⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Terugblik op het Huwelijk in Korinthe⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vanavond vullen we de laatste avond van dit seizoen in. We waren inmiddels gebleven in hoofdstuk 7 van de Korinthebrief, waar we het de vorige keer ook al over hebben gehad, de eerste tien tot twaalf verzen. Ik stel voor dat we die verzen eerst nog even met elkaar zullen lezen. Hoofdstuk 7 is echt een hoofdstuk apart, omdat Paulus al in het begin aangeeft — we zullen dat straks ook lezen — dat hij vanaf dat punt ingaat op vragen die hem kennelijk middels een brief waren gesteld en die hij nu behandelt. Dat gaat allemaal over het huwelijk en zaken die daarmee verband houden. Wat de precieze vragen waren, weten we niet; dat moeten we opmaken uit de antwoorden die hij geeft. Het is in totaal een vrij lang hoofdstuk dat doorloopt tot en met vers 40. Ik dacht even vers 42, maar laat ik het Bijbelgedeelte er zelf ook even bij nemen... nee, het is vers 40. Een lang hoofdstuk dus. In hoofdstuk 8 begint Paulus weer met een andere vraag die hem was voorgelegd, waarmee ik dus heb aangetoond dat hoofdstuk 7 qua indeling heel terecht een afgesloten geheel is.⟨/p> ⟨p>Laten we nog even lezen wat we hebben besproken. Ik zal daarbij ook wijzen op een paar woorden die ik cursief en schuingedrukt heb weergegeven; dat is een kleine aanpassing op de NBG-tekst. In vers 1 beschrijft hij dit: "Wat nu de punten betreft waarover gij mij geschreven hebt, het is goed voor een mens niet aan een vrouw verbonden te zijn. Maar met het oog op de hoererijen laat ieder zijn eigen vrouw hebben en iedere vrouw haar eigen man. De man kome jegens de vrouw zijn echtelijke verplichtingen na en evenzo de vrouw jegens haar man. De vrouw heeft niet zelf over haar lichaam te beschikken, doch haar man, en eveneens heeft de man niet zelf over zijn lichaam te beschikken, doch zijn vrouw. Onthoudt dat elkander niet, tenzij met onderling goedvinden." Letterlijk staat er dus, zoals we hebben besproken: tenzij uit symfonie, de samenklank, en voor een gelegenheid om u vrij te maken voor het gebed, maar om daarna weder samen te komen, opdat niet de satan u verzoeke wegens uw gemis aan zelfbeheersing. Dit zeg ik u om u tegemoet te komen, niet om u te bevelen. Ik zou wel willen dat alle mensen waren zoals ikzelf. Doch iedereen heeft van God zijn eigen of zijn bijzondere charisma, genadegaven. De een deze, de ander die. Maar tot de ongehuwden en de weduwen zeg ik: het is goed voor hen indien zij blijven zoals ik. Indien zij zich echter niet beheersen, laten zij dan trouwen. Want het is beter te trouwen dan van begeerte te branden. Doch hun die getrouwd zijn, beveel ik niet, maar de Here, dat een vrouw haar man niet zou verlaten. Is dit toch gebeurd, laat zij dan ongehuwd blijven of zich met haar man verzoenen, en een man zou zijn vrouw niet verstoten.⟨/p> ⟨p>Dat is wat we de voorgaande keer hebben besproken. Het is goed om, nadat we dit hebben gelezen, ook nog even kort samen te vatten wat we zoal ter sprake hebben gebracht in dat verband. In de eerste plaats schrijft Paulus dit hoofdstuk met het oog op de hoererijen. Zo vangt hij expliciet aan en zegt: ieder zou zijn eigen vrouw hebben. Dat is een tegenstelling met hoererij, want dan heb je zomaar een willekeurige vrouw die niet jouw eigen vrouw is met wie je getrouwd bent. Ieder zou zijn eigen vrouw hebben. Het tweede punt waar hij op een vraagstelling ingaat, is dat niet de seksuele onthouding in het huwelijk vooropstaat, maar de symfonie: het samen goedvinden. De eenheid van man en vrouw waarbij de man de beschikking heeft over de vrouw en de vrouw over de man. In die sfeer spreekt Paulus daarover.⟨/p> ⟨p>Wat heel opvallend is in dit hele hoofdstuk — we hebben het nu in deze eerste twaalf verzen gezien, maar we zullen het in de resterende verzen nog meerdere malen tegenkomen — is dat Paulus inderdaad de vrijgestelde staat aanprijst. 1 Korinthe 7 is geen aanbeveling van het huwelijk. Hij spreekt over het huwelijk, maar doet dat met het oog op wat er speelde. Dat is misschien nog wel goed om te zeggen: ook in dit opzicht is dit hoofdstuk heel actueel. Hij schrijft dit met het oog op de hoererijen en we hebben al meerdere malen overwogen dat Korinthe een heel losbandige stad was. Losbandig in de meest letterlijke zin van het woord; dat wil zeggen dat men op het gebied van seksualiteit geen band kende. De huwelijksband telde helemaal niet; iedereen deed het maar met iedereen. Dat is wat losbandig eigenlijk is. Ik durf te zeggen dat wat toen in Korinthe speelde en daar in de samenleving heel normaal was, precies de wereld is waarin wij nu ook leven. Het is volstrekt losbandig geworden. Ik weet wel, je zou kunnen verdedigen dat er altijd wel geroepen is dat er zoveel losbandigheid is, maar het is nu echt zo dat het huwelijk een volstrekt gedevolueerde samenlevingsvorm is. Áls men al getrouwd is, zegt dat vaak niet zo heel veel, want hoeveel echtscheidingen zijn er niet? Vandaar ook dat mensen de logische conclusie hebben getrokken: waarom zou je eigenlijk trouwen? Het is veel makkelijker om gewoon ongehuwd te zijn en ongehuwd samen te wonen, waarbij je dus niet gebonden bent aan de ander, maar de ander weer kunt inwisselen als de relatie je niet meer aanstaat. Dat zijn eigenlijk Korinthische toestanden die nu bon ton zijn in de westerse, voorheen zogeheten christelijke samenleving.⟨/p> ⟨p>Om nog even terug te komen op dat derde punt: Paulus prijst de vrijgezelle staat aan. Hij zegt: ik zou willen dat jullie allemaal waren zoals ik. Maar hij voegt er altijd meteen aan toe dat ieder zijn eigen genadegave heeft. Dat noemt men dan de gave van onthouding. Ik weet niet wat ik daar verder nog over moet zeggen, maar het was in ieder geval duidelijk dat Paulus hier zeer gelukkig in was. We hebben de vorige keer ook overwogen dat, in het licht van wat Paulus allemaal deed en heeft gedaan in zijn leven, een huwelijk en een gezin een enorme blokkade voor hem geweest zouden zijn, zo niet onmogelijk. Hij prijst de vrijgezelle staat aan, maar zegt dan: het is beter te trouwen dan van begeerte te branden. Dat is ook duidelijk. Hij zegt in vers 9: het is goed voor hen indien zij blijven zoals ik, maar indien ze zich niet beheersen, laten ze dan trouwen. Daar is hij heel laconiek in. Als je die gave niet hebt, als je je niet kunt beheersen of je seksueel niet kunt onthouden: geen punt, dan trouw je. Dat is de laconieke toon die Paulus in dit hoofdstuk aanslaat.⟨/p> ⟨p>Je kunt natuurlijk zeggen — ook dat is de vorige keer aan de orde gekomen — dat dit een wat eenzijdige manier is om tegen het huwelijk aan te kijken. Het lijkt bijna alsof seksualiteit de enige reden is waarom een mens getrouwd zou zijn, en dat is natuurlijk niet zo. Je zou de prachtige beschrijving in hoofdstuk 5 van de Ephesiërbrief eens moeten lezen, hoe Paulus daar de liefde tussen man en vrouw bezingt als een weerspiegeling van de liefde van Christus voor de Ecclesia in onze dagen. Daarbij komt de seksuele omgang in het geheel niet ter sprake. Waarom hier dan wel? Waarom vanuit dit oogpunt?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="604" title="Speel af vanaf 10:04">▶ 10:04⟨/button> ⟨span>Paulus over Echtscheiding en de Boodschap van Verzoening⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We kijken naar het vijfde punt van de samenvatting, dat gaat over de laatste verzen die we hebben besproken: men zou de huwelijkspartner niet verlaten. Tegen hen die getrouwd zijn, zegt Paulus — of eigenlijk niet hij, maar de Heer — dat een vrouw haar man niet zou verlaten en vice versa een man zijn vrouw niet. Wat in feite een open deur intrappen is, want dat is precies wat het huwelijk is: je hebt beloofd elkaar trouw te zijn tot de dood je scheidt. Vandaar dat Paulus dat ook zo zegt als een vanzelfsprekendheid.⟨/p> ⟨p>Wat hij er dan nog bij zegt, is dat mocht dat toch gebeurd zijn — en dat kan — men dan ongetrouwd zou blijven of zich met die partner zou verzoenen. Dat woord verzoenen is een typisch Pauluswoord. Ik bedoel dat heel letterlijk, want het Griekse woord dat daar gebruikt wordt, katalasso of varianten daarvan, komen we uitsluitend bij de apostel Paulus tegen. Het begrip verzoenen betekent dat twee partijen die van elkaar vervreemd zijn of waarbij vijandschap is, weer één worden en dat er weer vrede komt in die relatie. Dat is wat verzoenen is en dat is waar Paulus voor gaat. Hij zegt: als jij de ander verlaten hebt, blijf dan ongetrouwd of verzoen je weer met die ander.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk is dit een uitwerking van de boodschap van verzoening. Logischerwijs, als je een God hebt leren kennen die alle vijandschap gaat omzetten in vrede en alle vijanden tot vrienden gaat maken — een God die dus werkelijk vrede maakt — dan gaan wij, wanneer we Hem hebben leren kennen, in die voetsporen ook verder. Dan mogen we in diezelfde liefde en vanuit diezelfde verzoening wandelen. Dat is wat Paulus in Romeinen 12 uw 'logische eredienst' noemt; het vloeit daar logischerwijs uit voort.⟨/p> ⟨p>Het probleem is natuurlijk altijd wat zich hier aandient, hoe logisch dit ook mag zijn. Dan krijg je de vraag: "Ja, maar hoe zit het nou als je niet de ander verlaten hebt, maar verlaten bént door de ander? Wat dan? Moet je dan ook ongetrouwd blijven?" Het is mij zo opgevallen, juist ook in de voorbereiding van dit hoofdstuk weer, hoe wettisch men dikwijls redeneert en vragen stelt en daarom ook persoonlijke antwoorden geeft. Mag dat dan wel, mag dat dan niet? Ik heb het al een paar keer laten zien en de vorige keer ook benadrukt: in de vertaling lezen we dikwijls 'moet' of 'mogen', terwijl dat in de grondtekst niet gebruikt wordt. Het zit de vertalers blijkbaar in de weg; bij de Statenvertaling nog het minst, maar de NBG-vertalers en de NBV-vertalers helemaal. Die hebben een hele wettische toon aangegeven door iedere keer van moeten en niet mogen te spreken, terwijl dat nu juist niet de toon is die Paulus aanslaat.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt: "Ik beveel u niet." Hij zegt wel: "Het is niet ik, maar de Heer die het zegt," dat een vrouw haar man niet zou verlaten en een man zijn vrouw niet. Dat is waar, dat is vanaf het begin zo geweest. In wezen stem je daar zelf ook mee in op het moment dat je een huwelijk aangaat. Dat is dus niet meer dan een vaststelling van een feit; het is gewoon wat de Heer zelf zegt. Voor de rest is alles wat Paulus daarover zegt niet wettisch. Als hij hier dit woord verzoenen gebruikt, vloeit dat voort uit de boodschap die hij uitdraagt. Je leeft uit de verzoening. En als je de ander verlaten hebt, waar ben je dan op uit? Op verzoening. Tot die tijd trouw je dus niet met een ander.⟨/p> ⟨p>Je kunt hierbij een heleboel vragen bedenken. Bijvoorbeeld de vraag: wat als dat nou niet meer mogelijk is, doordat die ander inmiddels hertrouwd is? Ik ga daar nu nog even niet op in; dat komt later waarschijnlijk nog wel ter sprake. Ik wil gewoon bij de tekst zelf blijven. Je kunt namelijk vervallen in wat ze in de rechtsgang casuïstiek noemen — in de godsdienstige wereld spreekt men daar ook van — waarbij je allerlei gevallen gaat bedenken. "Ja, maar wat moet je nou? Hoe moet dat dan in dat geval? En mag je in die situatie dat dan wel doen?" De Joden zijn daar heel erg goed in, maar Paulus doet dat hier niet. Paulus geeft antwoorden op vragen en spreekt als apostel van de boodschap van verzoening die hem is toevertrouwd. Dan ligt dit zo voor de hand. Dit is niet een 'moeten', dit is logisch. Geen mens die er logisch over nadenkt, zou hier bezwaar tegenin kunnen brengen. Natuurlijk, er is bonje in je relatie en je hebt de ander verlaten. Nou, ken je de boodschap van verzoening? Wat zou je dan doen? Dan verzoen je je toch met de ander. En tot de tijd dat dat niet gelukt is, blijf je ongetrouwd. Dat is wat Paulus hier naar voren brengt.⟨/p> ⟨p>Dit was eigenlijk nog maar de inleiding. Paulus gaat verder in vers 12: "Maar tot de overigen zeg ik..." Men zou kunnen denken dat er na dat vorige stukje maar weinig overblijven, maar als je het leest, zie je de indeling. In vers 8 sprak hij tot de ongehuwden en de weduwen. In vers 10 en 11 ging het over de getrouwden en de situatie van iemand die gescheiden is van haar man. Tot de overigen, dat wil zeggen degenen die nog niet genoemd zijn, zegt hij: "Ik zeg het, niet de Heer." De tegenstelling is dus deze: in vers 10 zei hij dat hij niet beval, maar de Heer. Het is de Heer zelf die dat woord met grote nadruk zo heeft gegeven. Maar nu zegt Paulus dat hij voor de woorden die hij nu doorgeeft, zich niet beroept op wat de Heer gesproken heeft of op wat in de Schriften staat, maar dat híj dat zegt. Heel uitdrukkelijk dus.⟨/p> ⟨p>Hij zei al in vers 6: "Niet om u te bevelen," en in vers 40 zegt hij ook nog zoiets: "naar mijn mening". Aan dat laatste vers voegt hij nog toe: "Toch is zij naar mijn mening — naar mijn opinie of inzicht — gelukkiger indien zij blijft zoals ze is; en ik meen ook de Geest Gods te hebben." Dat wil zeggen dat hij een apostel was die geleid werd door Gods Geest. Uit dien hoofde spreekt hij zich uit en schrijft hij dit neer. Geïnspireerd, dat wel, maar Paulus zegt zelf: "Ik ben het die dit zeg."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1146" title="Speel af vanaf 19:06">▶ 19:06⟨/button> ⟨span>Een Huwelijk Tussen een Gelovige en een Ongelovige⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Heeft een broeder een ongelovige vrouw? Let er wel op: daar staat hier 'heeft hij een ongelovige vrouw', niet 'kiest hij een ongelovige vrouw'. Want dat is niet normaal. Ik weet dat ik hiermee misschien ook wat omstreden dingen zeg, maar eigenlijk is dat ook de hele suggestie van de komende verzen. Als er inderdaad sprake is van een huwelijk waarbij de één gelovig is en de ander niet, dan levert dat automatisch spanning op. Dat bedoel ik ook helemaal niet wettisch; het is gewoon een vaststelling. Dat zijn zulke enorme verschillen. Als je het meest wezenlijke van je leven niet kunt delen met degene met wie je het huis deelt, de slaapkamer deelt, met wie je alles deelt... ja, dan gaat dat wrijven.⟨/p> ⟨p>In het verleden was ik daar zelf niet zo heel erg goed van doordrongen; ik haalde er een beetje mijn schouders over op. Ik bracht het altijd in verband met het kerkelijke gezegde: "Twee geloven op één kussen, daar slaapt de duvel tussen." Dat is helemaal geen Bijbelwoord, dus ik had daar niet zoveel mee. Maar inmiddels ben ik door ervaring enorm bevestigd in hoe problematisch het is en kan zijn. In de praktijk is het ook zo wanneer er inderdaad sprake is van een broeder die een ongelovige vrouw heeft, of de andere situatie: een ongelovige man die een gelovige vrouw heeft. Dat levert voor beiden spanning op; niet alleen voor de gelovige, maar net zo goed voor de ongelovige.⟨/p> ⟨p>Terwijl ik hier spreek, heb ik diverse situaties zomaar in gedachten. Ik zou zo mensen naar voren kunnen halen – niet die hier zitten, maar gewoon in het algemeen – die dat duizendkoppig uit eigen, hoogst persoonlijke ervaring kunnen bevestigen. Ja, dat is heel moeilijk. Daar kies je niet voor, dat doe je niet. Maar Paulus heeft het hier ook niet over een keuze, maar over een gegeven: 'Heeft een broeder een ongelovige vrouw?' Dat kan; de een is gelovig geworden en de ander niet. Dan heb je een situatie van geloof en ongeloof in een huwelijk.⟨/p> ⟨p>Nou, als dat de situatie is: heeft een broeder een ongelovige vrouw die erin bewilligt – dus geen problemen ermee heeft – om met hem samen te wonen? Ik moet altijd een beetje lachen als ik dat woord hoor, want bij ons heeft 'samenwonen' natuurlijk een dubbele betekenis gekregen. Wij bedoelen er meestal ongehuwd samenwonen mee, maar het gaat hier natuurlijk over gehuwd samenwonen. Als zij erin bewilligt met hem samen te wonen, dan moet hij haar niet verstoten. Hé, heb je hem weer? Hier al: 'Let him not leave.' Dus: laat hem haar niet verlaten. Dat staat ook in de Statenvertaling. 'Laat hem...' dat is de aanvoegende wijze, heet dat. Of is het de bevelende wijs? Er is nog een ander woord, maar daar kom ik even niet zo gauw op. Dat hij haar niet verlate. Ja, 'dat hij haar niet verlate'.⟨/p> ⟨p>Volgens mij is het in dit ene hoofdstuk al de vierde of vijfde keer – pak me er niet op vast – dat ik erop moet wijzen dat dat woord 'verstoten' er niet staat. Ik voel me echt verplicht om daarop te wijzen, want dat woord roept een sfeer op waarin Paulus het juist niet brengt. Maar de inhoud van de zin is duidelijk: heeft een broeder een ongelovige vrouw die erin bewilligt – die vrouw dus – met hem samen te wonen, laat hij haar dan niet verstoten. Hij zou niet het initiatief nemen om haar te verlaten of om haar, zoals hier staat... ja, het staat er trouwens inderdaad niet: 'verstoten'... maar dat hij haar niet verlate om die reden. Dat is wat hij zegt.⟨/p> ⟨p>Ook in dit geval is dat weer logisch. Maar de reden die Paulus daarvoor heeft, die gaat hij nog opsommen, dus ik wil daar niet op vooruitlopen. Laten we het even verder lezen. 'En een vrouw moet...' – daar hebben we hem weer – '...laat een vrouw, als zij een ongelovige man heeft en deze erin bewilligt met haar samen te wonen, die man niet verstoten.' Die vrouw laat de man dan niet verlaten om die reden, omdat zij gelovig is.⟨/p> ⟨p>Natuurlijk zou je daar wel een goede reden voor kunnen bedenken. Je zou kunnen zeggen: 'Ja, hoor eens even, het allerbelangrijkste in mijn leven ontbreekt nu bij hem. Wat delen we eigenlijk nog meer dan alleen maar de inboedel? Misschien de kinderen?' Nou ja, dat vind ik trouwens een heel belangrijk ding; die heb je in ieder geval samen. Dat wel. Maar een gelovige zou dat idee niet... als je daar logisch over nadenkt vanuit wat je weet vanuit het Woord en van wie God is, en vooral als je weet wat genade is en verzoening, dan komt dat niet bij je op. Maar goed, de ander zou dat wel kunnen doen, want daar gaat hij straks ook nog op in. Eerst nog eventjes dit. Dat is wel mooi, dat is heel mooi zelfs. Want, zegt Paulus... nu gaat hij het motiveren.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1556" title="Speel af vanaf 25:56">▶ 25:56⟨/button> ⟨span>De Ongelovige Partner Is Geheiligd (apart Gezet)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want de ongelovige man is geheiligd in zijn vrouw. Let op! Er staat dus niet dat die vrouw ontheiligd is vanwege die ongelovige man. In dat geval zou je kunnen zeggen: "Ik heb een ongelovige man en nu ben ik ontheiligd omdat hij ongelovig is." Dat zou een motief kunnen zijn om hem te verlaten. Maar nee, het is precies andersom. Dat is prachtig wat Paulus zegt. Waarom zou je die ongelovige man niet verlaten? Nou, om een heel simpele reden: die man van je, die ongelovig is, die is in jou geheiligd. Er staat niet dat hij geheiligd moet worden. Het staat er als een vaststelling: hij is geheiligd.⟨/p> ⟨p>Dat woord "geheiligd" moet je goed begrijpen. Het betekent namelijk apart gezet voor een doel, een hoger doel, namelijk voor God. Apart gezet voor God. Het betekent dus niet redding; dat zullen we later trouwens ook nog zien. Het woord zelf duidt aan dat de man apart gezet is. Hij woont in een huis waarin het Woord het voor het zeggen heeft, of waarin in ieder geval het licht van het Woord schijnt. Daar denk je vaak te gering over. Die man is geheiligd. Die vrouw kan haar God elke dag danken, ondanks het feit dat hij ongelovig is. Dat "ongelovig" kun je neutraal opvatten – hij heeft het geloof niet – maar het kan zelfs betekenen dat hij vijandig is en er niks van moet hebben. Maar dan nog kan zij God danken voor het feit dat hij geheiligd is. Hij mag wonen in een huis dat apart is gezet en waarin het Woord zijn werk doet. Dat is inderdaad een geheiligde, een aparte en bovendien een bevoorrechte plaats. Het is een heel positieve manier waarop Paulus dit naar voren brengt. Die ongelovige man is geheiligd in zijn gelovige vrouw, en omgekeerd is dat net zo: de ongelovige vrouw is geheiligd in de broeder.⟨/p> ⟨p>Kijk, geloof is een overtuiging van het hart. Dat kun je een ander niet meegeven. Je zou het soms wel door iemands strot willen duwen. Dat geldt voor je kinderen ook, daar komen we nog over te spreken. Je zou het je huisgenoten willen geven, want daar gaat het hier over. Je leeft ermee, maar het kan niet. Dat is Gods werk. Maar dat is ook jouw zaak helemaal niet. Elders, in de eerste brief van Petrus, wordt een vergelijkbare situatie besproken. Laten we dat even opslaan; ik had er bij de voorbereiding niet eens over nagedacht, maar je leest in 1 Petrus 3: "Gij vrouwen, wees uw mannen ondergeschikt, opdat ook indien sommigen aan het Woord niet gehoorzaam zijn – dat wil zeggen: van de mannen – zij door de wandel van hun vrouwen zonder woorden gewonnen worden." Het gaat dus om het winnen van die ander, en dan nog zonder woorden, laat staan met pressiemiddelen. Dat is helemaal niet aan de orde.⟨/p> ⟨p>Dat is het mooie van leven uit genade. God is het die het doet. God is het ook die een ander overtuigt. En als Hij het nodig vindt om die ander ook dat geloof te geven, overtuigt Hij hem met Zijn Woord. Want geloven is geen keuze. Ik weet dat het altijd zo gezegd wordt: "Je moet kiezen voor geloof." Nou, geloof is helemaal geen keuze. Ik kan er toch niet voor kiezen om vanaf nu dit of dat te geloven? "Vanaf vandaag geloof ik in Mohammed." Nee, ik kan dat wel zeggen, maar geloof zit in je hart. Dat betekent dat je ergens van overtuigd bent. Overtuigd worden is iets wat je ondergaat. Je wordt overtuigd dóór... Dat kun je een ander niet geven. Je kunt praten als Brugman, pressiemiddelen uitoefenen of de ander tot dingen proberen te dwingen, maar dat valt allemaal niet mee en het werkt vaak nog averechts ook. Daarom vind ik het zo prachtig wat Paulus zegt: die ongelovige vrouw is geheiligd. Dat is een feit waar je God voor kunt danken. Zij bevindt zich op een bevoorrechte plaats, apart gezet, geheiligd.⟨/p> ⟨p>"Anders zouden immers," ik lees maar even verder, "uw kinderen onrein zijn." Als het anders zou zijn, dat is wat Paulus hier zegt, als jij als gelovige verontreinigd of ontheiligd zou worden door die ongelovige partner, dan zouden je kinderen daar in wezen ook de dupe van zijn. Zij zouden dan ook onrein zijn. Maar nu zegt Paulus: dat is helemaal niet zo! "Doch nu zijn zij heilig." Ik zou iedereen die tobt met huisgenoten deze woorden van de apostel Paulus willen toeroepen. Niet: "ze moeten heilig worden", maar: "ze zijn heilig." Apart gezet. Zo denkt God altijd, vanaf het begin. God denkt in termen van het huis. Iemand wordt gered of geroepen met zijn huis. Noach en zijn huis, Abram en zijn huis, Rachab met heel haar huis... Alles wat tot haar huis behoorde, dat heeft God op het oog. Ik heb daar trouwens nog een heel mooi voorbeeld van. Onrein staat dus tegenover heilig.⟨/p> ⟨p>Dat woord heilig zelf, hagia, wordt bijvoorbeeld ook gebruikt in verband met de tempel. De tempel is heilig, dat wil zeggen: apart gezet met het oog op God. Dat is wat heilig is. Door die tegenstelling met onrein kun je inderdaad ook zeggen: heilig is rein. Betekent dit nu dat het woord heilig simpelweg te vertalen is met "apart gezet"? Is het nog iets meer? Het is apart gezet voor God. Natuurlijk had je in de oudheid ook zaken die apart gezet waren voor de afgoden; dan had je ook heilige voorwerpen. In die zin wordt het dus altijd gebruikt. In het Hebreeuws heeft kodesj ook die betekenis van iets wat heilig is, wat apart gezet is. Een afzonderlijke plaats. In die zin is het afzondering, niet zozeer afgezonderd van, maar afgezonderd tot. In positieve zin dus. Ze zijn rein.⟨/p> ⟨p>Bij "rein" komt er nog een ander vers in mijn gedachten, ter plekke bij wat je leest van de Heer Jezus in Johannes 13: "Gij zijt rein." Waarom? "Om het Woord dat Ik tot u gesproken heb." Over dat Woord en de kracht daarvan denken we vaak te beperkt. Dat onderwaarderen we per definitie. Het Woord is krachtig, ga daar gewoon op staan. Dat geeft je ook heel veel rust, dat kan ik je verzekeren. Weet dan dit: als je het Woord spreekt en je dankt God – dus niet die ander gaan bepreken, maar jij mag leven uit dat Woord – dan ziet die ander dat. Die mag er zo af en toe wat van horen, zonder enige dwang. Daar gaat zo'n geweldige werking van uit. In Jesaja 55 staat dat het Woord nooit ledig tot Hem terugkeert. Vertrouw daar gewoon op. Dat zit allemaal opgesloten in dat begrip heilig en daarmee dus ook rein. Het gaat om de werking van het Woord, zoals ook de verwijzing naar Genesis 39 laat zien.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2147" title="Speel af vanaf 35:47">▶ 35:47⟨/button> ⟨span>Het Huis van Potifar Gezegend Omwille van Jozef⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat gaat over... misschien kun je het even opzoeken. Het verband is misschien wat afwijkend van waar we het nu over hebben, maar het gaat me even om het principe in Genesis 39, bij Potiphar. Dan lees je over Jozef. Ik ga nu even helemaal voorbij aan de geweldige typologische betekenissen, maar dan lees je in vers 5: "Van het ogenblik af dat hij hem over zijn huis en over al wat hij bezat had aangesteld, zegende de HEERE het huis van de Egyptenaar om Jozefs wil." De zegen des HEEREN rustte op alles wat hij had, zowel in het huis als op het veld.⟨/p> ⟨p>Dus dat hele huis... ik vraag me überhaupt af wat ze geweten hebben en wat Jozef daarvan heeft vrijgegeven. Ongetwijfeld houd je dat niet voor je. Zeker Jozef heeft dat niet gedaan, maar hij heeft dat gedaan in onbekommerdheid, zonder enige pressie. Maar het punt was: hij bevond zich in het huis, hij kende de Heer en hij leefde met Gods belofte. Daarom had Jozef trouwens ook rust. Want Jozef had ooit een visioen van God gekregen; Jozef wist hoe het zou aflopen. Jozef had het Woord in zijn hart. Hij kende zijn God en hij leefde in dat huis. En wat gebeurt er? Hij was een gelovige en dat hele huis werd gezegend. Gereinigd door het Woord, om even in deze termen te blijven. Het werd ineens een heilig huis. Waren die mensen zo heilig? Nou, bepaald niet, want dan moet je de geschiedenis maar even verder lezen. Niettemin is dat de waarheid: dat hele huis werd gezegend omwille van die ene.⟨/p> ⟨p>En dat is het prachtige wat hier in vers 14 naar voren gebracht wordt over die ene gelovige man. Je zou kunnen zeggen: dat is de heer des huizes, die daar de scepter zwaait, of in ieder geval geacht wordt het hoofd te zijn. Oké, maar het geldt net zo goed voor die vrouw die als enige gelovige in dat huis is. Jazeker, want ze kent het Woord, ze gelooft. Ze heeft het Woord, ze kent het evangelie. Dat betekent dat het hele huis gezegend wordt. Niet dat zij dat moet doen. Er staat helemaal niet: "Anders zouden uw kinderen onrein zijn", maar: "Nu zijn ze heilig." Er staat niet: "Nu moeten zij geheiligd worden" of "behoren zij geheiligd te worden". Dat staat er niet. Ze zijn het. Dat is hun identiteit.⟨/p> ⟨p>Ik heb het mezelf ook aangewend als vader en als hoofd van het huis om, wanneer ik God dank, dat ook elke dag te vermelden: we zijn apart gezet, we zijn een huis dat het evangelie mag kennen. En wat hun houding ook is – laten we wel wezen, pubers hebben soms heel andere interesses – het maakt me niets uit: ze zijn heilig. Daar dank ik God voor. Het Woord doet dan zijn werk. Je hoeft je kinderen ook niet iets op te leggen. Ik hoef ze alleen maar te herinneren aan wie ze zijn, namelijk: geheiligd. Dat is geen wet, dat is identiteit. Het is zo belangrijk om te weten wie je bent. Als je eenmaal weet wie je bent, dan leer je ook verstaan hoe te leven. Dat vloeit daar namelijk uit voort, ook welke keuzes je dan zou moeten maken. Daar hoef je je niet druk om te maken, dit is een feit. Zij zijn heilig. Dat is de waarheid. Ik stel voor dat we het hier even bij laten, dan gaan we straks bij vers 15 weer verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2386" title="Speel af vanaf 39:46">▶ 39:46⟨/button> ⟨span>Vrijheid Wanneer de Ongelovige Partner Vertrekt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Oké, we waren dus bij het einde van vers 14 aangekomen en dan gaan we nu naar vers 15: "Maar indien de ongelovige haar verlaat, laat hij haar verlaten." Het idee was in vers 13 dat een vrouw, als zij een ongelovige man heeft en deze erin bewilligt met haar samen te wonen, die man niet moet verstoten. En andersom geldt dat natuurlijk ook.⟨/p> ⟨p>Dan krijg je in vers 15: "maar indien de ongelovige haar verlaat, laat hij haar verlaten." Want ja, je kunt natuurlijk wel zeggen dat die gelovige niet het initiatief zou nemen. Nee, dat is logisch. Paulus motiveert dat en zegt: ze zijn heilig. Dus hoezo verlaten? Let ook op, hij noemt hier geen wet. Hij zegt niet: "de Heer zegt het", hij zegt: "ik zeg het". Maar hij stelt vast: zij zijn heilig, dus een ongelovige zou logischerwijs niet die conclusie trekken. Maar goed, zoals het spreekwoord zegt: ⟨em>it takes two to tango⟨/em>. Je hebt nu eenmaal twee partners en de ongelovige kan haar verlaten. Dat is de situatie waarover in vers 15 wordt gesproken.⟨/p> ⟨p>Wat zou zij dan doen? Nou, dat staat er: "Laat hij haar verlaten." Dus als hij dat per se wil, dan zou ze hem daarin niet hinderen. Dat is wat hier staat. Ook hier proef je weer heel duidelijk die laconieke toon. Paulus leeft en predikt de genade, hij predikt de verzoening en hij leeft er ook uit. God is degene die de dingen beschikt en als die ander dan iets doet waar jij verder geen aandeel in hebt – ja, dat kun je niet sturen – laat dat dan gebeuren.⟨/p> ⟨p>Ook dan motiveert hij het, want hij zegt: "de broeder of zuster is in dat geval niet gebonden." Kijk, normaal zou je zeggen dat je gebonden bent aan de ander. Als je getrouwd bent, ben je gebonden aan die ander, anders heet dat losbandigheid. Je bent gebonden aan elkaar voor het leven. Maar als die ander nu het initiatief neemt en jou verlaat, daarover gaat het hier: laat dat dan gebeuren. Misschien is dat niet iets wat je zelf zou willen, sterker nog, dat wil je zelf niet, want je ziet die ander als heilig en geheiligd. Maar als de ander dat initiatief neemt, is de broeder of zuster in dat geval niet gebonden.⟨/p> ⟨p>Letterlijk staat er trouwens – ja, het is geen goed Nederlands woord – "niet geslaafd". Ik had ook nog kunnen zeggen "niet verslaafd", maar dat is in het Nederlands weer een wat andere betekenis. Je bent geen slaaf in dat geval. Je bent dus vrij als de ander dat doet. Oké, het zij zo. Je bent vrij van die ander die jou verlaat. Jij neemt niet het initiatief, maar die ander doet dat.⟨/p> ⟨p>En dan staat erbij: "tot vrede". Ook hier weer het motief: in vrede. Want dat is wat er letterlijk staat: "In vrede heeft God, de God, jullie geroepen." In vrede. Dus waarom zou je daarover ruzie maken? Het is in vrede dat God ons geroepen heeft. En als de ander dan iets doet waar jij verder geen invloed op hebt: laat het gebeuren. Je bent dan niet gebonden. Je hoeft die ander dan niet slaafs te blijven volgen omdat dat niet zou mogen ofzo. Nee, laat het begaan, je bent niet gebonden, je bent dus vrij en in vrede heeft God je geroepen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2641" title="Speel af vanaf 44:01">▶ 44:01⟨/button> ⟨span>Redden, Zalig en de Heerlijkheid van de Gelukkige God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want hoe kunt gij weten, vrouw, dat gij uw man zult redden? Ja, dat staat er eigenlijk niet helemaal zo. Dat woordje 'dat' staat er niet; er staat letterlijk 'als'. En dan krijg je een andere betekenis: "Want hoe kunt gij weten, vrouw, als gij uw man zult redden?" Kijk, je kunt het namelijk op twee manieren opvatten. Men heeft het wel betrokken op vers 15, dan zou je de gedachte krijgen van: doe nou geen moeite om die ander te weerhouden van zijn of haar besluit om weg te gaan, want ja, je weet toch niet of je die ander kunt redden.⟨/p> ⟨p>Of de betekenis is juist dat hij zegt: neem in ieder geval niet zelf het initiatief om weg te gaan. Want wie weet of je die ander redt? Dan krijgt het de betekenis van: wie weet? Mogelijk is die ander sowieso al geheiligd, maar neem dus, in vers 16, niet zelf het initiatief. Want mogelijk dat je je man zou kunnen redden door het woord dat je mag kennen, door datgene wat Paulus al eerder naar voren had gebracht. Die status van 'geheiligd', dat is sowieso een feit. En ook omgekeerd: "Of hoe kunt gij weten, man, als gij uw vrouw zult redden?" Dat is ook hier weer met het idee: neem niet zelf het initiatief. Want die ander is geheiligd en dat zou zomaar redding voor de ander kunnen betekenen. Maar zelf neem je daarvoor niet het initiatief.⟨/p> ⟨p>De Statenvertaling is daarin trouwens niet concordant, niet eensluidend. Want soms vertalen ze het met 'zaligmaken' of 'de zaligheid'. Denk bijvoorbeeld aan het woordje 'redding'. Zaligmaking, maar ook 'de redder', dat wordt soms vertaald met 'Zaligmaker'. Denk ook aan Titus 2 vers 11. In de Statenvertaling staat: "de zaligmakende genade Gods is verschenen aan alle mensen". Dat is de reddende genade. Het woord 'zalig' heeft bij ons natuurlijk ook weer dat idee van de behoudenis voor de eeuwigheid. Eigenlijk is 'redden' hier het punt. Het is gewoon: "Gij zult redden."⟨/p> ⟨p>En waar staat 'zalig' dan voor? Zalig betekent gelukkig. Ja, precies, want dat is het punt. Het gaat hier namelijk over dat Griekse werkwoord ⟨em>sozo⟨/em>, en dat is redden. Maar je hebt ook het woord ⟨em>makarios⟨/em>, wat gebruikt wordt in Mattheüs 5, de beroemde zaligsprekingen: "Zalig zijn de armen van geest, zalig zijn de reinen van hart", et cetera. Dat is een heel ander woord, een totaal ander Grieks woord, maar in beide gevallen geeft de Statenvertaling het weer met 'zalig'. Maar dat is heel discordant, want dan weet je als lezer niet meer waar het nou eigenlijk over gaat.⟨/p> ⟨p>Dat woordje ⟨em>makarios⟨/em> betekent 'gelukkig'. En de grap is dat het soms ook daadwerkelijk zo vertaald wordt. In het Oude Testament wordt ook heel vaak in de Statenvertaling wel gesproken over 'zalig' of 'welgelukzalig', maar als je leest dat Lea een kind heeft gekregen, dan lees je dat zij hem Asher noemde. Azer. Dat is een van de twaalf stammen, maar Asher betekent gelukkig. Lea zegt dan ook zoiets van: "Nu zullen de vrouwen mij gelukkig prijzen." Ik doe dit nu even uit het hoofd, want ik weet niet exact hoe het er staat, maar in ieder geval meen ik dat zelfs de Statenvertaling het daar weergeeft met 'gelukkig'. Men doet dat heel inconsequent. Maar hier in 1 Korinthe 7 wordt gewoon het woord 'redden' gebruikt. Een heel concreet woord: redden. En in dat andere geval is het dus 'gelukkig'.⟨/p> ⟨p>Denk ook aan 1 Timotheüs 1 vers 11. Een heel makkelijk te onthouden vers, allemaal enen: 1-1-11. Daar wordt gesproken over, zoals Paulus zegt, de leer van het evangelie van de heerlijkheid van de zalige God dat mij is toevertrouwd. Zelfs in de Statenvertaling of in de NBG-vertaling wordt het weergegeven met 'zalig'. Maar er staat gewoon het Griekse woord ⟨em>makarios⟨/em>: gelukkig. Aan Paulus is het goede bericht toevertrouwd van het evangelie van de heerlijkheid van de gelukkige God. Alleen dat maakt mij al gelukkig: de wetenschap dat de God van hemel en aarde gelukkig is.⟨/p> ⟨p>Ja, dat is een evangelie op zich, want het betekent dat Degene die hemel en aarde in Zijn hand heeft, goed weet wat Hij doet en ook weet wat de uitkomst is. God is gelukkig. Maar als God gelukkig is, wat weerhoudt mij er dan van om ook gelukkig te zijn? Je zou het ook zo kunnen zeggen: welk argument heb ik nog om ongelukkig te zijn? Misschien klinkt 'zalig' wat meer beladen, maar het is ook ongrijpbaarder, terwijl het een volstrekt normaal Grieks woord is dat 'gelukkig' betekent. Maar dat doen vertalers natuurlijk heel dikwijls; woorden worden gemystificeerd. Dat betekent eigenlijk mistig gemaakt, ongrijpbaar. Het krijgt een waas van heiligheid, maar bijna niemand weet meer wat het betekent. Terwijl als ik zeg: "het evangelie, het goede bericht van de heerlijkheid van de gelukkige God" – wauw, dat opent woord voor woord perspectieven!⟨/p> ⟨p>Maar nu zijn we even wat verder verwijderd van 1 Korinthe 7. Want hoe zit het met dat redden? Je zou kunnen zeggen: "André, ik kan toch bij wijze van spreken mijn man niet redden? Er is toch maar Eén die kan redden?" Ja, dat klopt. Maar je moet het zo zien dat je een instrument bent van redding. God doet dat middels Zijn woord, maar dat woord spreekt Hij ook bij monde van een ander. Je bent dan een instrument in Zijn hand waardoor Hij redt.⟨/p> ⟨p>Iemand vroeg zich af of dat 'redden' misschien zou kunnen betekenen dat die ander de eerste of tweede dood niet mee hoeft te maken. Dat is ook zo. Het evangelie is een kracht Gods tot redding voor ieder die gelooft. Die redding wordt gerealiseerd op het moment dat je Zijn woord leert kennen. En hier wordt op vragende wijze gezegd: "Nou, mogelijkerwijs is die man geheiligd en mogelijkerwijs red je hem ook". Hij mag dan middels jou dat gaan zien en zo gered worden. Althans, dat is de wijze waarop ik dit vers versta. En in het tweede gedeelte van vers 16 is dat weer hetzelfde geval: "Of hoe kunt gij weten, man, als gij uw vrouw zult redden?"⟨/p> ⟨p>Alleen, zo zegt hij dan nog, laat ieder zo wandelen als de Heer hem toebedeeld heeft, zo als God hem geroepen heeft.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3250" title="Speel af vanaf 54:10">▶ 54:10⟨/button> ⟨span>Blijven in de Situatie Die de Heer Heeft Toebedeeld⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dit is heel typerend voor de manier waarop Paulus in het algemeen in het leven staat en waarover hij spreekt. Er waren hele concrete, praktische vragen op hem afgekomen over het huwelijk en over de hoererij die daar zo speelde. En dan zegt hij – het ging nu ook over scheiding, vooral over het concrete geval van een vrouw die haar man had verlaten – daarvan zegt Paulus: blijf ongetrouwd zodat je je met de ander kunt verzoenen.⟨/p> ⟨p>De volgende situatie is dat een gelovige misschien zou overwegen zijn of haar partner te verstoten of te verlaten vanwege het niet delen van het Woord of vanwege het niet delen van het geloof. Paulus zegt: doe dat niet. Neem niet zelf het initiatief. Als de ander dat doet, prima; laat dat zo gebeuren. Tot vrede heeft God je geroepen, of in vrede heeft God je geroepen.⟨/p> ⟨p>Wat daaruit spreekt, is dit: namelijk dat je blijft in die situatie die God jou heeft toebedeeld, of beschikt. Dat is het woord wat hij ook hier gebruikt. Dat woord 'toebedeeld' is denk ik heel treffend weergegeven. Je krijgt iets, het valt je ten deel; dat is ook typisch het besef wat zich meester van je gaat maken op het moment dat je gaat realiseren dat er een God is die de dingen beschikt. Hij geeft jou leven en Hij beschikt dat jij in deze situatie bent. En als jouw partner jou bewust wil verlaten, oké, daar heb jij verder geen invloed op; laat het dan gebeuren. Doe daar niet moeilijk over. In vrede heeft God je geroepen.⟨/p> ⟨p>Dat klinkt wat sloom, maar het is niet sloom, het is shalom. Ons woord 'sloom' komt trouwens via via van shalom en het betekent vrede. Je hoeft je daar niet zo druk over te maken. Zoals de Heer jou dat heeft toebedeeld, zoals toen jij geroepen werd, wel: doe geen moeite en blijf daarin. En dan zegt Paulus heel veelzeggend: zo schrijf ik het in alle gemeenten, in alle ecclesia's voor. Blijf in vrede in die situatie waarin God je ooit riep; doe daar niet moeilijk over.⟨/p> ⟨p>In hoofdstuk 4 vers 17 hadden we ook al zoiets gezien waar Paulus schreef – in vers 16 sprak hij nog over Christus Jezus – en dan zegt hij: ik vermaan u, of letterlijk: ik roep u erbij. Ik moedig u aan: volgt mijn voorbeeld. Dat zegt hij vaker in de brief: volg mij, wees mijn navolger zoals ook ik Christus Jezus, de Hoogste Heer, navolg. Juist hierom heb ik Timotius tot u gezonden, die mij een geliefd en een trouw kind is in de Here. Hij zal u mijn wegen in Christus Jezus indachtig maken zoals ik die overal in elke ecclesia leer.⟨/p> ⟨p>Dat is het onderwijs van Paulus. Als het nou gaat over de vraag hoe je dat doet in dat praktische leven: nou, gewoon zoals de Heer jou dat heeft toebedeeld in die situatie, laat dat zo. Dat gaat hij ook nog wat nader illustreren en verduidelijken met verschillende voorbeelden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3497" title="Speel af vanaf 58:17">▶ 58:17⟨/button> ⟨span>Besneden of Onbesneden: Uiterlijkheden Hebben Geen Waarde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Is iemand als besnedene geroepen? Hij late het niet verhelpen. Daar waren kennelijk indertijd mogelijkheden toe om dat te verhelpen. Besnijdenis is een operatie, maar om het te verhelpen is het denk ik een nog veel zwaardere en moeilijkere operatie om de besnijdenis weer ongedaan te maken. Maar het zou kunnen, maar Paulus zegt: doe die moeite nou niet. Ga nou niet zeggen: omdat de besnijdenis helemaal geen enkele betekenis heeft, laat ik het verhelpen. Maar omgekeerd ook: is iemand als onbesnedene geroepen, hij late zich niet besnijden.⟨/p> ⟨p>Dat is wat Paulus in zijn andere brieven heel dikwijls naar voren brengt. In de Galatenbrief zelfs met grote kracht, mag ik wel zeggen. Dan zegt hij in hoofdstuk 5 dat als je dat doet, je ook de hele wet zou moeten navolgen. En als je dat uit godsdienstige overwegingen doet – je laat je besnijden – dan zal Christus u geen nut doen. Want dan ga je weer staan op de basis van werken en niet van geloof. Als je als onbesnedene bent geroepen: don't worry, so what?⟨/p> ⟨p>Paulus heeft een evangelie van de onbesnedenen. Dat was natuurlijk een grote ergernis voor het Jodendom. Dat mensen die niet besneden waren – de 'onbesneden Filistijnen', om het eens oudtestamentisch te zeggen – dat die zomaar te horen krijgen: God is jouw Redder en Hij zegent jou overvloedig zonder enige beperking. Dat is echt een irritatie voor Joden hoor. Maar hoe ziet Israël dat dan? Want zij zien zich wel als een uitverkoren volk en ze leefden ook bij de woorden van Abraham. En vele volken zijn er dan, maar kijken ze er wel op de goede manier naar? Dat is waar heel dikwijls ook de profeten al op hebben gewezen. Zij hebben het volk erop gewezen: jullie denken dat het nou allemaal voor jezelf is. God had hen de woorden Gods toevertrouwd juist om een licht voor de natiën te zijn. Maar men was zo in zichzelf gekeerd. Ik denk dan: zou het zoveel anders zijn met het volk dat zich vandaag de dag het 'geestelijk Israël' waant?⟨/p> ⟨p>Maar goed, om even bij het vers te blijven: is iemand als onbesnedene geroepen? Hij late zich niet besnijden. Want, zegt hij dan – ik noemde al even Galaten 5 vers 2 – maar in Kolossensen 3 vers 11 staat: "Want in Christus Jezus is noch besnijdenis, noch onbesnedenis, noch Jood of Heiden of Griek of slaaf of vrije." Het maakt geen enkel verschil en speelt geen enkele rol. Als je Hem kent, heb je alles. Dan ben je gezegend met alle geestelijke zegeningen, ongeacht je afkomst of je godsdienstige achtergrond.⟨/p> ⟨p>In vers 19 vervolgt hij: "Want besneden zijn betekent niets en onbesneden zijn betekent ook niets." Het speelt namelijk helemaal geen enkele rol. Maar waar het wel om gaat, is het houden of het bewaren van Gods geboden. Heeft hij het hier over de wet van Mozes? Nee, uitdrukkelijk niet, want de wet van Mozes zegt juist dat men besneden zou worden. Nee, hij heeft het over de geboden Gods. Dat zijn de richtlijnen van God. Wat Paulus doorgeeft – trouwens in het Hebreeuws is dat ook al zo – het woord voor de geboden betekent letterlijk ook richtlijnen. Het woord Torah betekent ook onderwijzing.⟨/p> ⟨p>Dat wat God biedt en aanbiedt en als richtlijn doorgeeft: dat bewaar je. In wezen zijn alles wat Paulus in deze brief naar voren brengt geboden en richtlijnen van Gods wege. Hij sprak als een apostel en dat is ons houvast, daar houden we ons aan. Dat is wat Paulus zegt: daar gaat het om. Dat zijn de woorden Gods die gegeven zijn; dat is waar we ons aan houden en wat we bewaren. Dit heeft dus niets te maken met moeten of een last die je opgedragen krijgt of opgelegd krijgt. Het heeft te maken met woorden die een richtlijn zijn voor je hele leven. Dat is wat telt, en al die uiterlijke dingen niet. Ieder blijve, zegt vers 20, bij die roeping of in de roeping waarin hij was toen hij geroepen werd. Blijf daarin en doe geen moeite om dat te gaan veranderen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3819" title="Speel af vanaf 01:03:39">▶ 01:03:39⟨/button> ⟨span>Geroepen als Slaaf of Vrije in Christus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Zijt gij als slaaf geroepen of werd je als slaaf geroepen, bekommer je daarover niet? Paulus predikt dus ook geen rebellie, of ga er op je rechten staan, of zeg dat je dat niet zou willen. Nee, want ook dat is iets wat Paulus als een voorrecht ziet. Juist de laatste tijd is er nogal wat aandacht voor de slavernij en voor de afschaffing van de slavernij, omdat dat — als ik me niet vergis — 150 jaar geleden is dat het in de Nederlandse wetgeving zo geregeld is dat de slavernij is afgeschaft. Over het hele instituut van slavernij hoef je je geen illusies te maken, maar wat je leest in de brieven van Paulus is dat hij nooit een oproep doet aan slaven om te gaan staan op hun recht. Integendeel, juist in hun situatie als slaaf hebben ze een geweldige gelegenheid om iets te laten zien van wat Gods genade kan doen in hun leven, en daarmee ook in het huis waarin zij dienen.⟨/p> ⟨p>Men leest de brief aan Philemon. Ook die gaat over die weggelopen slaaf, Onesimus. Dat kan een toonbeeld, een model zijn van Gods genade. Want dat woord wat ik zojuist eventjes terloops aanhaalde uit Titus 2 vers 11 — "want de reddende genade Gods is verschenen aan alle mensen" — dat is eigenlijk uit zijn verband gerukt. Waarom? Omdat Paulus daar spreekt over slaven. Dan zegt hij tegen slaven dat ze de meester in alles naar de zin maken, en dan staat er: "om de leer van God onze Redder in alles te versieren." En dan staat erachter: "want de reddende genade Gods is verschenen aan alle mensen om ons op te voeden..." Het vers gaat nog verder, maar het gaat over slaven die de leer van God onze Redder mogen versieren.⟨/p> ⟨p>Dus hoezo bekommeren? God heeft jou daarin geroepen. Doe daar niet moeilijk over. Integendeel, het is een geweldige uitdaging om in die situatie, zoals God jou heeft toebedeeld, te laten zien wat Zijn genade vermag. Maak je er niet druk over, bekommer je er niet over. Maar, zegt hij, ook als gij vrij kunt worden, maak er dan des te meer gebruik van. Gebruik het! Dat kun je op twee manieren opvatten. Sommigen hebben het opgevat als: "Nou ja, als ge vrij kunt worden, gebruik het", namelijk die staat van het slaaf zijn. Vindt u dat misschien een beetje vreemd als ik het zo opvat? Kijk, het wordt meestal opgevat als: "Als je vrij kunt worden, maak daar gebruik van." Zo wordt het ook in de vertaling opgevat: maak er des te meer gebruik van als je vrij kunt worden. Zo kun je het lezen, maar je kunt ook lezen: zelfs als je vrij zou kunnen worden — je bent geroepen als slaaf, maak dáár gebruik van. Zie dat ook als een uitdaging. Gebruik dat.⟨/p> ⟨p>Ik ben ook geneigd om de eerste uitleg te volgen, maar ik durf geen beslissende uitspraak erover te doen hoe Paulus het precies bedoelt. In beide gevallen is er namelijk wat voor te zeggen. Als God jou nou geroepen heeft als slaaf, doe er dan niet moeilijk over. Zelfs als je vrij zou kunnen worden, realiseer je: ik ben als slaaf geroepen, dus dan blijf ik zo. Maar je kunt het ook zo opvatten: als je de gelegenheid hebt om vrij te worden, nou, dan gebruik je dat. Ach mensen, hoe je het ook opvat, bekommer je niet. Dat is wat Paulus zegt: "In vrede heeft God je geroepen."⟨/p> ⟨p>Want de slaaf — dat is nou weer het leuke zoals Paulus dat dan bespreekt — de slaaf die in de Here geroepen werd, is een vrijgelatene des Heren. Hij werd als slaaf geroepen, maar zo wordt het: je was een slaaf, maar als je een slaaf bent en je bent geroepen, dan ben je bevrijd. En omgekeerd is hij die als vrije geroepen werd — dat wil zeggen, die geen slaaf was — vergis je niet: je bent wel een slaaf van Christus. Zie je hoe Paulus met die begrippen speelt? Het is namelijk zo relatief als het maar kan. Een slaaf is een vrije in Christus en iemand die vrij is, dat wil zeggen geen slaaf, ach, die is van Christus en een lijfeigene van Hem. Dus zo groot is het verschil nou ook weer niet.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4133" title="Speel af vanaf 01:08:53">▶ 01:08:53⟨/button> ⟨span>Gekocht en Betaald: Word Geen Slaven van Mensen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En wat hij bedoelt te zeggen is, en dat is de conclusie: jullie zijn gekocht. Jullie zijn gekocht en betaald. Dat geldt trouwens in het algemeen universeel. 1 Timotheüs 2 vers 6 zegt: "Christus Jezus is één God, één middelaar van God en mensen. De mens Christus Jezus die Zichzelf gegeven heeft tot een losprijs voor allen." Dus die prijs is voor allen betaald. Ze weten het allemaal nog niet. Ja, als het ze niet verteld wordt vanaf de kansel, wordt het ze meestal niet verteld. Daar hadden we het al over. Een schuldbetaling is het dan? Dan zou het een schuldbetaling zijn. Maar nee, dit is juist vrijkoping. Je bent vrijgekocht. De prijs is voor jou betaald. In dit verband kan het toch niet anders? Nou, in dit verband is het helemaal duidelijk, volkomen helder.⟨/p> ⟨p>Wat is uw enige... We waren eerder deze avond al in kerkelijke sferen beland. Als een goed reformatorisch opgevoede, christelijk gereformeerde jongen zeg ik nu: wat is uw enige troost in leven en sterven? Dat ik het eigendom ben, niet van mijzelf, maar van Christus Jezus. Hoe het antwoord precies woordelijk luidt, dat weet ik niet meer, maar mijn getrouwe Zaligmaker... dat je Christus' eigen bent. Zo is dat, nog de oude versie ook. Het is wel waar. En dan te bedenken... dank u wel, zuster Hellebroek. Ja, dat is ook nog niet zo hoopgevend, hè?⟨/p> ⟨p>En dan te bedenken dat die prijs betaald is voor allen. En dus kan ik tegen iedereen zeggen: je bent het eigendom van Hem. Je bent gekocht en betaald. Wij weten het, althans, wij mogen het weten: je bent gekocht en betaald. En daarom, dat is de conclusie: wees geen... Letterlijk staat er, ziet u? "Word geen slaven van mensen." Als je het bent, nou ja, dan is de situatie zo, maar daar kies je niet voor. Word geen slaaf van mensen. Je bent vrij, je bent van Hem. Die vrijheid is zo'n groot goed.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk bijt de slang nu weer in zijn staart. Want nu zijn we gewoon weer terug bij af eigenlijk, want daar begonnen we toch mee? Wie zou het nou begeren om een slaaf te zijn van mensen? We hadden het er al eerder over: dat je verbonden bent aan een kerk die jou vertelt wat jij moet denken en wat jij moet zeggen. Dan ben je een slaaf van mensen. Je bent van Hem, je bent gekocht en betaald. Sta daarin. Vertel de mensen maar van de prijs die betaald is, dat ze het eigendom zijn van Hem. Je hebt een Evangelie. Je mag in je huis vertellen: "Jullie zijn geheiligd." We hebben echt zo'n geweldig Evangelie voor iedereen; voor je huisgenoten, voor alle mensen. Ik kan zeggen: de prijs is betaald.⟨/p> ⟨p>Maar wat het ook in de praktijk betekent, is: je bent vrij. Vrijheid is een kostbaar goed. Maak je er niet druk over of je een slaaf bent of geen slaaf. Wat de Heer jou toebedeelt in het leven, Hij is het die beschikt. Dank Hem daar dan ook gewoon voor. Dat is toch een geweldig voorrecht, een rust waarin en waaruit we mogen leven. Broeders, iedereen blijve voor God in die toestand waarin hij werd geroepen.⟨/p> ⟨p>Nou, daarmee zijn we een aardig eindje gevorderd. Want als we dan vanaf vers 25 verder zouden gaan, dan begint ook weer een nieuwe pericoop. Maar dat parkeren we voor het volgende seizoen, en dat was weer een paar maanden later. Zullen we het hierbij laten?⟨/p>