindelijk toch niet de eer aan het instrument? Ik noem maar wat: als je een schilderij gemaakt hebt, dan zeg je niet: "Goh, wat knap van dat penseel dat het dit gedaan heeft." Nee, natuurlijk niet. Dat penseel is alleen maar een instrument; de schilder heeft het gemaakt. Nou, zo is het hier ook. Het resultaat waren zij. Het was het resultaat van zijn werk, jawel, maar hij was niet meer dan een instrument in Zijn hand. Vandaar dus dat in "in Here" het bepaalde lidwoord ontbreekt; het gaat gewoon om het feit dat Hij Here is en hem beheert.⟨/p> ⟨p>En dan zegt hij in vers 3 — over hen die zich een oordeel over hem aanmatigen — waarbij hij niet verwijst naar wat hij nog gaat zeggen, maar naar wat hij zojuist gezegd heeft. Hij zegt: "Dit is mijn verdediging." Namelijk: ik ben een afgevaardigde van Christus Jezus en jullie zijn mijn zegel, het zegel op mijn apostelschap in de Here. Dat is volstrekt duidelijk. Hij zegt: dat is mijn verdediging. Zo is het, dat is een vaststelling.⟨/p> ⟨p>En dat is zijn ⟨em>apologia⟨/em>. Apologie. In het Engels is het ⟨em>apologize⟨/em>, dat komt letterlijk uit dit Griekse woord: een verdediging, ook in de zin van een verontschuldiging zelfs. "Dit is mijn verdediging tegen hen die zich een oordeel over mij aanmatigen." Dit is een heel duidelijk vers dat aangeeft dat er in Korinthe mensen waren die Paulus' apostelschap betwistten. Duidelijker dan dat kan het niet.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1201" title="Speel af vanaf 20:01">▶ 20:01⟨/button> ⟨span>Vers 4-7: Bevoegdheden van de Apostelen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan gaat Paulus verder. Hebben wij, en hij spreekt nu in het meervoud – namelijk de arbeiders; hij heeft daar in Korinthe gearbeid, Barnabas ook als ik me niet vergis, maar in elk geval wij die in Korinthe arbeiden of in het verleden gearbeid hebben – hebben wij geen bevoegdheid om te eten en te drinken?⟨/p> ⟨p>Dat klinkt een beetje vreemd als je het zo zegt, maar dit noemen ze in de taal een ellips, waarbij je een woord of een paar woorden weglaat. Vaak geven wij dat, zeker in tegenwoordige sms-taal, weer met puntje, puntje, puntje. Je laat woorden gemakshalve weg en die moet je er dan bijdenken. In dit geval: hebben wij geen bevoegdheid om te eten en te drinken van anderen of op kosten van anderen? Geen bevoegdheid, dat is dit woord ⟨em>exousia⟨/em>: volmacht, recht.⟨/p> ⟨p>We gaan gewoon verder, want hij blijft maar vragen stellen en hij geeft nu zelf het antwoord. Vers 5 is trouwens weer een retorische vraag. Hij zegt: hebben wij geen bevoegdheid om een zuster als vrouw mee te nemen? Het idee daarbij is dit: kijk, Paulus heeft bij meerdere gelegenheden support ontvangen. Dat wil zeggen dat hij zich ook fulltime, of vrijwel fulltime, heeft kunnen wijden aan de dienst van het evangelie. Je leest daar verschillende keren over in het boek Handelingen, dat hij zich echt helemaal zonder handenarbeid toelegde op de prediking daarvan. Ook in de brieven zie je dat; je leest bijvoorbeeld dat hij support ontving van de Filippiërs.⟨/p> ⟨p>Maar zijn algemene lijn was, en dat lees je ook heel dikwijls, juist ook in Korinthe, dat hij handenarbeid verrichtte. Bekend is dat Paulus een tentmaker was. Dat is een mooi beroep, wat helemaal past bij zijn bediening natuurlijk: het wonen in tenten, nietwaar? Wij zijn immers pelgrims. Maar goed, hij was tentmaker en hij voorzag in zijn eigen levensonderhoud.⟨/p> ⟨p>Dat deden de andere apostelen niet. Die werden gesupport; die leefden van wat anderen hen gaven. Sterker nog, Paulus was dan wel vrijgezel, maar die andere apostelen waren getrouwd. En zij namen in hun werk hun vrouw ook nog mee, zodat die andere apostelen niet alleen voor één persoon, maar voor twee personen support ontvingen. En zo zegt hij dat ook: hebben wij geen bevoegdheid om een zuster als vrouw mee te nemen, gelijk ook de andere apostelen? U ziet het: de andere apostelen deden dat kennelijk dus allemaal.⟨/p> ⟨p>En de broeders des Heren en Kefas. De broeders des Heren is een interessant geval, want we weten in ieder geval van één die Paulus ook een broeder des Heren noemt: dat was Jakobus. In Galaten 1 vers 19 lees je letterlijk dat Paulus van Jakobus zegt dat hij de broeder des Heren was. Eigenlijk een halfbroer van de Heer, want ze hadden dezelfde moeder: Maria. Maar Jezus had meer broers. In hoofdstuk 6 van het Markusevangelie lees je dat de inwoners van Nazareth zeggen: is dit niet de timmerman, de zoon van Maria en de broeder van Jakobus en Jozef en Judas en Simon? Er worden dus vier broers genoemd. En bovendien: behoren zijn zusters, meervoud, hier niet bij ons? Dus in ieder geval nog vier broers en minimaal twee zusters.⟨/p> ⟨p>Deze namen zijn vooral interessant omdat we van hen ook brieven in het Nieuwe Testament hebben met de gelijkluidende naam. De brief van Jakobus was van een broeder des Heren. Bij de brief van Judas is het iets moeilijker, maar vergelijk de aanhef van de Judasbrief maar eens; dan blijkt dat hij weer een broer van Jakobus was, en dus ook een broer van Jezus. In ieder geval worden zij hier genoemd: de broeders des Heren. Ook zij deden hun dienst fulltime, geestelijk. Paulus voert hen niet op ter beschuldiging, maar gewoon als vaststelling. Zij deden hun werk fulltime, werden daarin gesupport, en dat niet alleen – letterlijk niet alleen – maar samen met hun vrouw. Zij kregen dus alle support.⟨/p> ⟨p>Worden hier de broeders niet bij de apostelen gerekend of worden ze bijzonder genoemd? Want Kefas staat er natuurlijk ook apart bij. Op zich is die opsomming wat eigenaardig, want dit zou kunnen suggereren alsof Kefas niet bij de apostelen hoort en die broeders des Heren ook niet. Maar dat klopt niet, want in elk geval van Jakobus lees je ook dat hij een apostel was in Galaten 1 vers 19. En Kefas is in ieder geval één van de apostelen. Ik denk dat hij hen noemt om hen er speciaal even uit te lichten. Dat woordje 'en' heeft namelijk niet altijd de betekenis van 'plus', maar ook gewoon van 'namelijk'. Wellicht doelt hij op een vooraanstaande positie binnen die apostelen, dat ze daarom met name genoemd worden in de opsomming. Zo van: als zelfs zij het doen, dan heb ik er zeker ook wel recht op.⟨/p> ⟨p>Waarom zij hier zo specifiek bij genoemd worden? 'De rest van de apostelen' is al heel algemeen. Eigenlijk staat er niet 'de andere', maar 'de rest' van de apostelen. Kennelijk worden hier geen uitzonderingen vermeld. De rest van de apostelen was dus getrouwd en was fulltime werkzaam in het evangelie dat zij brachten. Zij werden allen gesupport, zij met hun vrouw. En heel specifiek worden genoemd de broeders des Heren en Kefas. Ik denk dat zij kennelijk bekend waren onder de Korintiërs, dat Paulus hen daarom zo bij naam voor het voetlicht plaatst. Van Kefas weten we dat in ieder geval, want we zijn zijn naam al drie keer tegengekomen in de Korinthebrief. In hoofdstuk 1, waar sommigen zeiden: 'ik ben van Paulus', 'ik ben van Apollos' en een andere groep zei: 'ik ben van Kefas'. Kefas was dus een bekende naam in Korinthe. In hoofdstuk 3 wordt hij ook weer genoemd.⟨/p> ⟨p>Kefas is in dit geval ook interessant omdat we vanuit de evangeliën weten dat hij getrouwd was. In Mattheüs 8 vers 14 lees je dat Jezus in het huis van Petrus kwam en daar diens schoonmoeder met koorts te bed zag liggen, waaruit dus volgt dat Petrus getrouwd was. Dat is nog een andere bron waaruit we dat bevestigd zien.⟨/p> ⟨p>Dan ga ik verder in vers 6 van 1 Korinthe 9: of hebben alleen ik en Barnabas – dat zijn dus die 'wij' uit vers 4 – of hebben alleen ik en Barnabas geen bevoegdheid om vrij te blijven van handenarbeid? Al die anderen hebben die bevoegdheid dus wel; dat staat helemaal niet ter discussie. Dat is duidelijk. En zijn wij dan, Paulus en Barnabas, die dus gewend waren om wel met hun eigen handen te werken en in hun eigen levensonderhoud te voorzien, zijn wij de enigen die dat recht niet hebben? Letterlijk staat er trouwens: 'om niet te werken'. Dat wil zeggen: om niet te hoeven werken voor je eigen inkomen en brood. Zijn wij de enigen die dat recht niet hebben? En hij gaat dat nu motiveren. Ik herinner er nog een keer aan dat dit een inleiding is voor Paulus' eigenlijke punt.⟨/p> ⟨p>Ik vind het erg belangrijk om dat halverwege dit betoog nog een keer te onderstrepen. Want Paulus wil beslist niet gaan zeggen – we zullen dat echt nog zien – dat jullie mij zouden moeten supporten. Absoluut niet!⟨/p> ⟨p>Paulus’ punt is juist een heel ander. Hij wil laten zien waar hij van afziet en waarom hij daar zelfs met reden van afziet. Hij beroemt zich er zelfs in dat hij daarvan afziet. En het motief is prachtig, maar laten we eerst deze gedachtelijn die Paulus hier zo uiteenzet, volgen.⟨/p> ⟨p>Nu is zijn punt nog dat inderdaad apostelen, de werkers in het evangelie, de bevoegdheid hebben om vrij te zijn van werk en gewoon fulltime zouden kunnen arbeiden in het geestelijke werk dat ze doen. Hij gaat nu drie...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1864" title="Speel af vanaf 31:04">▶ 31:04⟨/button> ⟨span>Voorbeelden uit de Praktijk: de Soldaat, Planter en Herder⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik noem nu redenen uit het natuurlijke leven. Paulus stelt retorische vragen: "Wie doet ooit dienst in het leger en betaalt zijn eigen soldij?" Dat zijn geen willekeurige voorbeelden, want in alle drie de gevallen is er een link met een evangeliewerker; iemand die het evangelie doorgeeft, een evangelist. Dat is echt een Bijbels woord: evangelist.⟨/p> ⟨p>Iemand die het evangelie doorgeeft, is als een soldaat. Letterlijk staat er: "iemand die krijg voert". Dan hoef je toch niet voor je eigen onderhoud te zorgen? Dan krijg je toch gewoon soldij? In 2 Timotheüs 2 vers 4 zegt Paulus tegen zijn medewerker Timotheüs: "Tijdens de veldtocht wordt geen soldaat gemoeid in de zorg voor zijn onderhoud. Hij heeft slechts hen te voldoen door wie hij aangeworven is." Met andere woorden: maak je geen zorgen over je levensonderhoud, want daar wordt voor gezorgd. Ik las laatst een prachtige uitspraak: "Als God jou visie geeft, dan zorgt Hij ook voor de provisie." En dat is ook zo. Als je geroepen bent, hoef je je geen zorgen te maken. Doe gewoon wat je opgedragen is en wat je geacht wordt te doen waarvoor je geroepen bent, en dan is het God Zelf die voor de middelen zorgt. Als Hij jou roept, denk je dan werkelijk dat Hij de middelen niet geeft? Je kunt het ook omkeren: als Hij die middelen niet geeft, trek dan de enige redelijke conclusie dat je kennelijk niet geroepen bent voor dat werk. Of, wellicht ben je wel geroepen, maar werk dan met je eigen handen.⟨/p> ⟨p>Paulus heeft er altijd zo in gestaan. Hij ontving support met dankbaarheid, maar nooit heeft hij hierom gevraagd. Nooit. Kijk het maar na in de brieven en in het boek Handelingen. Nooit heeft hij dat gedaan en dat was zelfs zijn leidende principe. Maar hier verdedigt hij wel het recht dat je als evangeliewerker fulltime in dienst mag staan en dat het helemaal niet abnormaal is dat anderen jou daarin bijstaan, zodat je het levensonderhoud ontvangt dat je nodig hebt. Dat is de normale regel.⟨/p> ⟨p>Na de soldaat volgt het tweede argument: "Wie plant een wijngaard zonder van de vrucht daarvan te eten?" Dat is ook logisch: de evangelist als planter. Dat is een beeld dat kort hiervoor al een rol had gespeeld, want we hebben in hoofdstuk 3 al gelezen dat Paulus zegt: "Ik heb geplant, Apollos heeft begoten, maar God geeft de wasdom." Paulus is inderdaad zo'n planter en hij vraagt: wat is er nou normaler dan dit? Je plant een wijngaard en je eet van de vrucht daarvan. Wij kennen daarop de variant: "Wie appelen vaart, die appelen eet." Het zijn heel normale, uit het natuurlijke leven gegrepen voorbeelden.⟨/p> ⟨p>Het derde voorbeeld is: "Wie weidt een kudde en geniet niet van de melk van de kudde?" Weer zo'n natuurlijk voorbeeld met een link naar de werker in het evangelie: de evangelist als herder. In Handelingen 20 zegt de apostel Paulus op het strand bij Milete tegen de opzieners van Ephese: "Ziet dan toe op uzelf en op de hele kudde waarover de Heilige Geest u tot opzieners gesteld heeft." Wat is een opziener, of eigenlijk een episkopos? Dat is een 'omziener', iemand die omziet naar de kudde. Het staat er meteen bij: het is iemand die de gemeente Gods weidt.⟨/p> ⟨p>Vaak wordt gedacht dat een episkopos of bisschop de baas van een kerk is, of een ouderling met een bestuursfunctie waarbij de één het te zeggen heeft over de ander. In de Bijbel is dat niet de gedachte. Een herder is iemand die de kudde weidt, wat betekent dat hij voedsel geeft en leidt in de grazige weiden van het Woord van God. Als je dat werk doet en daar intensief bij betrokken bent, wat is er dan logischer dan dat je ook werkelijk door diezelfde kudde gevoed wordt, of in ieder geval support ontvangt van de ontvangers?⟨/p> ⟨p>In vers 8 vraagt Paulus vervolgens: "Spreek ik hier soms van menselijk standpunt, of spreekt ook de wet, de tora, niet van deze dingen?" Hij heeft nu een paar voorbeelden gegeven uit het natuurlijke leven waarvan iedereen de vanzelfsprekendheid onderkent, maar nu stappen we over naar de schriften. Staat het daar ook niet zo? Hij geeft dan een heel merkwaardig voorbeeld.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2272" title="Speel af vanaf 37:52">▶ 37:52⟨/button> ⟨span>Vers 8-10: het Argument Vanuit de Thora (de Dorsende Os)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hij zegt: "Want in de wet van Mozes staat geschreven" – en ik kan u verklappen dat dit in Deuteronomium 25 vers 4 staat. Dan geeft hij een citaat: "Gij zult een dorsende os niet muilbanden." Dit is een mooi plaatje, een bewegend plaatje zelfs, van wat dorsen is. Niet zozeer van wat muilbanden en een os is, maar van wat dorsen is. Weet u wat dorsen is? Nou ja, ik heb weliswaar een agrarische achtergrond, maar niet van de boerderij zelf. Tegenwoordig gaat het allemaal machinaal natuurlijk, maar dorsen is de graankorrel van de aar ontdoen. Vroeger was dit nog echte handenarbeid; er werd op geslagen met de vlegel, de dorstvlegel. Er werd op geslagen en dan moest in de geoogste aren de graankorrel vrijkomen. Dat is wat dorsen is. Hier in het citaat gebeurt het met een os ervoor, maar dat werkt net zo.⟨/p> ⟨p>In dat verband noem ik ook vaak het woord 'wannen'. Dorsen heeft eigenlijk twee fasen. Je zou kunnen zeggen dat het dorsen het scheiden van het kaf van het koren is, een uitdrukking die we allemaal nog wel kennen. Maar het heeft dus twee fasen. In de eerste plaats het echte dorsen, waarbij de graankorrel door het slaan wordt vrijgemaakt van de aar. Als dat dan allemaal een mix is, moeten die graankorrels ook bij elkaar gebracht worden en moet het kaf weg. Dat is het wannen, wat ook op de dorstvloer gebeurde. Er is daar een hele mooie geschiedenis van, namelijk van Boas op de dorstvloer; die ging wannen.⟨/p> ⟨p>Even terzijde, want het is wel mooi: weet u wat het wannen is? Laten we bij het voorbeeld van Boas blijven. Dan werd dat gedorste graan in de lucht geworpen en als er dan enige wind was – niet te veel, maar ook niet te weinig – werd het kaf weggewaaid en bleef de graankorrel over. Ik heb nooit precies gezien hoe dat in de praktijk gaat, maar dat is wat er gebeurde: het werd omhoog gegooid door Boas. Denk daar eens typologisch over na: de graankorrel werd omhoog gericht, en vervolgens was het de wind, de Geest, die het kaf wegwaaide. Het kaf werd gescheiden van het koren. Dat is een prachtig beeld als u mij vraagt wat heiliging is. Dat doet de Heer aan ons: Hij richt ons omhoog en dan is het vervolgens de Geest die het kaf – het oude leven, de dood, het vlees, de oude schepping of hoe je het ook maar noemen mag – wegwaait. Dat is onze zorg ook helemaal niet; Hij waait dat allemaal weg. En hoe doet Hij dat? Door de man op de dorstvloer, door de ware Boas, de Man uit Bethlehem die ons omhoog richt. Zo gaat dat in zijn werk. Dat is niet een kwestie van strijden tegen dat oude, helemaal niet. Het is de wind, het is de Geest die dat doet. Wij richten ons gewoon op de dingen die boven zijn en de rest gaat vanzelf. Zo makkelijk kan het zijn. "En de wan is in zijn hand", staat er in Matteüs. Dat is een grote bak met een zeef eronder waarin alle granen terechtkomen. Ja, zo was het.⟨/p> ⟨p>Ik geef direct toe dat ik nu een beetje ver van de context van 1 Korinthe 9 vers 9 ben verwijderd, maar het ging even om dat punt van dorsen en om eventjes voor de geest te halen wat dat nu eigenlijk is. Dan gaan we weer terug naar wat Paulus hier aanhaalt uit Deuteronomium: "Gij zult een dorsende os niet muilbanden." Een os is een gecastreerde stier, een gecastreerd rund, zodat hij zijn krachten niet voor de voortplanting zou aanwenden – om het eens netjes te zeggen – maar zou aanwenden voor nuttige menselijke doeleinden. Bijvoorbeeld voor een ploeg of om te dorsen. Dat zijn hele krachtige beesten. Maar waar het nu om gaat: gij zult een dorsende os niet muilbanden.⟨/p> ⟨p>Voordat ik de vraag behandel of God Zich soms met ossen bemoeit, wil ik nog een andere tekst aanhalen uit 1 Timotheüs 5. Daar lees je: "De oudsten die goede leiding geven" – de ouderen, de presbyters – "komt dubbel eerbewijs toe. Vooral hun die zich belasten met prediking en onderricht." Of letterlijk: degenen die zwoegen in woord en onderwijs. En er staat bij in vers 18: "Immers de Schrift zegt" – Paulus haalt hier dus hetzelfde aan wat hij ook in de Korinthebrief aanhaalde – "Gij zult een dorsende os niet muilbanden, en: de arbeider is zijn loon waard." Met andere woorden: zij mogen daar ook gebruik van maken, dat is normaal.⟨/p> ⟨p>Goed, we gaan weer terug naar 1 Korinthe 9. Nu stelt Paulus weer die retorische vraag: "Bemoeit God Zich soms met de ossen?" Vanwaar die bepaling? Zorgt Hij voor de ossen? Het antwoord is: ja zeker natuurlijk, want het zijn ook schepselen van Hem. Maar de essentie is natuurlijk veel dieper en dat is wat Paulus vervolgens zegt in vers 10: "Of zegt Hij dit in elk geval, zonder twijfel, om onzentwil?" En dan is het antwoord: ja, om onzentwil werd het geschreven. Dus natuurlijk, dat is waar, Hij zorgt voor de ossen, maar dat is niet de echte reden. De echte reden is: Hij schreef het om onzentwil.⟨/p> ⟨p>Hij voegde eraan toe: "Omdat de ploeger moet ploegen in hoop." De ploeger is in dit geval die os, want die werd voor die ploeg geplaatst. Letterlijk staat er: hij zou ploegen op verwachting. Hij zou niet gemuilband worden, zodat hij te eten en te drinken kon krijgen. Nee, hij moest in vrijheid zijn arbeid kunnen verrichten, zodat hij verwachting zou hebben. "Opdat de ploeger zou ploegen op verwachting." Paulus gebruikt nu het beeld en dat waar het naar verwijst in één. Die os is gewoon een beeld van de werker, meer speciaal van Paulus zelf ook. En die zou zijn werk kunnen doen in verwachting. En wie dorst, zou dorsen op verwachting om ook daaraan deel te hebben. Waarom haalt Paulus dat woord uit Deuteronomium aan, dat een dorsende os niet gemuilkorfd moet worden? Wel, die os moet zelf kunnen eten en drinken en die zou deel hebben aan het werk dat hij verricht; hij zou daar ook in gevoed worden. Dat is toch logisch? Al was het alleen maar opdat die os goed zijn werk zou kunnen doen. Zorg er goed voor. Vandaar dat Paulus naar dat woord over de os verwijst, omdat het alles te maken heeft met het werk dat hij verrichtte, dat ook dorsen en ploegen is. Soms zelfs op rotsen. Goed, en dan komen we in vers 11.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2840" title="Speel af vanaf 47:20">▶ 47:20⟨/button> ⟨span>Vers 11-12: Geestelijk Zaaien en het Afzien van Claims⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik wil vers 11 nog even erbij betrekken, zodat we daarna de lijn kunnen voortzetten in vers 12. "Indien wij het zijn die voor u het geestelijke gezaaid hebben." Dat is duidelijk: zaaien is het woord brengen, het woord dat vrucht heeft gedragen. In de grondtekst staat dit trouwens in de aorist. Dat betekent: zaaien, niet "hebben gezaaid", maar gewoon zaaien, ongeacht de tijd, tijdloos. Is het dan te veel dat wij van u het stoffelijke zouden oogsten? Voor "stoffelijke" staat er letterlijk "het vleselijke": gewoon eten, drinken, het levensonderhoud. Met daarbij de achterliggende gedachte: is het geestelijke niet veel meer dan het vleselijke? Jullie hebben het geestelijke ontvangen, en jullie ontvangen het in rijke mate; is het dan zo vreemd dat het vleselijke ook geoogst zou worden door de arbeider? Ook dit is weer zo’n retorische vraag. Paulus geeft niet eens het antwoord, maar hij suggereert hiermee dat dit vanzelfsprekendheden zijn.⟨/p> ⟨p>Wij vervolgen onze speurtocht in het twaalfde vers van 1 Korinthe 9. Het elfde vers hebben we zojuist besproken, maar ik lees het nog eventjes opnieuw voor de lijn van de gedachte: "Indien wij het zijn die voor u het geestelijke gezaaid hebben, is het dan te veel dat wij van u het stoffelijke zouden oogsten?" En dan vers 12: "Indien anderen deelhebben aan de bevoegdheid" – of aan het recht – "over u, wij niet veel meer?"⟨/p> ⟨p>Kijk waar hij het over heeft: er waren arbeiders die door de Korinthiërs kennelijk gesupport werden. Hij heeft het over de bevoegdheid om voorzien te worden in het levensonderhoud. Welnu, de Korinthiërs droegen bij aan sommige arbeiders. Hij zegt: indien anderen deelhebben aan die bevoegdheid over u, wij dan niet veel meer? Wij zijn het immers die ooit het woord hier gebracht hebben en deze Ecclesia geplant hebben. Maar, zegt hij, nog steeds voortbordurend op die bevoegdheid: "Doch wij hebben van deze bevoegdheid geen gebruik gemaakt."⟨/p> ⟨p>Dit is de eerste hint naar wat hij straks veel uitgebreider gaat toelichten, maar hier zegt hij het al voor de eerste keer heel duidelijk: wij hebben bevoegdheid over jullie, de bevoegdheid om voorzien te worden in het levensonderhoud, maar we hebben er geen gebruik van gemaakt. "Maar wij verdragen alles om geen hindernis voor het evangelie van Christus op te werpen." Wat Paulus hier zegt is: we hebben er nooit aanspraak op gemaakt. Je kunt namelijk een recht hebben, maar gebruik maken van je recht – dat wil zeggen: er aanspraak op maken, het claimen, zeggen van "hoor eens eventjes, daar heb ik recht op" – dat is een tweede ding. Je kunt een recht hebben maar zeggen: ik zie ervan af, ik doe het niet. En dat is Paulus’ policy geweest, om het even modern te zeggen. Dat is het altijd geweest, in Korinthe maar waar dan ook: nooit aanspraak maken op een recht op zich.⟨/p> ⟨p>Hier zie je ook weer de link met hoofdstuk 8. Daar had hij het ook over: het recht dat die Korinthiërs hadden om vlees te eten dat in de vleeshal te koop was en wat eerst in een afgodentempel had gelegen. Dat recht hadden ze wel, maar Paulus zegt: zie daar nou van af als het niet tot opbouw is. Je ziet meteen hoe dat werkt voor een gelovige. Kijk, wij zijn een nieuwe schepping, wij staan niet onder de wet. Wij zijn vrij van godsdienst. Eén van de uitspraken die een paar keer in de Korinthebrief herhaald wordt, is deze: "Alle dingen zijn geoorloofd." Dat zegt hij niet zomaar; dat is juist omdat dat het leidende principe is. We staan in de vrijheid, alle dingen zijn geoorloofd, zodat de vraag voor een gelovige nooit is: "Mag het wel of mag het niet?" Dat is nooit de vraag.⟨/p> ⟨p>De vraag is: bouwt het op? Is het nuttig? En dat betekent: bouwt het op, is het tot eer van Hem, is het tot opbouw van de ander? Dat is een heel andere mindset, een andere gedachtegang, een heel ander criterium dat je aanlegt. Iemand die de vraag stelt of iets mag of niet, en bij het antwoord "het mag" besluit om het ook te doen, die handelt volkomen absurd. Want dat is namelijk helemaal niet de vraag. De vraag is: bouwt het op? Dat is het criterium. En in dit geval ook: dient het werkelijk het goede bericht, de blijde boodschap? Het gaat erom geen hindernis op te werpen of te geven aan het evangelie van de Christus wat Paulus bracht. Daar ging het hem om alles: dat het goede bericht voortgang zou winnen.⟨/p> ⟨p>En als dat betekent dat hij van zijn recht zou afzien, nou, dan doet hij dat. Hij gaat daar trouwens later in dit hoofdstuk nog veel meer voorbeelden van geven. Dan laat hij zien dat dit zijn werkwijze was in een Joodse context, bij hen die onder de wet waren, hen die niet onder de wet waren en hen die zwak waren. Altijd ging het hem er puur om anderen te winnen voor het evangelie, om het evangelie door te geven. En daarom zegt hij: "Wij verdragen alles." Let op dit woord: alles. Panta. Alles.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3262" title="Speel af vanaf 54:22">▶ 54:22⟨/button> ⟨span>Vers 13-14: de Tempeldienst en de Regel van de Heer⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan vers 13, weer die retorische vraag: "Weet gij niet?" Hoe vaak zijn we dat in de Korinthebrief al niet tegengekomen? "Weet gij niet dat wij engelen zullen oordelen?" "Weet gij niet dat uw lichaam een tempel is van heilige geest?" Volgens mij komen we die vraag wel een stuk of tien, twaalf keer tegen; vooral de eerste Korinthebrief is daar een kampioen in. Weet gij niet dat zij die in het heiligdom — of letterlijk: in de heilige dingen (je ziet het hè, meervoud) — de dienst verrichten, ook uit het heiligdom eten? Hij heeft het hier over de Levieten. Wel, zij eten van het heiligdom; letterlijk staat er "uit het heiligdom". Wat bedoelt hij daarmee? Die Levieten aten uit het heiligdom — niet letterlijk, maar figuurlijk wel. Dat wil zeggen dat ze aten van de opbrengst van datgene wat werd afgestaan ten behoeve van het heiligdom. Daar kregen zij van, daar aten zij van, daar leefden zij van. Ze hadden geen erfdeel in het land, maar de stam van Levi kreeg tien procent van elke andere stam. Dat is heel interessant, want ze hadden aan geen ding tekort; ze hadden zelfs overvloed. Gaan we na: er waren elf andere stammen en daar kregen ze allemaal tien procent van. Reken maar eens uit, dat is meer dan dat. Ze maakten ook geen kosten. Nu ja, ik weet wel dat er wat aan te merken is op deze rekensom, maar het is wel zo: ze kregen de tienden van de elf andere stammen, zodat ze, als je het puur zo beschouwt, veel meer kregen. Zo was het geregeld met de Levieten, gewoon in de Torah.⟨/p> ⟨p>En niet alleen met de Levieten, het was met de priesters al niet anders. "En zij die het altaar bedienen", dat is weer een selecte groep binnen de Levieten: de priesters, de kohanim. De kohanim, de priesters, mochten specifiek het altaar bedienen, maar ook zij ontvingen hun deel van het altaar. Kijk het maar na in de offerdienst, bijvoorbeeld bij een vredeoffer. Dat was een offer dat op het altaar kwam, maar de priesters kregen daar ook hun deel van. Dat heeft natuurlijk verstrekkende typologische betekenissen, maar Paulus haalt het hier even aan om opnieuw een illustratie en een argument te geven dat het de normaalste, maar ook de Bijbelse gang van zaken is dat zij die in de geestelijke dingen dienen, ook van het stoffelijke oogsten. Heel simpel, dat is altijd het principe.⟨/p> ⟨p>Dan komt de conclusie in vers 14. Het schrift is dat de afkondigers van het goede bericht ook uit het evangelie zouden leven. Als je hier een punt zet en het betoog afslaat, dan heb je iets heel belangrijks gemist. Let wel, dit staat er. Zo zegt Paulus het ook inderdaad: het is heel normaal dat zij die zich wijden aan dat goede bericht, ook leven van dat goede bericht. Dat is zoals Paulus het hier zegt; zo heeft de Heere die regel gesteld of zo schrijft Hij dat voor. Dat is één ding.⟨/p> ⟨p>Maar nu komt de vraag: waarom zegt Paulus dit? Hij zegt dit om te laten zien waar hij van afziet. Hij beschrijft eerst in veertien verzen het recht, zijn bevoegdheid, om vervolgens zijn eigenlijke punt te maken, namelijk waar hij van afziet: van die duidelijk beschreven, omschreven en ondersteunde bevoegdheid. Dat is nu wel duidelijk. In die veertien verzen heeft hij dat volkomen helder gemaakt. Eerst met argumenten uit het natuurlijke leven en vanuit de Torah, met diverse aanwijzingen over hoe dat geregeld was in de hele Levietendienst en de priesterdienst. Voorbeelden te over, en hij sluit dan af met de conclusie, het principe, het voorschrift. Dat is de normale gang van zaken, zodat werkers niet gemuilkorfd worden, maar vrij zijn van werk. En nu komt het: vers 15.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3600" title="Speel af vanaf 01:00:00">▶ 01:00:00⟨/button> ⟨span>Vers 15: Paulus' Principiële Weigering van Levensonderhoud⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik ben blij dat ik toch niet ben blijven steken; ik liep een beetje dit risico. Ik weet nooit precies van tevoren waar ik aankom, maar ik ben blij dat ik in ieder geval hier ook gearriveerd ben. Want nu kan ik in ieder geval Paulus’ punt goed voor het voetlicht brengen.⟨/p> ⟨p>Nu komt het namelijk: "Ik voor mij heb hiervan echter niet het minste gebruik gemaakt." Letterlijk staat er voor 'minste' zelfs 'niets'. Geen van deze dingen heb ik gebruikt of aangewend. Op die bevoegdheid heb ik nooit gestaan en dat recht heb ik nooit geclaimd.⟨/p> ⟨p>Vervolgens zegt hij: "Dit schrijf ik echter niet opdat het zo op mij toegepast zou worden." Wat bedoelt hij daarmee? We komen nu namelijk een paar lastige verzen tegen die soms wat moeilijk te begrijpen zijn. Daarom is het zaak om daar goed de loep op te leggen. We doen immers bijbelstudie om te weten wat Paulus hier nu precies wil zeggen. Wat zegt hij nu exact?⟨/p> ⟨p>Het punt is dit: hij schrijft dit absoluut niet opdat het op hem toegepast zou worden. Je zou namelijk de conclusie kunnen trekken uit de voorgaande veertien verzen: "Ah, de hint is duidelijk, Paulus! Je bedoelt gewoon te zeggen dat wij jou moeten supporten. Je wilt je handen vrij hebben en je geeft aan dat wij moeten voorzien in jouw levensonderhoud."⟨/p> ⟨p>Maar nu zegt hij: "Ik schrijf dit echter niet opdat het zo op mij toegepast zou worden." Want, zegt hij: "Het ware mij beter te sterven dan..." Dit is heel krachtig uitgedrukt, want dat is absoluut niet de bedoeling. Hij gaat nog liever dood dan dat hij daarom zou vragen. Dat is wat hij zegt: "Ik ga nog liever dood dan dat ik aanspraak zou maken bij jullie, of bij wie dan ook, op mijn bevoegdheid of op mijn recht."⟨/p> ⟨p>Nee, zegt hij: "Mijn roem zal niemand verijdelen!" En wat is zijn roem? Dat hij het evangelie – ik zal het straks ook laten zien, want hij zegt het ook echt zo, maar ik kan er nu alvast op vooruitlopen – dat hij het evangelie 'om niet' bracht. Dat is lekker dubbelzinnig als ik het zo zeg, maar dat is niet voor niets. Nee, zegt Paulus: "Mijn roem zal niemand verijdelen." Dat wil zeggen: ik zal daar nooit of te nimmer aanspraak op maken.⟨/p> ⟨p>Want, zegt hij... Nou, dit vers, maar vooral het volgende vers, is wat lastig om te begrijpen, omdat je er gemakkelijk een verkeerde conclusie uit zou kunnen trekken. Laten we het eens lezen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3789" title="Speel af vanaf 01:03:09">▶ 01:03:09⟨/button> ⟨span>Vers 16-17: de Noodzaak Om het Evangelie te Verkondigen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want, zegt hij, indien ik het evangelie verkondig, heb ik geen stof tot roemen. Als ik dat doe, dan is dat geen reden om mij daarop te beroemen. Waarom niet? Nou, dat motiveert hij immers: "Ik ben ertoe genoodzaakt." De noodzaak ligt op mij. Een broodprediker, zou je denken? Zou hij dat dan zijn? Bedoel je dat zo? Ja, dan zou hij dat zijn. Maar hij geeft hiermee vooral aan: ik heb zelf niet voor dit werk gekozen. De noodzaak is mij opgelegd. Dat is heel mooi letterlijk weergegeven: de noodzaak is mij opgelegd, of ligt bij mij. Hij zegt: "Ik ben ertoe genoodzaakt."⟨/p> ⟨p>Want, zegt hij, wee mij indien ik het evangelie niet zou verkondigen. Of letterlijk zegt hij: wee mij indien ik het evangelie, het goede bericht, niet zou doorgeven. Eigenlijk staat hier een woord waaraan ik onlangs nog een studiedag heb gewijd: het woord ⟨em>evangeliseren⟨/em>. Dat is wat hij gebruikte. "Als ik niet zou evangeliseren" – 'goed-berichtiseren' – dat moet ik doen. Waarom moeten? Niet in de zin van dat het een last was waaronder hij gebukt ging, maar daartoe was hij geroepen. Dat was zijn hele missie, zijn reden van bestaan. Daar leefde hij voor, dat was alles. Het is dus geen vrijwillige keuze.⟨/p> ⟨p>En dan zegt hij – en dat is vooral het lastige, omdat je gemakkelijk een verkeerde conclusie hieruit zou trekken – in vers 17 dit: "Want doe ik dit gewillig, dan heb ik aanspraak op loon." Waarom zou dit een verkeerd denkbeeld kunnen oproepen? Dat is omdat je de conclusie zou kunnen trekken: "Ah, Paulus deed het niet vrijwillig, hij deed het niet van harte." Hij zegt immers: "Ik doe het niet gewillig." Maar dat is het idee niet. Hij bedoelt met dit "gewillig" – dat blijkt ook uit het vervolg – "uit eigen beweging". Hij zegt: "Doe ik het uit eigen beweging, ja, dan kan ik aanspraak maken op loon. Maar," zegt hij, "doe ik het niet uit eigen beweging, de taak blijft mij toch opgedragen."⟨/p> ⟨p>Kijk, wat is zijn punt in vers 17? Ik zei al dat het een wat lastig vers is, maar zijn punt is dit: ik doe niet anders dan wat ik moet doen. Hier ben ik voor geroepen. Dus hoezo dat ik loon daarvoor zou krijgen of een schouderklop? Ik doe gewoon wat ik moet doen. Hij zegt ook: "Ik kan niet eens anders." Dus hoezo is dat iets om zich op te beroemen? Hij zegt: "Ik kan niet anders." Ja, dat is zo mooi. Voor iets waarvan je zegt dat je er zelf voor gekozen hebt en wat je uit eigen beweging doet, kun je nog zeggen: "Goh, knap van jou." Maar Paulus zou zeggen: "Hoezo knap? Ik wil helemaal niet anders, ik kan niet anders, dit móét ik."⟨/p> ⟨p>Het is geen keuze. Het is een mooi voorbeeld van hoe dat idee van een vrije wil bij Paulus in ieder geval niet opging. Hoezo? Heeft hij ooit voor de Heer gekozen? Hij was de grootste vijand, totdat hemels licht hem omscheen en hij op de grond viel. Hij is drie dagen blind geweest en de Heer heeft hem bij zijn kladde gepakt. Hij zegt in de eerste Timotheüsbrief in hoofdstuk 1 dat Gods genade hem heeft overweldigd. Hoezo vrije keuze? Hij kon helemaal niet anders. Het is helemaal geen kwestie van kiezen en dat brengt de Heer ook naar voren. Hij doet het niet "gewillig", dat wil zeggen: niet uit eigen beweging. Hij doet gewoon wat hij moet doen. "Ik kan niet anders en ik wil niet anders." Dus hoezo loon daarvoor krijgen, of een pluim of zoiets? Dat is het idee van vers 17.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4084" title="Speel af vanaf 01:08:04">▶ 01:08:04⟨/button> ⟨span>Vers 18: Paulus' Ware Roem: het Evangelie Om Niet Brengen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan zegt hij: wat is dan mijn loon? Waarin bestaat dan dat loon? Nou, hij zegt door mijn evangelieprediking – en laat ik het niet ingewikkelder maken dan het is – wat is zijn loon? Dat hij door zijn evangelieprediking het evangelie om niet zou brengen, zonder daarvoor betaald te worden. Het was vrij, gratis, om niet. Ik gaf een paar minuten geleden al een hint in deze richting, dat we op dit vers zouden komen, maar dit is zo schitterend. Hier moeten we echt even bij stilstaan. Want dit is dubbelzinnig, waarom? Omdat hij het evangelie om niet brengt, inhoudelijk. Het is namelijk het evangelie 'om niet', het evangelie van gratis genade. En hij bracht dat evangelie ook letterlijk om niet, gratis, zonder dat hij er iets voor vroeg. Daarvan zegt Paulus: "Dat is mijn loon."⟨/p> ⟨p>Dat ik het evangelie breng, zegt hij, is niks bijzonders. Daar kan ik helemaal geen pluim voor krijgen, want dat moet ik doen. Ik kan niet anders dan dat doen. De noodzaak ligt op mijn hart en dat is geen keuze. Dat doe ik niet uit eigen beweging. Maar wat mijn loon is, zegt hij, is dat ik geen gebruik maak van mijn bevoegdheid en dat ik nooit iets vraag. Ik breng het evangelie om niet, en wat is er mooier dan het evangelie om niet te brengen zonder daar iets voor te vragen? Men zegt wel eens: "Practice what you preach," of "Walk your talk," zoals die andere Engelse uitdrukking luidt. Dat je wandel overeenstemt met wat je zegt. Paulus bracht het evangelium niet alleen in zijn 'talk', maar zijn 'walk' was ook om het daadwerkelijk om niet te doen. Nooit kwam de vraag: "Jullie moeten mij onderhouden." Geen bedelbrieven, u weet het wel. Dat is toch een belangrijk gebruik in de evangelische wereld.⟨/p> ⟨p>In de gewone, algemene kerkelijke wereld werken werkers, evangelisten of dominees – of wat voor ambt ze ook mogen hebben – altijd voor hun salaris. Dat is in het officiële circuit zo. Ze krijgen gewoon geld en zijn in dienst van een kerkgemeenschap of een kerkenraad. Zij worden daardoor betaald. Is daar iets mis mee? Niet als je zegt dat zij het geestelijke zaaien, dan is er niets mis mee om ook het stoffelijke en vleselijke te oogsten. Dat had Paulus hiervoor al naar voren gebracht. Wat wel kwalijk is, is dat je in dienst bent van een mens. Hoe was het spreekwoord ook alweer? "Wiens brood men eet, diens woord men spreekt." En er is nog een ander spreekwoord dat zegt: "Wie betaalt, bepaalt." Dat is logisch, maar ook heel venijnig.⟨/p> ⟨p>Als je dus in dienst bent – ik noem maar wat – als predikant van een gemeente... en ik bedoel dat helemaal niet als beschuldiging naar wie dan ook. Ik weet dat er meer mensen zullen zijn die dit via de mp3 of via het internet beluisteren en misschien krijg ik daar wel opmerkingen over. Ik heb hier wel vaker iets over gezegd en het maakt altijd wat kritische zin los, om het zo te zeggen. Maar ik bedoel gewoon dit: als je in dienst bent van een kerkenraad, dan is het volstrekt redelijk dat de kerkenraad vraagt dat wat verteld wordt, in lijn is met hun gedachtegoed. Zij zijn toch de werkgever en jouw werkgever mag bepalen wat jij vertelt. Zo'n kerkgemeenschap kun je in feite niks kwalijk nemen dat zij dat inderdaad van hun werknemer verlangen. Feitelijk zijn het huurlingen. Nou, dat klinkt misschien niet zo aardig als ik het zo zeg, maar het is wel zo. Een huurling is namelijk iemand – en neem dit even letterlijk – die ingehuurd wordt voor een bepaalde taak. Er wordt gezegd: "Hoor eens eventjes, dit is wat er te doen staat. Als jij dat doet, krijg je dat van ons betaald. Dat is je salaris." Zo'n werknemer is dan niet meer vrij.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt in de Galatenbrief (hoofdstuk 1:10): "Als ik nog mensen trachtte te behagen, dan zou ik geen slaaf van Christus zijn." Paulus beroemde zich juist op het feit dat hij een slaaf van Hem was. Dan ben je alleen verantwoordelijk aan degene in wiens dienst je staat. Je bent in dienst van Hem en wiens woord moet je dan spreken? Gewoon Zijn woord, want Hij betaalt mij. Dat wil zeggen: Hij zorgt voor de provisie. Dat Hij daar mensen voor gebruikt, is jouw zaak helemaal niet. Het is niemands zaak. Je doet gewoon wat je moet doen. Dat is wat Paulus deed. Hij doet het niet gewillig of uit eigen beweging. Hij zegt: "Dit is wat ik te vertellen heb." En als het inderdaad Zijn woord is en ik moet me daar maximaal aan wijden, dan zorgt Hij ook voor de voorzieningen. Dat is de visie die Hij geeft, en Hij geeft dan ook de provisie. En wie dank je dan vervolgens als de provisie daar is, ongeacht hoe je daaraan komt? Dat maakt helemaal niks uit. Dan dank je Hém, niet een mens. Want anders zou een mens feitelijk jouw werkgever zijn, en dat is niet zo. Je dankt Hem; Hij is jouw werkgever en Hij zorgt voor je.⟨/p> ⟨p>Dat is in wezen de algemene Bijbelse boodschap, niet alleen specifiek als het gaat om dit onderwerp. Het algemene Bijbelse antwoord voor het leven van een gelovige is: Hij zorgt voor mij. En dus, als dat zo is: wees in geen ding bezorgd. De gedachte is niet – want zo wordt het wel eens verteld – dat je niet bezorgd mág zijn. "Als jij een goed christen bent, mag je niet bezorgd zijn. Ben je bezorgd? Oh, dat is niet zo best hoor, jij hebt nog een hoop te leren." Dat is wet. Het lijkt heel vroom, maar het is wet als je het zo zegt. De boodschap is niet: "Jij mag niet bezorgd zijn." Als iemand bezorgd is en je zegt dat, dan maak je diegene feitelijk nog bezorgder. Hij was al bezorgd, en dan krijgt hij er nog een zorg bij, namelijk dat hij niet bezorgd mag zijn. Nou, dat noem ik geen ontzorgen. Er zijn mensen die zich op deze manier echt in een vicieuze cirkel en een neerwaartse spiraal terechtkomen; de last wordt alleen maar zwaarder.⟨/p> ⟨p>Maar de Bijbelse boodschap is niet dat je niet bezorgd mag zijn, maar dat er voor je gezorgd wordt. En dat betekent dat je helemaal geen enkele reden hebt om bezorgd te zijn. Vandaar de oproep: wees in geen ding bezorgd. "Je mag niet bezorgd zijn" versus "er wordt voor je gezorgd" – dat is een compleet andere manier van binnenkomen. Het ene is wet, het ander is genade. Het ene haalt een last van je schouder, het andere geeft je alleen maar een last en belast je.⟨/p> ⟨p>Nou, Paulus zegt – ik ben weer even teruggekomen bij het achttiende vers: wat is dan mijn loon? Dit: dat ik door mijn evangelieprediking het evangelie om niet mag brengen. Dat was Paulus' eer, zijn loon, zijn roem. Dat was het woord wat hij eerder nog gebruikte. Daarin beroemde hij zich. Wat is er mooier dan om zo in het leven te staan? Paulus, die man heeft zo enorm veel gedaan, zoveel gereisd en hij heeft ook echt zo geleefd. Nooit heeft hij gebedeld. Ik had het net eventjes over dat punt dat ik niet helemaal had afgemaakt: het gebruik in de kerkelijke wereld met salariëring. In het evangelische segment kent men tegenwoordig ook heel vaak het principe van salariëring, maar ook dat van de zogenaamde "geloofsbedieningen". Maar ik denk vaak: het zijn ongeloofsbedieningen, want ze doen niet anders dan bedelen. Inmiddels heb ik er niet zoveel last meer van, want ik wil dat spul gewoon niet meer in de bus krijgen.⟨/p> ⟨p>Van al die verzoeken om bijdrage en om gesupport te worden; mensen die dus vragen om levensonderhoud. Eén ding kan ik vaststellen, en niemand kan dat weerleggen: het was niet Paulus' insteek en zijn beleid en zijn leven. Paulus deed dat nooit. Je zou toch zeggen: als er één was die die bevoegdheid had – namelijk om te zeggen: "Hoor eens even, ik ben hiertoe geroepen, jullie zouden voor mij moeten zorgen" – dan zou hij het zijn. Hij heeft het juist nooit gedaan en hij motiveert dat in deze verzen, in dit hoofdstuk, zo uitnemend waarom hij daar principieel van afziet.⟨/p> ⟨p>En dit is, als u het mij vraagt, het sleutelvers; niet het veertiende vers. Wat bedoel ik met het veertiende vers? Nou, daar bedoel ik dit mee: dat veertiende vers waarin hij zei dat de Heer de regel heeft gesteld voor de verkondiger van het evangelie dat zij van het evangelie leven. Dat is waar, maar het is niet de clou. Dit is de clou: namelijk om het evangelie 'om niet' te brengen.⟨/p> ⟨p>Is er dus iets mis met fulltime evangelist zijn? Nee, er is helemaal niks mis mee, maar wel als je daar aanspraak op maakt. En Paulus heeft dat nooit gedaan. Ik denk dat dat het allermooiste voorbeeld is van het evangelie 'om niet' brengen. En zo zegt hij: "...en zo van mijn bevoegdheid als evangelieprediker geen gebruik te maken." Dat is wat hij doet. Eerst had hij dit uitvoerig uit de doeken gedaan, wat zijn bevoegdheid als evangelieprediker was, en nou vervolgens om daar nooit aanspraak op te maken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4789" title="Speel af vanaf 01:19:49">▶ 01:19:49⟨/button> ⟨span>Vers 19: Dienstbaar aan Allen Om Meer Mensen te Winnen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Paulus had de bevoegdheid om zaken te claimen of te vragen. En dan zegt hij in vers 19: "Want hoewel ik vrij sta tegenover allen, heb ik mij allen dienstbaar gemaakt." Ook hier zie je weer die lijn met hoofdstuk 8. Paulus zegt: "Ik ben vrij, ik heb bevoegdheid." Jazeker, maar daar gaat het hem niet om.⟨/p> ⟨p>Hij zegt – en let op dat woord "dienstbaar gemaakt", want er staat letterlijk: "ik slaaf mij" – dat hij het belang op het oog heeft om allen te winnen. Hij stelt zich dienstbaar op als een slaaf ten opzichte van allen, met als oogmerk dat hij meer mensen zou winnen. Of "zoveel mogelijk", zoals er in de vertaling staat. "Zou winnen" – dat is de doelstelling.⟨/p> ⟨p>Nu komt hij op een woord dat hij in de navolgende verzen tot het einde van dit hoofdstuk veel vaker gaat gebruiken. Het is eigenlijk de clue van het slot van dit hoofdstuk: winnen. Hij gaat straks ook beelden gebruiken van de renbaan en van een bokswedstrijd. Dat doe je allemaal voor de winst, namelijk om de prijs te winnen. Hier zegt hij het nog in een heel concreet kader, namelijk: om anderen te winnen.⟨/p> ⟨p>Het gaat erom het goede bericht te vertellen; iedereen moet het weten, daar gaat het om. Alles wat dat mogelijkerwijs in de weg zou staan, moet je "droppen". Dat is de visie: het evangelie om niet. Dat moet gehoord worden om zo veel mogelijk mensen te winnen.⟨/p>