⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik: Onmondigheid en de Vleeslijke Mens⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Goed vrienden, wij gaan weer verder met onze studie over de Korinthebrief. Inmiddels is dit de zesde in de reeks en we beginnen bij hoofdstuk 3 vers 4. Het lijkt me, zoals gebruikelijk, een goed idee om eerst het gedeelte te lezen wat we de vorige keer hebben besproken, zodat we weer een klein beetje in de stemming komen en weten waar het ook alweer over ging. Dat was hoofdstuk 2 vers 8, waar we mee aanvingen.⟨/p>
⟨p>Daar lees je: "En geen van de beheersers dezer eeuw heeft van haar geweten." Dat gaat over de verborgenheid van God. "Want indien zij van haar geweten hadden, zouden zij de Here der heerlijkheid niet gekruisigd hebben. Maar, gelijk geschreven staat: Wat geen oog heeft gezien en geen oor heeft gehoord en wat in geen mensenhart is opgekomen, al wat God heeft bereid voor degenen die Hem liefhebben." Want ons heeft God het geopenbaard door de Geest. Want de Geest doorzoekt alle dingen, ja, zelfs de diepten Gods.⟨/p>
⟨p>Wie toch onder de mensen weet wat in een mens is, dan des mensen eigen geest die in hem is? Zo weet ook niemand wat in God is dan de Geest Gods. Wij nu hebben niet de geest der wereld ontvangen, maar de Geest uit God, opdat wij zouden weten wat ons door God in genade geschonken is. Hiervan spreken wij dan ook met woorden die niet door menselijke wijsheid, maar door de Geest geleerd zijn, zodat wij het geestelijke met het geestelijke mededelen.⟨/p>
⟨p>Doch een ziels mens – want dat is wat er echt staat – een ziels mens aanvaardt niet hetgeen van de Geest Gods is, want het is hem dwaasheid. Hij kan het niet verstaan, omdat het slechts geestelijk te beoordelen is. Maar de geestelijke mens gaat alle dingen na, zelf echter wordt hij door niemand nagegaan. Want wie kent de zin des Heren, dat hij Hem zou voorlichten? Maar wij hebben de zin van Christus.⟨/p>
⟨p>"En ik, broeders," zo begint dan hoofdstuk 3 vers 1, "en ik, broeders, kon niet tot u spreken als tot geestelijke mensen, maar slechts als tot vleselijke, nog onmondigen in Christus. Melk heb ik u gegeven, geen vast voedsel, want dat kondt gij nog niet verdragen. Ja, dat kunt gij ook nu nog niet, want gij zijt nog vleselijk. Want als er onder u nijd en twist is, zijt gij dan niet vleselijk en wandelt gij niet naar de mens?" Dat wat u cursief heeft gelezen, is wat enigszins gewijzigd is aan de NBG-tekst, maar dat heb ik de vorige keer al toegelicht waarom dat er zo staat.⟨/p>
⟨p>Het moet duidelijk zijn dat Paulus hier een boekje opendoet over de Korinthiërs en de reden aangeeft waarom hij nog zo moeilijk bij hen kon aankomen met dat wat hij allemaal te melden heeft. En dat is omdat ze nog onmondig zijn, onmondigen, baby's in Christus. Dan staat er: "Melk heb ik u gegeven." Eigenlijk had ik dat ook even cursief moeten aangeven, want het staat er letterlijk in een tijdloze vorm: "Melk geef ik u." Dat wil zeggen dat eigenlijk die hele Korinthebrief voor een groot gedeelte nog steeds gewoon melk is. Paulus wilde meer geven, vaste spijs, waardoor ze tot volwassenheid zouden komen, maar het waren nog baby's.⟨/p>
⟨p>Ik heb het de vorige keer vergeleken met een baby die op de commode ligt en die verschoond moet worden. Dat is eigenlijk wat de Korinthebrief is, met alle toestanden die daar waren, maar eigenlijk allemaal dankzij het feit dat ze nog steeds baby's waren, hoewel ze inmiddels de tijd hadden om als volwassenen te worden aangesproken. Dat is zo de betoogtrant waar Paulus het in deze hoofdstukken over heeft. We zijn min of meer willekeurig geëindigd in vers 3, simpelweg omdat de avond ten einde was toen we daar aankwamen. Ik stel voor dat we daarom gewoon de draad weer oppakken bij het volgende vers. Daar schrijft Paulus – en dat is nog steeds een toelichting op het voorgaande: "Jullie zijn vleselijk." Hij zegt: "Hoezo?" Nou, er is onder u nijd en er is onder u twist. Dat is gewoon wandelen naar de mens, zoals de mens dat doet. Dan motiveert hij dat nog nader, want, zegt hij...⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="292" title="Speel af vanaf 04:52">▶ 04:52⟨/button> ⟨span>Partijschappen in Korinthe: Paulus of Apollos?⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Wanneer de een zegt: "Ik ben van Paulus." En het eigenaardige is — ik heb er bij een andere gelegenheid in hoofdstuk 1 ook al eens even op gewezen, want daar staat iets soortgelijks over die partijschappen — dat dit feitelijk het sektarisme was dat daar in Korinthe heerste. De een zegt: "Ik ben van die," en de ander: "Ik ben van die." Paulus is echter helemaal niet enthousiast over degenen die dit zeggen: "Ik ben van Paulus." Paulus was dus absoluut niet de leider van de 'Paulusclub'. Hij noemt dat zelfs vleselijk; dat is naar de mens. Als jullie een mens naar voren schuiven en als een partijleider zien, terwijl wij gewoon slechts dienaren zijn... Maar goed, dat gaat hij ook nog uitleggen.⟨/p>
⟨p>De een zegt dus: "Ik ben van Paulus," en de ander zegt: "Ik ben van Apollos." Over wie die Apollos was, daar hebben we het toen ook al een keer over gehad, want het is de tweede keer dat Paulus deze naam noemt; in hoofdstuk 1 had hij hem ook al vermeld. We weten van die Apollos dat hij in Handelingen 18 en 19 wordt beschreven. Het was een Jood, een zeer geleerd man van wie we lezen dat hij doorkneed was in de Schriften. Hij kwam uit Alexandria in Egypte en hij kwam dan in aanraking, daar in Efeze, met Priscilla en Aquila, het echtpaar met wie Paulus tenten maakte. Hij was actief in de synagoge en hij sprak... hoe staat het er precies? Een welsprekend man, ja. Een welsprekend man, doorkneed in de Schriften.⟨/p>
⟨p>Maar dan komt die Apollos in gesprek met Priscilla en Aquila, en die leggen hem de weg Gods nader uit. Zo staat het in Handelingen 18. En die Priscilla en Aquila waren weer in aanraking gekomen met het Woord via de apostel Paulus, zodat eigenlijk die Apollos 'geüpdatet' wordt en bijgeschoold wordt door het onderwijs van Paulus. Van die Apollos weten we dat hij bij een latere gelegenheid ook in Korinthe komt. Toen was Paulus inmiddels alweer vertrokken uit Korinthe. Paulus was dus daar in Korinthe geweest en er was daar een Ecclesia ontstaan, ook in het huis van Gaius. Maar dat weten we inmiddels. Paulus had zijn hielen gelicht, om het een beetje oneerbiedig te zeggen, en daar waren andere mensen gekomen die daar arbeidden in de Ecclesia en hen opbouwden in het Woord. Eén van hen was Apollos; die heeft daar dus ook in de Ecclesia gesproken en onderwijs gegeven.⟨/p>
⟨p>Er is echter niks menselijks aan hen vreemd in Korinthe, want er ontstond daardoor, juist vanwege die verschillende namen, tweedracht. De een zei: "Ik ben van die," en de ander: "Ik ben van die," om welke reden dan ook. En Paulus zegt: "Zijt gij dan niet onveranderde mensen?" als je zo daarin staat en zo tegen onderwijs aankijkt. We moeten trouwens opletten wat hier eigenlijk staat bij dat woord 'onveranderde'. U ziet het hier, in de NBG-vertaling staat het ook tussen haakjes. Daarmee is aangegeven: we hebben dit woord toegevoegd om er een lopende zin van te maken, maar dat staat er eigenlijk niet. Eigenlijk staat er dus, als je het woord weghaalt: "Zijt gij dan geen mensen?"⟨/p>
⟨p>En als je er even goed over nadenkt, dan klinkt dat leuk. Wij hebben iets soortgelijks. Toen ik er van tevoren over na zat te denken, dacht ik aan de uitdrukking die wij kennen. Daar doet het mij aan denken als we het wel eens over gelovigen hebben en over hun minpunten — ja, die hebben gelovigen ook. Dan zeggen we: "Gelovigen zijn soms net mensen, hè?" Nou, dat is eigenlijk wat Paulus hier zegt: "Jullie zijn nou gewoon mensen." Net als ieder ander, dat is het idee. Niks anders dan anderen. Vandaar, en ik begrijp heel goed waarom de NBG dit woord er even voor het gemak tussen geplaatst heeft — het is geen kritiek, maar gewoon een melding — dat dit is wat er staat: "Zijt gij dan geen mensen?" Zo zegt hij het letterlijk. "Zoals iedereen dat doet." Maar zij hadden Gods Geest ontvangen, zij kenden het Woord, dus je zou toch anders van hen mogen verwachten. En dat is wat Paulus dan eigenlijk zegt met een soort retorische vraag: "Zijt gij dan geen mensen?"⟨/p>
⟨p>Vervolgens gaat Paulus dat nog eens toelichten: "Want wie is Apollos? Of wat is Paulus?" Je zou het haast gewoon zelf kunnen invullen: het antwoord is gewoon 'mensen'. Ware het niet dat ze een goddelijke waarheid toevertrouwd hebben gekregen, maar in zichzelf zijn het mensen zoals wij allemaal, vlees en bloed. Wat is dan Apollos, wat is Paulus? En dan zegt hij: "Dienaren." Dat is het antwoord. Servants, diakenen. Dat herken je nog wel, ons woord 'diaken' is wat hier gebruikt wordt: diakonoi. En dat betekent dienaren. Ja, het zijn dienaren.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="635" title="Speel af vanaf 10:35">▶ 10:35⟨/button> ⟨span>Dienaren Door Wie Jullie Geloven⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het gaat helemaal niet om hen, maar zij dienen slechts: door wie jullie geloven. Let trouwens op dat die uitdrukking nogal vaak voorkomt in onze vertalingen. 'Door wie jullie tot geloof gekomen zijn' of, zoals je in Handelingen ook heel vaak leest, dat mensen 'tot geloof kwamen'. In al die gevallen dat het zo weergegeven wordt, staat dat er eigenlijk niet. Er staat gewoon: 'door wie jullie geloven'. Hier ook. Wie zijn zij? Dienaren door wie jullie geloven. Niet 'door wie jullie tot geloof gekomen zijn', maar 'door wie jullie geloven'.⟨/p>
⟨p>Is het verschil groot? Dat hangt er een beetje vanaf. Als je het goed begrijpt, dan is er niks mis mee, maar het wekt een beetje de indruk alsof geloof iets is waartoe je gebracht moet worden of waartoe je moet komen. Alsof geloof een ding is. Alsof er een weg is naar geloof. Je moet eerst 'tot geloof komen'. Maar er is geen weg tot geloof; geloof is de weg. Geloof is niet een ding op zich. En dat is in het algemeen een misverstand dat heel veel mensen hebben, alsof geloof iets is op zichzelf. Maar geloven betekent niets anders dan dat wij zien op Hem en vertrouwen op Zijn woord. En op het moment dat we gaan kijken naar wat ons geloof is, dan is het weg. Want geloven is juist dat je ziet op Hem.⟨/p>
⟨p>Je hebt natuurlijk kringen waar het een echte mode is – als ik het zo een beetje oneerbiedig mag zeggen – om altijd maar te letten op je eigen geloof en dat te onderzoeken. Is het goed genoeg? Bijvoorbeeld voorafgaand aan het Heilig Avondmaal, om jezelf te onderzoeken en dan dat geloof te testen. Als je het goed doet, dan laat je het wel uit je hoofd om überhaupt nog aan te gaan. Als je eerlijk bent, want dan zou je namelijk moeten vaststellen: ik ga in mezelf kijken, ben ik waardig? Als je echt eerlijk bent, dan moet je gewoon vaststellen dat je helemaal niet waardig bent. Dat is toch onmogelijk? En geloof ik goed genoeg? Ga dat maar eens onderzoeken. Ook daarvan geldt: als je dat eerlijk onderzoekt, dan zeg je: "Nee, ik geloof helemaal niet goed genoeg." Maar het punt is dat het de focus legt op iets waar het juist niet op gericht zou moeten zijn. In wezen is dat gericht zijn op geloof juist ongeloof. Want geloof is juist dat je ziet op Hem en op het moment dat ik zie op mezelf, bijvoorbeeld om te kijken hoe vroom ik ben of hoe groot mijn geloof is, dan is het geloof weg. Want het geloof is juist dat je ziet op Hem.⟨/p>
⟨p>Ik vergelijk het graag – en het is een Bijbelse vergelijking uit de Korinthebrief, 2 Korinthe 3 vers 18 – met een reflector. Wij allen die de heerlijkheid van de Heer weerspiegelen. Dat is een reflectie. Maar wat doet een reflector? Die geeft helemaal geen licht. Die is niet gericht op zichzelf, want hij doet uit zichzelf helemaal niets. Het enige wat hij doet, is reflecteren. Wanneer reflecteert hij licht? Wanneer hij gericht is op de lichtbron. Op het moment dat hij anders gericht is, is het licht weg. Geloof in zichzelf is helemaal niets. Staar je daar dus niet blind op. Daar waar wij zien op Hem, daar ziet Híj ons geloof. Maar wij zouden daar niet op moeten zien. Geloof is juist dat je alleen maar kijkt naar Hem. Dus al dat gepraat over ons eigen geloof, en hoe groot dat wel zou zijn of hoe klein... Vroomheid kan allerlei vormen en verschijningen aannemen, maar altijd daar waar het gericht is op zichzelf, is het domweg geen geloof.⟨/p>
⟨p>Ik zeg dit even om aan te geven dat deze weergave een aanleiding kan zijn om geloof als een entiteit op zichzelf te beschouwen. En daar geeft de vertaling aanleiding toe: 'tot geloof komen'. Nee, het is gewoon 'geloven'. Wie zijn die Apollos en Paulus nou? Dat zijn dienaren door wie jullie geloven. Niet 'tot geloof gekomen zijn' in de voltooide zin, maar 'door wie jullie geloven'. En hoe ontstaat dat dan? Wel, Romeinen 10 vers 17: "Zo is dan het geloof uit het horen, en het horen door het woord van Christus." Spreek het Woord. Hoe ontstaat dat geloof dan? Wel, doordat je hoort en er gehoor aan geeft. Dat is geloof: je beaamt wat God zegt. In het Hebreeuws is het woord voor geloven trouwens gewoon 'Amen' zeggen. Abraham beaamde God en het werd hem tot gerechtigheid gerekend. Geloof is dus niets behalve dan gehoor geven aan Zijn Woord, het Woord van Christus.⟨/p>
⟨p>Hoe gaat dat dan? Ik heb nog een tekst, Handelingen 16. Daar lees je over een zekere vrouw met de naam Lydia. Zij was een purperverkoopster uit de stad Tyatira die God vereerde. En dan staat er: zij hoorde toe. Let op: ze hoorde toe en de Heer opende haar hart, zodat zij aandacht schonk aan hetgeen door Paulus gezegd werd. Met andere woorden: dat is helemaal Gods werk. Zijn Woord wordt gesproken en daar waar Zijn Woord wordt gesproken, is Hij het die harten opent. En wat is daar van de mens bij? Niets. Dat is de wijze waarop de Heer werkt.⟨/p>
⟨p>En let erop, dat wordt ook zo mooi bevestigd in ditzelfde gedeelte. Want dan staat er dat die Apollos en Paulus dienaren zijn door wie jullie geloven, en wel zoals de Heer dit aan een ieder geschonken heeft. Er staat hier letterlijk weer een tijdloze vorm: 'geeft'. Zoals de Heer dit aan een ieder geeft. Mensenwerk? Hoe komen wij aan dat geloof? Wel, de Heer werkt dat en geeft dat aan een ieder. Dat kun je inderdaad heel universeel opvatten. Hij geeft dit aan een ieder en dat is ook zo, want Hij gaat een ieder ooit overtuigen. Alleen geldt ook daarvoor: ieder op zijn tijd en wijze. Maar het gaat hier natuurlijk vooral over die Korinthiërs en het is de Heer die dat alles werkt.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1098" title="Speel af vanaf 18:18">▶ 18:18⟨/button> ⟨span>Paulus Plant, Apollos Begiet, maar God Geeft Wasdom⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Met andere woorden, Paulus zegt in vers 6: "Ik plant, Apollos begiet, maar God geeft de wasdom." Let op trouwens, ik gaf het hier al even aan: het staat er tijdloos, en ook hier is dat weer het geval. Er is die aparte Griekse manier van formuleren. Wij zeggen altijd iets in een bepaalde tijdsvorm, maar het Grieks heeft ook een manier van zeggen waarbij het tijdloos is, de zogenaamde aorist. Dat staat hier in die vorm: "ik plant". Het staat er heel kort, niet "ik heb geplant". Apollos begiet, irrigeert, geeft water, maar de God doet het opgroeien. Dat is wat er staat; oftewel Hij geeft wasdom. Dat wassen of die wasdom heeft ook te maken met groeien, volwassen worden, volgroeid zijn. Ook hier zijn het drie keer tijdloze feiten. Paulus zegt: "ik plant." Dat had hij trouwens al gedaan; ooit was hij daar in Korinthe gekomen en die Ecclesia was door dat woord dat hij als dienaar heeft mogen doorgeven zo ontstaan. Apollos heeft vervolgens dat water gegeven, maar het is God die de wasdom geeft. Met andere woorden: dit waar het echt om gaat, is iets wat alleen van Hem is.⟨/p>
⟨p>Daarom zegt Paulus in vers 7: "Noch wie plant, noch wie begiet betekent iets – laat dat duidelijk zijn – maar God, die de wasdom geeft." Met andere woorden: om wie gaat het werkelijk? Wie betekent er nu werkelijk wat? Wel, het is God die de wasdom geeft en die trouwens ook mensen in staat stelt om te planten en anderen te begieten. Kortom, het is alles Gods werk. Dat loopt als een rode draad door dit hele verhaal: het is alles Zijn werk. We zullen dat ook nu de hele avond nog zien, dat Paulus daar heel zwaar het accent op legt.⟨/p>
⟨p>Ik lees gewoon verder. Wie plant en wie begiet, die staan gelijk. Daar is geen wezenlijk verschil tussen; het zijn slechts dienaren. Maar dan staat er nog bij: "Alleen zal elk zijn eigen loon krijgen naar zijn eigen werk." Daarmee wordt een thema geïntroduceerd dat Paulus in de rest van dit hoofdstuk nog gaat uitwerken en waar hij later in de brief ook weer op terugkomt, bijvoorbeeld over de erekrans. Maar hier spreekt hij al over loon en over dat werk. Het moet toch inmiddels duidelijk zijn dat het over Zijn werk gaat, over het werk des Heren. En Hij beloont inderdaad werk, dat is waar, maar Hij beloont het werk dat Hij Zelf doet door mensen heen. We zullen dat ook nog zien. Er bestaat dus loon, en waar dat loon uit bestaat, zullen we later deze avond nog gaan bezien. Ik wil daar nu even niet op vooruitlopen.⟨/p>
⟨p>Ik stel voor dat we de draad oppakken bij vers 9, waar Paulus schrijft: "Want Gods medearbeiders zijn wij." Dat is wel een aardige term. Ik weet niet waar u daarbij aan denkt. Gods medearbeiders doet mij denken aan de titel van een boekje dat ik ooit eens in huis had van Dorothee Sölle, een Duitse theologe. De titel van het boek was: "God heeft mensen nodig." Daar kun je natuurlijk wat voor zeggen, maar laten we wel wezen: het slaat de plank volledig mis als je het Bijbelse accent begrijpt. Het Bijbelse accent is: God heeft geen mensen nodig. Paulus zegt op de Areopagus in Athene – ik moet het even goed citeren uit Handelingen 17 vers 23: "Wat gij dan, zonder het te kennen, vereert, dat verkondig ik u. De God die de wereld gemaakt heeft en alles wat erin is, die een Heer is van hemel en aarde, Hij woont niet in tempels met handen gemaakt." En let op vers 25: "En laat Zich ook niet door mensenhanden dienen alsof Hij nog iets nodig had, daar Hij Zelf aan allen leven en adem en alles geeft."⟨/p>
⟨p>Hoe duidelijk wil je het hebben? Dat is de eerste keer dat hij die mensen daar in Athene confronteert met wie God is. Hij zegt: "Wie is die God die ik jullie nu predik? Wel, dat is de God die niets nodig heeft. Hij laat Zich ook niet door mensenhanden dienen alsof Hij nog iets nodig had, daar Hij Zelf aan allen leven, adem en alles geeft." Kortom, er is niets uitgezonderd dat Hij niet geeft. Met andere woorden: Dorothee Sölle mag dan een heel bekend en beroemd theoloog zijn, maar alleen de titel van het boek deugt al niet. God heeft geen mensen nodig. Hij gebruikt wel mensen, maar dat is heel wat anders. Wij hebben Hem nodig, niet Hij ons.⟨/p>
⟨p>Je zou kunnen denken: "Ja, maar hier staat toch Gods medearbeiders?" Maar de uitdrukking betekent niet dat wij samenwerken met God, maar dat wij medewerkers zijn in Zijn werk. Want het is Zijn werk. Wij zijn medewerkers ten opzichte van elkaar. Hij zegt: "Gods medearbeiders." Paulus schrijft dan over Apollos en zichzelf en wie dan ook nog meer: wij zijn medearbeiders van elkaar, maar we zijn Gods medearbeiders. Dat wil zeggen: wij als medearbeiders, als samenwerkers, wij behoren God toe. Het is Hij die Zijn werk door ons doet. Dus we zijn Gods medearbeiders, en niet een verhaal van "God heeft mensen nodig en wij werken met God samen, Hij doet wat en wij doen wat". Dat lijkt me toch wel belangrijk om dat even duidelijk te zeggen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1582" title="Speel af vanaf 26:22">▶ 26:22⟨/button> ⟨span>Gods Medearbeiders, Gods Akker en Gods Bouwwerk⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De nadruk ligt er dus heel duidelijk op: "Gods medearbeiders zijn wij." Dat zullen we trouwens ook in het volgende zien. "En Gods akker, Gods bouwwerk zijt gij." Ik heb het wel eens vaker zo horen voorlezen waarbij men het accent verkeerd legt. Dan zegt men: "Want Gods medearbeiders zijn ⟨em>wij⟨/em> en Gods akker en Gods bouwwerk zijt ⟨em>gij⟨/em>." Nee, dat is niet het accent. Het accent ligt niet op "wij" en "gij", maar op "Gods medearbeiders zijn wij; Gods akker, Gods bouwwerk zijt gij." Iedere keer ligt de nadruk op het feit dat het van Hém is. Waarom zegt hij het zo? Het is Gods akker, niet onze akker. Jullie zijn niet onze akker, zegt Paulus. Nee, jullie zijn Gods akker. En jullie zijn niet ons bouwwerk. Wij hebben de ecclesia van Korinthe niet gebouwd. Nee, het is Gods bouwwerk, waar wij bij ingezet zijn als arbeiders, maar wel van Hém. Het is Zijn werk. Je moet dus wel goed de klemtonen leggen, letterlijk en figuurlijk, bij het lezen en bij het verstaan.⟨/p>
⟨p>Ik vind dat eigenlijk wel mooi. We kennen allemaal de uitdrukking in het Nederlands: "Gods water over Gods akker laten lopen." Ik weet niet waar de uitdrukking precies aan ontleend is, maar het zou zomaar aan 1 Korinthe 3 kunnen zijn. Het heeft in het Nederlands de negatieve betekenis gekregen van iemand die zich nergens om bekommert en de boel maar laat lopen. Maar ik zou het helemaal willen omkeren, want er is niets aanbevelenswaardiger dan gewoon Gods water te laten lopen. En wat is Gods water? Dat is toch Zijn Woord. Dat is wat Apollos deed: begieten. Dat water vloeit over Gods akker, Zijn ecclesia. Dat is het werk waar Hij momenteel mee bezig is. Wat God vandaag doet, is niet de wereld verbeteren, en het is ook niet wat veel christenen zeggen: Zijn Koninkrijk in deze wereld openbaar maken. Nee, Hij roept een ecclesia uit. Hij bouwt Zijn ecclesia. Of Hij nu als met een bouwwerk of als met een akker bezig is: Hij bewerkt het. Het is Zijn akker en waar het op Zijn akker om gaat, is dat Gods water — dat wil zeggen: Zijn Woord — voeding geeft, waardoor Hij ook de wasdom geeft. Zijn water zou over Zijn akker vloeien en niets anders.⟨/p>
⟨p>Ik vind het dus een kanjer van een aanbeveling: Gods water over Gods akker laten lopen. In Nederland heeft het de betekenis gekregen dat je je verder nergens om bekommert. Inderdaad, dat is ook zo: dan ben je zorgvrij. Die akker, die ecclesia, is niet onze zorg, dat is Zíjn zorg. En laat dan ook maar gewoon Gods water zijn werk doen. Dat geldt voor meer van die uitdrukkingen die bij ons iets negatiefs hebben, maar die in de Bijbel eigenlijk verschrikkelijk positief zijn als je het goed beschouwt. Vorige week hadden we het nog eventjes over "sloom" zijn. Dat is eigenlijk iets soortgelijks als Gods water over Gods akker laten lopen. Maar "sloom" komt uit het Hebreeuws, namelijk van ⟨em>shalom⟨/em>. Vredig. Iemand die een "Shlomo" of "Shloma" is, is iemand met vrede die rust heeft. Die maakt zich niet zo druk. Nou, dat lijkt me toch een geweldige aanbeveling. Je kunt het wel negatief maken, maar hoe zou dat toch komen, dat zulke uitdrukkingen als "sloom" en "Gods water over Gods akker laten vloeien" negatief geworden zijn? Soms zijn we net mensen, denk ik dan. Er zijn geen anderen dan mensen. Precies.⟨/p>
⟨p>"Gods medearbeiders zijn wij; Gods akker, Gods bouwwerk zijt gij." En dan vers 10: "...naar de genade Gods die mij gegeven is." Je kunt het eigenlijk zelf al zo bij wijze van spreken invullen als je de accenten goed legt; dan loopt het ene vers naadloos in het andere over. Want ja, we hadden het erover dat het Zijn werk is, Zijn akker, Zijn arbeid. Welnu, het is dus de genade Gods die mij gegeven is. Het is helemaal niet Paulus’ werk; hij zegt dat het Zijn genade is. Een heel stuk later in deze brief gaat hij dat ook nog weer zeggen, wanneer hij in 1 Korinthe 15 vertelt dat de Here als laatste ook aan hem verschenen is, als aan een ontijdig geborene. Want hoezo een ontijdig geborene? Nou, hij had de gemeente Gods bovenmate vervolgd. Maar, zegt hij dan: "Zijn genade aan mij is niet tevergeefs geweest, want ik heb meer gearbeid dan zij allen." Hij doelt dan op zijn collega-apostelen, maar hij haast zich om er meteen bij te zeggen: "Niet ik, maar de genade Gods die met mij is." Het is Zijn werk in en door hem.⟨/p>
⟨p>Hier ook weer: "De genade Gods die mij gegeven is, heb ik als een kundig" — letterlijk als een wijs — "bouwmeester het fundament gelegd." Als een wijze voorman, een architect. Dat is het woord dat hier gebruikt wordt; je herkent het wel: ⟨em>architekton⟨/em>. Een bouwmeester. Als een wijze architect heb ik het fundament gelegd. Ook hier trouwens weer tijdloos: "plaats ik". Over welk fundament zou hij het dan hebben? Dat gaat hij in het volgende vers vertellen, maar ik moet eerst nog eventjes verdergaan in dit vers. Hier stelt hij vast: "Als een wijs architect, een bouwmeester, plaats ik het fundament", waarop een ander vervolgens voortbouwt. Maar dan zegt hij: "Maar ieder zie wel toe hoe hij daarop bouwt." Op dat fundament namelijk. Dat is waar 1 Korinthe 3 met name over gaat, en ook het navolgende hoofdstuk 4: over hoe die gemeente, de ecclesia, gebouwd wordt. Waarmee en waardoor? Paulus zegt: "Ieder zie wel toe hoe hij daarop bouwt." En dat gaat hij dan vervolgens toelichten in vers 11.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2057" title="Speel af vanaf 34:17">▶ 34:17⟨/button> ⟨span>Het Fundament: Jezus Christus als Beproefde Hoeksteen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Want een ander fundament dan dat er ligt, namelijk Jezus Christus, kan niemand leggen. Er is geen ander fundament dan dat er al is neergelegd, want Paulus had dat fundament daar in Korinthe al neergelegd en dat fundament is uiteraard Jezus Christus. Ik zou zeggen dat je dat ook niet hoeft toe te lichten; Hij is degene waar alles op gebouwd is. Hij stierf als losprijs voor deze wereld en Hij stond op uit de doden. Hij is het fundament van een hele nieuwe schepping die God bouwt, en daar is Hij dus de grondslag van. Een ander fundament bestaat er niet. Dat fundament is dus niet een systeem of een filosofie, een werk van mensen of een godsdienst. Nee, het is gewoon iemand. Iemand die stierf en opstond uit de doden.⟨/p>
⟨p>Feitelijk ligt dat al besloten in die titel. Hij is Jezus, dat is de naam die Hij als mens hier op aarde had. Jawel, maar Hij is de Christus. Dat is een titel, dat is een ambt. Hij is gezalfd, dat wil zeggen: Hij heeft Gods Geest ontvangen. Daardoor is Hij opgestaan uit de doden, zodat dit gaat over Jezus, de Opgewekte uit de doden. Hij is door Zijn opstanding de Christus geworden, en dat is het fundament. Hij is het fundament; een ander fundament bestaat er niet.⟨/p>
⟨p>Dit is trouwens ook iets wat Paulus later nog vertelt. Ik citeerde zojuist ook al even uit 1 Korinthe 15, maar dan vertelt hij ook... misschien kan ik het even voorlezen. Want ik had het net over vers 10: "Door de genade Gods ben ik wat ik ben en Zijn genade aan mij is niet vergeefs geweest." En dan zegt hij in vers 11: "Daarom dan, ik Paulus of zij, die andere apostelen, zo prediken wij en zo gelooft gij." En u mag twee keer raden wat er dan ook weer staat: niet "tot geloof gekomen", maar "zo gelooft gij". Zo geloven jullie. Dat wil zeggen dat ook de twaalf niets anders predikten dan de boodschap van Jezus, namelijk de Opgestane uit de doden. Dat is Jezus Christus.⟨/p>
⟨p>En dat fundament... nou, ik wil daar toch even wat meer over zeggen. Want als Paulus deze beeldspraak gebruikt over dat bouwwerk – een bouwwerk is uiteraard gefundeerd – wat is dan dat fundament? Dat is iemand, namelijk Hij die opgestaan is uit de doden. Ik zal dat ook nog even nader laten zien, want ook Petrus deed niets anders dan die Jezus Christus verkondigen. Natuurlijk heeft Paulus veel meer mogen zien en mogen bekendmaken, maar dat neemt niet weg dat het in het fundament allemaal dezelfde boodschap is, dezelfde Heer.⟨/p>
⟨p>In 1 Petrus 2 schrijft hij dit: "Daarom staat er in een Schriftwoord" – en ik kan u al verklappen dat dit Jesaja 28 vers 16 is, Petrus citeert hier – "zie, Ik leg" – en dan gaat het over 'Ik' met een hoofdletter, God Zelf – "in Sion een uitverkoren en kostbare hoeksteen." Een hoeksteen is eigenlijk ook niets anders dan een fundamentsteen. Ik heb niet zoveel verstand van bouwkunde, maar ik weet wel dat een hoeksteen min of meer synoniem is met het fundament; daar waar het hele bouwwerk op gefundeerd is. Een uitverkoren – dat wil zeggen: een uitgekozen – en kostbare hoeksteen. "En wie op Hem zijn geloof bouwt, zal niet beschaamd uitkomen." Ja, ook hier weer: niet "wie op Hem zijn geloof bouwt", maar "wie gelooft op Hem".⟨/p>
⟨p>Dit ligt een beetje in de lijn van wat ik zojuist zei over dat "tot geloof komen". Het is niet zozeer dat wij ons geloof bouwen; nee, wij geloven en daarmee bouwen wij. Dus wij komen niet tot geloof; er is geen weg tot geloof, geloof is de weg. En dat zie je hier ook: wij geloven op Hem. Dat is precies wat bouwen is. Maar het gaat me eigenlijk even om dit punt dat God een steen, een fundament, een kostbare hoeksteen gelegd heeft. Waar? In Sion.⟨/p>
⟨p>Dit onderstreept wat ik zojuist al zei, want dat fundament is Jezus de Christus, de Opgestane. Maar waar stond Hij op uit de doden? In Sion. Dáár heeft God die steen neergelegd. Om even een andere beeldspraak te gebruiken in dit verband: daar werd de steen weggewenteld en daar legde God, met die gebeurtenis, een steen neer; die uitverkoren hoeksteen. "Ik leg in Sion een uitverkoren en kostbare hoeksteen", en daar bouwen wij op. Daar kom je ook nooit beschaamd mee uit, dat is geweldig. En wat is daar voor ons bij? Geloven is niets anders dan vertrouwen.⟨/p>
⟨p>Er staat trouwens nog bij in Jesaja 28 vers 16 – lees even met me mee, want ik heb hem hier niet meer bij staan: "Wie op Hem gelooft, zal niet beschaamd uitkomen." Zo staat het in de Septuagint. Als u nu kijkt in Jesaja 28 in de Hebreeuwse Bijbel, staat er: "Zie, Ik leg in Sion een steen ten grondslag, een beproefde steen." Ja, een geteste steen. Wil dat zeggen dat die steen ook door het vuur gegaan is? Dat was juist kort daarvoor; toen was die steen beproefd, ook in Sion trouwens. "Een beproefde steen, een kostbare hoeksteen van een vaste grondslag; hij die gelooft, haast niet."⟨/p>
⟨p>Dan hebben we die slomen weer! Ja, "haast niet", dat wil zeggen: die vlucht niet weg. We kennen allemaal ook daarvan die uitdrukking, en ik weet wel dat die dan te pas en vooral ook te onpas wordt aangehaald: "zij die geloven, haasten niet." Maar ik zeg het helemaal niet om lollig te doen; dat is wel precies wat geloven is. Je vertrouwt erop; op wat Hij gezegd heeft, wat Hij doet en wat Hij zal doen. En dan heb je een fundament onder je leven, dan heb je uitzicht en dan heb je alles. Dan heb je echt alles ontvangen. We hebben er geen idee van wat je dan allemaal bezit daarin. Daar kom je nooit beschaamd mee uit. Dus het maakt me niet uit hoe je het weergeeft of je nou zegt "haast niet", want feitelijk is het hetzelfde: als je geloof hebt, dan heb je rust, vrede, "sloom"... die shalom van Hem. En daar bouw je op.⟨/p>
⟨p>Ik vind het prachtig dat die steen daar in Sion is gelegd; het heeft dus inderdaad te maken met het feit dat Hij de Christus is geworden. Nou, over dat voortbouwen op dat fundament gaat Paulus in vers 12 verder. Maar ik stel voor dat we daar straks, na de pauze, mee verder gaan.⟨/p>
⟨p>Wij gaan weer verder met de studie en we waren gebleven bij dat fundament waarvan Paulus zei dat er geen ander kan zijn dan dat er al gelegd is, namelijk Jezus Christus. Die steen, dat fundament dat gelegd is in Sion. En dan vers 12...⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2628" title="Speel af vanaf 43:48">▶ 43:48⟨/button> ⟨span>Bouwen met Goud, Zilver en Kostbaar Gesteente⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Is er iemand die op dit fundament bouwt met goud, zilver of kostbaar gesteente? Paulus gaat nu een zestal materialen noemen: drie positieve en drie negatieve. Het gaat in dit vers en in het navolgende om de vraag waarmee de Ecclesia gebouwd wordt. Ik zeg iedere keer Ecclesia, want bij het woord ‘gemeente’ of ‘kerk’ denken we vaak meteen aan een organisatie of een genootschap. Maar een Ecclesia is een ‘uitroepsel’. Waarmee en door wie wordt die Ecclesia nu gebouwd? Dat kan door goud, zilver en kostbaar gesteente, maar ook door hout, hooi en stro. Paulus borduurt daarop voort, en het lijkt mij nuttig om daar toch eens wat nader bij stil te staan. Want als je je bezighoudt met wat dat in de Bijbel voorstelt — goud, zilver en kostbaar gesteente aan de ene kant en aan de andere kant hout, hooi of stro — dan maakt dat ook meteen in één keer zo goed duidelijk wat werkelijk opbouwend is en wat juist niet opbouwend is, of wat slechts voor de schijn bestaat. Dat laatste komt uit de mens en is in ieder geval niet ‘fireproof’. Daar gaat Paulus het in het navolgende ook over hebben, maar ik wil nu even niet vooruitlopen; ik wil gewoon even inzoomen op dat fundament, en dat is Jezus Christus.⟨/p>
⟨p>Die Ecclesia wordt vervolgens gebouwd door het woord. Ja, uiteraard. De Ecclesia is ontstaan door het woord, maar ze wordt vervolgens ook gebouwd door het woord. Maar wat voor woord? Welk woord? Woorden van mensen, of Zijn woord? Dit goud, zilver en kostbare gesteente staat inderdaad voor dat wat Hij spreekt. Ik wil daar toch even op inzoomen. Waar staat dat dan voor? En waarom is dat zo opbouwend en waarom is dat ook vuurbestendig?⟨/p>
⟨p>Goud spreekt in de Bijbel in het algemeen van de heerlijkheid van God. Het is een typisch Nederlandse eigenaardigheid dat die woorden, God en goud, ook zo erg op elkaar lijken. Daar moet je niet te veel achter zoeken, maar het is in elk geval wel een aardig geheugensteuntje. Ja, goud spreekt van God en van Zijn heerlijkheid. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat in de tabernakel, in het heiligdom dat God had laten maken — wat een uitbeelding is van wie Hij is en van Zijn gedachten en Zijn werk — alles van goud was. In dat heilige, maar ook in dat allerheiligste, daar vond je dit attribuut. Ik geef zomaar een aantal voorbeelden, want het zou met vele nog aan te vullen zijn. De tafel van de toonbroden was van gedegen goud. Trouwens, aankomende zondag spreek ik in Ebenezer over David die at van de tafel van de toonbroden. Dat is een hele mooie geschiedenis uit 1 Samuël 21. Eigenlijk mocht dat niet, want het was alleen voor de priesters, maar David eet ervan. Waar dat nu van spreekt, daar ga ik het zondag over hebben, maar daar gaan we het nu dus niet over hebben. Het gaat mij nu alleen om het punt dat die tafel van goud was.⟨/p>
⟨p>Dat geldt ook voor die gouden kandelaar, een gestileerde amandelboom van gedreven goud. Hij gaf licht en werd verzorgd door de hogepriester met olijfolie; ook weer een beeld van onvergankelijk leven dat licht geeft. En de ark van het verbond was weliswaar een houten kist — het woord kist wordt elders gebruikt voor een doodskist, en dan is het hout en vergankelijk — maar zij was overtrokken met goud. Deze kist was overtrokken met puur goud, en dan spreekt het juist weer van onvergankelijkheid. Want goud is onvergankelijk; het is een beeld van de heerlijkheid van God.⟨/p>
⟨p>Even een klein zijpaadje: als we het hebben over de heerlijkheid van God, dan hebben we het over dat God werkelijk Gód is. En ‘God’ betekent: Degene die alles plaatst en beschikt. We hadden het er in de pauze even over: het in de schijnwerpers plaatsen dat Hij God is en dat er nooit iets misgaat. Dat is goud. Dat is namelijk Zijn heerlijkheid als God. Het heeft ook te maken met onvergankelijkheid. Dat is heel simpel: goud is een edelmetaal, wat betekent dat het een eeuwig metaal is. Het laat zich niet verbinden met zuurstof; het roest niet, zoals ijzer en alle andere metalen. Het roest niet en is dus onvergankelijk. Daar spreekt het ook van: het onvergankelijk leven. Een houten kist overtrokken met goud, die dus onvergankelijkheid ontvangt, spreekt van nieuw leven. Het is in wezen ook weer een beeld van een nieuwe schepping, maar dan overtrokken met Gods heerlijkheid. Het heeft te maken met schittering en met licht. Het heeft trouwens ook nog allerlei connecties met de zon, maar dat wil ik nu even laten voor wat het is.⟨/p>
⟨p>Goud spreekt ook van eenheid. Wist u trouwens — dat heb ik vandaag nog even gelezen — dat goud heel frappant is? Er is geen metaal dat zoveel cohesie kent als goud. Dat wil zeggen dat het zo innerlijk samengesteld is, dat je één gram goud, als je het vloeibaar maakt, kunt uittrekken tot een draad van 35 kilometer. Zo’n enorme eenheid vormt goud in zichzelf. Ik zeg het in de oren van een chemicus waarschijnlijk niet helemaal correct, maar het gaat om die innerlijke eenheid. Goud spreekt van eenheid, van de ene God, maar ook van de eenheid die Hij tot stand brengt in de nieuwe schepping. Dat sluit natuurlijk perfect aan.⟨/p>
⟨p>Goud heeft dus alles met Zijn heerlijkheid te maken. Als we elkaar daarop wijzen — en dan heb ik het niet alleen over de prediking vanaf het podium of bij een Bijbelstudie als deze, wat betrekkelijk eenrichtingsverkeer is, maar gewoon in het algemeen — waardoor wordt de Ecclesia dan gebouwd? Dat is niet alleen door één leraar die de anderen toespreekt, hoewel dat er ook bij hoort. De Ecclesia is daar waar gelovigen samen zijn. Welk woord spreken ze dan? Wat bouwt er dan op? Welk woord wisselen we met elkaar? Is dat hout, hooi of stro, of is dat goud? Ik bedoel dat heel concreet: wijzen we elkaar op Hem, op Zijn heerlijkheid, en beleven we daarmee ook de eenheid? Is dat schittering? Wat mij betreft is dit echt een schitterende boodschap. Spreken over Zijn heerlijkheid en de onvergankelijkheid, dat is met recht schitterend, stralend en geweldig. Goud bouwt op, ook onderling. Dat is bouwen met goud.⟨/p>
⟨p>Paulus noemt vervolgens zilver. Zilver heeft in de Bijbel te maken met de prijs. In de Bijbel is een zilverstuk iets waarmee gekocht wordt. Bij ons is dat juist weer niet zo; wij spreken over geld, maar het woord ‘geld’ komt weer van het woord ‘gold’, dus de gulden. Het Gulden Vlies, dat is dus goud. Maar in de Bijbel is zilver juist een uitbeelding van de prijs. Als we het hebben over de prijs, dan is het niet zo moeilijk om de typologie daarvan te verstaan. Want de prijs die betaald is, is uiteraard dé losprijs. Denk aan de dertig zilverlingen; dat heeft alles te maken met de prijs en het offer van Christus.⟨/p>
⟨p>Wat dacht u van dit woord? Dat is de eerste associatie die ik leg als we het woord zilver of prijs uitspreken. In 1 Timotheüs 2 vers 5 zegt Paulus: "Want er is één God en ook één middelaar van God en mensen, namelijk de mens Christus Jezus." Eén zo'n vers is denk ik wel dynamiet voor alle menselijke theologie; dat menselijke is hout, hooi en stro. Eén God, één middelaar. Niet de ‘Godmens’, maar de mens Christus Jezus. Daar gaat het nu even niet om, maar ik noem het omdat Paulus daarover schrijft. Hij zegt van die mens Christus Jezus, die een middelaar is, dat Hij Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen. En daarvan wordt getuigd op de juiste tijd, zegt hij dan. Paulus voegt daaraan toe: "En ik ben daartoe gesteld als een apostel en leermeester van de natiën; ik spreek de waarheid en geen leugen."⟨/p>
⟨p>Dat is dan vers 7 en 8, geloof ik. De losprijs voor allen, dat is zilver. Over goud hoor je niet zo veel – over de heerlijkheid van God als God en die onvergankelijkheid die Hij tot stand brengt – maar waar hoor je over zilver? Nou, laat ik het zo zeggen: in het algemeen wordt er in de christenheid niet gebouwd met goud, maar er wordt ook niet gebouwd met zilver. Dat wil zeggen dat we elkaar ook wijzen op de prijs die Hij betaalde voor allen. Want Hij heeft iedereen gekocht.⟨/p>
⟨p>Hoe was het ook alweer met die man die een schat in de akker vond? Hij vond een schat en wat kocht hij? Hij kocht die hele akker. En de akker is de wereld. Hij heeft de wereld gekocht; de prijs is betaald. We hadden het zojuist over de reformatorische Zondag 1: wat is uw enige troost in leven en sterven? "Dat ik met lichaam en ziel, niet van mijzelf, maar het eigendom ben van Christus Jezus, voor mijn getrouwe Zaligmaker..." Ik geloof dat het er zo staat. Maar wat er niet bij vermeld wordt, is dat ik het eigendom van Hem ben omdat de prijs voor mij betaald is. Maar die prijs werd betaald voor iedereen. En waar het om gaat, is dat we de mensen vertellen: "Die prijs is voor jou betaald, je bent Zijn eigendom. Ga dat nou maar herkennen." Vraag niet: "Ben ik wel Zijn eigendom? Geloof ik wel genoeg om Zijn eigendom te zijn?" Je bént Zijn eigendom. Dat heeft niks met jouw zielstoestand te maken of wat jij voelt, ook niet wat je doet. Het heeft te maken met het feit dat Hij die prijs betaald heeft. En hoe jij je voelt, dat heeft daar geen sikkepit mee te maken, helemaal niets. Hij betaalde de prijs en jij bent dus van Hem.⟨/p>
⟨p>Ja, de losprijs voor allen, dat is zilver. Daar word je ook blij van. Al dat materiaal waar we het nu over hebben – die drie categorieën: goud, zilver en kostbaar gesteente – daar word je zo blij van. Dat is genade. Er valt namelijk ook niks aan te verbruiken. Het wordt niet meer als ik ervan houd en het wordt niet minder als ik er niet van houd. Het is onvergankelijk. Het is wat Hij gesproken heeft.⟨/p>
⟨p>Paulus noemt nog iets, en dat is kostbaar gesteente. Ik kan het niet helpen, maar ik moest in de voorbereiding meteen denken aan de borstplaat van de hogepriester. Dat zal wel te maken hebben met het feit dat ik er onlangs over gesproken heb, want er zijn nog meer dwarsverbindingen te leggen met het kostbaar gesteente, maar ik vind dit wel een hele mooie. In die borstplaat van de hogepriester waren twaalf edelstenen, kostbare stenen. Waarom waren het edelstenen? Omdat ze licht doorlaten; dat is wat een edelsteen maakt. Daarin stonden de namen van de stammen van Israël gegraveerd, de namen van Zijn volk. Hij draagt die stenen op Zijn borst en onder die stenen had je de urim en de tumim, waar God Zijn woord, Zijn volmaakt licht laat schijnen.⟨/p>
⟨p>Kostbaar gesteente is de veelkleurige wijsheid van God, dat is een uitdrukking uit Efeze 3. Als je denkt aan kostbaar gesteente, dan kijk je naar het hart van de hogepriester. Daar zie je volmaakt licht, daar zie je veelkleurigheid, daar zie je Zijn wijsheid. Wel, Paulus schrijft dat we daarmee zouden bouwen. Maar er is een alternatief. Als je het eenmaal hierover gehad hebt, dan denk je: waarom zouden we het hier nog over hebben? Ja, dat is waar, maar als dit beschikbaar is, waarom bouwen we dan met dat andere? Het is onvoorstelbaar. Daarom zegt Paulus: "Zie toe hoe je die Ecclesia bouwt."⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3538" title="Speel af vanaf 58:58">▶ 58:58⟨/button> ⟨span>Bouwen met Hout, Hooi en Stro: Vruchteloze Redeneringen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat fundament ligt er, maar waarmee wordt vervolgens die ekklesia verder opgebouwd? Is dat met goud, zilver en edelgesteente, of is dat met hout, hooi of stro? Laten we kijken naar hout. In de grondtekst staat daar een meervoudsvorm, wat eigenlijk 'houten' of 'houten delen' betekent. Bij houten delen denk je al gauw aan een constructie, aan planken en balken die bij elkaar gevoegd worden.⟨/p>
⟨p>Het is opmerkelijk, want juist in dit verband — dit is 1 Korinthe 3 vers 20 — heeft Paulus het over de redeneringen van wijzen, tussen aanhalingstekens. Hij zegt erbij: God weet dat de redeneringen van de wijzen ijdelheid zijn. IJdel, leeg, of zoals de NBG-vertaling zegt: vruchteloos. Het is allemaal hetzelfde. Die redeneringen van de wijzen zijn filosofieën, hele denkconstructies die misschien imposant zijn. Je kunt er geweldige bouwwerken mee maken, maar laat ik u dit vertellen: op het moment dat het vuur, dat wil zeggen God, het gaat testen, blijft hier niets van over. Goud, zilver en edelgesteente blijven staan, en dat is de vergelijking die Paulus hier maakt.⟨/p>
⟨p>Het gaat er juist om dat wanneer Gods test eroverheen gaat, de waarde van het materiaal zal blijken. Daarbij gaat het niet om de hoeveelheid, want je kunt met hout geweldig veel imposante dingen maken. Het gaat niet om kwantiteit, maar om kwaliteit. Waarmee bouw je? Met houten delen? Dit zijn allemaal redeneringen, heel ingenieus en knap in elkaar gezet, maar als het allemaal uit de mens zelf voortkomt, zijn het menselijke constructies, begrippen, dogmatieken of theologieën. Je kunt er hele bibliotheken mee vullen, die trouwens ook heel erg brandbaar zijn. Maar dan is het gewoon hout. Als het uit de mens zelf komt, is het hout; het komt uit de aarde voort.⟨/p>
⟨p>En hooi en stro, wat dacht u daarvan? Dat ligt een beetje in dezelfde categorie en is ook zeer licht ontbrandbaar. Ik ben daar nog eens een keer op ingedoken bij een eerdere gelegenheid en wat blijkt: hooi en stro zijn in de Bijbel ingrediënten van tichelstenen. Hooi is gewoon verdroogd gras en stro zijn de stoppels die overblijven na de oogst. De begrippen worden min of meer in elkaars verlengde gebruikt; hooibalen, strobalen, het is allemaal niet zo gek veel verschillend. Het is trouwens wel opmerkelijk dat we in het Nederlands spreken over 'balen' — dat is ook een werkwoord — en dat is op zichzelf al zo'n frustrerend begrip. Hooi en strobalen... maar even serieus: het is een ingrediënt van tichelstenen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3766" title="Speel af vanaf 01:02:46">▶ 01:02:46⟨/button> ⟨span>Tichelstenen: Eigen Baksels in Plaats van Gods Werk⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Nou ga ik u even meenemen, want wat is een tichelsteen? Tichel is een oud Nederlands woord voor tegel, gewoon een baksteen zeg maar. Ik ga ook nog wel even naar de eerste keer dat dat vermeld wordt, maar je leest in Exodus 5 iets dat heel frappant is over stro. Dat gaat over de geschiedenis dat Israël, het volk van Israël, in Egypte is. Dan gaat de farao op een gegeven ogenblik de last nog verzwaren, zodat Israël nog meer ging balen. Want daar staat in vers 7 van Exodus 5 — dat zegt de farao tegen de opzichters van de Egyptenaren: "Gij moogt het volk geen stro meer geven om tichelstenen te maken, zoals gisteren en eergisteren; zij moeten nu zelf stro gaan verzamelen."⟨/p>
⟨p>Zij waren dus altijd maar bezig met die tichelstenen, met die bakstenen. Een ingrediënt daarvan was stro. Waarvoor die bakstenen dan ook verder gebruikt werden, misschien wel om piramides te bouwen, dat maakt nu even niet uit, maar voor die tichelstenen moest stro verzameld worden. Stro als ingrediënt van tichelstenen... ik zei al, het is erg brandbaar. Maar in dit geval werpt het nog een keertje licht op iets bijzonders. Want tichelsteen, daar heeft de Bijbel het helemaal niet zo op. En waarom? De eerste keer dat je die namelijk vindt is in Genesis 11. Dan gaat het over de mensen die daar samendrommen in de vlakte van Sinear, in Babel. Afgelopen zondag heb ik daar nog een Bijbelstudie over gehouden, over Sinear, die vlakte in de Eufraatdelta. Daar gingen ze toen een stad bouwen en die stad kreeg de naam Babel. Wat zeiden ze tegen elkaar? "Welaan, laten wij tichelen maken en die goed bakken." En de tichel diende hen tot steen en het asfalt diende hen tot leem. Dat is de eerste keer dat er gesproken wordt over tichel.⟨/p>
⟨p>Tot dusver maakte men bouwwerken met natuursteen. Maar nu gingen ze zelf stenen bakken. Niet stenen die voorradig waren uit Gods schepping, stenen die God als het ware zelf had geleverd; nee, ze gingen nu zelf stenen bakken, met stro en hooi natuurlijk erbij. Heel eigenaardig, en daar werd Babel mee gebouwd en die toren. Babel is gebouwd van bakstenen, niet van stenen die God had gegeven in Zijn schepping. Dat wordt hier ook zo erbij vermeld: de tichel diende hun tot steen. Ze hadden altijd gewoon steen, natuursteen, en nu maakten ze zelf stenen. Dus in plaats van stenen die God maakt, ging men zelf stenen bakken. Het gaat dus eigenlijk over eigen baksels, weer over eigen werk.⟨/p>
⟨p>Dan begrijp je ook meteen de link met hooi en stro, want het is allemaal brandbaar. Het is gewoon dat wat de mens produceert: eigen werken. Frustratie, vraag het de Israëlieten maar. Je leest trouwens ook in Jesaja — ik meen 65 — dat er staat dat dit volk Mij onteert doordat ze offers brengen op de tichels. Ik ben even het vers kwijt waar dat precies staat, maar als u uw best doet, dan kunt u het zo in de concordantie terugvinden. In de afgodendienst speelde tichel blijkbaar een rol en men maakte dus een altaar van tichel. En God wilde dat niet hebben, dat men offers zou brengen op tichel. Want dat is namelijk iets van de mens zelf, wat ze zelf gebakken hebben. En daar heeft God het niet over.⟨/p>
⟨p>Het past allemaal in de lijn: het gaat niet om eigen werk, het gaat om Zijn werk en om bij Hem te komen. Dan ga ik nog eventjes een gedachtesprongetje maken, maar het heeft ook met de tichel te maken. Om bij Hem te komen moet je de tichel eerst wegschuiven. Ik denk nu aan die geschiedenis van de verlamde die bij Jezus wilde komen. Maar ze konden niet vanwege die mensenmassa, van al die schriftgeleerden enzovoort, die om Jezus heen stonden. Vanwege de mensenmassa konden ze niet bij Hem komen. Toen gingen ze het dak op en het dak moest eraf. En dan lees je: de tichels hebben ze toen verwijderd en toen ontstond er een gat en konden ze zo bij Jezus komen. Dus de tichel moest weg en zo konden ze bij Hem komen. Weg met de eigen werken, en zo komen wij tot Hem. En wat zei Hij? "Sta op." Nieuw leven, opstanding.⟨/p>
⟨p>Nou ja, tichel mensen, het ligt allemaal in dezelfde lijn als hooi en stro. Dat is een ingrediënt en het heeft te maken met eigen baksels, eigen werken. Zodat je ziet dat die drie alles met elkaar te maken hebben: dat wat de mens produceert aan denken, aan stelsels, aan constructies — ik bedoel ook in abstracte zin, theologieën — maar ook hooi en stro, eigen werken. Alles wat de mens zelf produceert. En het staat haaks op wat God maakt en doet: goud, Zijn heerlijkheid, de prijs die Hij betaalde, het hart van de hogepriester, het kostbare gesteente, Zijn veelkleurige wijsheid. Ja, nou, wat bouwt nou op? Dit of dat? Waar bouwen we mee? En dan lees je: "Ieders werk...", want ik moet het even afmaken, tenminste in ieder geval deze gedachte.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4165" title="Speel af vanaf 01:09:25">▶ 01:09:25⟨/button> ⟨span>De Vuurproef: Ieders Werk Zal aan het Licht Komen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Want Paulus gebruikt deze beeldspraak juist vanwege die vuurbestendigheid. Dan blijkt uit vers 13 – ik heb het al een paar keer aangegeven, maar vers 13 zegt het expliciet – dat ieders werk aan het licht zal komen. Datgene waarmee we gebouwd hebben in dit leven: aan elkaar, aan onszelf, gewoon datgene waarmee de Ecclesia gebouwd wordt in de ruimste zin van het woord. Welk woord spreken wij? Welk woord horen wij? Waar lenen we ons oor voor? Want uiteindelijk is dat het allerbelangrijkste. Het gaat niet in de eerste plaats om wat men vaak denkt bij de gedachte aan hout, hooi en stro, alsof het erom gaat wat je met je handen en je voeten doet. Dat is niet het wezenlijke. Het wezenlijke is: wat hoor je? Waar kijk je naar? Bewaar je hart boven alles wat te bewaren is. Wat komt daarin? Dit is de ingangspoort: welk woord hoor je?⟨/p>
⟨p>Ieders werk zal aan het licht komen, want de dag zal het doen blijken. Er komt een dag dat aan het licht zal komen wat de waarde van Zijn woord in jouw leven is geweest, of dat je eigen werk – hout, hooi en stro – zo belangrijk was. Dan zal ook blijken wat er van overblijft. Want er staat bij dat de dag het zal doen blijken, omdat Hij met vuur verschijnt. Uiteraard is dat hout, hooi en stro niet letterlijk, evenals het goud, zilver en edelgesteente. Het slaat op geestelijke zaken; het is een type. Die dag zal komen en dan zal inderdaad het vuur het aan het licht brengen. Zijn ogen zullen het dan openbaar maken bij de Bema, want daar hebben we het straks over. De dag zal alles aan het licht brengen en dan wordt duidelijk wat ons leven waard is geweest. Alles van onszelf gaat zo in de fik, daar blijft niks van over. Maar dat wat van Hem is, wat Hij heeft kunnen doen door ons, dat zal blijken.⟨/p>
⟨p>En hoe danig ieders werk is – ja, "what kind", hoedanig. Het gaat dus niet om de hoeveelheid, want je kunt gigantisch veel gemaakt hebben met hout, hooi en stro; dat geeft heel veel volume, hoor! Het gaat niet om kwantiteit. Een Bijbelleraar schreef ooit iets wat ik heel mooi vond. Hij schreef het in het Engels – ik vertaal het nu even: "Je kunt beter weinig hebben na het vuur, dan heel veel voor het vuur." Ja, dat is de spijker op de kop. Het is helemaal geen kwestie van volume en indruk gemaakt hebben; het gaat om wat Zijn werken zijn. Wat is de waarde van Zijn woord? Hoedanig ieders werk is, dat zal het vuur uitmaken.⟨/p>
⟨p>Ik heb hier ooit een doventolk over gehoord, over deze zin en over hoe onmogelijk het is om dit woord als doventolk door te geven. Want "hoedanig ieders werk is, dat zal het vuur uitmaken"... als je dat letterlijk neemt, zou je kunnen denken dat het vuur "uitgemaakt" moet worden, in de zin van blussen. Maar het gaat hier natuurlijk niet over het blussen van het vuur. Het gaat erom dat het vuur het zal doen blijken. Het vuur is de test. Dat staat er ook: het vuur zal het testen. Uitmaken in die zin dus, niet het vuur blussen. Let op dat nader: hoedanig ieders werk is, dat zal het vuur uitmaken. Dan zal blijken of het goud, zilver of edelgesteente is, of hout, hooi en stro.⟨/p>
⟨p>En dan staat er nog bij: "Indien het werk dat hij erop gebouwd heeft standhoudt..." Dat wil zeggen: goud, zilver en edelgesteente houden stand, dat is vuurbestendig. En dat is ook de beloning. We hadden het er net al even over: dan zal hij loon ontvangen. Waarin bestaat dat loon? Dat wat Hij in jou en door jouw leven heeft kunnen doen met Zijn woord, en wat Hij bij machte is te doen, dat zal blijken stand te houden. Er is geen grotere beloning dan juist datgene wat Hij in jouw leven heeft kunnen doen.⟨/p>
⟨p>Dus het is niet wat het lied zegt – je kunt het verdedigen, maar het is een fout accent en misschien sneuvelt er een kostbaar lied: "Al wat gedaan werd uit liefde voor Jezus, dat houdt zijn waarde en zal blijven bestaan." Het is te verdedigen, maar ik zou veel liever zeggen – en dat is het accent dat Paulus legt: het is niet al wat gedaan werd ⟨em>uit⟨/em> liefde voor Jezus, alsof het om onze liefde voor Hem gaat. Nee, het gaat om Zijn liefde ⟨em>door⟨/em> ons. Paulus schrijft in 2 Korinthe 5 niet dat de liefde ⟨em>voor⟨/em> Christus ons dringt, maar: "de liefde van Christus dringt ons". Dat wil zeggen: Zijn liefde voor allen, want Hij gaf Zichzelf voor allen. Zijn liefde, die dringt ons.⟨/p>
⟨p>Mensen praten vaak over onze liefde. Afgelopen zondag hadden we daar tijdens de lunch nog een heel gesprek over; over liederen, allerlei opwekkingsliederen en evangelische songs. Het is allemaal "ik, ik, ik" wat de klok slaat. "Ik hou van U, ik prijs U"... nou alsjeblieft, al dat "ge-ik" is hout, hooi en stro. Daar gaat het helemaal niet om. Het gaat om Zijn liefde. Kijk, als je over Zijn liefde praat, dat kent geen grenzen, daar word je blij van. Op het moment dat ik ga praten over mijn liefde voor Hem, dan is dat zo armetierig, dat stelt niets voor. In het beste geval is dat een reflectie van Zijn liefde. Wij hebben lief omdat Hij ons eerst liefhad. Maar als ik spreek over Zijn liefde, dan maakt dat iets wakker. Praat niet over onze liefde voor Hem, want dat houdt ook geen waarde en blijft niet bestaan. Maar Zijn liefde, die blijft bestaan, en dat is het grootste loon wat je hier maar kunt bedenken. Ik stel voor dat we het daar voor nu bij houden.⟨/p>