⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Lezing van 1 Korinthe 8⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Een hele goede avond vrienden, en wij gaan vanavond verder met de bespreking van de Korinthebrief, nummer 14 zoals u ziet. Wij beginnen vanavond met hoofdstuk 8. We hebben een aantal avonden gespandeerd – dat was eigenlijk aan het einde van het vorige seizoen – aan hoofdstuk 7. Dat waren maar liefst veertig verzen die allemaal gingen over het huwelijk en alles wat daarmee verband houdt. Dat hebben we aan het einde van de vorige avond, twee weken geleden, afgesloten, zodat we nu verder kunnen gaan met hoofdstuk 8.⟨/p> ⟨p>Het lijkt me een goed idee – het is niet zo'n heel lang hoofdstuk – om dat eerst even met elkaar te lezen, zodat we een overzicht hebben van waar het over gaat. Ik lees voor uit de NBG-vertaling: "...dat er geen God is dan één. Want al zijn er zogenaamde goden, hetzij in de hemel, hetzij op de aarde – en werkelijk zijn er goden in menigte en heren in menigte – voor ons nochtans is er maar één God, de Vader, uit wie alle dingen zijn en tot wie wij zijn, en één Here Jezus Christus, door wie alle dingen zijn en wij door Hem. Maar niet bij allen is die kennis. Want sommigen, in hun geweten nog niet los van de afgod, eten dit vlees als afgodenoffer en hun geweten, dat zwak is, wordt erdoor besmet. Nu zal wat wij eten ons niet bij God brengen; eten wij niet, wij zijn er niet minder om; eten wij wel, wij zijn er niet meer om. Maar zie toe dat deze bevoegdheid van u niet tot aanstoot voor de zwakken worde. Want indien iemand u, die kennis hebt, aan tafel ziet aanliggen in een afgodentempel, zal hij met zijn zwak geweten dan niet gestijfd worden tot het eten van offervlees? Dan gaat er immers iemand die zwak is ten gevolge van uw kennis verloren, een broeder om wiens wil Christus gestorven is. Door zo tegen de broeders te zondigen en hun geweten, indien het zwak is, te kwetsen, zondigt gij tegen Christus. Daarom, indien wat ik eet mijn broeder aanstoot geeft, wil ik in eeuwigheid geen vlees meer eten om mijn broeder geen aanstoot te geven."⟨/p> ⟨p>Ik had het voor vanavond eigenlijk zo gepland dat we deze dertien verzen in de bespreking zouden completeren, maar misschien is dat een beetje hoog gegrepen. Het kan zomaar zijn dat we meer dan aanvankelijk de bedoeling was, blijven hangen bij vers 5 en vers 6, want dat zijn nogal van die kolossale uitspraken die Paulus daar doet. Het viel me op dat Arie in het gebed daar ook al aan refereerde: "Voor ons is er één God." Wel, dat brengt Paulus hier ook naar voren. Maar laten we gewoon maar eens beginnen bij het eerste vers.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="220" title="Speel af vanaf 03:40">▶ 03:40⟨/button> ⟨span>De Actuele Kwestie van het Offervlees⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En daar vangt Paulus aan met deze woorden: wat het offervlees aangaat. Daarmee snijdt hij weer een nieuwe kwestie aan, een nieuwe vraag. Paulus had een aantal vragen gekregen. In hoofdstuk 5 lezen we dat het ging over iemand die er wel een hele speciale vorm van hoererij op nahield. Hoofdstuk 6 gaat over recht zoeken bij de ongelovigen en hoofdstuk 7 gaat over het huwelijk. Het zijn allemaal vragen die Paulus had gekregen, kwesties die hij aansnijdt, en hoofdstuk 8 valt daar ook onder. Hoewel ik erbij moet zeggen dat dit hoofdstuk feitelijk doorgaat tot en met hoofdstuk 10. Want ook in hoofdstuk 10 zullen we zien dat hij vanaf vers 19 en vers 33 de draad weer oppakt en verder gaat met deze bespreking. Je zou kunnen zeggen — maar dat zullen we bij een volgende gelegenheid nog wat meer uitwerken — dat hoofdstuk 9 en dat wat daar tussen ligt, feitelijk een tussenzin is, maar dat het er wel helemaal mee te maken heeft.⟨/p> ⟨p>Die kwestie van het offervlees is een onderwerp dat in het Nieuwe Testament ook elders nogal eens aan de orde komt. Wie niet onbekend is met het boek Handelingen, weet dat daar zelfs een hele vergadering aan gewijd is. Ik overdrijf het misschien een beetje, maar ik bedoel dit te zeggen: zodra het evangelie buiten Israëls landsgrenzen kwam en ook de natiën bereikte, de niet-Joden, werd dit een kwestie van groot belang. Je moet je realiseren dat de niet-Joden, de heidenen of de natiën, in afgodendienst leefden, in tal van varianten. Het vlees dat op de markt lag — je leest dat over Korinthe, maar elders was dat net zo het geval — was eerst in de afgodentempel geweest. Nu was de vraag voor degenen die tot geloof waren gekomen: wat hebben wij daar nog mee van doen? Moeten we daar afstand van nemen? Wij kennen toch maar één God? Wij hebben toch niets te maken met afgoderij? Zouden wij dat vlees dan eten? Is dat niet occult belast, zoals wij dat vandaag zouden noemen, of is dat niet demonisch?⟨/p> ⟨p>In het boek Handelingen lees je inderdaad dat die vraag wordt gesteld. In Handelingen 15 lees je over de apostelvergadering. Dat gaat over de vraag in hoeverre gelovigen uit de natiën zich moeten houden aan de wet. Daarover wordt gesproken en dan is het Jacobus die op een gegeven ogenblik het woord neemt en een besluit formuleert. In vers 28 staat: "Want het heeft de Heilige Geest en ons goed gedacht" — dat wil zeggen: de vergadering van de apostelen en de oudsten in Jeruzalem, waar Paulus ook bij was — "u verder geen last op te leggen dan dit noodzakelijke." En dan staat er in vers 29: "onthouding van hetgeen de afgoden geofferd is."⟨/p> ⟨p>Als u het goed bekijkt in de interlineair, dan ziet u dat er letterlijk staat: niet "hetgeen de afgoden geofferd is", maar "van de afgodenoffers". Daar moet u even goed over nadenken, want dat is een verschil. De vertaling suggereert dat men zich zou onthouden van álles wat aan de afgoden geofferd is, dus ook van het vlees dat later op de markt terechtkwam. Maar dat staat er niet. Men zou zich onthouden van de afgodenoffers. In welke zin dan? Dat wordt verder niet direct gezegd, maar een gelovige kent maar één God en doet dus niet aan afgodenoffers. Dat lijkt me nogal duidelijk, en dat is wat in die vergadering ook gezegd is.⟨/p> ⟨p>Het betekent dat gelovigen uit de natiën volstrekt vrij zijn. Ze hoeven zich niet te houden aan de Joodse gebruiken, aan de sabbat en noem maar op. Zij zijn vrij; dat wordt besloten. Maar ze zouden zich aan deze dingen houden, en dat gaat niet over een stukje wet, maar over zaken die universeel zijn. Het is nooit anders geweest: iemand die God kent, onthoudt zich uiteraard van afgoderij. Bovendien ook van bloed, van het verstikte en van hoererij. Dat is nooit anders geweest. De kwestie van het bloed en het verstikte speelt nog in op de dagen van Noach. U moet zich realiseren: vóór de dagen van Noach waren mensen vegetarisch, men at geen vlees. Vanaf de zondvloed lees je dat God ook het vlees aan de mens tot spijze geeft. Alleen wordt erbij gezegd: "Alleen het bloed zult gij niet eten." Zoals dat vandaag nog steeds gebruikelijk is: het bloed laat je op de aarde stromen. Waarom? Er staat: "de ziel is in het bloed." Later wordt dat in de Mozaïsche wetgeving herhaald en verder uitgelegd, maar het is universeel; het is nooit anders geweest. De mens eet geen bloed.⟨/p> ⟨p>Daar gaat het hier ook over. En hoererij, dat is ook niet anders. Een man heeft één vrouw, of een man verbindt zich met zijn vrouw. Daar hebben we het bij een andere gelegenheid al over gehad, dus dat hoef ik verder niet uit te leggen. Maar het gaat me nu uiteraard even om dit punt: onthouding van afgodenoffers. "Indien gij u hiervoor wacht voor deze dingen, dan zult gij wel doen en vaart wel." Dat was het besluit dat genomen werd.⟨/p> ⟨p>Aankomende zondag spreek ik in Zoetermeer over Handelingen 21, en dan worden deze woorden ook nog herhaald als Paulus en Jacobus elkaar treffen in Jeruzalem. Misschien dat ik er daar nog wat meer over zal zeggen. Nogmaals, het is genoeg om aan te geven dat de kwestie van afgodenoffers actueel was. In heel de wereld was het namelijk zo dat vlees aan afgoden geofferd was. Daar moet je je een concrete voorstelling van maken, want dat was niet misselijk hoor; dat was niet zomaar een onschuldig ritueel.⟨/p> ⟨p>Je leest in Openbaring 2 vers 20 — één van de zeven brieven aan de ecclesia in Klein-Azië — het volgende: "Maar Ik heb tegen u dat gij de vrouw Izebel laat begaan, die zegt dat zij een profetes is, en zij leert en verleidt mijn knechten om te hoereren en afgodenoffers te eten." Die twee gaan namelijk hand in hand: afgodenoffers en afgoderij. Je leest dat trouwens al in de dagen van Bileam; ook daar gingen die twee hand in hand. Het is ook bekend uit de algemene geschiedenis: afgoderij en hoererij, tempelprostitutie... dat was twee handen op één buik. Dat ging altijd hand in hand.⟨/p> ⟨p>Waarbij je je echt afschuwelijke voorstellingen moet maken, voor zover je dat wilt. Bestialiteit, waarbij seksuele gemeenschap met dieren werd uitgeoefend, viel allemaal onder het hoofdstukje tempelprostitutie. Seksualiteit was iets heiligs — dat klopt trouwens, dat is een Bijbelse gedachte — alleen men begreep het idee daarachter totaal niet meer. Hoe dan ook, die afgoderij en het afgodenoffer waren gelieerd aan prostitutie en bestialiteit. Je begrijpt dus ook, als je je dat een klein beetje concreet probeert voor te stellen, zoals we dat in de Bijbel maar ook in de geschiedenis aantreffen, dat gelovigen daar de grootste moeite mee hadden. Zeker als je direct of indirect uit die wereld kwam, distantieerde je je daar volstrekt van. Daar wilde je niets mee te maken hebben.⟨/p> ⟨p>Zie daar het probleem of de kwestie die hier in deze brief aan de orde gesteld werd. Het was in die dagen heel actueel. In directe zin kennen wij dit nu natuurlijk niet meer, maar we zullen zien dat het in andere opzichten wel in hoge mate actueel is. Maar goed, dat zullen we straks vanzelf wel zien.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="763" title="Speel af vanaf 12:43">▶ 12:43⟨/button> ⟨span>Kennis Maakt Opgeblazen, maar de Liefde Sticht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat is wat hij aansnijdt. Het is wel leuk geformuleerd: het vlees dat hij aansnijdt. Wat het offervlees aangaat, zegt Paulus: wij weten dat wij allen kennis bezitten. Dat is wat optimistisch door hem geformuleerd, maar hij bedoelt te zeggen: ik heb jullie dingen bekendgemaakt, we zijn vrij. Alleen trok men daar bepaalde conclusies uit die niet bepaald stichtelijk waren. De kennis, zegt hij echt, maakt opgeblazen, maar de liefde sticht. Je kunt wel zeggen dat je kennis hebt – Paulus herhaalt dat in deze brief diverse keren: wij zijn vrij, alle dingen zijn geoorloofd – maar je kunt die vrijheid op een zodanige manier gebruiken dat je jezelf opblaast en feitelijk de ander ook nog eens een keer. Wat bedoelt hij daarmee? Wel, je maakt jezelf dan heel groot en je etaleert je vrijheid en je kennis, maar je bouwt niet op. De kennis op zich zegt niets; het gaat om de liefde die sticht.⟨/p> ⟨p>Dat is trouwens een mooi woord, want "stichten" betekent letterlijk opbouwen of "huis bouwend". Er staat ⟨em>oiko domei⟨/em>. ⟨em>Oiko⟨/em> betekent huis en ⟨em>domei⟨/em> betekent bouwen. Liefde bouwt dus op. Paulus had al gezegd dat alle dingen geoorloofd zijn, maar niet alles is nuttig, of zoals hij elders zegt: niet alles bouwt op. Je kunt wel zeggen dat alle dingen geoorloofd zijn, maar als het de ander niet opbouwt en je gaat alleen maar uit van die zogenaamde kennis, dan blaast dat slechts jezelf op en is het destructief voor de ander. We lezen in hoofdstuk 13 vers 4 ook, in het bekende Hooglied van de liefde: zij is niet opgeblazen. Zij blaast niet op. Opblazen is lucht, maar opbouwen heeft te maken met wat de ander goeddoet. Die wordt opgebouwd, het is tot nut. Dat is onze leidraad. Dat alles geoorloofd is, is waar, maar de leidraad in ons leven is niet de vraag of het mag, want dat is niet interessant. Alles mag. De vraag is: wat bouwt op? Dat is de liefde. De liefde bouwt op.⟨/p> ⟨p>Elders hebben we dat trouwens ook al gezien, in hoofdstuk 4 vers 18 en in hoofdstuk 5 een paar keer. Dan zie je ook dat Paulus tegen de Korinthiërs zegt: jullie zijn opgeblazen. Hij gebruikt dan ook het beeld van zuurdeeg, dat ook al heel veel lucht produceert en brood doet gisten. Hij gebruikt dat beeld in allerlei opzichten en hier ook weer: de liefde sticht, kennis blaast alleen maar op.⟨/p> ⟨p>Dan vers 2 van het hoofdstuk: "Indien iemand zich inbeeldt of veronderstelt of voorstelt enige kennis te hebben..." Enige kennis menen te hebben is op zich al niet zo heel erg wijs, hoor. Want volgens mij is een kenmerk van wijsheid juist dat je zegt: ik weet nog maar heel weinig. Op het moment dat je jezelf wijs vindt – om het even in een beetje krom Nederlands te zeggen: als je je eigen wijs vindt, dan ben je ook eigenwijs. Als je je inbeeldt enige kennis te hebben, dan heb je nog niet leren kennen zoals het behoort. Of zoals er letterlijk staat: dan kende hij niet zoals men moet kennen. Echte kennis, ware kennis, als je echt kent, dan gaat het namelijk om de liefde.⟨/p> ⟨p>Dat blijkt ook wel, want Paulus gaat verder in vers 3: "Maar heeft iemand God lief..." Of zoals er letterlijk staat: "de God". Ik blijf dat fraai vinden: dé God. Je zult dat in de nakomende verzen ook nog zien. De ene God. De God die alles plaatst. Dat is wat het woordje ⟨em>Theos⟨/em> betekent. ⟨em>Theos⟨/em> heeft te maken met het werkwoord ⟨em>thezen⟨/em>, wat stellen of plaatsen betekent. De Plaatser. Heeft iemand de Plaatser lief? Wel, dan is deze door Hem gekend. Natuurlijk kun je zeggen dat God al Zijn schepselen kent, maar als je beseft door God gekend te zijn, dan is dat liefde. Dat gaat niet alleen maar om informatie. Ik las juist deze week een mooie oneliner: Gods woord informeert niet slechts, het transformeert ons. Natuurlijk komt die informatie tot ons, maar dat doet wat met een mens. Je leert de dingen van de Schrift kennen, maar daardoor ga je God, dé God, liefhebben, en ook Zijn schepselen en je broeders en zusters. Dat wordt de leidraad in je leven en het geeft je ook wijsheid. Kortom, het transformeert je met recht. Het informeert je natuurlijk, maar die informatie is transformerend. Het vormt je om en dan zie je dus dat echte kennis ook liefde is.⟨/p> ⟨p>Als je dat trouwens in het Hebreeuws zegt, dan komt dat nog veel sprekender over. Het Hebreeuwse woord voor kennen is hetzelfde woord als voor gemeenschap hebben. In de Statenvertaling hebben ze dat nog heel mooi weergegeven met het woord "bekennen". Dan staat er bijvoorbeeld in Genesis 4: "En Adam bekende zijn vrouw." Daar wordt dus het woord kennen gebruikt, terwijl de NBG-vertaling het weergeeft als: "En Adam had gemeenschap met zijn vrouw." In het Hebreeuws zijn die woorden echter identiek. Kennen is gemeenschap hebben met. Echte kennis veronderstelt dus eenheid en liefde. Dat zie je ook in deze verzen die Paulus naar voren brengt. Echte kennis is liefde. De Hebreeuwse symboliek geeft al aan dat het in feite op één woord teruggaat. Het Grieks niet, maar het Hebreeuws wel. Want wat heb je eraan als je allerlei dingen weet, maar het vervreemdt je slechts van de ander en, beter gezegd, van God? Dat zou tragisch zijn. Nou, en nu komt Paulus weer even terug bij zijn eerste opmerking in vers 1.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1263" title="Speel af vanaf 21:03">▶ 21:03⟨/button> ⟨span>Het Hart van de Boodschap: Er Is Één God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wat nu het eten van offervlees betreft: wij weten. Want daar begint het mee. Natuurlijk is dat niet het enige waar het om gaat, want die kennis transformeert ons, maar het begint bij kennis, bij weten. Wij weten en beseffen dat er geen afgod in de wereld bestaat. Dat lijkt me nogal duidelijk en Paulus gaat het ook aantonen: voor ons is er maar één God. Heel simpel. Al die afgoden bestaan niet; daar rekenen wij helemaal niet mee.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt: "Wij weten dat er geen afgod in de wereld bestaat." Hoezo niet? Nou, dat komt omdat er geen God is dan één. Voor de Joodse hoorders was dit zo basaal; dit is het hart van het jodendom. Dit is het aller, aller, allerbelangrijkste van de hele Bijbelse boodschap. Een Jood staat hiermee op en hij gaat ermee naar bed. Deze woorden, het Shema... Dit zijn de woorden die je vindt in Deuteronomium 6 vers 4: het Shema Yisrael. "Yahweh elehenu Yahweh echad." Dat wil zeggen: "Hoor Israël, de HEERE onze God is één."⟨/p> ⟨p>Het zijn de eerste woorden die een Joodse jongen op school leert. Het is een tekst waar een Jood letterlijk mee opstaat en mee naar bed gaat. Als hij ergens een huis binnengaat, raakt hij even de mezoesa aan. En wat staat er in zo’n mezoesa, zo’n kokertje? Deze woorden: de HEERE is één. Altijd, als ze opstaan, als ze neerliggen, als ze weggaan of thuiskomen, altijd zijn die woorden op de lippen. En als een Jood sterft, dan zijn die woorden nog op de lippen: er is één God. Dat is alles.⟨/p> ⟨p>Ik heb verhalen gelezen over de Holocaust, dat orthodoxe Joden — en niet alleen de orthodoxen, want dit is iets wat alle Joden met elkaar verbindt, die wetenschap dat er één God is — de gaskamers ingingen met deze woorden op de lippen. Dat is alles. Als je dat niet kent, dan mis je alles. Eén God.⟨/p> ⟨p>Dan kun je je ook wel voorstellen dat de god van deze aion — met kleine lettertjes, ik bedoel de diabolos — er alles aan gelegen is om die waarheid te verdraaien. En verdraaien, dat doet hij ontzettend goed. Hij heeft dat ook in het christendom heel subtiel, als een slang, klaargespeeld. Maar Paulus schrijft hier aan de Korintiërs: wij weten dat er één God is. Als je dat weet, dan begrijp je alles. Feitelijk is de hele Bijbelse boodschap, alles wat hier tussen deze kaften staat, terug te brengen tot deze ene waarheid. Als je weet dat er één God is, dan weet je dat alles uit één Bron komt. Dan weet je ook dat alles weer tot die Ene terug zal keren: uit Hem zijn alle dingen, door Hem zijn alle dingen en tot Hem zijn alle dingen. Eén God.⟨/p> ⟨p>Dan weet je ook dat goed en kwaad één bron hebben, namelijk de God. Een tal van zogenaamde mysteries zijn in feite geen mysteries, maar een mystificatie. Dat betekent dat men het mistig heeft gemaakt. De simpele — en 'simpel' betekent hier 'eenvoudig' — waarheid dat er één God is, dat is de oplossing voor alles. Dat is het grote antwoord op elke vraag: één God. Wij weten dat er geen God is dan één.⟨/p> ⟨p>Ik zal nog een paar Schriftplaatsen noemen. In de brief van Judas, vers 25, sluit de brief ermee af: "De enige God, onze Heiland of onze Redder, zij door Jezus Christus onze Heer..." Let op: door Jezus Christus. We zullen het straks nog even zien. Door Jezus Christus, onze Heer. Aan de enige God zij heerlijkheid, majesteit, kracht en macht. Het gaat me nu even om dit ene punt: de enige God. Weet u wat er in het Grieks staat? Monotheo. Zelfs als je geen Grieks kent, kun je het nog meelezen; je herkent er meteen ons woord 'monotheïsme' in. Dat wil zeggen: één God. Dat is wat hier staat. Het is niet alleen maar "God is één", er is ook maar één God. Dat wil zeggen: de enige, mono.⟨/p> ⟨p>Iemand vraagt: "Lees ik dat dan verkeerd in de Statenvertaling? Want daar wordt helemaal niet over Jezus gesproken." O, dat zou een handschriftenkwestie moeten zijn. Dat is geen vertaalkwestie, het moet een handschriftenkwestie zijn. de Statenvertaling gaat namelijk terug op de Textus Receptus, en de moderne vertalingen gaan terug op oudere grondteksten. In die tijd waren de oudste handschriften nog niet bekend, en daar ontbreken die woorden kennelijk in. Het doet in dit verband niet zoveel ter zake; het gaat even om die uitdrukking: "de enige God".⟨/p> ⟨p>We vinden dat op zoveel plaatsen. Wat dacht u van de brief van Paulus aan Timotheüs? In 1 Timotheüs 1 vers 17 zegt hij: "De Koning der eeuwen" — of letterlijk: van de aionen. Hier ziet u niet "de eeuwigheden", maar de Koning der aionen. En dan: "de onvergankelijke, de onzienlijke." Hij is onvergankelijk, maar Hij kan niet gezien worden. Niemand heeft ooit God gezien; Hij is de onzienlijke God. Er zijn nogal wat Schriftplaatsen die daaraan refereren. En dan staat erbij: "de enige God". Ook hier weer exact dezelfde uitdrukking: Monotheo. Aan de enige God zij eer en heerlijkheid tot in de aionen van de aionen. Amen. Hier staat exact hetzelfde woord: aionen. De enige God. Vergis u niet, Hij is de onzienlijke. Hij heeft wel een beeld: "het beeld van de onzienlijke God" (Kolossensen 1 vers 15). Maar Hij Zelf is de enige God. Goed, één God hebben we vastgesteld. We gaan nu verder naar vers 5 van 1 Korinthe 8.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1780" title="Speel af vanaf 29:40">▶ 29:40⟨/button> ⟨span>Goden en Heren in Menigte⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dit is nu even een terloopse opmerking die Paulus maakt, maar ze is wel van belang. Want, zegt hij, al zijn er zogenaamde goden, hetzij in de hemel, hetzij op de aarde – dat klopt. Er zijn goden, zowel hier op aarde als in de hemel. Dat bevestigt hij ook, want er staat dan bij: en werkelijk, of letterlijk, "zoals er goden in menigte en heren in menigte zijn". Dat klopt; er zijn goden in menigte en heren in menigte.⟨/p> ⟨p>Hoe vaak lezen we dat niet in de psalmen? God is de "God der goden". Nou, ik heb hier drie verwijzingen staan, maar ik had er met gemak nog een heel stel bij kunnen noemen, want die uitdrukking komen we heel veel tegen: God is de God van de goden. Want Hij is dan inderdaad de grote Plaatser, maar Hij heeft ook plaatsers, rechters, gesteld in de hemelen.⟨/p> ⟨p>Ik had het zojuist over de slang – de "tuinslang". Die wordt ook genoemd de "god van deze aion". Dat is ook een god, maar uiteraard met kleine letters, door dé God geplaatst. En dat is in de hemel zo, dat wil zeggen: hemelwezens. Ze worden genoemd in de brieven: de overheden, de machten in de hemelse gewesten. Dat onttrekt zich allemaal aan onze waarneming, maar achter de schermen zijn daar overheden en machten, goden die dingen regelen en plaatsen. Uiteraard allemaal onder supervisie, als ik het zo mag zeggen, van dé God.⟨/p> ⟨p>Maar het idee zelf dat er ook hier op aarde trouwens goden zijn... Ik wil u op een Schriftplaats wijzen en even van de gelegenheid gebruikmaken, want dat wordt nou heel vaak misverstaan en het heeft alles met ons onderwerp van vanavond te maken, namelijk Johannes 10. Ik val midden in het gedeelte; daar staat in vers 33 dit: "De Joden antwoordden Hem..." Dan gaat het over Jezus. En dan zeggen zij: "Niet om een goed werk willen wij U stenigen." Nou, dat conflict liep dus hoog op, dat is duidelijk. Ze namen stenen op en ze zeggen: "Niet om een goed werk willen wij U stenigen, maar om godslastering." Dat was dus de beschuldiging van de Joden aan het adres van Jezus. En waarom dan? Hoezo godslastering? "Omdat Gij, een mens, Uzelf God maakt." Dat is de reden waarom ze Jezus wilden stenigen. Dat is hun beschuldiging en nu gaat Jezus dat rechtzetten.⟨/p> ⟨p>Let op wat Jezus dan antwoordt. Kijk, als Jezus nou echt de christelijke theologie aanhangt – als ik het even zo onaardig mag zeggen – dan had Hij gezegd: "Ja, inderdaad, Ik maak Mezelf God. Ik ben God. Ik ben God de Zoon. Je hebt God de Vader en je hebt God de Zoon." Maar moet u opletten wat Jezus zegt. Jezus antwoordde hun: "Is er niet geschreven in uw wet...?" En nu gaat Hij een citaat geven uit Psalm 82 vers 6, waar je leest – en waar in mijn Bijbeltje trouwens boven staat: "God in de vergadering der goden". Ja, dat klopt. "Zouden sterven"... een bijzonder boeiende kwestie en een bijzonder gegeven.⟨/p> ⟨p>Over die goden gaan we het nu verder niet hebben, maar wel even over dit woord dat Jezus dus citeert: "Is er niet in uw wet – dat wil zeggen in de psalm – geschreven: Ik heb gezegd: Gij zijt goden?" Let op: de "Ik" is hier God, dé God, en Hij spreekt menselijke rechters aan met: "Jullie zijn goden." Er zijn nogal wat voorbeelden van. Ook in het boek Exodus lees je dat als er een rechtskwestie is, de Israëlieten naar hun "goden" zouden gaan. In de NBG-vertaling wordt dat weergegeven met: "Dan zult gij gaan naar uw rechters", maar letterlijk staat er "goden". Een rechter is feitelijk ook een god, maar dan uiteraard met kleine letters. Het is een functie; iemand die de dingen plaatst, die de dingen rechtzet.⟨/p> ⟨p>Jezus antwoordde hun en zegt: "Is er niet geschreven in uw wet dat God Zelf zegt: Gij zijt goden?" En dan gaat Jezus verder met Zijn antwoord: "Als Hij hen goden genoemd heeft tot wie het woord van God gekomen is..." Dus God spreekt mensen aan als goden, namelijk mensen tot wie het woord van God gekomen is. Hij zegt: "En de Schrift kan niet gebroken worden." Hij verroept Zich op het Woord. "Kan niet gebroken worden", zo is het. "Zegt gij dan tot Hem die de Vader geheiligd en in de wereld gezonden heeft: Gij lastert, omdat Ik gezegd heb: Ik ben Gods zoon?"⟨/p> ⟨p>Begrijpen we de logica die Jezus hier naar voren brengt? De Joden beschuldigen Hem: "U maakt Zich schuldig aan godslastering. Waarom? U maakt Uzelf God." Nou, zegt Jezus, God Zelf spreekt mensen aan met: "Jullie zijn goden." En nu beschuldigen jullie Mij van godslastering omdat Ik zeg: "Ik ben Gods zoon"? Als Jezus ergens had moeten zeggen dat Hij God is – als het waar zou zijn wat ook de christelijke theologie zegt – dan had Hij dat hier moeten zeggen. Dan had Hij gezegd: "Inderdaad, bestenig Me maar. Ik ben God." Trouwens, dan had Hij niet gestenigd kunnen worden, want Hij is God. Hij had ook niet kunnen sterven, want Hij is God – even los van al die consequenties.⟨/p> ⟨p>Maar Hij pretendeert dat niet. Wat Hij zei, is dit: "Ik heb gezegd: Ik ben Gods Zoon." De Zoon van God. Niet "God de Zoon", maar "de Zoon van God". Hij zegt: "En jullie noemen dat godslastering." We hebben dus vastgesteld: er zijn inderdaad goden en heren in menigte. Dat is waar. Maar nu gaat Paulus verder... Dit was allemaal eventjes terloops gezegd, maar nu gaat Paulus verder met zijn hoofdzin.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2203" title="Speel af vanaf 36:43">▶ 36:43⟨/button> ⟨span>Voor Ons Is Er Één God, de Vader⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hij zegt: "Voor ons nochtans is er maar één God, de Vader." Dus al is het waar dat er goden in menigte zijn – en hij zegt: dat klopt – voor ons echter is er maar één God. Die andere goden rekenen wij niet echt mee; dat is namelijk geen vergelijking. Als je God en goden vergelijkt, dan kun je zeggen dat het gaat om een functieomschrijving, namelijk degene die dingen plaatst. Maar voor ons is het volstrekt helder: er is maar één God. En wie is die ene God? De Vader.⟨/p> ⟨p>"Ja," zeggen christenen dan. Ik bevind me hier in polemiek; ik confronteer u en mezelf nu eigenlijk ook met wat wij in de christelijke wereld om ons heen horen. "Voor ons is er één God," zeggen ze. "Ja, wij geloven ook in één God: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest." Nee. Paulus zegt: "Voor ons is er maar één God: de Vader." Als u christenen hier trouwens naar vraagt of even over doorvraagt, dan stuit u meteen op de reactie dat je daar vanaf moet blijven, dat het een mysterie is. Dat moeten ze er wel eerlijkheidshalve bij zeggen: een mysterie dat ze zelf hebben gemaakt. De Bijbel is absoluut geen mysterie; het is volgens mij zo helder als glas. Dus één God.⟨/p> ⟨p>Eén God. En wie is die God? De Vader. En wie is dan de Zoon? Dat is de Zoon van God, niet God de Zoon. Deze uitdrukking, "God de Vader", komen we tientallen keren tegen in de Bijbel. God de Vader van onze Heer Jezus Christus; echt tientallen keren. God de Vader. Dat Jezus Christus de Zoon van God is, vinden we ook tientallen keren, maar de uitdrukking die standaard is geworden in de christelijke theologie, namelijk "God de Zoon", komen we nooit tegen. Dat kan ook niet, want er is maar één God: de Vader. Ik zou haast zeggen: één en één is twee. Dat klopt in dit verband wel aardig; het is gewoon zo simpel.⟨/p> ⟨p>Zo kraak- en kraakhelder. Echt waar, ik weet niet hoe het u vergaat, maar het verbijstert mij vaak als ik eraan denk hoe simpel en eenvoudig het Bijbelse getuigenis is. Niet alleen in het Oude Testament, maar net zo goed in het Nieuwe Testament. Voor Paulus, voor Judas en voor Jakobus – alle schrijvers van het Nieuwe Testament – is dit volstrekt helder. Het was pas een paar eeuwen na de aanvang van de kerkgeschiedenis dat het idee werd geïntroduceerd. Al vrij gauw kwam het trouwens subtiel binnen: het idee dat er drie personen zijn. Maar voor ons is er maar één God: de Vader.⟨/p> ⟨p>Moet u nagaan, het was de Heer Jezus zelf die dat ook zo zei. In het beroemde hogepriesterlijk gebed lees je dat Hij tot God nadert en Hem aanspreekt als Vader. Dan zegt Hij: "Dit nu is het eeuwige leven, dat leven van die aion, dat zij U kennen" – dat wil zeggen de Vader – "de enige waarachtige God, en Jezus Christus, die Gij gezonden hebt." Eén God. De enige God. De Zoon spreekt zijn Vader aan als de enige waarachtige God en Hij onderscheidt zichzelf daar uitdrukkelijk van. Hij zegt: "...en Jezus Christus, die Gij," de enige waarachtige God, "hebt gezonden."⟨/p> ⟨p>Zo zou je door kunnen gaan, maar ik beperk me nog even tot één citaat: Efeze 4. Daar geeft Paulus een aantal voorbeelden van de eenheid die we met elkaar vormen en dan zegt hij: "één Heer, één geloof, één doop" – niet in water trouwens, maar in geest – maar nu komt het: "één God en Vader van allen, die is boven allen en door allen en in allen." Exact. Het is loepzuiver, zoals dat ook in de NBG-vertaling is weergegeven. Het is duidelijk: één God, namelijk de Vader. Dit hoeft niet uitgelegd te worden; dit is simpel. Dit begrijpt een klein kind.⟨/p> ⟨p>En wat is het geweldig om te beseffen dat die ene God die alles plaatst, ook een Vader is. Die inderdaad boven alles is, maar die ook door allen en uiteindelijk ook in allen wordt. In allen; God alles in allen. Hij is namelijk een Vader. Dat is karakteristiek voor een vader. De vader is degene uit wie alles voortkomt, maar ook die zich ontfermt over dat wat hem toebehoort. Werkelijk een vader.⟨/p> ⟨p>Goed, Paulus zegt er nog meer bij. Je zou hier zomaar een zelfstandige Bijbelstudie over kunnen maken. Dat doen we nu niet, maar ik wil dit toch heel sterk onderstrepen, want het belang hiervan kun je absoluut niet overschatten. "Voor ons nochtans is er maar één God, de Vader, uit wie alle dingen zijn en tot wie wij zijn." Hij is de Bron en Hij is ook het Doel. "Uit wie alle dingen zijn", dat is de Bron, "en tot wie wij zijn." Dat wil zeggen: wij zijn schepselen en zijn er ten behoeve van Hem. Niet alleen ten behoeve van Hem; wij keren ook weer terug naar Hem. Uit Hem, door Hem en tot in Hem. De Bron en het Doel. Daarmee hebben wij aangegeven wie die ene, enige God is, namelijk de Vader. De Bron, het Doel... en dan staat er in vers 6...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2625" title="Speel af vanaf 43:45">▶ 43:45⟨/button> ⟨span>En Één Heer, Jezus Christus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En één Heer. Dus we hebben nu vastgesteld, of met Paulus gezegd: voor ons nochtans is er maar één God, de Vader, uit wie alle dingen zijn en tot wie wij zijn, en één Heer, Jezus Christus, door wie alle dingen zijn. En wij door Hem.⟨/p> ⟨p>Het verschil in voorzetsel is veelzeggend. Aan de ene kant 'uit wie' alle dingen zijn – God, de Bron – en aan de andere kant 'één Heer, Jezus Christus, door wie' alle dingen zijn. Alles is uit de ene God en alles is door de ene Heer. Hij is de Bron; de ander, de Heer Jezus Christus, is het kanaal waardoor alles komt. Alleen al het vergelijken van die beide voorzetsels, 'uit' en 'door', is zoveelzeggend zoals Paulus dat hier naar voren brengt.⟨/p> ⟨p>Je zou de vraag kunnen stellen: wat bedoelt Paulus hier te zeggen met 'door wie alle dingen zijn'? Is de Zoon ook de Schepper van alles? Kun je dat zo zeggen? Is de Zoon de Schepper van alles? Dat wil zeggen: hebben we aan de ene kant God de Vader die de Schepper is, en ook de Zoon die ook de Schepper is?⟨/p> ⟨p>Ik zal u één Schriftplaats meegeven: Jesaja 44 vers 24. Daar lees je dat God Zelf het woord neemt: "Ik ben Yahweh, die alles gemaakt heb, die de hemel heb uitgespannen, Ik alleen, die de aarde uitgebreid heb door eigen kracht." Ik citeer nu uit Jesaja 44, maar u zou ook naar hoofdstuk 40 kunnen gaan of naar Job 9. Dat zijn exact dezelfde waarheden, namelijk dat God zegt: "Ik ben de enige God, en ook de enige Schepper. Ik alleen heb dat gedaan." Er is maar één Schepper.⟨/p> ⟨p>Maar de vraag is dan: hoe heeft God dat gedaan? Hoe heeft God de schepping tot stand gebracht? Als we even naar het Oude Testament gaan, naar Psalm 33, dan lees je: "Door het Woord des HEREN zijn de hemelen gemaakt, door de adem van Zijn lippen al hun heer." En als je even doorleest in vers 9 van diezelfde psalm: "Want Hij sprak en het was er, Hij gebood en het stond er." God sprak de eerste woorden in Genesis 1 vers 3: "God zeide: er zij licht, en er was licht." Door Gods Woord zijn de hemelen gemaakt. Hij is de Schepper, maar het Woord was het middel waardoor Hij dat deed.⟨/p> ⟨p>Maar nu ga ik nog een andere vraag stellen: wie was dat Woord? Iemand zei: "Laat ons..." Ja, dat er meerdere zijn. Die tekst in Genesis 1 van "Laat ons mensen maken naar Ons beeld als Onze gelijkenis" is een bekend Hebreeuws fenomeen. Trouwens, het woord 'God' in het Hebreeuws is Elohim. Die uitgang '-im' is een meervoudsvorm. Mayim is eigenlijk 'wateren'. Er zijn ook heel veel plaatsnamen die eindigen op '-im'. Kirjat-Arba, maar help me even... Kirjat-Jearim. In ieder geval: Kirjat is stad en Jearim zou ik ook niet zo 1-2-3 weten, maar mijn punt is dat die uitgang '-im' wil zeggen dat het meervoud is. Elohim betekent eigenlijk 'Goden'; het is een meervoudsvorm. Maar het gekke is dat het altijd gecombineerd wordt met een enkelvoudig werkwoord.⟨/p> ⟨p>Misschien ga ik het nu erg ingewikkeld maken, maar ik bedoel gewoon dit te zeggen: er staat gewoon "Elohim schiep". Er staat niet "Elohim schiepen", of "Elohim zeiden". Nee, God is meervoudig, maar één. Hij is de 'Ik ben', Hij was, Hij is en Hij zal komen. Hij is de God boven, Hij is de God onder; Hij is veelzijdig. Dat is namelijk ook wat die meervoudsvorm uitbeeldt. En nu kom ik trouwens ook nog even op wat werd genoemd uit Genesis 1 vers 26: "Laat ons mensen maken." Ook dat is wat je in de Bijbel heel af en toe vaker tegenkomt. Dat is het zogenaamde majesteitsmeervoud. Zoals de koning of de koningin dat zegt. Laat ik het even ouderwets zeggen: "Wij, Koningin der Nederlanden." Dat is een majesteitsmeervoud. Zij is de meerdere. Zo spreekt God gewoonlijk als 'Ik', maar Hij is de Meerdere. Dat wil zeggen dat Hij zoveel kanten heeft, maar niettemin is Hij de ene God.⟨/p> ⟨p>Dit wil ik eigenlijk even afronden voordat we gaan pauzeren, zodat we straks het tweede deel in één keer kunnen pakken. We hadden de vraag onder ogen gezien: hoe heeft God de wereld gemaakt? In Psalm 33 en talloze andere Schriftplaatsen staat: door het Woord. En nu komt de vraag: wie of wat is dat Woord? Daar vinden we een schitterend antwoord in Johannes 1. Johannes begint zijn Evangelie door meteen met de deur in huis te vallen en te vertellen over het Woord. Hij zegt: "In den beginne was het Woord." Ik geef het nu even weer zoals het ook echt in de tekst staat: "In den beginne was het Woord en het Woord was naar God toe" – niet bij God, maar was naar God toe – "en God was het Woord." En vers 3: "Alle dingen zijn door het Woord geworden en zonder dit is geen ding geworden dat geworden is."⟨/p> ⟨p>Dit sluit naadloos aan bij wat we weten: God was vanaf den beginne de sprekende God. Hij liet Zich kennen. Hoe kende men God? Wel, door Zijn Woord, doordat Hij sprak. En doordat Hij sprak, zijn alle dingen geworden en zonder dat Woord is niets geworden wat geworden is. Dus God sprak, en dat Woord... dan komen we in vers 14. Want je zou kunnen zeggen: dat is nog heel abstract, Zijn Woord, is dat iemand? Ja, het Woord is iemand geworden. Johannes 1 vers 14: "Het Woord is vlees geworden en het heeft onder ons gewoond en wij hebben zijn heerlijkheid aanschouwd." Dat Woord dat ooit klonk, waardoor de schepping tot stand kwam, is later – zeker vierduizend jaar later in de menselijke geschiedenis – vlees geworden. God heeft Zijn Zoon verwekt uit Maria en zo werd dat Woord vlees. En Hij, Jezus Christus, heet ook het Woord, het vleesgeworden Woord, het Woord des levens.⟨/p> ⟨p>In Openbaring 19 lees je dat als Christus zal verschijnen, er op Zijn heup de naam staat: "het Woord". Hij is het. Het Woord is dus niet alleen maar 'iets' dat Hij sprak; het is een Persoon. Toen God zei – laat ik het concreter zeggen – toen God zei "er zij licht", ging het over Christus. Hij is dat Licht. Alles wat God sprak, ging over Hem die zou komen en die vlees zou worden. Wij zouden er niet zijn als Jezus Christus er niet was. Hij is het concept, het plan van God, en alles vindt zijn oorsprong in Hem. God had eerst Zijn Zoon in gedachten en aan de hand daarvan heeft Hij alles gemaakt.⟨/p> ⟨p>Het is dus met recht waar wat Paulus hier schrijft: "één Heer, Jezus Christus, door wie alle dingen zijn". Hij is het Woord waardoor de schepping tot stand gekomen is. Dat Woord is iemand. Wij kennen Hem. Dat Woord is niet alleen iets, het is vlees geworden en wij kennen Hem die het Woord is. Zodat we inderdaad kunnen zeggen dat ondanks het feit dat de Heer Jezus Christus pas duizenden jaren later geboren werd en opstond uit de doden, Hij als Woord al voor alle dingen was. Zo kan Paulus inderdaad zeggen: één God is de Schepper, uit Hem zijn alle dingen, maar alles is door Hem – door dat Woord namelijk – geworden.⟨/p> ⟨p>Dan stel ik voor dat we straks verdergaan bij vers 7, als Paulus zegt: "Maar niet bij allen is die kennis." Dat lijkt mij een understatement. Laten we eerst even pauzeren, dan kunnen we daarna de draad weer oppakken. Zullen we in het tweede deel nog even voortmaken om uiteindelijk bij vers 13 uit te komen? Ik ga mijn best doen. We hebben het een en ander vastgesteld: één God, de Vader; één Heer, Jezus Christus.⟨/p> ⟨p>God is de bron; de Here Jezus Christus is het kanaal waardoor alle dingen tot stand zijn gekomen. Maar, zo is de vraag: is de heilige Geest ook zo’n zelfde kanaal? Een heel ander kanaal, denk ik. Ik kan het kort zeggen: Gods Geest is de kracht waardoor Hij dingen doet, de kracht van de Allerhoogste.⟨/p> ⟨p>Er is dus niet een persoon naast God. Gods Geest is de kracht, de werkzame kracht; men zegt ook wel eens: God in actie. De eerste keer dat je dat aantreft is in Genesis 1, waar staat dat Gods Geest zweefde – of broeide – over de wateren. De term ‘de heilige Geest’ is vooral een uitdrukking uit het Nieuwe Testament; in het Oude Testament kom je die maar drie of vier keer tegen. Het is heilig, omdat het Gods Geest is.⟨/p> ⟨p>Toen we 1 Korinthe 2 bespraken, hebben we het er nog even over gehad. Er staat dat niemand weet wat in de mens is, dan alleen de eigen geest van de mens. Zo weet ook niemand wat in God is, dan de Geest van God. Zoals mijn geest niet een ander persoon is dan ikzelf, zo is het ook met Gods Geest. Gods Geest is de wijze waarop Hij denkt en waarmee Hij voortbrengt en dingen doet, bewerkstelligt of kracht geeft. Het is dus niet een apart persoon, zoals de dogmatiek daarvan gemaakt heeft.⟨/p> ⟨p>God is Geest, zo staat in Johannes 4; dat zegt Jezus tegen de Samaritaanse vrouw. God is de onzienlijke God. Het is dus absoluut niet een apart persoon. Laten we dan toch maar weer verder gaan. Je onderbrak me even, Arie, maar de tekst zegt: "Niet bij allen is die kennis."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3463" title="Speel af vanaf 57:43">▶ 57:43⟨/button> ⟨span>Niet bij Allen Is Die Kennis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nee, van wat Paulus nu naar voren heeft gebracht. Hoewel, en dan bedoelt hij vooral die ware kennis dat deze gevormd wordt door liefde. En dat liefde sticht. Want, zegt hij dan, sommigen zijn in hun geweten nog niet los van de afgod. Eigenlijk staat het woord 'geweten' daar in de grondtekst niet; een paar verzen later komt het woord wel voor, maar hier staat letterlijk het woord 'gebruik' of 'gewoonte'. En dat lijkt me ook vrij duidelijk. Ik meen dat de Statenvertaling hier ook 'gewoonte' heeft: een 'gewoonte der afgoden'. Of staat er toch 'geweten des afgods'? Nee, het staat er niet. Het staat er echt: 'de gewoonte'. Want sommigen zijn in hun gewoonte of in het gebruik nog niet los van de afgod.⟨/p> ⟨p>Probeer je even te verplaatsen in hoe dat was, daar in Korinthe. Je was een afgodendienaar, gewoon zoals iedereen dat was. En dan hoor je het woord aangaande de ene God, en dat is een verandering van duisternis naar het licht. Maar je bent natuurlijk niet één, twee, drie af van zo'n gewoonte. Wij hadden het er in de pauze over: als je geïndoctrineerd bent — om dat in onaardige woorden te gebruiken — door christelijke theologie en dogmatiek, dan raak je dat niet makkelijk kwijt. Dat is zelfs een understatement, want sommige mensen doen er hun hele leven over om daar los van te komen. Als je daarmee grootgebracht bent, als dat je altijd verteld is, dan kom je er haast niet van los. Waarom? Je bent eraan gewend, aan dat gebruik. Je kunt je haast al niet anders voorstellen.⟨/p> ⟨p>Maar God is de vernieuwer van ons denken. Absoluut. Dat is het eerste stukje eigenlijk. Maar hoe vernieuwt Hij ons denken? Hoe transformeert Hij ons? Door ons te informeren. Maar je kunt in je gewoonte nog steeds niet los daarvan zijn. Je bent het zo gewend. En dat geldt voor allerlei ideeën en gedachten, maar het geldt ook voor gebruiken. Je zult maar altijd het gebruik hebben gehad — ik noem maar één voorbeeld — om op zondag allerlei dingen niet te doen, want ja, dat hoort zo. Dat staat toch in de wet waar we ons aan zouden moeten houden? Als je dat denkt en je komt tot het inzicht van: ja hallo, maar die zondag is helemaal geen sabbat en daar zijn we helemaal niet aan onderworpen... Ja, dat is een enorme verandering in je denken. Maar dat wil niet zeggen dat je in je gewoonte daar meteen los van bent.⟨/p> ⟨p>Iemand merkt op: "Ik heb nog heel wat warme herinneringen aan de zondag." Ja, precies. Dan heb je een probleem, ondanks het feit dat je weet dat er geen enkel punt is. Heb je er dan moeite mee om dingen wel te doen? Dat komt omdat de praktijk, je beleving en je emotie vaak een stuk trager gaan dan inzicht en echt begrijpen. Iemand vraagt: "Ik hou het er nog even in, denk ik wel. Die zondag?" Nou, dat is geen enkel punt. Dan heb je een dag de tijd om het wat rustiger aan te doen, anders ga je maar door. Het is toch ook wel nuttig. "Omdat ik van de rust houd." Dus het is nooit een straf voor me geweest, die zondag.⟨/p> ⟨p>Nee, kijk, en nu komt meteen om de hoek kijken waar Paulus het hier ook over heeft: dat een vrijheid één ding is, en het kennen van die vrijheden ook, maar op het moment dat het een struikelblok wordt voor de ander, dan wordt de liefde geweld aangedaan. Paulus zegt dan: sommigen, in hun gebruik nog niet los van de afgod, eten dit vlees als afgodenoffer en hun geweten, dat zwak is, wordt erdoor besmet. Dat wil zeggen: ze hebben er moeite mee, ondanks het feit misschien dat ze wel weten hoe het zit. Ze kunnen, even terug naar de situatie hier, vlees eten maar ze kunnen dat er niet los van zien dat het inderdaad aan de afgoden geofferd was. Voor hen was vlees dus niet zomaar vlees; nee, het was afgodenvlees. Ze aten dit vlees als afgodenoffer. In de gedachten koppel je die twee dingen nog steeds.⟨/p> ⟨p>En dus wordt je geweten, dat zwak is, besmet. Het wordt belast — onnodig, maar het is zwak. Dat woord 'zwak' is geen waardeoordeel in de zin dat het fout is. Nee, het gaat erom dat het nog niet goed is, nog niet sterk; het is zomaar overbelast. Nou, nu zegt Paulus daar iets over; hij borduurt erop voort. Nu zal wat wij eten ons niet bij God brengen. Nee, wij weten dat er iets heel anders is dat ons bij God brengt. Eten wij niet, wij zijn er niet minder om; en eten wij wel, we zijn er niet méér om. Dat maakt dus geen enkel verschil. Maar, zegt Paulus dan in vers 9...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3806" title="Speel af vanaf 01:03:26">▶ 01:03:26⟨/button> ⟨span>Zorg Dat Uw Vrijheid Geen Struikelblok Wordt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Zie toe, wees je ervan bewust dat deze bevoegdheid, dit recht van u, een recht is. Dat is de vrijheid waarin je staat, een recht waar je aanspraak op kunt maken. Maar zie toe dat dit recht van u niet tot een aanstoot voor de zwakken wordt. Het woord 'aanstoot' komt in dit hoofdstuk een paar keer voor, hoewel het teruggaat op twee verschillende woorden. Letterlijk staat hier: een struikelblok.⟨/p> ⟨p>Het woord 'aanstoot' heeft bij ons de klank gekregen van irritatie, maar dat is niet de gedachte. Bij iets wat een aanstoot is – het woord geeft het al aan: je stoot je ergens aan – zeggen mensen vaak: dat is niet goed. Maar het gaat er niet om dat iets irriteert en daarom niet goed zou zijn; het gaat erom dat het een struikelblok is.⟨/p> ⟨p>In wezen is het zo dat als je het Evangelie vertelt, dat altijd ergert. Wanneer je het Woord opendoet en laat zien wat er staat, dan irriteert dat omdat het er altijd tegenin gaat. Het roept dus irritatie op, maar dat is het probleem niet. Het wordt echter een struikelblok wanneer een broeder of een zuster door jouw recht struikelt. Het is weliswaar jouw recht, maar als de ander erover struikelt, dan is de liefde niet langer de leidraad. Dan word je een struikelblok voor de zwakke. De sterken kunnen daar wel tegen. Als je inmiddels weet hoe het zit en dat in je praktijk hebt geïntegreerd – het is normaal voor je geworden – dan ben je sterk geworden. Maar als je nog steeds zwak bent en die dingen in je gedachten koppelt, dan ben je zwak en wordt je geweten belast.⟨/p> ⟨p>Want, zegt Paulus in vers 10: "Indien iemand u, die kennis hebt van hoe het zit – kennis van uw vrijheid – aan tafel ziet aanliggen in een afgodentempel..." Dat gaat vrij ver; je zou je kunnen afvragen wat je als gelovige in een afgodentempel te zoeken hebt. Maar vergis je niet: daar vond ook het hele sociale leven plaats. De markt en alles was gewoon doortrokken van die afgodendienst. En als je daar dan aanligt en jij hebt daar verder helemaal geen moeite mee of bijgedachte bij, dan zegt Paulus: "Zal hij met zijn zwakke geweten dan niet gestijfd worden tot het eten van offervlees?"⟨/p> ⟨p>Zie je, nu wordt het een struikelblok. Jij maakt gebruik van je recht, op zich geen enkel punt, maar als de ander die nog zwak is de conclusie trekt: "Hoe kan die ander dat doen?", en hij wordt dan gestijfd in de gedachte dat afgoderij helemaal niet fout is en gewoon in die afgoderij verdergaat... dan is die ander gestruikeld door jouw recht. Daarmee is de liefde niet meer de leidraad geweest.⟨/p> ⟨p>Zo kunnen jouw rechten en je vrijheid trouwens ook een struikelblok worden voor een ander – om even bij het voorbeeld van de gebruiken op zondag te blijven. Als een ander zich irriteert aan het feit dat jij op zondag de was ophangt – ik noem maar wat – dan is dat op zich geen struikelblok zolang het alleen maar irritatie is. Maar als die ander daardoor de conclusie zou trekken: "Hé, dat kan nooit een gelovige zijn. Hoe kan iemand die Christus belijdt dat nu doen?", dan zou hij daardoor struikelen. Je reputatie, je wezen en je getuigenis zouden dan niet meer gehoord worden. De ander zou niet eens meer bereid zijn naar je te luisteren, niet omdat hij vijandig is, maar omdat hij niet anders weet. Hij is gewoon zwak en legt die link. En dat is link... ja, dan wordt het echt gevaarlijk, want die ander struikelt daardoor.⟨/p> ⟨p>Dan staat er: "Dan gaat er immers iemand die zwak is ten gevolge van uw kennis verloren." Dat is heel sterk geformuleerd. Iemand die zwak is in zijn geweten en snel belast wordt, zou dus verloren gaan. Ook dit kun je weer met traditionele oren beluisteren, waarbij je denkt: "O, voor eeuwig verloren, die komt in de hel." Dan heb je nog wel enige bijscholing nodig als je zulke conclusies trekt.⟨/p> ⟨p>Want kijk waar het hier over gaat: een broeder. Er staat: "Dan gaat er iemand die zwak is ten gevolge van uw kennis verloren, een broeder om wiens wil Christus gestorven is." Kan dat dan? Ja, hier staat het, dus het kan. Maar wat betekent dat 'verloren gaan'? Verlies lijden? Ja, verlies lijden, maar 'verloren gaan' is ook afdwalen. Hij raakt verdwaald, is de weg kwijt; hij is verloren in de zin dat hij 'kwijt' is. Dat wil zeggen dat hij niet meer bruikbaar is voor de Meester. De Heer gaf immers Zichzelf voor hem: een broeder om wiens wil Christus gestorven is. Christus stierf ooit voor hem, en jij maakt dan op grond van je recht – nee, niet zogenaamd, het is je recht – misbruik. En die broeder gaat daardoor verloren, raakt helemaal het spoor bijster.⟨/p> ⟨p>Zo formuleert Paulus dat. Je ziet trouwens in dit woordgebruik dat dit nooit in absolute zin het geval is, in de zin van: "dan ben je verloren en word je nooit meer gevonden". Want dat kan in de Bijbel natuurlijk helemaal niet. In de Bijbel is het juist zo dat alles wat verloren is, weer gevonden wordt. Alles.⟨/p> ⟨p>Maar ben je dan specifiek verloren voor deze aion? In dit leven? Ja, er zijn zoveel gelovigen – Paulus zal daar later in 1 Korinthe 10 op terugkomen – die inderdaad in deze aion verloren gaan. Hun leven is waardeloos. Natuurlijk zijn ze Zijn eigendom en behoren ze tot Zijn lichaam, maar dat neemt niet weg dat hun leven waardeloos is. Ze zijn in dit leven verdwaald geraakt en het spoor bijster.⟨/p> ⟨p>Voor zover dat in ons vermogen ligt – ik weet wel, of iemand staat of valt gaat zijn eigen Heer aan en dat is niet onze zaak – maar als wij nu op grond van onze rechten de ander miskennen en niet de liefde tonen zoals de Heer Zelf die toonde... Hij ging zover voor die broeder om wiens wil Hij gestorven is. Zouden wij dan niet bereid zijn om die ander te sparen, hem het rechte spoor te wijzen, er gewoon voor de ander te zijn en hem op te bouwen? Zouden wij dan aanspraak maken op onze rechten?⟨/p> ⟨p>Het is prachtig zoals Paulus dat hier formuleert: "Een broeder om wiens wil Christus gestorven is." En dan zegt hij erbij dat je, door zo tegen de broeders te zondigen en hun geweten – indien het zwak is – te kwetsen, hen eigenlijk "slaat". Het is een sterke vorm; niet alleen maar kwetsen in de zin van irriteren waar we het net over hadden, nee, het is echt een slag in het gezicht voor de ander. Door zo met de ander om te gaan, zondig je tegen de broeders.⟨/p> ⟨p>Neem het woord 'zondigen' zoals het werkelijk bedoeld is: het betekent 'het doel missen'. Die broeders raken verdwaald, raken de weg kwijt, zijn verloren en missen daarmee hun doel in dit leven. Dat God met alles tot Zijn doel komt, staat buiten kijf, maar iemand kan in dit leven gewoon het doel missen, het spoor bijster raken en verloren gaan. Dat is tragiek. Wij zouden er juist moeten zijn om de ander op te bouwen, hen gewoon het Woord voor te houden en dat Woord ook te léven. We zouden met de ander moeten delen en de ander moeten ontzien. We zijn immers niet allemaal even ver; mensen die zwak zijn zouden we juist moeten ondersteunen en dienstbaar voor hen zijn.⟨/p> ⟨p>Als je dat niet doet, dan zegt Paulus: "Dan zondig jij tegen Christus." Dat wil zeggen: het gaat niet alleen tegen die ander, maar je zondigt tegen hen die deel uitmaken van de Christus, namelijk het lichaam van Christus. Hier op de achtergrond zie je al de woorden die Paulus later in deze brief nog zal uitspreken.⟨/p> ⟨p>Dat hij zegt dat wij allen deel uitmaken van één lichaam, gedoopt zijn en wij de Christus vormen. Tezamen vormen wij de Christus. Door tegen de broeders zo te zondigen, zondigen we feitelijk tegen Christus, van wie zij allen deel uitmaken en één lichaam vormen.⟨/p> ⟨p>Daarom dan, en dat is de conclusie van vers 13 van hoofdstuk 8: "Daarom dan, indien wat ik eet mijn broeder aanstoot geeft..." En hier is het een ander woord. We zagen eerst dat woord "struikelblok", maar hier is het het woordje "valstrik", of eigenlijk als een werkwoord: "valstrikken". Of het helemaal goed Nederlands is, weet ik niet, maar dat is eigenlijk wel wat er staat. Wij kennen dat woord trouwens ook nog; wat hier in het Grieks staat, is het woordje ⟨em>skandalon⟨/em> als werkwoord. Ons woord "schandaal" komt daar vandaan. ⟨em>Skandalon⟨/em>, maar dat is eigenlijk een valstrik. Het ligt heel erg dicht bij dat andere woord "struikelblok". Door een struikelblok struikel je over iets, maar feitelijk doe je dat bij een valstrik ook. Het wordt ook gebruikt als een werkwoord: je legt een strik waardoor de ander valt.⟨/p> ⟨p>Misschien is het verschil dat "aanstoot" niet bewust is en een "valstrik" wel bewust? Ik denk niet dat dat hier het verschil is, want in beide gevallen kun je voor de ander een struikelblok vormen waardoor de ander struikelt over jou. En hier is de gedachte dat wat jij doet, voor de ander een valstrik is. Dan wil je zeggen: hij valt daarover. Dus het ligt wel heel dicht bij elkaar hoor.⟨/p> ⟨p>Nou, indien wat ik eet mijn broeder valstrikt — een beetje vreemd Nederlands, maar goed, u begrijpt wat ik bedoel — wil ik in eeuwigheid geen vlees meer eten. "In eeuwigheid" is letterlijk "tot in de aion". Nou ja, in de praktijk maakt dat in dit geval niet zo heel veel verschil. Dan wil je zeggen: gewoon hier op aarde zal ik nooit meer vlees eten. Ja, dat is wat Paulus zegt. Als het een valstrik zou zijn voor mijn broeder, dan eet ik liever helemaal nooit meer vlees.⟨/p> ⟨p>Sommigen onderschrijven die conclusie weer om hele andere redenen. Ze zeggen: "Nee, ik ben om een heel andere reden vegetarisch." Maar daar gaat het nu even niet om. Het gaat nu uiteraard om het punt dat het een valstrik is voor iemand. En ook hier: om mijn broeder geen aanstoot te geven, of letterlijk hem niet te doen vallen, om geen valstrik voor hem te zijn.⟨/p> ⟨p>Wat Paulus dan in het navolgende zegt — maar dat gaan we pas over een maand behandelen in hoofdstuk 9 — borduurt daarop voort. Waarom? Omdat Paulus dan gaat zeggen dat hij zijn hele leven en in zijn hele bediening er altijd op uit was om de ander te winnen en geen struikelblok te vormen, noch voor Joden, noch voor Grieken, noch voor de gemeente Gods. Hij werd de zwakke een zwakke, en de sterke werd hij een sterke; voor de Joden een Jood, en voor de Grieken een Griek. Dat gaat hij allemaal in hoofdstuk 9 uitleggen.⟨/p> ⟨p>Maar dat gaat dus feitelijk hierop door. Voor Paulus is deze kwestie een soort uitvalsbasis om het onderwerp nog veel breder te zien. Hoe het in zijn hele leven om het winnen van de ander ging. Dus niet alleen negatief, om de ander geen struikelblok te vormen; nee, sterker, om juist de ander te winnen. Gelovigen, ongelovigen: winnen. En daar komt hij ook bij het beeld van die renbaan. Maar daar gaan we het in een latere instantie over hebben. Zullen we het hierbij laten?⟨/p>