⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Inleiding op Hebreeën 11: Leven uit Geloof⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wij gaan vanavond verder met onze studie over de Hebreeënbrief, of eigenlijk moet ik zeggen: de studie over Hebreeën 11. Dat is toch een hoofdstuk dat er echt uitspringt, mag ik wel zeggen. In mijn NBG-vertaling staat erboven dat het gaat over de geloofsgetuigen. Het is een bekend hoofdstuk, maar ik denk wel eens dat de aanleiding en de context waarin het staat veel minder bekend zijn. Waarom staat het juist hier en wat is de betekenis van dit hoofdstuk in het grote geheel? Daar heb ik de voorgaande keren ook al wat op gewezen, want het is natuurlijk niet zomaar dat de schrijver al die mannen en vrouwen ten tonele voert. Het is juist omdat de apostel in Hebreeën 10 had geschreven over waar het werkelijk om gaat. In vers 38 citeert hij de Tenach, Habakkuk 2: "Mijn rechtvaardige zal uit geloof leven." Een rechtvaardige is per definitie iemand die gelooft. Een gelovige is een rechtvaardige en omgekeerd is een rechtvaardige een gelovige; dat zijn inwisselbare begrippen. Een rechtvaardige leeft uit geloof. Hij is een rechtvaardige omdat hij gelooft, maar vervolgens staat hem niets anders te doen dan inderdaad te staan op en te leven uit datzelfde geloof. Dat wil zeggen: leven uit wat God gesproken heeft.⟨/p> ⟨p>Aan de hand daarvan komt dan die definitie – ik zeg het tussen aanhalingstekens – in vers 1 en 2 over wat geloof is: het geloof is de aanname van dat wat verwacht wordt en de overtuiging van zaken die men niet ziet. Vervolgens begint de schrijver over Abel. Daarna spreekt hij over Henoch, wat we de vorige keer ook hebben behandeld. Dan krijgen we de figuur van Noach, die een reusachtig schip moest bouwen op het droge omdat God had gezegd dat de hele wereld verwoest zou worden door water. Het is gebeurd, en Noach heeft ook door geloof gewandeld. Waarschijnlijk heeft hij 120 jaar aan dat schip getimmerd en elke hamerslag was als het ware een bewijs van het woord dat hij had ontvangen. In de ogen van de wereld was hij ongetwijfeld een halve gare, maar dat zal je worst wezen als je weet dat God gesproken heeft. En het is ook gebeurd. Kijk, daar gaat het maar om. Achteraf praten is makkelijk, maar Noach wist het toen nog niet; hij was er echter van overtuigd. Want dat is wat geloven is: je bent overtuigd van zaken die je nog niet ziet.⟨/p> ⟨p>Na Noach volgt Abraham. De schrijver gaat eigenlijk met zevenmijlslaarzen door het Oude Testament. Zijn lijst in dit hoofdstuk is allesbehalve compleet. Dat lees je ook aan het einde van dit hoofdstuk, waar hij zegt: "Wat valt hier nou eigenlijk nog aan toe te voegen?" Als ik nu even door dit hoofdstuk en deze brief blader, zie ik in vers 32 staan: "En wat moet ik nog verder aanvoeren? Immers, de tijd zou mij ontbreken, als ik ging verhalen van Gideon, Barak, Simson, Jefta, David en Samuël en de profeten, enzovoort." Hij noemt dan nog zoveel meer namen van mensen, mannen en vrouwen, die leefden uit geloof. Maar de figuren die hier in dit hoofdstuk op het toneel verschijnen, zijn natuurlijk wel heel veelzeggend. De keuze van de namen en de verhalen waaraan hij refereert, heeft allemaal betekenis in deze specifieke context.⟨/p> ⟨p>We waren gebleven bij vers 11, het laatste vers dat we hebben besproken. Daar ging het over Sara, de vrouw van Abraham. Door het geloof heeft ook Sara kracht ontvangen om moeder te worden. Dat was qua vertaling een iets gecompliceerder vers, maar daar hebben we het al over gehad, dus dat ga ik niet nog eens dunnetjes overdoen. Door geloof heeft ook Sara kracht ontvangen tot 'nederwerping van zaad', en dat ondanks haar hoge leeftijd. Ze was ten eerste onvruchtbaar en ten tweede was ze inmiddels negentig jaar; het ging haar niet meer naar de wijze der vrouwen. Kortom, naar medische, gynaecologische en wetenschappelijke maatstaven was ze volstrekt ongeschikt om nageslacht voort te brengen. Maar God had het gezegd, meermaals zelfs.⟨/p> ⟨p>Ik vind het goed om daar toch nog een keer aan te herinneren, want ik vind dat een fraaie kanttekening bij dit hoofdstuk, maar ook bij het Nieuwe Testament in het algemeen: er wordt totaal voorbijgegaan aan alle falen en misstappen van deze mensen. Ook in dit geval is het niet moeilijk om in het Oude Testament op allerlei misstappen van zowel Abraham als Sara te wijzen. Dat is niet moeilijk, maar in Hebreeën en in het Nieuwe Testament in het algemeen wordt daar nooit meer aan teruggedacht. God herinnert daar nooit meer aan. Dat is op zichzelf alweer zo'n veelzeggende, echt nieuwtestamentische waarheid: dat God de zonden en de misstappen niet gedenkt. Door geloof – en al was dat misschien soms helemaal niet zo buitensporig groot, zelfs minimaal, als een mosterdzaadje – als je steunt op Zijn woord en je beroept op wat Hij gezegd heeft, dan is dat allesbepalend. Door geloof achtte zij Hem die het beloofd had betrouwbaar, ondanks haar hoge leeftijd. En daar gaat het maar om: Hij had beloofd, dus Hij vervult. That's it. In die zin is het verhaal natuurlijk buitengewoon simpel. Nou, dan zetten we nu de draad en het verhaal voort.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="438" title="Speel af vanaf 07:18">▶ 07:18⟨/button> ⟨span>Vers 12: Leven Voortgebracht uit een Verstorvene⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan staat er in vers 12: "Daarom zijn er ook uit één..." Het gaat hier om een man, dat is een mannelijk woord in dit geval. Daarom zijn er ook uit één – het gaat dus uitdrukkelijk in dit geval over Abraham – en wel uit een verstorvene voortgekomen. Verstorven; hij was niet gestorven, maar het doodsproces was in zijn lichaam werkende. Versterven.⟨/p> ⟨p>Ik herinner me nog, dat is alweer een hele tijd geleden, dat we bij de bespreking van de Colossensebrief daar ook nog aandacht aan hebben gegeven, aan dit specifieke woord in Hebreeën 11 vers 12. Verstorvenen... dat was toen... misschien is het wel leuk om daar nog even aan terug te denken, want daar staat in Colossense 3 vers 5: "Dood dan de leden die op de aarde zijn." Weet u nog? Ik zie niet heel veel herkenning. Nou, dan is het een reden te meer om u daar inderdaad nog even aan te herinneren.⟨/p> ⟨p>Er staat: "Dood dan de leden die op de aarde zijn." Nee, ik neem u even mee. Even dit... een uitstapje is het, dat is het. Goh, het is een volmaakt man die niet in zijn woorden struikelt, nietwaar? Ja, daar staat in Colossense 3 vers 5: "Dood dan de leden die op de aarde zijn." Maar het woord dat daar gebruikt wordt, is van dezelfde stam als wat hier vertaald wordt met versterven. En het betekent niet actief ter dood brengen, alsof je daarmee bewust bezig bent om de leden die op de aarde zijn – en dan gaat het hier over hoererij, onreinheid, boze begeerden, hebzucht, et cetera – te bestrijden. Nee, het is: dóe het versterven. Dat wil zeggen: geef het geen voeding. Want dat is eigenlijk wat versterven is: je geeft het geen voeding meer. In feite is het dus dezelfde gedachte als wat we in Romeinen 6 ook lezen, namelijk: houd het ervoor dat je dood bent voor de zonde. Je geeft je aandacht aan en leeft voor God; je leeft voor Hem. Daar heb je je op gericht en dan versterft het andere. Dat is doen versterven. Dus niet doden, doodmaken, moorden of actief daarmee bezig zijn met de bijl. Nee, het is doen versterven: geen aandacht geven, geen voeding geven.⟨/p> ⟨p>Nou, dat eventjes wat betreft het woord 'verstorven'. Abraham was een verstorvene. Hij was niet gestorven; hij is per saldo 175 jaar geworden. En toen hij Izaak kreeg was hij honderd... of zeg ik het goed? Negenennegentig? Nou, hij was negenennegentig toen hij de laatste keer de belofte kreeg en honderd inderdaad toen... nou, in ieder geval in zijn honderdste levensjaar, laten we het daarop houden. Maar goed, versterven: impotent. Het doodsproces was in hem werkende; hij was niet in staat tot het verwekken van nieuw leven. Welnu, uit één iemand, en wel een verstorvene, zijn er voortgekomen als de sterren des hemels.⟨/p> ⟨p>Dit is het verhaal in één of twee zinnen van Romeinen 4. Ik neem u toch even mee naar dat hoofdstuk, want dan zie je dat hele idee dat God Zijn belofte geeft en vervult door en via een verstorvene – van beide zijden, ik bedoel mannelijk en vrouwelijk, Abraham en Sara. Beiden waren verstorven, niet in staat om leven voort te brengen: doods. Ja, maar God verwekt leven uit de dood. En zo zie je in Abrahams leven in feite de essentie van het evangelie gedemonstreerd: God brengt leven voort uit de dood. En zo brengt Hij de zoon van de belofte voort: Yitzhak, "hij zal lachen". Izaak is zo'n schitterend type van de Heer Jezus Christus: de zoon van Abraham, de zoon van de belofte, Hij die uit de dood voortkomt.⟨/p> ⟨p>In Romeinen 4 vers 19 daar leest u... maar hij werd versterkt in zijn geloof en gaf God de eer. En hoe geef je God nu de eer? Dat is geen kwestie van met je armpjes in de lucht "Halleluja" roepen. Hoe gaf Abraham... nee, ik zeg daar niks mis mee, het is prachtig natuurlijk om God de lof toe te brengen. Maar wat is God nu de eer geven? Nou, er staat het meteen nog bij: namelijk, hij werd versterkt in zijn geloof en zo gaf hij God de eer, namelijk in de volle zekerheid dat Hij bij machte was hetgeen Hij beloofd had ook te volbrengen. Dat is God de eer geven: beamen dat Hij in staat is om te doen wat Hij belooft. Daarmee geef je Hem in alle opzichten de credits. In de eerste plaats doordat je Hem betrouwbaar acht – Hij doet wat Hij zegt – maar bovendien geef je Hem daar ook de eer als God, namelijk als Degene die alvermogend is, die in staat is om uit de dood leven voort te brengen en het onmogelijke te doen. Trouwens, dat wordt ook ergens in die geschiedenis van Abraham letterlijk zo gezegd: "Zou voor de Here, zou voor Yahweh iets te wonderlijk zijn?" Dat is de waarheid. Hij gaf God daarmee inderdaad de eer.⟨/p> ⟨p>Nou, dat is Romeinen 4. En dan... ja, wacht even, ik lees nog even verder. Daarom – want ik moest namelijk nog één ding aantonen en dat is waarom de belofte van de komst van Izaak en de wijze waarop hij geboren werd, namelijk een onmogelijke geboorte, daarin is hij een type van de Heer Jezus. Dat zegt ook Paulus in Romeinen 4: "Daarom ook werd het hem, Abraham, gerekend tot gerechtigheid." En dan komt het: "Echter niet om zijnentwil alleen werd geschreven: het werd hem toegerekend, maar ook om onzentwil, wie het zal worden toegerekend, ons, die ons geloof vestigen op Hem..." Net als Abraham: "...die Jezus onze Here uit de doden opgewekt heeft."⟨/p> ⟨p>Met andere woorden: zoals Abraham een verstorvene en Sara een verstorvene geloofden in God, namelijk in de God die uit de dood leven voortbrengt en verwekt, welnu, zo geloven wij, zo vestigen wij ons geloof op Hem die Jezus onze Heer uit de doden opgewekt heeft. En vandaar dus die parallellie. Aan de ene kant heb je Izaak, uit een verstorvene uit de dood verwekt, en aan de andere kant Jezus Christus, de andere, de echte, de ware Zoon van Abraham, die God ook uit de doden, maar dan letterlijk uit de doden verwekte. Het ene is het type van het ander. We zullen dat trouwens later nog weer tegenkomen, vanavond wellicht ook, als we die andere geschiedenis over Abraham lezen, later in zijn leven. Want dan moet hij zijn zoon, zijn enige zoon, jaren later – misschien wel 36 jaar later – afstaan. Ja, en dan krijg je weer hetzelfde verhaal, dat wil zeggen: ook weer Abraham die demonstreert dat hij gelooft in de God die de doden levend maakt. Ik ga weer even terug naar Hebreeën 11 vers 12.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1011" title="Speel af vanaf 16:51">▶ 16:51⟨/button> ⟨span>Een Hemels en Aards Nageslacht: Sterren en Zand⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Daarom zijn er ook uit één, en wel een verstorvene, voortgekomen als de sterren des hemels in menigte. We vinden daarover trouwens twee uitdrukkingen; ze worden hier ook vermeld met betrekking tot het nageslacht, het zaad van Abraham. Natuurlijk denk je daarbij in de eerste plaats aan die ene, namelijk het zaad van Abraham: Christus. Zo legt Paulus dat ook uit in Galaten 3.⟨/p> ⟨p>Maar meer uitgebreid wordt het zaad van Abraham, in de zin van al zijn nageslacht, op twee manieren beschreven: als de sterren des hemels en als het zand aan de oever der zee. Natuurlijk kun je zeggen dat het er in beide gevallen gewoon om gaat dat het niet te tellen is. Inderdaad, dat staat er ook. Maar vanwaar die beeldspraak? Vanwaar die uitdrukking dat het zaad van Abraham talrijk zou zijn als de sterren des hemels? Het lijkt mij niet zo moeilijk als je zicht hebt op het geheel van de Bijbel, en met name zicht hebt op de boodschap van Paulus. Hij spreekt over ons, die in Christus ook het zaad van Abraham zijn. Wij zijn toch in Christus het zaad van Abraham? En welk deel hebben wij ontvangen? Het hoogste deel – ik bedoel dat letterlijk en figuurlijk – namelijk een hemels deel. Wij zijn als die sterren des hemels, en dat verwijst naar het hemelse nageslacht van Abraham.⟨/p> ⟨p>Dat is niet zomaar omdat het ontelbaar is; nee, het heeft ermee te maken dat een deel van Abrahams nageslacht ook een hemelse toekomst heeft. Zo zie je dat die hemelse toekomst van de Ecclesia in Christus, verbonden met Hem, verborgen is in zo’n uitspraak; in die belofte die aan Abraham, maar ook aan Izaak en Jakob is gedaan. Want ze worden bij voortduring herhaald. Dat wat God gezworen had, ligt typologisch al vast in deze belofte: "als de sterren des hemels". Je kunt hier zo passages uit de Efezebrief bijhalen: "Gezegend is de God en Vader die ons gezegend heeft met alle geestelijke zegen te midden van de hemelse". Als de sterren des hemels. Zo, op die wijze. Van de hoogste orde.⟨/p> ⟨p>In een ander opzicht zegt Paulus trouwens ook nog dat wij als sterren des hemels zijn. Dat zegt hij in Filippenzen 2. Namelijk dat het vandaag donker in de wereld is. Sterren zie je uiteraard alleen als het nacht is. Welnu, het is nacht in de wereld. Straks gaat de zon op en dan wordt het dag, maar nu is het nacht. Wij schijnen als sterren in de wereld. Niet met de bedoeling om de duisternis te verdrijven; die functie hebben sterren helemaal niet. Sterren hebben de functie om te midden van de duisternis te stralen als schitterende lichtjes. De bediening van de zon is heel anders; die heeft inderdaad als functie om de duisternis te verdrijven. Maar alles op zijn tijd.⟨/p> ⟨p>Maar goed, het nageslacht van Abraham zou zijn als de sterren des hemels in menigte en gelijk het zand aan de oever van de zee, dat ontelbaar is. In beide gevallen wordt er uiteraard nadruk gelegd op het feit dat het niet te tellen is, maar de vergelijking – de typologische verwijzing naar aan de ene kant de bovenkant, de sterren des hemels, en aan de andere kant de onderkant, het zand aan de oever van de zee – is veelzeggend. Want dat zand aan de oever van de zee is weer een beeld van Israël. Het is een beeld van Israël dat aanspoelt vanuit de volkerenzee. Dat is mooi. We zitten hier in de gemeente Katwijk, dus het is wel leuk om u daar in dit verband op te wijzen. Aan de zee heb je een strand met zand, maar dat zand is aangespoeld vanuit de zee. Welnu, zo is het met Israël ook.⟨/p> ⟨p>Als God straks Zijn belofte aan Abraham gaat vervullen en Israël gaat herstellen, en dat vrederijk zal aanbreken, wat gebeurt er dan met Israël? Wel, het zal vanuit de volkerenzee aanspoelen op het land. Het land in de Bijbel is sowieso altijd al een beeld van Israël, en de zee een beeld van de volkerenwereld. Ik heb niet de moeite genomen om dat nu ook nog te staven, maar in het boek Openbaring vind je dat bijvoorbeeld: dat de zeeën een beeld zijn van de volkeren, van de naties. Vandaar ook de uitdrukking 'de volkerenzee'.⟨/p> ⟨p>Trouwens, terwijl ik dit zo zeg... ik weet niet of u daar ooit bij stilgestaan hebt, maar er staat in Openbaring 12 aan het einde – ik wilde zeggen dat het er niet meer staat, maar het staat er nog steeds in Openbaring 12. Dat is dat profetische boek waar het vooral gaat over Israël en hoe Israël op Gods tijd een koninkrijk van priesters zal worden te midden van de volkerenwereld. In Openbaring 12 – ik ga dat nu niet helemaal uitleggen – gaat het over de vrouw die een mannelijke zoon baart. Die vrouw blijkt Israël te zijn. Die vrouw vlucht naar de woestijn en wordt daar 1260 dagen bewaard. Dat is Openbaring 12. Openbaring 13 gaat over het beest dat uit de zee voortkomt – let op: uit de zee, uit de naties. Een beestachtig koninkrijk, een Babels koninkrijk dat zich straks daadwerkelijk zal manifesteren.⟨/p> ⟨p>Welnu, tussen die beide beschrijvingen in Openbaring 12 en 13 lees je deze merkwaardige zin. Moet u opletten wat daar staat, helemaal aan het slot van Openbaring 12. Alleen moet u het dan wel lezen zoals de NBG-vertaling dat zegt; tenminste, dat lijkt mij het meest duidelijk. Pardon, nu vergis ik me... er staat: "En ik stond op het zand der zee." Zo staat het daar. Dat is het einde. Het staat ook in de Telos-vertaling: "en hij ging op het zand van de zee staan". Of dat nu Johannes zelf was of de draak, dat doet er nu even niet toe. Het gaat erom dat hij daar stond. Ja, in vers 1 van hoofdstuk 13, of in de NBG het laatste van 12 – ook dat is al een beetje verwarrend.⟨/p> ⟨p>De enige reden waarom ik ernaar verwijs is dat Openbaring 12 spreekt over Israël en over het feit dat het in het land gebracht wordt. Openbaring 13 spreekt over dat beestachtige rijk dat uit de naties zal voortkomen, uit de zee. En precies daartussenin staat: "En hij stond op het zand der zee." Waarom zou dat er zo bij staan? Dat is vanwege de typologie. Namelijk dat het zand van de zee een beeld is van Israël dat weer teruggekeerd is naar haar land, aangespoeld vanuit de volkeren. Dat die zee inderdaad daadwerkelijk verwijst naar de volkeren, blijkt vervolgens in hoofdstuk 13 waar dat beest uit de zee verschijnt. Goed, dat was even een zijstapje. Maar Israël, of dat zaad van Abraham, heeft dus twee kanten, twee aspecten: een hemels aspect en een aards aspect. Als de sterren des hemels in menigte en als het zand aan de oever van de zee dat ontelbaar is. Welnu, dan lees ik verder in vers 13.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1583" title="Speel af vanaf 26:23">▶ 26:23⟨/button> ⟨span>Vers 13: in Geloof Gestorven Zonder de Vervulling te Zien⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In dat geloof zijn deze allen gestorven. Ik heb al een keer eerder naar dit vers verwezen toen ik het over Henoch had. Herinnert u zich dat nog? Toen verwees ik naar dit vers, omdat dit een terugblik is op al die figuren die tot dusver de revue zijn gepasseerd: Abel, Henoch, Noach, Abraham en Sara niet te vergeten. In dat geloof zijn deze allen gestorven. Allen, dus ook Henoch.⟨/p> ⟨p>Daar hebben we het toen over gehad – dat was de vorige keer of die keer daarvoor – dat Henoch inderdaad ook wel degelijk is gestorven, maar dat hij is overgezet. Dat ga ik nu niet nog een keertje doen, maar in elk geval gaat het hier over "deze allen". Dat zijn alle eerder genoemden in Hebreeën 11. Als ik dat woord "allen" letterlijk neem – en daar houd ik van – dan is dat dus inclusief Henoch. In dat geloof zijn deze allen gestorven.⟨/p> ⟨p>Het idee is: ze leefden in geloof, maar zij stierven ook weer in datzelfde geloof. Niet gefrustreerd, integendeel. Als je namelijk gelooft in wat God zegt en je gelooft in de levende God die de dood trotseert, dan is de dood totaal geen hinderpaal. Integendeel, je focus is helemaal gericht op dat wat voorbij de horizon ligt. Dan vormt de dood daarin totaal geen blokkade.⟨/p> ⟨p>In dat geloof zijn deze allen gestorven, zonder de beloften – dat wil zeggen: zonder de vervulling van de beloften – verkregen te hebben. Ze hadden wel een belofte op zak, dat was nu juist het hele verschil, maar zonder ook maar iets te hebben gezien van de vervulling daarvan. Slechts uit de verte hebben zij die gezien en begroet.⟨/p> ⟨p>Ik heb hier een plaatje bij gemaakt. Dat is misschien een beetje misplaatst, in die zin dat sommigen nu erg moeten turen, maar het stelt Mozes voor die op de berg Nebo staat. Het is misschien niet helemaal ter zake, maar aan de andere kant toch ook weer wel. Mozes is immers ook zo iemand; hij heeft het ook letterlijk uit de verte gezien. Hij mocht het beloofde land niet in, maar op de berg Nebo, vanaf de andere zijde van de Jordaan, heeft hij het beloofde land zo overzien. Zo lees je dat ook. Met recht heeft hij het dus, letterlijk en figuurlijk, uit de verte gezien en begroet.⟨/p> ⟨p>En als je "de verte" nu even niet in ruimtelijke termen ziet, maar in tijdelijke termen? Dat wil zeggen dat hij wist: het gaat komen. De tijden heeft hij overzien, ongeacht hoe ver het nog in de toekomst zou liggen. Dat maakt geen verschil. Als je gelooft, dan word je op de hoogte gesteld. Ik ben al erg bezig met het onderwerp van het Goed Bericht Weekend: "Op de hoogte". Dan heb je uitzicht en word je op de hoogte gesteld, zoals Abraham en vele anderen. Niet alleen Mozes hoor, vele mensen werden op de hoogte gesteld. Leuk woord hè? Op de hoogte gesteld, en wat heb je dan? Dan heb je uitzicht. Dan heb je vergezichten en kun je dingen zien die je in het dal niet ziet. Daar zie je meestal niet zoveel, daarom noemen we het ook een dal. Goed, slechts uit de verte hebben zij die gezien en begroet, en ze hebben beleden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1826" title="Speel af vanaf 30:26">▶ 30:26⟨/button> ⟨span>Vreemdelingen en Bijwoners: het Graf in Hebron⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat betekent dat zij er openlijk voor uit zijn gekomen; ze generen zich daar niet voor, integendeel. Ze hebben beleden dat zij vreemdelingen en bijwoners waren op aarde. Dit is een uitdrukking die we vaak in het boek Genesis aantreffen. Er wordt hier verwezen naar al dezen; het gaat tot dusver alleen nog maar over de mannen en die ene vrouw, Sara, die in het boek Genesis vermeld worden. De beschrijving gaat in Hebreeën verder, waarbij ook allerlei andere Bijbelboeken worden geopend, maar tot nu toe gaat het alleen nog over mannen en vrouwen uit het boek Genesis.⟨/p> ⟨p>Inderdaad lees je in Genesis heel vaak van de aartsvaders Abraham, Izak en Jakob dat het vreemdelingen waren. Ze kwamen uit Ur der Kaldeeën en zijn vervolgens naar het land gegaan. Dan zou je zeggen: dat is het land der belofte. Dat is waar, maar ze waren in dat land der belofte gewoon vreemdelingen en bijwoners. Ik moet er ook aan denken dat zij nakomelingen waren van Heber. Het woord Hebreeën — de brief waar we ons mee bezighouden — komt van Heber. Heber was de voorvader, de opa als ik me niet vergis, van Terach. Dat is dus de overgrootvader van Abraham. Maar Heber betekent gewoon een pelgrim, een doortrekker. Hij hoort hier niet thuis; hij is hier een vreemdeling. Wat doet hij hier eigenlijk? Hij hoort hier helemaal niet. Abraham was zo iemand en Izak net zo. Van Izak lees je ook iedere keer weer dat hij als een vreemdeling vertoefde in het land der Filistijnen. Hij was overal vreemd.⟨/p> ⟨p>Je leest de uitdrukking 'vreemdelingen en bijwoners' zelfs letterlijk een keer in Genesis 23. Het is wel aardig om daar even naar te verwijzen. Dat is wanneer Sara overleed. In vers 2 staat: "En Sara stierf te Kirjat-Arba, dat is Hebron — het latere Hebron, waar zij inderdaad een graf kreeg — in het land Kanaän; en Abraham ging naar binnen om over Sara te weeklagen en haar te bewenen." Toen stond Abraham op — want dat hoort er natuurlijk ook bij — hij ging heen van zijn dode en sprak tot de Hethieten: "Een vreemdeling en een bijwoner ben ik bij u; geef mij een eigen grafstede, opdat ik mijn dode moge uitdragen."⟨/p> ⟨p>Abraham bezat niets in het land, helemaal niets. Het enige wat hij bezeten heeft, is inderdaad dit graf. Dat is wat hij uitdrukkelijk ook als vreemdeling en bijwoner vraagt. Hij eist het niet op, hij vraagt: "Mag ik een graf?" Dat was het enige wat hij had. Maar juist het feit dat hij daar een graf koopt in Hebron, is niet voor niets. Hebron komt van dezelfde stam als 'vriend'. Abraham zelf was een vriend van God. Het feit dat Abraham hier een graf koopt, is veelzeggend, want later werd Abraham daar zelf ook begraven en Jakob is daar begraven. En vervolgens Jozef — op het gebeente van Jozef komen we ook nog — is ook daar begraven. Waarom? Dit is het land van de belofte. God geeft dit; hier willen wij een graf. Al hebben we in ons eigen leven dan niet de vervulling daarvan gezien, God vervult Zijn belofte. Of ik nu dood ben of niet, dat maakt helemaal niet uit; Hij wekt namelijk toch op uit de doden. Kijk, dat is geloof.⟨/p> ⟨p>Het gaat nu even over die uitdrukking: een vreemdeling en een bijwoner, gewoon een gast. Hij was hier een gast. Hij heeft nooit pogingen ondernomen om Kanaän naar zijn hand te zetten of om politieke invloed uit te oefenen, zoals we dat wel van Lot lazen, die in de poorten van Sodom ging zitten. Van Abraham niet. Abraham heeft zich altijd als een vreemdeling en een bijwoner opgesteld.⟨/p> ⟨p>Je leest trouwens het prachtige antwoord van die Hethieten. Hij was dan wel een vreemdeling en een bijwoner, maar wat een getuigenis had die man. Want dan lees je dat de Hethieten Abraham antwoordden: "Luister naar ons, mijn heer, een vorst Gods zijt gij in ons midden." Zo van: jij zegt wel dat je een vreemdeling en een bijwoner bent en dat je er niet bij hoort, maar zij hebben onderkend: "Je bent een vorst van God." Op voorhand hebben ze dat in hem herkend. Hij heeft zich ook met recht als een vorst van God gedragen. Dan zeggen zij ook: "Begraaf uw dode in de keur van onze grafsteden; niemand van ons zal u zijn grafstede weigeren om uw dode te begraven." Vervolgens wordt hem nog een flinke prijs door de maag gesplitst, maar daar gaan we het nu verder niet over hebben, dat doet niet ter zake. Het gaat vooral om het feit dat hij niets in het land had, behalve een graf. Dat graf is juist zo veelzeggend, want dat geeft aan: hier wil ik begraven worden, want hier ligt de toekomst in dit land van de belofte. Over de dood heen. En is het niet in dit leven, geen probleem.⟨/p> ⟨p>Want er staat: wie zulke dingen zeggen — namelijk dat ze er ook voor uitkomen een vreemdeling en een bijwoner te zijn — die geven te kennen dat zij een vaderland zoeken. Dat wil zeggen dat zij zich niet in hun vaderland bevinden. Abraham is uit dat land gegaan en wist niet eens waar hij terecht zou komen. Hier heeft hij uiteindelijk ook nog een hele tijd gedivakkeerd en vervolgens is hij naar Hebron gegaan en daar begraven. Als zij echter gedachtig waren aan het vaderland dat ze verlaten hadden, dan hadden ze gelegenheid gehad terug te keren. Ze hadden daar alle tijd voor. Vergeet u niet: de tijd van Abrahams roeping tot aan de vestiging van Jakob in Egypte is een periode van 215 jaar. Dat is heel opmerkelijk. U weet dat de periode van de belofte, van Abraham tot aan de uittocht uit Egypte, 430 jaar is. Die periode van 430 jaar is verdeeld in twee gelijke helften van 215 jaar. Toen Jakob met zijn zonen in Egypte arriveerde vanwege de hongersnood, was daarmee een periode van 215 jaar afgesloten. Al die tijd hadden ze gewoon nog terug kunnen gaan, maar daar hebben ze nooit aan gedacht. Ze hadden de gelegenheid gehad terug te keren, maar dat hebben ze niet gedaan. Maar nu staat er... Dat wil zeggen, als de situatie zo is...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2344" title="Speel af vanaf 39:04">▶ 39:04⟨/button> ⟨span>Een Hemels Vaderland op Aarde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nu verlangen zij naar een beter, dat is een hemels vaderland. Dan moet ik er wel even iets bij zeggen, want als je dit met traditioneel kerkelijke, christelijke oortjes beluistert, zou je zomaar kunnen denken: "Aha, natuurlijk, want als je doodgaat, dan ga je naar de hemel toe." Nee, het gaat niet om wat er gebeurt als je doodgaat; daar hadden Abraham, Isaak en Jakob totaal geen kaas van gegeten. Het ging om de opstanding. Ze wisten daarvan en ze wilden in Hebron begraven worden, omdat ze wisten dat God hen te zijner tijd zal doen opstaan en zij dan het land zullen verkrijgen.⟨/p> ⟨p>Dat hemelse vaderland is niet een vaderland in de hemel; het is niet een land in de lucht. Het koninkrijk der hemelen is ook geen koninkrijk in de hemel. Als je de Willibrord-vertaling hebt – hoe heet die ook alweer? Ja, de Willibrord-vertaling – dan wordt het geloof ik het Rijk der Hemelen genoemd, of het Hemelrijk. Maar dat Hemelrijk is toch echt op aarde. Iemand grapte net: "Geluidrijk!" Ja, ik ken ook een schuister die Hemelrijk heet. Zo zou ik ook wel graag willen heten; dat vind ik heel wat mooier dan Piet, eerlijk gezegd. Schat Hemelrijk!⟨/p> ⟨p>Maar goed, het Rijk der Hemelen is niet een rijk in de hemel. Het is een hemels rijk, wat wil zeggen: hemels van karakter. Het duidt niet op de locatie, maar op de condities waarin het zich bevindt. Dat hemelse vaderland is een vaderland dat "hemel" zal zijn. Het is het land van de belofte. En dat is trouwens veel meer dan alleen maar dat kleine stukje land waar nu zoveel gedoe over is. In zijn uiteindelijke vorm – zo lees je al in het boek Genesis en zo wordt het ook tegen Abraham gezegd – zal het land dat aan Israël gegeven is zich uitstrekken van de Nijl tot aan de Eufraat. Ik hoorde ooit een uitleg waarbij ze de andere kant op rekenden, maar dat zou betekenen dat ze dit deel niet krijgen. Dat lijkt me niet de bedoeling, hoewel het mooi bedacht is. Dit gebied is ook het middelpunt; kijk maar eens naar de wereldkaart. Het is het middelpunt van de aarde en het centrum van drie continenten: Afrika, Azië en Europa. Het is de navel der aarde.⟨/p> ⟨p>Het gaat erom dat het een hemels vaderland zal zijn. Het zal een land zijn met onvoorstelbare afmetingen dat aan hen gegeven wordt en dat dan inderdaad een paradijselijke, hemelse sfeer zal ademen. Onder die condities zal het vrederijk worden gevestigd. Een hemels rijk wil zeggen dat er vanuit de hemel wordt geregeerd. Waarom heb ik dit plaatje erbij gedaan? Precies om te illustreren wat ik hiermee bedoel: er zal in dat Messiaanse vrederijk, waarin God Zijn belofte gaat vervullen met betrekking tot het land, een verbinding zijn zoals Jakob die ooit zag in zijn visioen. Het was geen gewone droom, het was een visioen. Er zal een verbinding zijn tussen hemel en aarde; een verbinding die van boven naar beneden gelegd wordt. Het is niet van beneden naar boven. Nee, het was een ladder die op de aarde was gesteld vanuit de hemel. Dat is precies het tegenovergestelde van Babel, waar men zei: "Laat ons een toren maken waarvan de top tot in de hemel reikt." Dat was vanaf de aarde naar de hemel. Hier wordt de verbinding vanuit de hemel gelegd.⟨/p> ⟨p>Jakob sloot zijn ogen; hij was aan het eind van zijn latijn. Maar dan krijgt hij van God een woord te horen en een beeld te zien. Die verbinding tussen hemel en aarde wordt door God Zelf tot stand gebracht. Dat is het vrederijk. Dat zal een hemels rijk zijn waarin hemel en aarde verenigd zijn. Hoe dat precies zal zijn, weet ik niet. Eerlijk gezegd zou ik er graag meer over willen weten en misschien zegt de Schrift er ook wel veel meer over, maar tot dusver valt dat allemaal nog te ontdekken. Eén ding weet ik wel: het zal op aarde hemels zijn. In elk geval zullen Abraham, Isaak en Jakob, al die mensen die daar in Hebron begraven liggen, dan ook de hemelse kant van het rijk zien en die belofte vervuld zien.⟨/p> ⟨p>Zij verlangen naar een beter, dat is een hemels vaderland, en daarom schaamt God Zich niet om hun God te heten. Zo wordt Hij inderdaad genoemd. Hoe vaak lezen we niet dat Hij de God van Abraham, Isaak en Jakob is? Dat is telkens weer Zijn naam; het herinnert aan de goddelijke belofte en aan de eed die Hij hun gezworen heeft. God geneert Zich niet om hun God te heten. Integendeel! Als je de geschiedenis van Jakob leest, zou je eigenlijk denken: "Goh, daar zou je je toch voor schamen." Ik kan eigenlijk niet zo heel veel positiefs vermelden over Jakob. Als je al die hoofdstukken naloopt, zie je vooral iemand die altijd een slag om de arm houdt, een "hielelichter". Iemand die inderdaad de hiel van zijn broer vasthoudt; hij laat zijn broer nooit los. Je kunt dat positief uitleggen, maar laten we wel wezen: als je die hoofdstukken gewoon naleest, zie je een aaneenschakeling van een Jakob die alles zelf probeert te realiseren en God een handje wil helpen. Maar God had Zijn belofte aan hem gegeven en God schaamt Zich niet om de God van Jakob te heten. Zalig is hij die de God van Jakob tot zijn hulp heeft. Dat betekent dat er hoop is voor iedereen. Als er hoop is voor Jakob, zelfs voor zo’n – sorry Fred – hielenlichter en vasthouder...⟨/p> ⟨p>Er wordt hier in de zaal gesproken over een mevrouw die ook nog in de gemeente gaat spreken. "Hou je dan maar vast," wordt er gezegd. Ik vrees dat degenen die dit mp3'tje beluisteren de draad nu een beetje kwijtraken door de interactie in de zaal. Een open podium zou voor mij ook geen goed idee zijn; ik spreek liever voor een publiek dat wat zwijgzamer is en mij niet tegenspreekt.⟨/p> ⟨p>God schaamt Zich niet voor hen hun God te heten, want er staat: "Hij had hun een stad bereid." In de vertaling staat dit in de verleden tijd, maar in het Grieks staat er een aoristus. Dat is een feitvorm: God bereidt hun een stad, ongeacht het tijdstip. Het gaat er dus niet zozeer om dat het al gebeurd is, want het gaat over die toekomstige stad, het hemelse Jeruzalem dat vanuit de hemel zal neerdalen. Dat is een toekomstige stad. Dat verzin ik niet, dat staat letterlijk zo in Hebreeën 13 vers 14: de toekomstige stad. Welnu, die stad bereidt God. En zoals we al eerder lazen: Hij is van die stad zowel de Ontwerper als de Bouwmeester. Hij bedenkt het, Hij ontwerpt het.⟨/p> ⟨p>Oh ja, de ontwerper en de bouwmeester. Hij maakt het ook. Hij doet dat; Hij neemt het ook allemaal weer voor Zijn rekening. Zullen we het daar even bij laten? Dan gaan we straks verder met vers 17.⟨/p> ⟨p>Wij gaan weer verder. We willen weten waar Abraham de most vandaan haalt. Nietwaar? Dus wij gaan verder met onze speurtocht naar zijn belevenissen, zoals die tenminste in de Hebreeën-helden worden verhaald. En dat gaat trouwens niet over Abraham en de most, want dat heeft weer te maken met de geschiedenis van Melchizedek; dat hij Melchizedek ontmoet en dat hij brood en wijn kreeg, de vrucht van de wijnstok, most. Maar dat was weer Hebreeën 7, en nu zijn we dus in Hebreeën 11.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3015" title="Speel af vanaf 50:15">▶ 50:15⟨/button> ⟨span>Vers 17: Abraham Beproefd in het Offeren van Isaak⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hebreeën 11 vers 17 zegt: door geloof. Niet 'door het geloof', maar: door geloof heeft Abraham, toen hij verzocht werd of beproefd werd – die twee woorden daar maken wij vaak verschil tussen. En dat kan ook wel eens het geval zijn; het hangt er namelijk vanaf wie het doet. Dan zeggen we: Satan verzoekt, de tegenstander verzoekt, en God beproeft. Dat is aardig gezegd en dat kan je ook zo zeggen, want daarmee maak je een verschil in doelstelling of motief. De ene heeft zuivere, goede motieven en de andere heeft onzuivere motieven. Maar het woord zelf is in het Grieks gewoon hetzelfde: verzoeken of beproeven. Je ziet het hier ook: Abraham werd beproefd, hij werd getest. Dat is het. En met welk oogmerk dat gebeurt, dat kan verschillen. Abraham werd inderdaad getest, niet omdat God niet wist wat er in hem was, maar om het te doen blijken. Het is inderdaad gebleken wat Abraham was.⟨/p> ⟨p>Door geloof heeft Abraham, toen hij verzocht werd, Isaak ten offer gebracht. Dat moet wel geloof geweest zijn, want als je zo lang op die jongen gewacht hebt – en inmiddels was het al een grote jongen. We lezen deze geschiedenis in Genesis 22. Je leest er pal op, in Genesis 23, dat Sara overleed. Zij was honderdzevenentwintig jaar oud. Als Genesis 22 net voorafgaat aan Genesis 23, ook in tijd bedoeld, dan was Isaak inmiddels al een man van zevenendertig jaar. Dat hoeft niet per se, maar het kan wel. Meestal wordt het zo voorgesteld, maar zij was inderdaad negentig toen ze Isaak kreeg, tel daar zevenendertig jaar bij op en dan was zij honderdzevenentwintig toen ze overleed. En nu kreeg Abraham te horen dat hij Isaak moest offeren. Het is geloof geweest, dat is wat hier staat, waardoor hij dat ook daadwerkelijk gedaan heeft.⟨/p> ⟨p>En hij die de belofte ontving, aanvaard had – hij kreeg het gewoon, dat was hem. Hij had het ontvangen, en dat is een wezenlijk verschil. Hij ontving de beloften, let op het meervoud, want het was er niet één; er waren vele beloften die Abraham ontvangen had. En zijn enige zoon... dat is grappig, maar dit woord 'eniggeborene' komt in het Nieuwe Testament nogal een aantal keren voor, altijd bij Johannes, in zijn evangelie of in zijn brieven. Daar verwijst het altijd naar de Zoon van God. Denk aan het bekende vers Johannes 3 vers 16, dat God de wereld zo liefheeft dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft. En Hij is met recht ook de eniggeboren Zoon. Er is maar één mens onder al die miljarden vanaf Adam tot nu toe die inderdaad door God is verwekt, en daarom met recht ook de eniggeboren Zoon van God is. Wel, alleen daarin blijkt al dat Isaak niet alleen in zijn naam en in de wijze waarop hij verwekt werd, maar ook door het loutere feit dat hij de enige was – uniek namelijk – een overduidelijk type is van de Zoon van Abraham.⟨/p> ⟨p>Abraham ging, hij wilde hem offeren staat er, hij ging ook. Dan lees je dat hij naar het gebergte van Moria moest gaan. Hij gaat een aantal dagen reizen en op de derde dag lees je dat hij de plaats aanschouwt. Ineens moet ik eraan denken: hij aanschouwde de plaats van verre. In Genesis 22 vers 4 staat dat toen Abraham op de derde dag zijn ogen opsloeg, hij die plaats in de verte zag. Dat doet meteen weer denken aan dat andere vers waar we het zojuist over hadden in Hebreeën 11: hij zag de beloften van verre. Op de derde dag, ja, en dat was ook de dag dat hij zijn zoon weer terugkreeg. Hij tot wie gezegd was: "Door Isaak zal men van nageslacht van u spreken." Je leest dat letterlijk zo, het is een citaat uit Genesis 21 vers 12: Door Isaak zal men van nageslacht van u spreken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3373" title="Speel af vanaf 56:13">▶ 56:13⟨/button> ⟨span>Abrahams Geloofslogica: Opstanding op de Berg Moria⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Abraham heeft overwogen. Er staat hier letterlijk een woord dat 'rekenen' betekent; hij heeft gerekend. Dat is geloofslogica, zeg maar. Er wordt hier een woord gebruikt dat te maken heeft met 'logie', met rekenen. En Abrahams geloofslogica zei dat God bij machte was hem zelfs uit de doden op te wekken. Als God zegt — en dat had Hij hiervoor al gezegd — dat er door Isaak van nageslacht van hem gesproken zou worden, en Abraham moet vervolgens Isaak offeren terwijl Isaak nog geen nageslacht heeft, dan betekent dat dus dat Isaak weer uit de doden zou worden opgewekt.⟨/p> ⟨p>Zo heeft hij gerekend. Hij dacht: "Als God dat zegt... Isaak heb ik sowieso al vanuit de dood gekregen, uit een verstorvene, en nu, jaren later, moet ik hem offeren." Zijn enige zoon — Ismaël wordt niet eens meegerekend, want de belofte was: "Door Isaak zal men van nageslacht van u spreken." Isaak was de zoon van de belofte, niet Ismaël. Maar goed, Abraham heeft gerekend dat God bij machte was hem uit de doden op te wekken.⟨/p> ⟨p>Dit vind je al vermeld in Genesis 22. Het staat er niet letterlijk op deze manier, maar je leest het daar wel. Ik heb het hier nu voor me, ik heb het niet in een diaatje staan, maar laat ik het even voorlezen uit vers 4: "Toen Abraham op de derde dag zijn ogen opsloeg, zag hij die plaats in de verte. En Abraham zeide tot zijn knechten: Blijft gij hier met de ezel, terwijl ik en de jongen daarginds heengaan; en wanneer wij hebben aangebeden, zullen wij tot u terugkeren." Wij. Dus niet alleen 'ik', maar ook mijn zoon. "Wij", ik en mijn zoon.⟨/p> ⟨p>Er staat verderop ook dat Abraham alleen bij de knechten terugkwam. Wacht even hoor... De knechten stonden beneden aan de berg en Abraham kwam van de berg af. Wacht even hoor, ik denk dat ik nu bijna "Mozes" wil zeggen, maar nee, het is Abraham. Abraham ging zijn zoon offeren en als hij naar beneden komt, dan zie je dat Abraham bij de knechten terugkeert. Dat is in zekere zin 'negatief'. Er staat inderdaad: "Toen keerde Abraham terug tot zijn knechten."⟨/p> ⟨p>Maar goed, maak even je punt: dan heeft hij toch zijn zoon geofferd? Ja, hij heeft hem weggegeven. Dat staat hier ook, ik begreep even niet hoe je het precies bedoelde, maar inderdaad, er staat: "Door het geloof heeft Abraham, toen hij verzocht werd, Isaak ten offer gebracht." Niet bij wijze van spreken, nee, dat hééft hij gedaan. Hij heeft zijn zoon afgestaan. God vroeg het hem en hij zei: "Oké, dan doe ik dat." Maar hij heeft inderdaad overwogen dat God bij machte was hem zelfs uit de doden op te wekken.⟨/p> ⟨p>Zo heeft hij gerekend. Daarmee zie je ook dat Abraham — we praten nu over 2000 jaar vóór Christus, dus Abraham leefde net zo ver vóór Christus als wij er nu ná leven, 4000 jaar geleden — dat deze man geloofde in de opstanding uit de doden. Heel zijn leven is daar een weerslag van: de verwekking van zijn zoon uit een verstorvene, en nu het feit dat hij zijn zoon offert en hem op de derde dag, bij wijze van spreken, weer terugkrijgt.⟨/p> ⟨p>En dan is het ook zo opmerkelijk, als we het nu toch over Genesis 22 hebben, dat je daar leest hoe die stem uit de hemel klinkt: "Strek uw hand niet uit naar de jongen." Er staat dat daar een ram met zijn hoorns verward was in het struikgewas. Abraham nam die ram en bracht hem ten brandoffer in plaats van zijn zoon. En Abraham noemde die plaats: 'De HERE zal erin voorzien', Yahweh Jireh. Dat wil zeggen: de HERE voorziet, de HERE zal voorzien.⟨/p> ⟨p>Met enige regelmaat spreek ik in Den Haag in een gemeente die die naam ook heeft: 'De HERE zal voorzien', Yahweh Jireh, met als motto: 'Op de berg des HEREN zal erin voorzien worden'. Op deze berg hier, dit gebergte, daar zal voorzien worden. En inderdaad, 2000 jaar later zou op dat gebergte — het gebergte van Moria — Jezus Christus, de enige echte Zoon van Abraham, geofferd worden. Daadwerkelijk. Hij die zelfs Zijn eigen Zoon niet gespaard heeft, maar Hem voor ons allen heeft overgegeven, zoals Romeinen 8 zegt.⟨/p> ⟨p>En dan staat er nog bij: "Toen riep de Engel des HEREN ten tweeden male van de hemel tot Abraham: Ik zweer bij Mijzelf, luidt het woord des HEREN: omdat gij dit gedaan hebt, en uw zoon, uw enige, Mij niet onthouden hebt, zal Ik u rijkelijk zegenen, en uw nageslacht zeer talrijk maken, als de sterren des hemels en als het zand aan de oever der zee; en uw nageslacht zal de poort — dat wil zeggen de macht — van zijn vijanden in bezit nemen. En met uw nageslacht, of in uw zaad, zullen alle volkeren der aarde gezegend worden."⟨/p> ⟨p>Dit wordt allemaal herhaald, bevestigd onder ede zelfs, omdat die enige zoon daar op het gebergte van Moria geofferd werd en op de derde dag, bij wijze van spreken, weer werd terugontvangen uit de doden. Nou, de typologie ligt er dik bovenop, nietwaar? Omdat dit verwijst naar de enige Zoon. Dan begrijp je dit ook meteen. Mensen zeggen nog wel eens: "Ja, typologie, ik zie het niet in de Bijbel hoor." Nee, maar ja, als je blind bent, dan zie je helemaal niets. Maar ik denk dat als je het eenmaal ziet... ik zie het overal. Overal!⟨/p> ⟨p>Hij heeft overwogen dat God bij machte was hem zelfs uit de doden op te wekken, en daaruit heeft hij hem ook, bij wijze van spreken — letterlijk staat er 'in gelijkenis', parabolé — teruggekregen. Dat is eigenlijk een parabel; het gewone woord in het Nieuwe Testament voor gelijkenissen. Jezus sprak in gelijkenissen, in parabolen. Daar heeft hij hem in gelijkenis ook teruggekregen. Dat wil zeggen: in type. Het is een gelijkenis; hij heeft hem niet letterlijk uit de dood gekregen, maar in gelijkenis, jazeker. En dat dat op de derde dag was, ja, dat had je dan inderdaad wel kunnen verwachten. Over deze berg gaan we het volgende week trouwens ook nog hebben: "Op de berg des HEREN zal erin voorzien worden." Ik lees even verder, vers 20.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3847" title="Speel af vanaf 01:04:07">▶ 01:04:07⟨/button> ⟨span>Vers 20: Isaak Zegent Jakob en Ezau⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Door geloof – of het nu gaat om ongeloof of aangeloof, het maakt niet uit, het staat gewoon in het woordje geloof in de derde naamval – heeft Isaak (Jitschak: hij zal lachen) aan Jakob en Esau zijn zegen gegeven. Dat vind ik mooi, hè? Aan Jakob en Esau is zijn zegen gegeven. Hij zegent hen door geloof, ook voor de toekomst. Eigenlijk staat dat er in het begin al: dat geloof heeft hij aangaande toekomstige dingen. Hij zegent Jakob en Esau, dat is het idee, en door geloof heeft hij dat gedaan.⟨/p> ⟨p>Je zou hier eigenlijk ook eens terug moeten lezen hoe dat gegaan is in Genesis 27, want we weten toch allemaal wat eraan voorafgegaan is. Isaak had een lievelingszoontje, namelijk Esau, en Rebekka had ook een lievelingszoon, namelijk Jakob. Je leest hoe daar gewoon door gekonkel dat eerstgeboorterecht gekocht wordt. Dat lees je allemaal in Genesis 25, 26 en 27; het zijn bekende verhalen. Het hele idee dat Esau zijn eerstgeboorterecht verkoopt en Jakob denkt dat hij daar iets voor moet doen. Vervolgens gaat hij zo’n sluwe truc uithalen door zijn vader te bedriegen. Maar hier staat: door geloof. Door geloof heeft Isaak dat gedaan, want hij wist dat Jakob de zoon van de belofte was. Dat is op zich heel eigenaardig, want het gaat echt tegen alle natuurlijke rechten in. Jakob was weliswaar een van de tweeling, maar hij was niet de eerstgeborene. Esau was de eerstgeborene, dus Esau had de natuurlijke rechten.⟨/p> ⟨p>Maar daar gaat het in het boek Genesis dus nooit om. Abraham was zelf geen eerstgeborene en Isaak was ook niet de eerstgeborene. U zegt misschien dat hij de enige zoon was, maar hij was de tweede zoon van Abraham. En als Isaak dan zegent – dat was trouwens niet aan het einde van zijn leven, hoor, al wordt het wel eens zo voorgesteld. Isaak was inmiddels blind, net als Jakob trouwens toen hij zijn zegen gaf. Hij was blind met natuurlijke ogen, maar hij zag des te meer. Dat is wel heel sterk. Hij heeft na deze zegen trouwens nog 43 jaar geleefd. Dat staat er niet zo letterlijk, maar je kunt dat uit verschillende gegevens in het boek Genesis gewoon berekenen. Hij heeft nog 43 jaar geleefd nadat hij Jakob gezegend heeft.⟨/p> ⟨p>Maar in ieder geval heeft hij onderkend dat Jakob inderdaad de man was waaraan God zijn beloften zou geven. Jakob had dat bord soep ook wel kunnen houden, dat had hij helemaal niet hoeven doen. U vraagt zich misschien af: is dat nou zo’n verschrikkelijk offer? Nee, maar het gaat erom: het is niet te koop. Het is niet te koop. Want God had al van vóór de geboorte – dat is Romeinen 9 – gezegd, nog voordat de twee geboren waren en voordat een van beiden iets goeds of kwaads gedaan had: de oudste zal de jongste dienstbaar zijn. Het heeft niets te maken met prestatie of met wanprestaties. Het is niet te verkrijgen of te verdienen.⟨/p> ⟨p>Jakob dacht dat wel. Eigenlijk is dat de essentie van religie. We hadden het er in de pauze nog even over: wat is religie? Ik bedoel ook de christelijke religie. Dat is denken dat je God een beetje moet helpen. Je denkt: dat is toch een goede bedoeling? Daarmee eer ik God toch? Nee, je doet Hem daarmee grote oneer aan. De eer die je God geeft, is dat Hij alles doet en alles voor Zijn rekening neemt. De grootste oneer die je Hem aan kunt doen, is dat je er zelf iets, al is het maar een klein beetje, aan bijdraagt.⟨/p> ⟨p>Jakob zegende hij dus. Je leest het in Genesis 27, maar ook in Genesis 28. Als Jakob dan door de mand valt en blijkt dat hij zijn broer en zijn vader bedrogen heeft, vlucht hij vervolgens. We hadden het erover dat hij dan dat visioen krijgt, maar je leest dat hij, voordat hij weggaat, alsnog voor de tweede keer de zegen van zijn vader krijgt. Waaruit weer blijkt dat Isaak dat inderdaad in geloof gedaan heeft. Hij wist het. En ook Esau wordt trouwens gezegend, maar als tweede en als de dienstbare. Gelukkig wordt hij vastgehouden door zijn broer. Maar de essentie is: het is niet gebaseerd op natuurlijke redeneringen of op rechten die je ontleent aan het feit dat je de eerstgeborene bent. Het eerstgeboorterecht gaat nooit naar de eerste. Dat vind ik ook weer zo’n prachtig Bijbels verhaal, en dat zie je telkens weer terug. Als we dan vervolgens naar vers 21 gaan... Wat is dat? Oh, oké. Een onderonsje hier.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4204" title="Speel af vanaf 01:10:04">▶ 01:10:04⟨/button> ⟨span>Vers 21: Jakob Zegent Efraïm en Manasse met Gekruiste Handen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 21 lees je dat Jakob door geloof bij zijn sterven ieder van de zonen van Jozef heeft gezegend. Dat is een heel wonderlijk verhaal in Genesis 48. Want voordat de zegen naar zijn andere zonen gaat – zijn 'echte' zonen in Genesis 49, een heel uitgebreid hoofdstuk waarin Jakob zijn zonen zegent en spreekt over toekomstige dingen – zegent hij eerst de zonen van Jozef.⟨/p> ⟨p>Als u even met me mee bladert naar Genesis 48 en 49: voordat hij zijn zonen gaat zegenen, lees je dat Jakob zijn zonen ontbood en zei: "Komt bijeen, opdat ik u bekendmaak wat u in de toekomende dagen wedervaren zal." Elk van die zonen krijgt een specifieke belofte en aanzegging. Schitterend! Een bekend voorbeeld is dat van Juda de scepter niet zal wijken. Dat wil zeggen dat de koningsstaf terecht zou komen bij de stam van Juda. Het zou nog duizend jaar duren voordat dat gerealiseerd werd; letterlijk duizend jaar later, in de dagen van David, kwam de scepter daar inderdaad terecht. Al die zonen worden zo genoemd.⟨/p> ⟨p>Maar voordat hij zijn eigen zonen zegent, zegent hij de zonen van Jozef: Manasse en Efraïm. Ik noem ze nu even in de volgorde waarin ze geboren zijn; Manasse was de oudste, daarna kwam Efraïm. Zij kregen eerst de zegen. Als je vervolgens de Bijbel erop naleest en kijkt naar de lijsten waarin de twaalf zonen van Jakob genoemd worden, dan zie je dat er soms één ontbreekt. Weet u waarom? Omdat Jozef dubbel gerekend wordt. Jozef is namelijk Efraïm en Manasse. Kent u de lijst in Openbaring 7 over de 144.000? Daar lees je over 12.000 uit de stam van Juda, 12.000 uit de stam van Zebulon, enzovoort. Maar je ziet daar ook 12.000 uit de stam van Manasse en 12.000 uit de stam van Efraïm. Dat wil zeggen dat Jozef, die ene zoon, dubbel gerekend wordt. Kijk, dat is precies wat het eerstgeboorterecht is: een dubbel deel krijgen. Voordat de andere elf zonen gezegend worden, krijgt Jozef de zegen in zijn beide zonen. Dat is wat we lezen in Genesis 48.⟨/p> ⟨p>Dan krijg je dat heel merkwaardige verhaal. Manasse wordt aan de rechterkant van Jakob neergezet en Efraïm aan de linkerkant. Jakob zou sterven en hij ging de zegen uitspreken. Manasse was per slot van rekening de oudste en Efraïm de jongste. Manasse zou dus de voornaamste zegen krijgen. Als Jakob zijn rechterhand op het hoofd van Manasse zou plaatsen, dan zou dat een natuurlijke handeling zijn. Maar wat gebeurt er? Wat doet Jakob? Hij kruist zijn handen. Jakob wist inmiddels hoe het zat: het eerstgeboorterecht gaat niet naar de oudste, maar naar de jongste.⟨/p> ⟨p>Ik moet hier misschien iets corrigeren wat ik op een voorgaande avond gezegd heb, namelijk dat je van Jozef nooit iets kwalijks leest. Dat is in principe waar, maar er is toch één ding wat je hem kunt verwijten. Dat is dat wanneer Jakob zijn handen kruist en zijn rechterhand op het hoofd van Efraïm plaatst, Jozef tegen hem zegt: "Nee, dat niet mijn vader, zo niet!" Jozef zag in Genesis 48 vers 17 dat zijn vader zijn rechterhand op Efraïms hoofd gelegd had en dat was verkeerd in zijn ogen. Hij greep de hand van zijn vader om die van Efraïms hoofd te verleggen naar het hoofd van Manasse. Jozef zei tot zijn vader: "Zo niet, mijn vader, want deze is de eerstgeborene; leg uw rechterhand op zijn hoofd." Maar zijn vader weigerde en zei: "Ik weet het, mijn zoon, ik weet het. Ook hij zal tot een volk worden." Er komt geen zwaar verwijt, zo bedoel ik het niet, maar dit was verkeerd in Jozefs oog. Toch was het niet verkeerd; het was precies wat Jakob moest doen. Efraïm krijgt de eerstgeboortezege: een volheid van natiën.⟨/p> ⟨p>De "volheid der heidenen" zal uit hem voortkomen. Kent u die uitdrukking? Paulus spreekt erover in Romeinen 11: dat er een gedeeltelijke verharding over Israël is gekomen totdat de volheid der natiën zal binnengaan. Nu denkt u misschien dat ik dat helemaal ga uitleggen, maar dat doe ik niet. Ik stip het alleen even aan om aan te geven dat Paulus hier een woord aanhaalt van de stervende Jakob. Het heeft alles te maken met de eerstgeboortezege en het dubbele deel voor Jozef.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk heb je dus dertien stammen. In de lijsten in de Bijbel zie je dat de samenstelling soms verschilt. Als het een lijst van twaalf is, worden Efraïm en Manasse genoemd en wordt er één andere stam niet genoemd. In de lijst van Openbaring 7, van de 144.000, wordt de stam Dan bijvoorbeeld niet genoemd. Maar er zijn feitelijk dus inderdaad dertien stammen. We weten dat bij de splitsing van het rijk in de dagen van Rehabeam en Jerobeam, er een tweestammenrijk en een tienstammenrijk ontstond. Hoe werd het tienstammenrijk toen genoemd? Dat kreeg de naam "Israël" mee. Het ene rijk was Juda en het andere Israël, of Efraïm. Dat was namelijk de belangrijkste stam: Efraïm. En dat terwijl hij niet eens een van de twaalf zonen van Jakob was! Maar hij wordt wel zo gerekend. Efraïm speelt een hele grote rol. Volgende week wil ik er nog meer over vertellen, want dan heb je ook nog het gebergte van Efraïm. Moet je kijken wat daar allemaal gebeurt. Efraïm betekent "vruchtbaarheid" (Efra) en het achtervoegsel "-aim" duidt op een dubbeling. Een dubbel vruchtbaar deel dus; het zit al in zijn naam besloten.⟨/p> ⟨p>Dat is een veelheid van gedachten die daar allemaal in liggen opgesloten. Jakob was fysiek blind, ja, maar wat zag die man geestelijk allemaal! Door het geloof heeft Jakob bij zijn sterven ieder van de zonen van Jozef gezegend. Hij was blind, maar hij had wel oog voor het eerstgeboorterecht van Jozef. Want Jozef is natuurlijk ook – dat hebben we inmiddels wel duidelijk gezien – een prachtig type van de Heer Jezus Christus. Jozef was de geliefde zoon, de lievelingszoon, die verkocht en verraden werd door zijn broers. Hij kwam in de put terecht en werd doodgewaand. Vervolgens wordt hij in Egypte verkocht. Hij is daar incognito, onherkenbaar, terwijl hij voor dood wordt gehouden. Hij komt in de gevangenis terecht, in het verborgene, buiten de maatschappij. En vervolgens, in het derde jaar – na twee volle jaren – krijgt hij de plaats als hoofd in Egypte. Uiteindelijk komen ook zijn broers tot erkenning van hem. Ik zeg dit nu even in twee of drie zinnen, maar het verhaal van Jozef is gewoon het verhaal van Jezus Christus, de ware Jozef. Je hebt de "ware Jakob", maar je hebt ook de ware Jozef. En dan staat er nog bij...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4794" title="Speel af vanaf 01:19:54">▶ 01:19:54⟨/button> ⟨span>Leunend op de Staf: Vertrouwen op de Opstanding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hij heeft aanbeden, zich neergeworpen, leunende op het uiteinde van zijn staf. Ja, ook daar is wat mee; er zit een ingewikkeld verhaal aan vast. Dat komt doordat de Hebreeuwse Bijbel zegt dat hij op zijn bed lag. Dat heeft te maken met de Hebreeuwse woorden ⟨em>mittah⟨/em> en ⟨em>matteh⟨/em>. Het ene is 'staf' en het andere is 'bed'. Maar volgens de Hebreeuwse briefschrijver gaat het inderdaad over het feit dat hij leunde op het uiteinde van zijn staf. Dat lijkt me ook niet zo moeilijk om te begrijpen waarom dat zo is, vooral als je weet waar de staf een uitbeelding van is. Hij steunde op de staf, en de staf is een beeld van opstanding. Hij steunde in vertrouwen; hij gaf dat goddelijke woord over de zonen van Jozef, over zijn eigen zonen. Hij sprak over toekomstige dingen terwijl hij in vertrouwen leunde op de opstanding. Dat is waar de staf van spreekt: de staf is dat wat je doet opstaan.⟨/p> ⟨p>Dan heb ik hier nog twee tekstverwijzingen, want als we het over de staf van Jakob hebben, dan kom je mooie dingen tegen. Je leest bijvoorbeeld in Genesis 32 vers 10 dat Jakob, toen hij weer terugkwam nadat hij twintig jaar bij zijn oom Laban had verbleven, weer terugkeerde naar het land. Net zoals Israël straks na tweeduizend jaar weer zal terugkeren naar het land. Dan lees je dat Jakob de Jordaan doortrok met de staf in zijn rechterhand. Hij trok de Jordaan door — ook op zich al een beeld van dood en opstanding — met de staf in zijn rechterhand, steunend op de opstanding. De staf is waar leven uit voortkomt.⟨/p> ⟨p>Dan heb je nog iets dat nog iets moeilijker is, maar daar wordt ook gesproken over de staf, alleen wordt het dan vertaald met takjes en roeden. Je leest daar hoe Jakob zijn kudde verwerft. Dan gaat het ook over de staf. Wat doet hij met die staf? Hij besneed ze, hij schilde die takjes, lees je. En zo werd zijn kudde... dat was natuurlijk ook weer een truc van Jakob, maar daar was hij erg goed in. Zo verwierf hij zijn kudde in het buitenland. Ik ga dat nu niet helemaal uitleggen, maar ik geef het gewoon even ter overweging. Denk er maar eens over na, over die staf van Jakob.⟨/p> ⟨p>In elk geval: toen hij op sterven lag, leunde hij daar nog steeds op. In zijn leven speelde die staf een grote rol, maar ook bij zijn sterven steunde hij daar nog steeds op. Dat veranderde niets. Zo was hij een man met uitzicht en kon hij spreken over zulke toekomstige dingen. Ik stel voor dat we het de volgende keer inderdaad daarover hebben: over Jozef, die aan het einde van zijn leven ook gewaagd heeft van zijn gebeente, enzovoort. Maar dat is voor 5 juni, dat we daar weer op verder gaan, stel ik voor.⟨/p> ⟨p>Later... we weten dat vader Abraham zeven zonen had. Dat zong de artiest Vader Abraham ook al: "Vader Abraham had zeven zonen". Nee, maar dat klopt wel. Je leest namelijk dat Abraham weliswaar een 'verstorvene' was, maar hij verkreeg zijn potentie weer. Na de dood van Sara kreeg hij, zo lees je in Genesis 25, Ketura als bijvrouw. En daar lees je inderdaad dat hij ook nog zonen en dochters verwekte. Een hele schare, ja, een hele schare. Die piepten er ook nog uit hoor. Dat betekent dus dat Abraham niet eenmalig zijn potentie terugkreeg, maar blijvend. Hij lachte niet veel, nee, maar dat was Izaak; daar kun je nog eens om lachen. Zullen we het hierbij laten?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5098" title="Speel af vanaf 01:24:58">▶ 01:24:58⟨/button> ⟨span>Afsluitend Gebed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Machtige God en Vader, we danken U voor Uw Woord en de enorme rijkdom daarin. Er is zo enorm veel verborgen. Als we op een avond als deze terugblikken op allerlei geschiedenissen in het Oude Testament, op bekende en minder bekende verhalen, dan komen we zoveel op het spoor. Wat een schatten en rijkdommen hebt U allemaal onder de oppervlakte verborgen. Het spreekt over dat geweldige plan van U en hoe U Uw voornemen ook realiseert, en hoe wij daarin ook een aandeel mogen hebben. Of beter: hoe U ons een aandeel daarin hebt gegeven.⟨/p> ⟨p>Dat wij ook tot dat zaad van Abraham behoren, in Christus. Als de sterren des hemels gezegend zijn. Heer, wij danken U daarvoor, dat we zo'n enorm hoge positie hebben gekregen en deel mogen hebben aan die Ecclesia van eerstgeborenen. Niet op grond van natuurlijk recht, niet op grond van prestaties, maar puur uit genade.⟨/p> ⟨p>Heer, wij danken U dat U de God van Jakob bent en dat alles gebaseerd is op Uw genade. Daarin roemen we, daarin verblijden we ons. We danken U dat we dat vanavond ook mochten overdenken. Stel ons vast in die genade, zodat we daarvan mogen getuigen en daardoor ook mogen stralen als sterren in een donkere wereld. We bevelen ons bij U aan en danken U dat we voor Uw rekening zijn, in Christus Jezus onze Heer. Amen.⟨/p>