⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Terugblik op 1 Korinthe 1⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Goed vrienden, wij gaan verder met onze Bijbelstudie, dit keer niet in Boskoop maar weer zoals vertrouwd inmiddels in Bodegraven. Nummer vier. De vorige keer hebben wij het eerste hoofdstuk kunnen completeren, dat wil zeggen: de bespreking daarvan. Dat betekent dat we vanavond verdergaan met hoofdstuk 2 vers 1.⟨/p>
⟨p>Het lijkt me een goed idee om, zoals we dat tegenwoordig eigenlijk altijd doen, eerst het gedeelte te lezen wat we de vorige keer met elkaar hebben besproken. Zo, maar even om de geheugens op te frissen. We waren begonnen bij vers 19 in hoofdstuk 1 en daar staat geschreven: "Verderven zal Ik de wijsheid der wijzen en het verstand der verstandigen zal Ik verdoen." Waar blijft de wijze? Waar de schriftgeleerde? Waar de redetwister van deze aion? Heeft God niet de wijsheid van de wereld tot dwaasheid gemaakt? Want daar de wereld in de wijsheid Gods door haar wijsheid God niet gekend heeft, heeft het Gode behaagd door de dwaasheid van de prediking te redden hen die geloven.⟨/p>
⟨p>Immers, de Joden verlangen tekenen en de Grieken zoeken wijsheid, maar wij prediken een gekruisigde Christus, voor Joden een aanstoot, voor heidenen een dwaasheid. Maar voor hen die geroepen zijn, Joden zowel als Grieken, prediken wij Christus, de kracht Gods en de wijsheid Gods. Want het dwaze van God is wijzer dan de mensen en het zwakke van God is sterker dan de mensen.⟨/p>
⟨p>Ziet slechts, broeders, wat gij waart toen gij geroepen werdt: niet vele wijzen naar het vlees, niet vele invloedrijken, niet vele aanzienlijken. Integendeel, wat voor de wereld dwaas is, heeft God uitverkoren om de wijzen te beschamen, en wat voor de wereld zwak is, heeft God uitverkoren om wat sterk is te beschamen; en wat voor de wereld onaanzienlijk en veracht is, heeft God uitverkoren, dat wat niets is, om aan hetgeen wel iets is zijn kracht te ontnemen, opdat geen vlees zou roemen voor God.⟨/p>
⟨p>Maar uit Hem is het dat gij in Christus Jezus zijt, die ons van God is geworden: wijsheid, rechtvaardigheid, heiliging en verlossing, opdat het zij gelijk geschreven staat: "Wie roemt, roeme in de Here." En dat was een schitterende afsluiting van een prachtig hoofdstuk.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="180" title="Speel af vanaf 03:00">▶ 03:00⟨/button> ⟨span>De Wijsheid Gods en de Boodschap van het Kruis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het is een heel passende afsluiting van wat Paulus allemaal betoogd heeft over Gods wijsheid en over het woord van het kruis, zoals dat in vers 18 staat. Het woord van het kruis is de boodschap van Hem voor wie de wereld slechts een kruis over heeft. In de Korinthebrief gaat het voortdurend over het onaanzienlijke, het zwakke, het dwaze en dat wat niets is en niets voorstelt. Dat heeft God juist uitverkoren. De hele essentie van die boodschap is dat God voorbijziet aan alles van de mens, hoezeer een mens daar ook tegenop mag kijken. De boodschap van het kruis is: alles is van Hem. Daarom sluit het hoofdstuk ook af met dat 31ste vers: "opdat het zij, gelijk geschreven staat: wie roemt, roeme in de Here." Elke vorm van roem op grond van iets van de mens is volstrekt uitgesloten.⟨/p>
⟨p>Dat blijkt ook wel uit vers 30, waar staat: "Maar uit Hem is het – dat wil zeggen: uit God – dat gij in Christus Jezus zijt, die ons van God geworden is: wijsheid." Eigenlijk hoort hier een dubbele punt te staan, want Hij is voor ons Godswijsheid geworden, en dat is rechtvaardiging voor het verleden, heiliging in het heden en verlossing van ons lichaam in de toekomst. Kortom: in Hem is alles gelegen. Vandaar dat alle eer aan Hem toekomt, en dat is feitelijk de boodschap van het kruis.⟨/p>
⟨p>Als ik het wat schematischer mag voorstellen, heb je de wereld aan de ene kant en de geroepenen aan de andere kant, zoals Paulus dat in het eerste hoofdstuk noemt. Wat daartussenin staat, is het kruis. U moet maar denken aan een lied dat destijds nog wel eens gedraaid werd, een lied van Gep en Armien herinner ik mij: "Tussen mij en deze wereld staat het kruis van Golgotha." Aan de ene kant heb je de wereld met al haar wijsheid, kracht en aanzien. Aan de andere kant heb je de geroepenen, wat Paulus omschrijft als dwaas, zwak en onaanzienlijk. Hij zegt: over het algemeen zijn het niet vele invloedrijken of sterken. Dat stelt allemaal niet zoveel voor, maar daar is Gods oog juist op gericht om de wereld te beschamen. Het gaat namelijk helemaal niet om de wijsheid, de kracht en het aanzien waar de wereld zo hoog over opgeeft. Dat stelt niets voor vergeleken met wat er tussenin staat. Want uiteindelijk was het zo dat de wereld voor wat God gegeven had, namelijk Zijn Zoon, slechts een kruis over had.⟨/p>
⟨p>Al het heil dat er is, wordt begrepen in de term 'de wijsheid Gods'. Dat ligt allemaal voorbij het kruis. Dus als je wilt delen in dat heil dat God aanbiedt, dan moet je in elk geval het kruis passeren. Daarom staat er ook dat dit kruis voor de Joden een struikelblok of een aanstoot is en voor de heidenen een dwaasheid. Zij zeggen: "Het is inderdaad onzin, nonsens." Maar daarentegen is voor hen die geroepen zijn dat kruis de kracht Gods en de wijsheid Gods. Maar dat ligt dus achter het kruis, want die kracht Gods heeft te maken met de opstanding.⟨/p>
⟨p>Vandaar ook het embleem van de weggerolde steen. Paulus schreef in het laatste hoofdstuk van de tweede Korinthebrief – we zijn nu echt een heel eind verder, maar mag ik daar nog even aan herinneren – daar zegt hij: "Hij werd gekruisigd uit zwakheid, maar Hij leeft uit de kracht Gods." Dezelfde term wordt daar gebruikt. Die kracht Gods verwijst naar de opstanding. We hebben er de vorige keer ook op gewezen dat de boodschap van de gekruisigde Christus niet de boodschap van een crucifix is, zoals dat in de Rooms-Katholieke Kerk wordt uitgebeeld met een Jezus die aan het kruis hangt. Dat is niet de boodschap van het kruis. De boodschap van de gekruisigde Christus verwijst naar de Opgestane. De term 'Christus' staat sowieso voor Hem die verrees uit het graf; Hij werd gezalfd met geest en leven. Hij ontving het leven en stond daardoor op uit de doden. Dat is de Christus. De gekruisigde Christus wil zeggen: eerst was daar het kruis, daarna de opstanding, de Christus. We komen er straks nog wel over te spreken, maar ik herinner u er nu alvast aan. Dat is allemaal het geheimenis: de kracht Gods en de wijsheid, want dat ligt voorbij het kruis. Goed, dan gaan we nu verder met de bespreking.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="543" title="Speel af vanaf 09:03">▶ 09:03⟨/button> ⟨span>Korinthe 2 Vers 1: Paulus' Aankomst in Korinthe⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Met hoofdstuk 2 vers 1. En als ik het zo zeg, dan moet ik er wel even op wijzen dat die hele hoofdstukindeling iets is wat we er later bij hebben gedaan; die is alleen maar handig voor de indeling. Maar dat moet verder geen invloed hebben op het verstaan van het gedeelte zelf. Want strikt genomen begint Paulus hier inderdaad met weer een nieuwe passage, maar het is niet zo dat dit nu weer helemaal losstaat van het verhaal; integendeel, het haakt daar direct op aan.⟨/p>
⟨p>Alleen al uit het woordje "ook" volgt al dat hij voortbouwt op wat hij daarvoor had geschreven: "Ook ben ik, toen ik tot u kwam, broeders, niet met schittering van woorden of wijsheid u het getuigenis van God komen brengen." Maar even dat "toen ik tot u kwam", dat is heel boeiend. Waarom? Omdat we dat ook beschreven vinden in het boek Handelingen. We weten hoe die Ecclesia in Korinte — een maand geleden hebben we daar nog wat meer bij stilgestaan, over het huis van Gaius, weet je nog? — daar ontstaan was. Maar in Korinte vinden we ook beschreven dát die Ecclesia ontstaan is, hoe dat gegaan is, maar ook wanneer.⟨/p>
⟨p>Hier wordt daar ook naar verwezen: "toen ik tot u kwam". En dan gaan we maar even naar Handelingen 18 vers 1, en dat is heel veelzeggend. Er staat dus in vers 1 van Handelingen 18: "Daarna verliet hij Paulus Athene en kwam te Korinte." Dus hij arriveert. Dat lijkt me nogal simpel: hij arriveert in Korinte. Dat lag trouwens niet zo heel erg ver van Athene, maar dat was dus nadat hij Athene had verlaten.⟨/p>
⟨p>Athene staat tot op de dag van vandaag symbool voor wijsheid. Die stad staat voor de Griekse wijsheid die daar wordt uitgebeeld. Ik herinner me zelfs een uitspraak van een kerkvader die zei: "Wat heeft Jeruzalem met Athene te maken?" Dat wil zeggen: wat heeft de Bijbel te maken met de wijsheid van de Grieken? Athene, daar staat Athene voor. En in dit geval is dat trouwens helemaal veelzeggend, want wat lezen we in het gedeelte wat hier direct aan voorafgegaan is, Handelingen 17 dus?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="701" title="Speel af vanaf 11:41">▶ 11:41⟨/button> ⟨span>Het Contrast met de Wereldse Wijsheid van Athene⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>In Athene, op de Areopagus, houdt Paulus een toespraak. Laten we dat gedeelte er eens bij pakken. We gaan de toespraak nu niet helemaal lezen, maar ik wil wel iets vertellen over de aanleiding. Er staat in Handelingen 17 vers 18 dat enige van de Epikureïsche en Stoïcijnse wijsgeren, de filosofen, met Paulus twistten. Sommigen zeiden: "Wat zou die betweter willen beweren?" Letterlijk staat er trouwens "graantjespikker". De NBG vertaalt het met betweter, en in de King James Version staat "the idle babbler", de ijdele babbelaar. Andere zeiden echter: "Hij schijnt een verkondiger te zijn van vreemde goden", want hij bracht het evangelie van Jezus en van de opstanding.⟨/p>
⟨p>Dat is trouwens eigenaardig: "van vreemde goden", want hij bracht het evangelie van Jezus en van de opstanding. In het Grieks staat hier "anastasis", wat opstanding betekent. "Ana" betekent naar boven en "stasis" betekent staan. Maar Anastasis is ook een naam; wij kennen het als Anastasia. De naam van de boot, en ik heb een cursist die ook zo heet. Men dacht in Athene waarschijnlijk dat het om een persoon ging, omdat ze Paulus dagelijks op het marktplein met mensen hoorden spreken. Ze hadden bepaalde begrippen en woorden opgevangen: ze hoorden hem spreken over het "evangelie" (het goede bericht), ze hoorden de naam "Jezus" en ze hoorden hem spreken over "Anastasis". Zij dachten dat dit namen van godheden waren. Vandaar dat ze zeiden dat hij een verkondiger van vreemde goden scheen te zijn, namelijk van Jezus en van Anastasis. Dat klopt feitelijk wel, want zij spraken over Jezus en de opstanding, maar natuurlijk niet als vreemde goden; dat is juist de uitbeelding van de ene God.⟨/p>
⟨p>Afijn, dat is dus wat Paulus daar op de Areopagus in Athene had verteld, in een omgeving die bol stond van menselijke wijsheid en daar ook symbool voor staat. Hij werd daar geconfronteerd met de grote filosofische scholen van die dagen: de Epikureïsche school en de Stoïcijnse school. Dat waren grote wijsgerige stromingen, die dat overigens tot op de dag van vandaag zijn. En wat deed Paulus? Hij toonde niet hun dwaasheid aan, maar hij bracht een evangelie van Jezus en van de opstanding.⟨/p>
⟨p>Het is zo eigenaardig wat je dan leest. Hij mag op een gegeven moment het woord voeren en houdt een rede. Ze horen hem aan, totdat hij spreekt over de opstanding. Lees het maar na in Handelingen 17. Hij houdt een heel betoog over de ene God, de Schepper van hemel en aarde, die het niet nodig heeft om door mensenhanden gediend te worden. En dan gaat hij spreken over iemand die God heeft aangewezen door Hem uit de doden op te wekken. Dat is het laatste wat hij daar mag zeggen, want dan wordt hij in de rede gevallen en zeggen ze: "Nou, we horen u nog wel een keertje." Zo van: je bent gek, dit is onzin, dit is dwaasheid.⟨/p>
⟨p>Er waren trouwens een paar mensen die wel gehoor gaven; hun namen worden in het laatste vers van Handelingen 17 nog genoemd. Ik was even de namen kwijt, maar het zijn Dionysius en Damaris. Dionysius, dat was hem. Dat is overigens interessant, want Dionysius is de Griekse variant van Bacchus, de god van de drank. Maar goed, dat zijn dus enkele namen die genoemd worden. Dat was in essentie zijn verblijf in Athene. Overal laat Paulus een spoor van Ecclesia's achter, maar in Athene had hij nauwelijks gehoor. Hij verliet Athene en kwam zo te Korinthe.⟨/p>
⟨p>Hij had de wijsheid van de wereld verlaten, of in ieder geval datgene wat symbool staat voor de wijze van de wereld, en kwam zo in Korinthe aan. Als je de Korinthebrief tegen die achtergrond leest, begrijp je zijn verhaal over die wijsheid ook beter. In 1 Korinthe 1 en in het hoofdstuk dat we vanavond lezen, blikt Paulus eigenlijk terug op zijn komst in Korinthe: hoe die Ecclesia is ontstaan en welke boodschap hij daar gebracht heeft. De hele setting is zo typerend. Hij had Athene verlaten en kwam in Korinthe. En wat ging hij daar doen? We gaan weer terug naar de tekst, want je zou in de verleiding komen om nu veel meer over dat gedeelte in Handelingen 17 te vertellen, maar dit is genoeg. Hij verliet Athene en kwam zo te Korinthe.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1081" title="Speel af vanaf 18:01">▶ 18:01⟨/button> ⟨span>Prediking Zonder Schittering van Menselijke Woorden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Toen ik tot u kwam, broeders, was dat niet met schittering van woorden of van wijsheid. Dat is trouwens opmerkelijk. Ik heb deze namen er nu even bij vermeld, zomaar betrekkelijk willekeurige voorbeelden, want er zijn er meer. God zoekt geen sprekers uit onder de mensen; het zijn wel bekende namen, maar van Paulus lezen we het ook. Ik geloof dat we hem straks nog even ter sprake zullen brengen, maar Paulus komt niet met schittering van woorden. Hij was ook helemaal niet zo'n spreker.⟨/p>
⟨p>Je leest van Mozes exact hetzelfde verhaal. Hij was weliswaar in een goede leerschool geweest, maar hij is daar in de woestijn feitelijk door God Zelf opgeleid. Nadat hij uit Egypte was gegaan – waar hij onderwezen was in de wijsheid van de Egyptenaren – heeft hij veertig jaar de tijd gehad om al die onzin weer te moeten verlaten en daar afscheid van te nemen, om geleerd te worden in de school van God. In de woestijn was dat. En dan mag hij gaan spreken. Wanneer hij geroepen wordt bij de brandende braamstruik, zegt Mozes nog: "Ik ben helemaal geen man van het woord." Maar dan zegt God: "Wie is het nu die een mond geeft aan mensen?"⟨/p>
⟨p>Het is hetzelfde verhaal, één laken en een pak met Jeremia. Ook als hij geroepen wordt, zegt hij: "Ja, maar ik ben helemaal geen spreker; ik ben bovendien veel te jong." En dan is het antwoord van God weer: "Ik geef jou een mond om te spreken." En bovendien: "Ik geef jou een woord om te spreken." Dat is nog veel belangrijker.⟨/p>
⟨p>Het is heel typerend als Paulus in dit hoofdstuk van de eerste Korinthebrief terugblikt op zijn komst in Korinthe. Hij heeft dat niet gedaan door te imponeren met schittering van woorden. Integendeel, hij heeft het niet aantrekkelijk willen maken. Hij heeft ook geen soort competitie willen houden met de wijsheid van Athene. Integendeel, hij heeft op voorhand iets gedaan wat dwaas was, namelijk iemand prediken voor wie de wereld slechts een kruis over had. Maar dat was niet alleen maar Zijn einde. Het laatste wat de wereld gezien heeft van Jezus is het kruis. Bovendien is dat kruis een uitbeelding van – zoals we in het lied ook zingen – het symbool van vervloeking en schuld. Het is ook een symbool van minachting, van de grootste verachting die er bestaat; de meest afschuwelijke executiemethode. Dat is wat een kruis is. Paulus heeft het Evangelie niet aantrekkelijk willen maken met wijsheid van woorden. Nee, gewoon zoals het is: iemand die gestorven is aan een kruis.⟨/p>
⟨p>"Niet met schittering van woorden of wijsheid u het getuigenis van God komen brengen." Dat is een beetje een lastige kwestie, want het hangt ervan af welke vertaling je leest. Sommige vertalingen hebben hier "de verborgenheid van God". Als ik me niet vergis, heeft de NBV dat ook. Dat heeft trouwens niets met een vertaling te maken, maar met handschriften. Wat staat er in het origineel? Sommige handschriften zeggen dat hier martyrion staat. Martyrion betekent getuigenis. Andere vertalingen, gebaseerd op het nieuwste handschriftonderzoek, zeggen mysterion. Dat herken je in het woord mysterieën, verborgenheid.⟨/p>
⟨p>Om even een korte toelichting te geven: mysterion is mysterie, verborgenheid, geheimenis. Het woord martyrion is getuigenis. Daar komt ons woord martelaar nog vandaan. Een martelaar is eigenlijk iemand die een getuigenis geeft. Het is opmerkelijk hoe een woord zich kan ontwikkelen. Het feit dat iemand die een getuigenis spreekt bij ons iemand is die het leven erbij moet laten, is typerend. Als je van de waarheid getuigt, dan is het einde de dood; dat wordt niet geaccepteerd in de wereld. Een martelaar is eigenlijk een getuige, maar in ons spraakgebruik is het iemand die ter dood gebracht wordt. Daar zie je precies wat er gebeurt met iemand die de waarheid vertelt en een getuige is.⟨/p>
⟨p>Ik wil dat nu verder niet al te diep gaan bespreken, en ik denk ook niet dat het echt heel beslissend is, maar ik denk dat er hele goede redenen zijn om aan te nemen – zoals de Concordant Version dat ook heeft – dat hier inderdaad getuigenis moet staan. Waarom? Om een puur inhoudelijke reden die iedereen kan begrijpen. Wat Paulus namelijk hier vertelt, is dat hij in Korinthe niet meteen het geheimenis ging vertellen. Paulus had heel veel aan geheimenissen te vertellen, maar dat kwam pas later. Dat is voor degenen die daarvoor rijp zijn. Lees het maar na in vers 6: "Toch spreken wij wijsheid bij hen die daarvoor rijp zijn." Bij hen die daar volwassen voor zijn. Ik meen dat het in vers 6 van het tweede hoofdstuk staat – nog even voor de precisie na... Ja: "Toch spreken wij wijsheid bij hen die daarvoor rijp zijn. Een wijsheid echter niet van deze eeuw." Dat is wijsheid waar Paulus graag over zou willen spreken, maar daar waren de meesten in Korinthe nog helemaal niet aan toe. Wat hij in Korinthe verteld had...⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1484" title="Speel af vanaf 24:44">▶ 24:44⟨/button> ⟨span>Eerst het Getuigenis van Christus, Daarna de Verborgenheden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat was niet over het mysterie, over de verborgenheden waar hij zo graag over wilde spreken. Wat hij bracht in eerste instantie is de boodschap van het getuigenis van Christus. Dat wil zeggen: Hij die stierf en opstond uit de doden. That's it. Nou ja, en voor degenen die geroepen zijn — die daar dus oor voor hadden — die ontvingen dat in het hart. Die omarmden dat en aan hen die daartoe rijp zijn, konden vervolgens ingewijd worden in de geheimenissen van God. Maar in eerste instantie is daar alleen de boodschap van Hem die leed, stierf en opstond uit de doden: de Christus. Hij die Zijn leven gaf voor alle mensen en die opstond uit de doden als Overwinnaar over de dood. Dat is het evangelie, heel simpel. Later gaan we over de geheimenissen praten.⟨/p>
⟨p>Niet met schittering van woorden of van wijsheid. Want, zegt hij: "ik had niet besloten iets te weten onder u dan Jezus Christus en die gekruisigd." Want ik besloot — ik heb zelfs de neiging om te denken aan het moment dat hij Athene had verlaten en in Korinthe kwam — toen had hij besloten om niets te vertellen dan alleen Jezus Christus en Degene die gekruisigd is. Dat wil zeggen: het niet aantrekkelijk maken, niet iemand presenteren die populair is in deze wereld. Nee, in de wereld had Hij slechts een kruis gekregen. Dat was het laatste wat de wereld van Hem gezien heeft; ook het enige wat de wereld voor Hem over had. Zo iemand. Dus Paulus deed helemaal geen moeite om mee te doen in de race om daar gezien te worden, om populair te zijn of om mensen mee te slepen. Hij vertelde eenvoudig: dit getuigenis is een woord, een verachtelijk woord.⟨/p>
⟨p>Hij deed dus ook niet mee, hoewel Paulus een zeer geleerd man was. Hij deed niet mee om geleerd over te komen, met titels indruk te maken of meeslepende technieken te gebruiken — dat zal hij trouwens ook nog zeggen — maar het enige wat hij vertelde is Jezus Christus, en dat wil zeggen: de Gekruisigde. En ik herhaal wat ik de vorige keren gezegd heb en ook net in de samenvatting aangaf: dit betekent niet dat Paulus alleen maar die crucifix, een Jezus aan het kruis, verkondigde. Het wordt vaak zo uitgelegd dat Paulus in Korinthe had besloten niets anders te vertellen dan Jezus die aan het kruis ging. Nou sorry, maar dan heb je niet het evangelie verteld. Nee, het evangelie is juist de boodschap dat Hij, die aan het kruis stierf, opstond uit de doden. Maar om deze boodschap te kennen en te geloven, moet je eerst hierheen; dat veronderstelt dit. Dat is het punt.⟨/p>
⟨p>Dus waarom Paulus dit hier zegt? Ik heb helemaal geen moeite gedaan om indruk te maken, populair te zijn of wijs te zijn in de ogen van jullie Korinthiërs of Grieken. Nee, ik breng een dwaarse boodschap. Zeg maar dat hij gek is, prima, want dat is wat God heeft uitgekoren. Dat is eigenlijk wat hij vertelt. Dat had hij besloten en niets anders dan dat.⟨/p>
⟨p>Ik denk dat voor ons en voor iedereen die gelooft daar zo'n enorme les in gelegen is. Probeer ook het Woord van God niet mooier te maken. Wat je dan doet, is water bij de wijn doen. Altijd. Als je denkt het van jezelf mooier te maken door allemaal toeters en bellen... Hoe vaak gebeurt het niet in talloze kerkgemeenschappen en gemeenten? Men denkt het aantrekkelijk te moeten maken met laagdrempelige diensten, maar het is onzin. Het lijkt wijs en het imponeert — we hadden het er de vorige keer nog eventjes over — door BN'ers van stal te halen, Bekende Nederlanders. Ja, want dat hoogt en dat is leuk om mensen mee te nemen. Maar het is allemaal imponeren met wereldse dingen. Breng maar gewoon een dwaarse boodschap: Iemand die stierf aan een kruis. De waarheid. Maar dat is kracht Gods. Vertel de waarheid, want voor degenen die geroepen zijn is dat de kracht Gods en de wijsheid Gods.⟨/p>
⟨p>Paulus heeft besloten dit te vertellen en niets anders. En daarna valt er nog heel veel aan wijsheid en verborgenheid te vertellen, maar eerst dit. In wezen komt het erop neer: als je niet in de ogen van de wereld een dwaas wilt zijn of kunt zijn, dan ben je eigenlijk niet geschikt voor de Ecclesia. We hadden het de vorige keer nog even — of was het die keer daarvoor? — over dat gezelschap met David toen hij daar in de woestijn ronddolde, in Adullam. Wat was dat voor een zootje ongeregeld dat daar bij hem was? Dat was het. Allemaal mensen in de moeilijkheden. Allemaal mensen — nou, precies wat Paulus in 1 Korinthe 1 ook zegt — onaanzienlijk, veracht, zwak. Mensen die met schuldeisers van doen hadden, die in moeilijkheden waren. Hoe staat het precies beschreven? Zulke mensen. Dat was het gezelschap rond David. Maar ze waren wel bestemd voor de troon, want later was het zo dat toen eenmaal David koning werd, toen kregen zij allemaal hoogposten. Maar het begint met dwaasheid. Goed, we gaan verder.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1899" title="Speel af vanaf 31:39">▶ 31:39⟨/button> ⟨span>Paulus in Zwakheid en de Kracht van een Klare Proclamatie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ook kwam ik in zwakheid en in vrezen en in veel beven tot jullie. Ik refereerde er al even aan dat Paulus helemaal niet de reputatie had een goede spreker te zijn en bovendien ook helemaal niet imponerend was in zijn presentatie. Aan dezelfde Korinthiërs, maar dan in de tweede brief, schrijft hij in hoofdstuk 10 vers 10 daarover. Hij was op de hoogte van de reputatie die hij had, in ieder geval daar in Korinthe. Men zei daar, althans zijn tegenstanders: "Zijn brieven zijn wel gewichtig en krachtig, maar zijn persoonlijke verschijning — de ⟨em>presence of the body⟨/em> — is zwak." Dus als Paulus binnenkwam, dan zei men niet: "Oh, wat een krachtige figuur." Integendeel, zijn persoonlijke verschijning was zwak. Iedereen zei dat over hem. En zijn spreken, zijn hele expressie, zijn ⟨em>logos⟨/em>, betekende niets; het was veracht. Of iedereen dat zo vond, dat weet ik niet, maar Paulus wist wat men over hem zei.⟨/p>
⟨p>Misschien hadden mensen daar moeite mee. Elke spreker vindt het leuk als iemand zegt: "Het was een goede presentatie" of "Je hebt het mooi verteld." Maar aan de andere kant zegt dat helemaal niets. Dat denk ik ook wel eens. Je kunt een cursus retorica of welsprekendheid gaan volgen. Als je een goede theologische opleiding volgt, dan zit daar — tenminste vroeger wel bij een theologische hogeschool — het vak homiletiek bij. Homiletiek betekent predikkunde; dan krijg je onderwezen hoe je moet preken. Ik houd er helemaal niet van, van preken, en mensen trouwens ook niet om ernaar te luisteren. Als ze zeggen: "Iemand gaf me vandaag een hele preek," dan is dat meestal geen leuk verhaal. Het is meestal ⟨em>pep talk⟨/em>. Dat zie je ook in gemeentes en kerken: een preek betekent in de praktijk dat je een half uur lang een hart onder de riem gestoken krijgt, maar er wordt je niets verteld. Er wordt alleen op de emoties gespeeld zodat je je fijn voelt. Het betekent niets, want het is louter gevoel.⟨/p>
⟨p>Het gaat erom dat we weten wat ons in Christus gegeven is, zoals Paulus ook in 1 Korinthiërs 2 zegt. Wat je weet en wat je te horen krijgt over wat 'is', dat verandert niet. Dat heeft niets te maken met je emotionele toestand; dat is gewoon grond waar je op kunt staan. Dat is van belang. En als je het mooi kunt vertellen, moet je dat vooral doen. De één kan goed spreken, de ander minder. Elk vogeltje zingt zoals het gebekt is. Ik probeer de dingen ook in goede orde naar voren te brengen. Soms slaag ik daarin, soms minder, maar je doet het zo welsprekend als mogelijk. Dat is logisch, maar daar gaat het niet om. Sterker nog, er zijn mensen die qua presentatietechniek er niets van bakken, maar die een enorm krachtig woord hebben. Waar zit hem dat in? Gewoon in de inhoud. Dat is het.⟨/p>
⟨p>Paulus zelf is er een voorbeeld van. Hij zegt in vers 4: "Mijn spreken en mijn prediking..." We hadden het al eerder over dat woord 'prediking'. Het Griekse woord is 'proclamatie'. Dat is een bekendmaking. Dat is dus niet hetzelfde als preken, denk erom. Niet 'de prediking van mij' in onze gebruikelijke betekenis, maar het is in ieder geval niet mijn 'preken'. Nee, dit woord betekent iets bekendmaken, een ⟨em>heralding⟨/em>. Dat wil zeggen: iets wat afgekondigd of medegedeeld wordt. Mijn mededeling. Want dat is wat het evangelie is. Het evangelie is geen preek, het evangelie is een mededeling: "Zo zijn de dingen." Het enige wat van belang is voor iemand aan wie dit is toevertrouwd — een herald — is dat hij het zo duidelijk mogelijk doet. Maar waar het werkelijk om gaat, is dat wat hij zegt correct is. Dat het klopt. Dat het waar is. Dat is het enige wat echt telt.⟨/p>
⟨p>Paulus zegt dat zijn spreken en zijn prediking, die proclamatie, ook niet kwam met meeslepende woorden van wijsheid. Je kunt natuurlijk van alles van stal halen om indruk te maken met geleerde woorden, met boeken of met namen die jouw getuigenis zouden ondersteunen of bekrachtigen. Er zijn allerlei technieken om mensen in te pakken en mee te slepen. Politici kunnen ook cursussen volgen en trainingen doen waarbij ze door toespraken mensen meeslepen. Met name bij politieke campagnes is het van belang dat je door een bepaald type vraagstelling mensen in een bepaalde mindset zet. Ze noemen dat ook wel een ⟨em>yes set⟨/em>: je stelt een aantal vragen waarbij iedere keer het antwoord "ja" is — allemaal van die vanzelfsprekendheden — en dan stop je er op een gegeven moment een vraag tussen die niet vanzelfsprekend is. Maar als mensen eenmaal in die ⟨em>set⟨/em> zitten, dan knikken ze weer 'ja'. Daar zijn gewoon technieken voor om mensen mee te slepen, in feite een soort hypnotische truc. Dat zit allemaal in die meeslepende woorden.⟨/p>
⟨p>Paulus zegt: "Ik doe daar niets mee." Of hij die techniek nu meester was of niet, het punt is dat het niet deugt. Dat is namelijk gericht op de mens. Paulus was ook helemaal niet bezig om mensen te ⟨em>pleasen⟨/em>, zoals hij in Galaten 1 zegt. Hij zei: "Ik tracht geen mensen te behagen." Ik probeer ook geen volk bij zoveel mogelijk mensen in de kerk te krijgen. Je verkoopt toch geen product? Het evangelie is geen wasmachine die je moet slijten. Nee, het is een mededeling. Je vertelt gewoon wat het is, en bij degenen die geroepen zijn — degenen van wie God de oren en het hart opent — daar komt het binnen. Dat is precies een schot in de roos. Waarom? Omdat het de waarheid is. Niet omdat het met schittering van woorden of meeslepende woorden van wijsheid gebeurt; dat doet er niets toe.⟨/p>
⟨p>Integendeel, zulke woorden vertroebelen de zaak slechts. Dat is trouwens ook wat Paulus in 2 Korinthiërs zegt; ik moet het even goed citeren. In 2 Korinthiërs 4 vers 2 zegt hij: "Wij hebben verworpen alle schandelijke praktijken die het licht niet kunnen zien." En nu komt het: "Daar wij niet met sluwheid omgaan of het woord van God vervalsen." Vervalsen is dat proces waar ik het zojuist over had: water bij de wijn doen. Dan maak je valse wijn. Een oneigenlijk element dat er niet in thuishoort, voeg je eraan toe. Inderdaad neemt daardoor het volume toe, maar niet de kwaliteit. Het gaat erom gewoon klare wijn te schenken. Dat is waar het om gaat.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2504" title="Speel af vanaf 41:44">▶ 41:44⟨/button> ⟨span>Betoon van Geest en Kracht in Plaats van Meeslepende Trucs⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Paulus kwam niet met meeslepende woorden van wijsheid, maar, zo zegt hij: in demonstratie met betoon van geest en van kracht. Feitelijk, als je deze twee woorden als één leest – wat ook kan als 'geestelijke kracht' – dan krijg je dezelfde zin. Geest is in wezen namelijk altijd al kracht; spirit is altijd dynamisch.⟨/p>
⟨p>Laten we daar nog een citaat bij betrekken, want iets soortgelijks lees je in de brief aan de Thessalonicenzen. Daar blikt Paulus ook terug, maar dan niet op zijn verblijf in Korinthe, maar op zijn verblijf in Thessalonika. Dat is ook Griekenland, een stuk noordelijker. Ik lees het voor zoals het er letterlijk staat: dat het evangelie van ons, dat goede bericht dat wij verteld hebben en dat tot u kwam, niet slechts in woord kwam, maar ook in kracht en in heilige Geest en in grote volheid.⟨/p>
⟨p>Dat zijn niet vier verschillende dingen. Het punt is dat het woord dat hij bracht, dat wat hij vertelde, kracht was. Dat was bovendien heilige Geest, want in wezen zijn woord en geest in de Bijbel hetzelfde. Woord is geest. Geest is eigenlijk dat wat je niet kunt zien, maar een woord dat je hoort, zie je evenmin. Het is echter wel aanwezig in de kracht Gods. Dat is de boodschap. Als er een boodschap van leven is, dan is het dat. Dat heeft sowieso niet te maken met dit sterfelijke bestaan, want wat wij leven noemen, dat is eigenlijk geen leven, maar sterven. Dat eindigt in de dood. Dat is wat wij leven noemen. Maar echt leven is heilige Geest; geest is leven. Dat heeft te maken met wat sterker is dan de dood en dus met die weggerolde steen.⟨/p>
⟨p>Paulus zegt dus: het woord dat ik bracht, kwam niet met meeslepende woorden, maar het is een woord van geest en kracht. Geestelijke kracht. De kracht Gods. Die opgestane Christus, de weggerolde steen. Dat is het, en dat is ook de waarheid. Ik stel voor dat we daar straks verder mee gaan en dat we eerst even een kopje koffie gaan drinken.⟨/p>
⟨p>We waren dus gebleven in vers 4, waar Paulus had gesproken over zijn introductie daar in Korinthe. Hij deed niet mee met de gebruikelijke gang van zaken met meeslepende woorden van wijsheid, maar wat hij wel deed: hij kwam met betoon van geest en kracht. Die boodschap die geest en kracht in zich heeft, namelijk de boodschap van de opgestane Christus, bracht hij in kracht, in heilige Geest en in grote volheid.⟨/p>
⟨p>Ik ga verder met vers 5, waar Paulus de zin vervolgt met: opdat uw geloof – opdat het geloof van jullie – niet zou zijn in wijsheid van mensen, maar in kracht van God.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2735" title="Speel af vanaf 45:35">▶ 45:35⟨/button> ⟨span>Geloof Dat Rust op de Kracht en Waarheid van God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Geloof heeft te maken met het Woord van God. En dat rust – en dat is niet gelegen in wijsheid van mensen. Integendeel zelfs. Paulus had dat in het voorgaande hoofdstuk al uitgebreid aangehaald: dat die wijsheid van de wereld juist dwaasheid voor God is. Dus daar is het juist helemaal niet in gelegen. Waar het wél in gelegen is, is in de kracht van God. Dunamis. Werkelijke power, de kracht van God.⟨/p>
⟨p>Laat ik eerst even dit vers doornemen, want er zijn twee citaten waar ik even naar wil verwijzen. Dat is ook uit de tweede Korinthebrief. Terwijl ik zo aan het spreken ben, valt het me op dat ik vanavond vaak tot die brief bepaald word, maar dat treft zo. In vers 7 van hoofdstuk 6 van die brief staat, over de prediking: "in het woord van waarheid, in de kracht van God, met de wapenen der gerechtigheid in de rechterhand en in de linkerhand."⟨/p>
⟨p>Dat begrip 'der gerechtigheid' betekent hier gewoon: de rechte, juiste wapens. Het is algemeen wel handig om dat woord even te ontdoen van allerlei onterechte lading. Als de Bijbel spreekt over gerechtigheid, heeft dat te maken met recht. Wapens der gerechtigheid zijn dus gewoon rechte wapens, oftewel de juiste wapens. Het is trouwens grappig: ons woord 'juist' komt van... denk aan het Engelse 'just'. Dat is maar één lettertje verschil, maar 'just' is recht. Dat komt uiteindelijk uit het Latijn: 'justitia' is recht, gerechtigheid. Dus als ik hier zeg 'juist', dan is dat ook een heel terecht woord. Rechte, juiste wapens; met de rechte wapens in de rechterhand en in de linkerhand.⟨/p>
⟨p>Daar gaat het nu eigenlijk even niet om, maar het gaat me om dat 'woord van waarheid in kracht'. Waarin is de kracht gelegen? Hierin: in de waarheid. Dus niet in mooie woorden, ook niet in meeslepende woorden, maar in het vertellen van de waarheid. Daar leer je van. Dat maakt je ook werkelijk wijzer. Als we het nu toch over wijsheid hebben: dat maakt je wijzer. Dan leer je namelijk hoe de dingen zijn.⟨/p>
⟨p>Wat heb je eraan om onder de indruk te zijn van een toespraak of van een spreker? Dat laatste is nog erger, want dan ben je alleen maar onder de indruk van een spreker of van een toespraak waarbij niet de waarheid centraal staat. In het eerste geval, namelijk als je onder de indruk bent van een toespraak waarbij je met een goed gevoel weggaat – 'whatever that may be' – wat zegt dat dan? Dat beklijft niet. Dat is weer verdwenen; dat gevoel is meteen weer verdwenen op het moment dat de toespraak voorbij is, of enige minuten of uren later. Maar wat blijft, is als je waarheid hebt gehoord.⟨/p>
⟨p>Ik ben er ook van overtuigd – en in ieder geval sta ik er zelf zo in bij Bijbelstudie – dat het er niet om gaat om heel interessant te doen. Sommige mensen denken dat misschien omdat ik met een interlineair werk; dat ik dat doe om indruk te maken met de Griekse tekst. Nou, hopelijk vergeet u die gedachte snel weer, want dat is totaal niet aan de orde. Ik wil daarbij best ook nog wel zeggen: ik heb totaal geen expertise in het Grieks. Ik heb er in de loop der jaren een beetje aan geroken, meer niet. Waarom ik deze dingen laat zien, is omdat ik één verlangen heb: om zo dicht mogelijk bij de Schriften, bij de geïnspireerde woorden van God te zijn en u daarop te wijzen. En dat u het zelf ook kunt zien. Dat is de enige betekenis. Niet om indruk te maken, want dat stelt helemaal niets voor.⟨/p>
⟨p>Ik ben er ook van overtuigd dat als je de Schrift zo ernstig neemt, je het niet mooier hoeft te maken. Alsof het niet mooi zou zijn in zichzelf! Vertel gewoon wat er staat. Laat zien: kijk, dat is het. En daar staat het nog meer. En dat staat er precies. Laat het zien, dat is waarheid. En als het Woord precies is wat het voorgeeft te zijn, wat het pretendeert te zijn – namelijk het Woord van God – dan zegt Hebreeën 4 vers 12: "Het Woord van God is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard." Dus het is nog heel gevaarlijk ook; het snijdt aan beide kanten. Een tweesnijdend zwaard aan alle kanten. En het is levende kracht.⟨/p>
⟨p>Wat staat je dus anders te doen als je het Woord doorgeeft, dan gewoon te vertellen wat het Woord is? Dat is geen kunst, dat is geen preek houden. Het is ook niet iets moois presenteren of een gevoelige snaar proberen te raken. Vertel de waarheid. Dat staat er: "In woord van waarheid." Laten zien wat er staat geschreven, wat waarachtig is, wat controleerbaar is. En aangezien we het hebben over het Woord der waarheid, de Schriften... wel, dat is de kracht van God. Want het is Zijn Woord: levend en krachtig.⟨/p>
⟨p>Dat vind ik een enorme ontspanning als je te maken hebt met het Woord. Je hoeft het nooit aantrekkelijker te maken. Je hoeft er geen slingers omheen te hangen. Vertel het, en het zal altijd zijn kracht bewijzen. Het staat al in het boekje Jesaja: het Woord van God keert nooit ledig tot Hem terug; het zal altijd doen wat Hem behaagt. Dus dat is nogal een enorme luxe als je Zijn Woord op je tong neemt. Want dat betekent dat er niks van jou gevraagd wordt. Sterker nog: alles wat jij eraan toevoegt, doet eraan af. Hoe vreemd het misschien ook mag klinken: wat je eraan toevoegt, doet juist van het Woord af. Zoals – om weer even bij het beeld te blijven – wanneer je water aan wijn toevoegt, je juist aan de kwaliteit van de wijn afdoet. Ondanks het volume dat je toevoegt, neemt de kracht juist af. De waarheid.⟨/p>
⟨p>En daar komt ook nog bij – en op dat punt wil ik ook nog even wijzen – waar het uiteindelijk allemaal op aankomt of waar het van afhankelijk is. Ik wijs even op dit citaat om daarmee ook aan te geven: het is niet de spreker. Het is ook niet zijn meeslependheid waarmee hij iets vertelt. Nee, het is de Heer die het hart opent. In dit geval, vers 14 van Handelingen 16, gaat het over Lydia, de purperverkoopster uit Thyatira. Dan lees je: "en de Here opende haar hart, zodat zij aandacht schonk aan hetgeen door Paulus gezegd werd." Hij sprak, ja, maar geen enkele spreker die het Woord van God doorgeeft, is in staat om harten te bereiken. Misschien gevoelige snaren te raken, maar wat is dat? Wat betekent dat? Het hart bereiken, dat doet de Heer.⟨/p>
⟨p>Daarom: don't worry, vertel het gewoon. Het Woord is levende kracht. Hoe zouden mensen het kunnen geloven als ze het niet te horen krijgen? Daarom vertellen we het uiteraard. Maar er is Eén die de harten en oren opent, en dat geeft een enorme ontspanning en rust. Want Hij doet dat. Hij opent de harten en het is ook Zijn Woord dat krachtig is. En het medium – ik bedoel, dat klinkt heel spiritistisch, maar zo bedoel ik het niet – maar als je iets doorgeeft, ben je een medium waardoor het naar buiten komt of die het doorgeeft. Maar dat is volstrekt onbelangrijk.⟨/p>
⟨p>Je bent dan ook met recht, als je dat mag doen... Als je dan genoemd wordt een 'dominee', dan zeg ik: dan ben je erg slecht gestuurd. Want 'dominee' betekent: 'heer'. Dat lijkt me geen echte aanbeveling. Nee, wat een aanbeveling is, is als je een dienaar van het Woord bent. Alleen maar een dienaar. Van wat? Nou, gewoon het Woord. Goed, dat was vers 5.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3327" title="Speel af vanaf 55:27">▶ 55:27⟨/button> ⟨span>Korinthe 2 Vers 6: Wijsheid Spreken Onder Hen Die Rijp Zijn⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En nu gaan we naar vers 6. We komen nu bij dat gedeelte waar ik al even eerder aandacht aan gaf, maar dat was toen om toe te lichten waarom ik denk dat er in vers 1 geen sprake is van de verborgenheid, maar van het getuigenis. Paulus gaat namelijk wel over een verborgenheid spreken, maar dat is pas in later instantie. Nu zijn we eindelijk bij dat vers aangekomen. Paulus bracht "dwaasheid" — dus tussen aanhalingstekens — maar over wijsheid spreken wij wel degelijk: "Toch spreken wij wijsheid onder degenen die daarvoor rijp zijn." U ziet, letterlijk staat er: die volwassen zijn, die daaraan toe zijn.⟨/p>
⟨p>Het is overigens de tweede keer dat dit woord, ⟨em>teleios⟨/em> (volwassenheid), voorkomt. De andere keer is in 1 Korinthe 13 vers 10. Dat is een belangwekkend schriftwoord, want daar zegt Paulus — het staat me nog erg helder voor de geest van een enige tijd geleden gehouden studie over charismatische kwesties — dat de tongen zullen verstommen en profetieën tenietgedaan zullen worden "als het volmaakte komt". Zo staat het in de vertalingen, maar er staat niet "het volmaakte", maar hetzelfde woord als hier: exact hetzelfde woord. "Als de volwassenheid komt." Dat wil zeggen: als de ⟨em>Ecclesia⟨/em> volwassen is, dan zullen die dingen verdwijnen, verstommen of afgedaan hebben.⟨/p>
⟨p>Ik zou zo in de verleiding kunnen komen om nu over 1 Korinthe 13 verder te gaan, maar dat doe ik niet. Ik wijs er alleen even op dat dit woord daar vertaald wordt met "volmaakt". Maar dat klopt niet hoor; het gaat niet over volmaaktheid, want dat wekt een heel andere suggestie. Het gaat erover dat de hele context overduidelijk de ontwikkeling van een kind tot volwassenheid beschrijft: "Toen ik een kind was, sprak ik als een kind, overlegde ik als een kind, maar nu ik een man geworden ben, heb ik afgelegd wat kinderlijk was." Ja, het is volkomen helder. Maar hier zie je dus — om even een bewijsstukje erbij te leveren voor zover dat van belang is — dat het gewoon heel duidelijk staat: "Voor degenen die niet volmaakt, maar diegenen die rijp zijn, volwassen zijn."⟨/p>
⟨p>Die wijsheid waar Paulus over wilde spreken, die is dus niet zomaar geschikt voor iedereen. Paulus wilde dat maar dolgraag vertellen, maar hij liep daar in Korinthe een beetje tegen een muur aan. Het is een beetje lastig, want ik veronderstel nu even als bekend dat u de eerste Korinthebrief kent. In ieder geval, als ik u een tip mag meegeven: lees de brief nou eens op uw gemak helemaal door. Het zijn ook weer niet zoveel hoofdstukken, slechts zestien. Om een indruk te krijgen van de hele toonzetting en de sfeer — ook al begrijp je bepaalde details misschien nog niet — is één van de dingen die opvallen dat Paulus juist in het begin uiteenzet dat hij zo graag meer wilde vertellen aan hen, maar ze waren nog onmondig.⟨/p>
⟨p>Laat ik eventjes daar naartoe gaan; we lopen dus even vooruit op het volgende hoofdstuk. Dan zegt hij dit in vers 1 van 1 Korinthe 3: "En ik, broeders, ik kon niet tot u spreken als tot geestelijke mensen." Er is wel wat aan te merken op de vertaling, maar dat doen we te zijner tijd wel. Maar, zegt hij, de clou en de essentie is helder: "Ik kon niet tot u spreken als tot geestelijke mensen, maar slechts als tot vleselijke, nog onmondige baby's in Christus." En dan zegt hij: "Melk heb ik u gegeven, geen vast voedsel, want dat kon gij nog niet verdragen. Ja, dat kunt gij ook nu nog niet." Want, zegt hij, als er strijd onder jullie is... Nou, ik weet niet precies hoe hij het dan vervolgt, maar in ieder geval is het punt dat hij maakt: hij wilde wijsheid vertellen. Hij wilde die wijsheid van God en de verborgenheden graag overbrengen, maar hij kon het daar in Korinthe helaas nog niet kwijt.⟨/p>
⟨p>Feitelijk is deze brief ook heel lang; het is een van de langste brieven van Paulus. Maar u moet er zelf eens op letten: eigenlijk is het zo dat hoe schitterend de brief ook is en hoe leerzaam — we zullen er vele avonden aan wijden, dus u kunt er enorm veel van opsteken — Paulus een hele lange aanloop neemt om uiteindelijk bij zijn punt te komen. Dat is hoofdstuk 15, namelijk het hoofdstuk over de opstanding. Over hoe God de dood teniet zal doen, et cetera, en ook over de toekomst van de ⟨em>Ecclesia⟨/em>. Hoe God uiteindelijk alles in allen wordt. Dat is wijsheid. Dat zijn die dingen die Paulus zo graag wilde vertellen. Maar al die hoofdstukken die daaraan voorafgaan, zijn niets anders dan een aanloop daartoe. Het is de weg waarin hij nog zoveel dingen recht moest zetten. Ze hadden allerlei vragen over, in Paulus' ogen, oppervlakkige dingen. Het ging bijvoorbeeld over het huwelijk of over rechtszaken binnen die ⟨em>Ecclesia⟨/em>. Dat noem ik oppervlakkige dingen; het waren de vragen waar zij mee zaten. Paulus zegt: "Nou ja, ik moet die dingen rechtzetten." Er waren vragen over gekomen, dus daar moest hij op ingaan. Maar dat was niet het punt waar het werkelijk om ging. Hij wilde gaan spreken over de echte dingen. En toch: wij spreken wijsheid bij hen die daarvoor rijp zijn.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3724" title="Speel af vanaf 01:02:04">▶ 01:02:04⟨/button> ⟨span>Geestelijke Melk Versus de Vaste Spijs van de Schrift⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik gaf al aan: die melk heeft te maken met wat Paulus aan hen geeft. Melk is voor onmondigen, voor baby’s. Aan dat stadium is natuurlijk helemaal niets mis, want we zijn het allemaal ooit geweest. Maar wat kunnen baby’s? Zoals we dat dan zo mooi zeggen: huilen en bevuilen. Ze moeten altijd maar gepamperd worden. Ze zetten een keel op en mama komt naar hen toe om melk te geven of hen te verschonen. Voor een baby draait de hele wereld om henzelf; zij hoeven maar een keel op te zetten en de rest van de omgeving komt in actie.⟨/p>
⟨p>Er is niets mis met dat stadium, maar de bedoeling is natuurlijk dat je opgroeit en niet meer de vraag stelt: wat kan mijn omgeving voor mij betekenen? Volwassenheid is immers: wat kan ik voor anderen betekenen? Dat heeft ook te maken met die vaste spijzen. Dat gaat dan niet meer over de vraag waardoor mijn problemen worden opgelost. Eigenlijk was die eerste Korinthebrief een oplossing voor hun problemen. Dat is melk; dat is allemaal melk. Wij denken daar vaak zo moeilijk of hoog over, alsof je met interessante levensvragen zit, maar de echt interessante vragen in het leven zijn niet: waarmee zullen we ons kleden en wat zullen we eten en drinken? Dat lukt hier nog wel. Vaak is het zo dat onze hele horizon wordt beslagen door dat soort vraagjes over hoe je je hoofd boven water houdt in deze wereld. Maar dat is eigenlijk allemaal melk.⟨/p>
⟨p>Vaste spijs, dat zijn de dingen die niet gaan over onze problematiek, maar die gaan over wie God is en wat Hij van belang vindt. Over al die dingen die wij zo belangrijk vinden, dacht Paulus met enige dedain: dat zijn toch non-issues. Vaste spijs zijn de dingen die echt betekenis hebben; daar moeten we het inderdaad over gaan hebben. Maar voordat ik daar nog wat meer over vertel, eerst nog even deze woorden: "Toch spreken wij wijsheid bij hen die daarvoor rijp of volwassen zijn." Een wijsheid echter niet van deze aion. Dat was inmiddels wel duidelijk, want wat wijsheid in deze aion is, is helemaal geen wijsheid. Dat heet alleen maar zo; zo denkt men erover.⟨/p>
⟨p>Het is ook geen wijsheid van de beheersers van deze aion, van wie de macht tenietgaat. Dat wil zeggen: degenen die het hier in deze aion voor het zeggen hebben. Je kunt daarbij denken aan de machthebbers, de politici, de militairen of de economische grootmachten. Zij zijn daar zeker bij ingesloten, maar uit het vers dat volgt blijkt dat het feitelijk ook gaat over de machten en overheden die achter de schermen opereren en zich onttrekken aan onze waarneming. De overheden en machten in de hemelse gewesten, of zoals Paulus dat zegt in Efeze 2 vers 2: de overste van de macht der lucht. Daardoor gaat alles in deze aion zoals het gaat en daardoor regeert de leugen. We leven in een boze aion. Waarom is het een boze aion? Omdat de waarheid verdraaid wordt en omdat de vader der leugen het voor het zeggen heeft. Altijd wordt de waarheid verdraaid; dat is karakteristiek voor deze aion en waarom ze ook boos is.⟨/p>
⟨p>Maar daarvan zegt Paulus dat de macht van de beheersers van deze aion tenietgaat. Dat is een kwestie van tijd en dan is het over met hen. Deze aion gaat voorbij en zal definitief plaatsmaken voor de aionen. De aionen die gaan komen zijn de aionen van Hem. De toekomende aion en ook de aionen die nog zullen volgen zijn van Hem, in steeds overtreffende heerlijkheid. De dagen van de beheersers van deze aion zijn geteld; hun macht zal tenietgedaan worden.⟨/p>
⟨p>Wat wij spreken, zegt Paulus, is Gods wijsheid. Ik lees het nu even voor in de volgorde zoals het er echt staat: wijsheid die verborgen is, wat wij spreken in geheimenis. In de vertaling wordt dat gezet als: de verborgen wijsheid Gods. Ik heb erbij gezet: verborgen onder andere in de TeNaCH. Waar heeft God die wijsheid verborgen waar Paulus zo graag over wilde vertellen, maar wat hij daar zo slecht kwijt kon? Die vaste spijzen zijn verborgen in de TeNaCH; daar wilde Paulus zoveel over vertellen. Ik zeg 'onder andere', want uiteindelijk is die wijsheid Gods ook in de schepping te vinden. Bijvoorbeeld in de sterrenwereld, in de sterrenbeelden, in de natuur, in de planten- en dierenwereld en de wijze waarop alles is gemaakt, zoals de seizoenen. Het is allemaal Zijn expressie en het zegt dus iets over wie God is. Dat is niet alleen Zijn Woord dat Hij heeft laten optekenen, maar ook dat wat Hij tot stand gebracht heeft: Zijn scheppingswerk. Daarin ligt zoveel wijsheid verborgen, wat allemaal spreekt over heerlijkheid; onze heerlijkheid. Die verborgen wijsheid, daar wil ik nog wat meer over zeggen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4154" title="Speel af vanaf 01:09:14">▶ 01:09:14⟨/button> ⟨span>De Verborgen Wijsheid Gods en de Typologie van Melchizedek⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De verborgen wijsheid Gods ligt onder andere verborgen in de TeNaCH. Dat wil ik u laten zien. We gaan daarvoor even naar de Hebreeënbrief. Ik ben al een beetje aan het warmdraaien, want in Rijnsburg ga ik binnenkort beginnen met een hele serie over de Hebreeënbrief. Vanaf de week na volgende, zeg ik dat goed? Nee, vanaf de week daarna. Dat zal een hele serie worden van een paar jaar, vermoed ik zo. Maar daar gaan we nu eventjes naartoe. Ik val midden in het verband in hoofdstuk 5 vers 10. Het gaat daar over Christus die de Hogepriester is en die nu gezeten is in het hemelse heiligdom. Er staat dat Hij door God is aangesproken – dat wil zeggen de Messias daar – als Hogepriester naar de ordening van Melchisedek.⟨/p>
⟨p>Wie is Melchisedek? Het gekke is dat je bijna niets over hem vindt in de Bijbel. Er zijn slechts twee passages. In Genesis 14 lees je twee verzen over Abraham die op zijn terugtocht – een hele toestand waar we het nu verder niet over hebben – de priester van Salem tegenkomt. Hij was ook koning, dus hij was koning én priester. Daar staat: de priester van de allerhoogste God. Hij gaf aan Abraham brood en wijn en hij zegende hem, en Abraham gaf hem van alles de tienden. Dat is wat we erover lezen, meer niet. Nou ja, meer niet... dat klopt, maar later in het boek Psalm 110 komt de naam Melchisedek nog een keer voor. Dat is een psalm van David en daar wordt voorzegd dat de Messias een Hogepriester zal zijn naar de ordening van Melchisedek. 'Melchi' betekent trouwens 'Melech', dat is koning, en 'Tzedek' is gerechtigheid: Koning der Gerechtigheid. De Messias zou dus een Hogepriester zijn naar de ordening van Melchisedek. Als ik het heel kort zeg, betekent dit dat Hij niet alleen priester zal zijn, maar ook koning. Dat is heel uniek, want in Israël bestond dat niet. Als je een koning was, kwam je uit de stam van Juda, en als je een priester was, kwam je uit de stam van Levi. Je was dus nooit koning én priester. Maar de Messias die zou komen, de Zoon van David, die zou Hogepriester zijn naar de ordening van Melchisedek. Koning van Vrede ook nog, Koning van Salem, waarbij Salem trouwens het latere Jeruzalem is, de stad van vrede. Paul haalt de woorden uit mijn mond.⟨/p>
⟨p>Moet u nu eens opletten, daar zegt hij: "Hierover hebben wij veel te zeggen." Er is maar weinig in de Schrift over vermeld, maar we hadden het eerder deze avond over 'gevulde woorden'. Nou, dat is het met recht bij deze woorden van de Schrift. Het zijn maar een paar woorden, maar ze zitten zo boordevol aan geestelijke waarheden, onvoorstelbaar. Paulus zegt daarom – ik ga er even vanuit dat hij de schrijver is: "Hierover hebben wij veel te zeggen, maar het is moeilijk uit te leggen." Niet omdat hij het moeilijk vond om daarover te vertellen, maar omdat gij traag bent geworden in het horen. 'Bent geworden', dat kan namelijk ook nog; je kunt traag gemaakt worden. Waardoor je interesse ook minder wordt. Het is een verhaal apart, maar het is echt zo. Dat zie je ook bij gelovigen: dan gaan allerlei andere dingen belangrijk worden. De 'belangrijke' dingen van de wereld eisen alle aandacht op. Bij die Hebreeën speelde er nog iets anders, maar dat doet nu niet ter zake. Het gaat mij even om die verborgen wijsheid Gods en ook over die melk en vaste spijs.⟨/p>
⟨p>Want let op wat Paulus zegt: "Hoewel gij, naar de tijd gerekend, leraars behoort te zijn..." Ze waren al zoveel jaren vertrouwd met het Woord dat ze inmiddels zelf een ander zouden moeten onderwijzen. Maar hij zegt: "Hoewel gij naar de tijd gerekend leraars behoort te zijn, hebt gij weer nodig dat men u de eerste beginselen, het ABC, de elementaire principes van de uitspraken Gods leert. En gij hebt nog melk nodig en geen vaste spijs." Heb je het weer? Melk. Dat is wat Paulus ook aan de Korinthiërs moest geven; de oplossing voor hun probleem. Ze hadden zich bevuild en ze moesten huilen. Nou oké, dan moest er weer getroost worden en was er weer nattigheid ontstaan. Als ik het even heel oneerbiedig mag zeggen: allerlei shit. Nou, het is wel heel terecht hoor in dit geval. Hij moest het weer opruimen, maar dat is allemaal melk. Hij wilde hen juist vaste spijs geven.⟨/p>
⟨p>En wat is die vaste spijs? Nou, dit is wat hij wilde: hij wilde veel over Melchisedek gaan vertellen. Hij gaat dat trouwens ook doen hoor, maar dit is Hebreeën 5; hij gaat dat pas doen in Hebreeën 7. In dat lange hoofdstuk gaat hij uitgebreid vertellen over Melchisedek en de betekenis daarvan. Wat Paulus dan doet, is alles wat verborgen ligt in die woorden – wat niet zomaar aan de oppervlakte ligt, maar eronder – opdiepen en laten zien. Wij noemen dat typologie. De Bijbel spreekt ook over typen, en dat is feitelijk wat hij doet. Hij laat zien hoe Melchisedek een type is van Christus, de Koning-Priester naar de ordening van Melchisedek.⟨/p>
⟨p>Waarom zeg ik dit? Wel, die vaste spijs heeft alles te maken met al die dingen die verborgen liggen: de verborgen wijsheid Gods, dat wat verborgen ligt in de Schriften. Dat is vaste spijs. Dat is de verborgen wijsheid Gods die in typen te vinden is. Kijk, dat is echte rijkdom. Maar ja, daar heb je pas oren naar en dat kun je pas tot je nemen als je je eigen problematiek bent vergeten. Waar het eigenlijk om gaat is: zorg er nou voor dat je dat zo snel mogelijk op orde hebt, zodat je je leven gewoon kunt leven. Waarom? Om je eindelijk bezig te kunnen houden met de dingen waar het werkelijk om gaat. Natuurlijk hebben we allemaal onze zorgen, onze vragen en onze kwesties, maar wat Paulus altijd zegt, ook in de Korinthebrief: zorg er nou voor dat je het zo gauw mogelijk op orde hebt, zodat je het kunt handelen. Dan kun je bezig zijn met de dingen die echt aan je leven waarde en inhoud geven. En niet alleen dat, maar waardoor je leven – zoals een volwassene denkt – ook inhoud kan geven aan het leven van anderen. Zodat je kunt uitdelen en andere mensen rijk kunt maken. Kijk, dat is volwassen denken. Kinderen denken alleen maar aan zichzelf, die kunnen ook niet anders; zij zijn nog onmondig.⟨/p>
⟨p>We zullen het later ongetwijfeld nog wel hebben over die melk en vaste spijs, maar hier stipt Paulus het al aan. Hij zegt: "Wat wij spreken als een geheimenis, is de verborgen wijsheid Gods." Dat wilde hij graag vertellen. Hij zegt er dan bij: "...die God reeds van eeuwigheid voorbeschikt heeft." Nou, moeten we even kijken wat er echt staat. Dat vind ik zo'n mooi voorbeeld om te laten zien dat het niet is om interessant te doen, maar om u te laten zien wat er echt staat. Moet u eens kijken wat er staat.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4679" title="Speel af vanaf 01:17:59">▶ 01:17:59⟨/button> ⟨span>Een Wijsheid Voorbeschikt Vóór de Aionen tot Onze Heerlijkheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Die God – de God, niet God, maar dé God – heeft dat voorbeschikt. En dan staat er in de vertaling 'van eeuwigheid', of 'reeds van eeuwigheid', maar wat er feitelijk staat is ⟨em>pro ton aionon⟨/em>. Dat wil zeggen: vóór de aionen. Hier staat niet 'eeuwigheid'; zelfs het meervoud heeft men in de vertalingen weggehaald. Men heeft er 'eeuwigheid' van gemaakt, en niet 'vóór de aionen' maar 'van eeuwigheid af'.⟨/p>
⟨p>Maar u ziet, hier komt een hele theologie in mee. Namelijk het idee van de eeuwigheid die geen begin heeft gehad. Dat kent de Schrift niet. De Bijbel spreekt over de aionen, de wereldtijdperken, en die hebben wel een begin gehad. De dingen die God heeft voorbeschikt tot onze heerlijkheid, zijn allemaal al vóór de aionen voorbeschikt. Natuurlijk kun je zeggen dat het 'van eeuwigheid af' is, maar op het moment dat je het zo zegt, verwijder je jezelf van wat er staat geschreven. Want er staat: vóór de aionen.⟨/p>
⟨p>Daaruit volgt dat de aionen een begin hebben gehad. Er volgt nog iets uit, namelijk dat de aionen elkaar kennelijk opvolgen. Er wordt immers gesproken in het meervoud: 'vóór de aionen'. De ene aion volgt kennelijk de andere aion op, en die aionen in hun totaliteit hebben een begin gehad; vandaar 'vóór de aionen'. Ja, moeilijk is het niet, maar je kunt het wel moeilijk maken. Aan het begrip 'eeuwigheid' is ontzettend veel opgehangen. Ik hoef alleen maar te denken aan de 'eeuwige straf', het 'eeuwig wel' en het 'eeuwig wee'. Men heeft vaak geen idee van het aionische.⟨/p>
⟨p>Over een week of wat ben ik uitgenodigd in Zwolle om een gesprek te voeren over het thema alverzoening. Ik heb me met die specifieke samenkomst nog niet zozeer beziggehouden, maar het feit dat alverzoening een problematisch begrip is, komt hierdoor: doordat men het begrip 'eeuwigheid' in de theologie heeft geïntroduceerd. Zou men namelijk weet hebben van aionen die een begin en trouwens ook een einde hebben – want de Bijbel spreekt over 'vóór de aionen', maar ook over de 'voleinding van de aionen' – dan zou men ook weten wat 'eeuwig' betekent. Het betekent namelijk: betrekking hebbend op een aion, ⟨em>aionios⟨/em>. Dan zouden alle grote vragen ineens schrompelen tot niets. Ze verdwijnen – als mooie beeldspraak in dit verband en deze tijd van het jaar – als sneeuw voor de zon bij het licht van dit Bijbelse taalgebruik: vóór de aionen.⟨/p>
⟨p>Het gaat mij nu niet om de alverzoening, dat is hier de kwestie niet, maar ik wil wel zeggen dat het zo belangrijk is om vast te houden aan Bijbels taalgebruik en Bijbelse begrippen. Dat lost niet alleen problemen op, het voorkomt ze gewoon. Je hebt ze niet eens, dat is pas luxe. Die God, 'dé God' – ik blijf het prachtig vinden – ⟨em>ho Theos⟨/em>, de Plaatser. Hij heeft een plan en Hij zet de dingen al op voorhand allemaal op hun plek. Alles gaat minutieus volgens dat plan. Als je eenmaal zicht gaat krijgen op de God die vóór de aionen voorbeschikt heeft tot onze heerlijkheid, dan doet alleen het besef daarvan onze eigen problematiek meteen ineenschrompelen tot haar ware proporties: als volstrekt onbelangrijk en bijna belachelijk.⟨/p>
⟨p>Ik denk dat je een heel eind op streek bent als je dat leert. Als je van een Bijbelstudie als deze meeneemt dat je leert lachen om je eigen problematiek, zoals daar in de hemel ook gelachen wordt over al die gewichtigheid waar wij zo groots over doen. De volkeren worden geacht als een druppel aan een emmer; wat verbeelden we ons nou helemaal? Wat er echt toe doet, is Wie Hij is en wat Hij in gedachten heeft. Want dat blijft.⟨/p>
⟨p>Ik durf te zeggen dat als je leert lachen om je eigen problemen, als je ze kunt relativeren, je ze ook kunt hanteren. Het relativeren van problemen is vaak de kern van de zaak. Misschien verdwaal ik een beetje, maar ik wil de gedachte even afmaken: relativeren is wat humor is. Humor is niets anders dan een bepaalde kwestie van een andere kant bekijken, zodat het ineens lachwekkend wordt. Vaak zeggen mensen bij een probleem: 'Er komt een moment dat je terugkijkt en erom lacht.' Dan denk ik: waarom zou je zo lang wachten? Waarom nu alvast niet, als je weet dat het zo is? Het verandert jouw situatie misschien niet, maar je wordt er wel bovenuit getild. Je kijkt vanuit een ander perspectief en dan schrompelen de dingen inderdaad. Als je je op grote hoogte bevindt, wordt alles in je uitzicht heel klein.⟨/p>
⟨p>Dat heeft ook weer te maken met ⟨em>sophia⟨/em>, de wijsheid. Ik gooi nu een heleboel dingen even door elkaar, maar ik hoop dat u het oppakt. In elk geval: de God die tevoren beschikt, vóór de aionen. Voordat de wereldtijdperken op gang waren gebracht, had Hij dat al voorbeschikt. En bovendien staat erbij: tot onze heerlijkheid. God had ons op het oog. Hij heeft ons lief, Hij houdt van Zijn creatie. En Hij heeft juist degenen die onaanzienlijk zijn en die niet zoveel voorstellen, bij voorkeur geroepen, zodat elke vorm van eigen roem ons op voorhand al zou worden ontnomen. Want dat stelt niets voor.⟨/p>
⟨p>Het is tot onze heerlijkheid, en op het moment dat je daar besef van krijgt, ga je ook juist zicht krijgen op Zijn heerlijkheid. Want al die heerlijkheid die Hij voor ons heeft weggelegd, is juist tot verheerlijking van Hem. Misschien mag dat het laatste zijn, want ik zie dat het inmiddels tien voor tien is. In Efeze 1 lees je wat wel eens Gods schatkamer wordt genoemd. In de NBG-vertaling staat er als kop boven: 'De rijkdom der uitverkorenen'. En dat klopt. Het is inderdaad onze schatkamer. Voor degenen die God voor vandaag heeft uitgekozen, geldt dat alle geestelijke zegeningen in Christus in de hemelse gewesten ons eigendom zijn.⟨/p>
⟨p>Let dan op wat het refrein in dat hoofdstuk is. Het staat er vijf keer – het getal van de genade. Waarom heeft Hij het gedaan? 'Tot lof van Zijn heerlijkheid.' Het staat er iedere keer: tot lof van Zijn heerlijkheid, of tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade. Iedere keer bij die zegeningen die we hebben ontvangen, die rijkdom die ons deel is, wordt dat herhaald. Het is onze heerlijkheid, maar het is tot lof van Zijn heerlijkheid. Waar het om gaat, en waarom we ook Bijbelstudie doen, is om te ontdekken hoe rijk we eigenlijk zijn. Rijk zijn we toch wel, maar weten we hoe rijk we zijn? En beseffen we hoe rijk we zijn? Daar gaat het allemaal om.⟨/p>