⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>De Driedeling van de Hebreeënbrief⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Deze negentiende bijbelavond over de Hebreeënbrief beginnen we met een heel nieuw gedeelte. Daarvan wordt algemeen ook wel ingezien dat daar een nieuwe passage, nee, zelfs een nieuw deel aanvangt in de Hebreeënbrief. Om u een klein beetje een indruk te geven, wil ik deze avond beginnen met een grove indeling van de Hebreeënbrief. Het is helemaal niet zo moeilijk om de brief in drieën te delen en het is misschien sowieso al eens handig om dat weer eens onder de aandacht te brengen.⟨/p>
⟨p>Die eerste zeven hoofdstukken gaan allemaal over de Zoon, die zoveel beter is. 'Beter' is een van de sleutelwoorden in deze brief. De betere Zoon: beter dan de engelen in hoofdstuk 1, beter dan Adam in hoofdstuk 2, dan Mozes in hoofdstuk 3, dan Aäron en Jozua in hoofdstuk 4, 5 en 6. Tenslotte eindigt dat met dat machtige hoofdstuk 7 over de Koning-priester naar de ordening van Melchizedek. Dat gaat allemaal over één persoon: de betere Zoon.⟨/p>
⟨p>Dan krijg je het tweede deel, en dat is hoofdstuk 8 vers 1 tot en met hoofdstuk 10 vers 18. Met dat vers zijn we de vorige keer geëindigd. Die hoofdstukken gaan allemaal over dat betere verbond, namelijk het nieuwe verbond. Alles wat daarmee verband houdt, is beter dan het eerste verbond, dan het oude verbond. Het heeft zoveel betere papieren dan dat eerste heiligdom, dat slechts een afbeelding was van het ware. Zo wordt in deze hoofdstukken uiteengezet dat het niet alleen gaat over een beter heiligdom, maar ook nog – en dat was ik even vergeten te vermelden – over een beter priesterschap en ook betere offeranden; beter dan de Levitische offeranden die allemaal gebracht werden onder het oude verbond. Maar goed, dat valt allemaal onder dat kopje: het betere verbond en alles wat daarmee verwant is.⟨/p>
⟨p>Daar hebben we ons tot dusver mee beziggehouden, dat wil zeggen vanaf hoofdstuk 8. Dan vangt in hoofdstuk 10 vers 19 tot aan het einde het derde deel aan, en dat gaat over de betere levenswandel. Want het valt op dat het laatste gedeelte inderdaad heel sterk toegespitst is op de praktijk. De praktijk van het leven in geloof, en dan hier uiteraard meer speciaal, want het is geadresseerd aan de Hebreeën, aan dat volk van Israël, die Joden die in en om Jeruzalem woonden en de omstandigheden waarin zij verkeerden. Over het grote drama dat aanstaande was, namelijk de verwoesting van de stad, wordt in deze hoofdstukken ook vrij uitgebreid geschreven. Maar het gaat ook over hoe, te midden van die omstandigheden en te midden van die verwachting, een leven in geloof eruitziet. Wel, daar gaat dus dat derde deel over. Zo heeft u dus op één dia een indeling in drieën van deze Hebreeënbrief.⟨/p>
⟨p>Dat betekent dus inderdaad dat we vanavond een begin gaan maken met dat derde hoofddeel van de Hebreeënbrief. Laten we dat dan ook meteen maar doen. "Daar wij dan, broeders," begint dat negentiende vers. Dat "daar wij dan" is een conclusie uit het voorgaande. Het is niet alleen een conclusie uit het direct voorgaande, maar een conclusie uit de hele brief. Ik gaf het zojuist al aan, want hier vangt een heel nieuw hoofddeel van de Hebreeënbrief aan en tot dusver is er zoveel uiteengezet. Wel, dat alles leidt tot een grootse conclusie. De hele brief – en dat wil ik u straks ook laten zien – is één grote aanzet vanaf de aanvang tot deze conclusie, zodat je met deze verzen in hoofdstuk 10 echt bij het hoogtepunt van de brief bent aangekomen.⟨/p>
⟨p>Het is altijd een beetje moeilijk om zoiets aan te geven. Ik kan me herinneren dat toen ik het had over hoofdstuk 8 vers 1, daar staat: "De hoofdzaak nu van hetgeen wij u schrijven, dat is dat wij een dergelijke Hogepriester hebben die..." Nou ja, et cetera. Dus dan wordt ook een samenvatting gegeven. Maar dit is niet alleen een samenvatting; dit is de grote conclusie uit heel het voorgaande en dat wil ik u toch eens wat nader laten zien. Daarmee frissen we het ook weer even op in ons geheugen waar we het over hebben. Want weet u wat het punt is? Dat is in het algemeen een beetje een schaduwzijde van zo'n tamelijk diepgaande bijbelstudie: je gaat zinsdeel voor zinsdeel door de brief. Wanneer je een loep op dingen legt, krijg je wel zicht op de details, maar dan ontbreekt nog wel eens heel gemakkelijk het grote overzicht. Daarom is het handig om bij de aanvang van een avond als deze ook nog eens even het grote geheel te zien. Waar hebben we het eigenlijk ook alweer over? Waar gaat het over? Dat is het onderwerp.⟨/p>
⟨p>Wat ik u nu dus ook wil laten zien is dat wat hier gezegd wordt: "Daar wij dan, broeders..." En misschien is het ook even goed om dan ook nog de rest van de zin erbij te lezen: "Daar wij dan, broeders, volle vrijmoedigheid bezitten om in te gaan in het heiligdom door het bloed van Jezus." Het onderwerp is: wij gaan in en we hebben alle reden om met volle vrijmoedigheid in te gaan in dat heiligdom, in dat ware heiligdom. Ik kom daar straks uitgebreid op terug, maar het punt is dat hij schreef: we hebben vrijmoedigheid om in te gaan. Wat deze brief laat zien vanaf de aanvang, is dat het daar naartoe werkt.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="412" title="Speel af vanaf 06:52">▶ 06:52⟨/button> ⟨span>Zeven Verwijzingen Naar het Geopende Heiligdom⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik ga u een zevental punten noemen waaruit dat blijkt. Het gaat om eerdere verwijzingen naar het geopende heiligdom, want dat is wat hier naar voren gebracht wordt. Het heiligdom, dat wil zeggen het ware, dat is geopend. Want dat andere heiligdom, de tabernakel, stond niet meer ter sprake. Maar dat heiligdom wat die Hebreeën kenden, namelijk de tempel, die stond op het punt om afgebroken te worden en compleet met de grond gelijk gemaakt te worden. Maar dat ware heiligdom, dat is nu geopend. De brief kent al vele verwijzingen, aanzetten en hints in deze richting; naar de conclusie dus van hoofdstuk 10 vers 19. Wij – en dan bedoel ik even de Hebreeën – zijn geheiligd. Voor een groot gedeelte zijn de dingen die hier naar voren gebracht worden universeel. Dat wil zeggen dat ze ook voor ons als gelovigen gelden. Er zijn ook heel wat dingen die specifiek slaan op de situatie van de Hebreeën.⟨/p>
⟨p>De Hebreeën zijn geheiligd, namelijk apart gezet voor een heel specifiek doel. Ik geef toe, dit is misschien nog niet de duidelijkste aanwijzing, maar het is toch een aanzet. Want wat wil de schrijver zeggen? Wij zijn geheiligd, apart gezet, ook gewijd en gereed gemaakt om een hoge dienst te gaan uitoefenen. En dat is die dienst in dat geopende heiligdom. Ik heb de verwijzingen erbij geschreven; die moet u zelf nog maar eens een keertje erbij halen om te zien hoe dat naar voren gebracht wordt. Maar ik vond het wel zakelijk om de bonnetjes erbij te leggen.⟨/p>
⟨p>Het tweede punt vinden we in hoofdstuk 4 vers 14 tot 16, maar ook in hoofdstuk 7 vers 25. Daar lees je dat we vrijmoedigheid hebben om te naderen tot de troon der genade. Misschien herinnert u zich nog dat die troon der genade een uitdrukking is die model staat voor de ark van het verbond in het binnenste heiligdom. Dat is het meest centrale, het meest heilige van het heiligdom; vandaar ook: in het heilige der heiligen. Die troon der genade staat daarvoor en we hebben vrijmoedigheid om daartoe te naderen. In hoofdstuk 4 was het nog naderen als naar een toevluchtsoord. Hier in hoofdstuk 10 is het geen toevluchtsoord meer, maar dan is het echt ons thuis. Ook dat hoop ik later nog te laten zien.⟨/p>
⟨p>Een derde verwijzing naar het geopende heiligdom, al eerder in de brief, staat in hoofdstuk 6 vers 19 en 20. Daar lezen we dat Jezus als voorloper is binnengegaan, achter het voorhangsel. Het loutere feit dat Hij een voorloper is, wil zeggen dat er mensen zijn die Hem achterna gaan. Dat is wat een voorloper is. Hij is weliswaar de eerste, maar niet de enige. De bedoeling is dat er mensen zijn die Hem volgen. Wie dan ook, want dat zijn nu juist die geheiligden. Maar goed, een voorloper is binnengegaan in het binnenste heiligdom, onttrokken aan het oog. Dat is wat het voorhangsel uitbeeldt, maar daar is Hij.⟨/p>
⟨p>Het vierde punt staat in hoofdstuk 8, waar staat dat Hij een bedienaar is van het heiligdom. Toen ik zojuist hoofdstuk 8 vers 1 aanhaalde om aan te geven dat daar een samenvatting van de brief gegeven wordt – de hoofdzaak nu van hetgeen wij u te melden hebben – dan is dat dat wij zulk een Hogepriester hebben die een bedienaar is van het heiligdom. Hij is daar en vervult daar een functie; Hij bedient het heiligdom. Hij vervult daar Zijn functie, onder andere met de tafel van de toonbroden, met de lamp die Hij bijhoudt en ook bij de ark van het verbond. Afijn, daar verwijst het naar: een bedienaar van het heiligdom.⟨/p>
⟨p>Het vijfde punt. In hoofdstuk 9 vers 8 lazen we deze zin: "Daarmee gaf de Heilige Geest te kennen..." Terwijl de schrijver het heeft over allerlei attributen en over de gang van zaken in het heiligdom, zegt hij tussen neus en lippen door dat de Heilige Geest daarmee te kennen gaf dat de weg naar het heiligdom nog niet open lag. Waarmee dus gezegd is dat die weg inmiddels wel open ligt. Toen niet, maar nu wel: een geopend heiligdom.⟨/p>
⟨p>Het zesde punt ligt een beetje in de lijn van het eerste. Ons bewustzijn, ons geweten – daar hebben we het ook over gehad. Ons bewustzijn is gereinigd, schoongemaakt van dode werken, boze werken, om de levende God te dienen. Dat wil zeggen dat wij in een compleet nieuwe staat zijn. We hebben een hele nieuwe – als ik het modern mag zeggen – mindset. Totaal anders georiënteerd, niet op het verleden en niet op zonde. We zijn gerechtvaardigd, compleet nieuw en gereinigd om de levende God te dienen. Het heeft alles met leven te maken: de levende God dienen. Dan gaat het over een dienst zoals de priesters die ook hadden in het heiligdom.⟨/p>
⟨p>En dan tenslotte het zevende punt: zij die naderen tot God in een speciaal privilege dat hen was toegekend. Het gaat hier nu over het nieuwe priesterschap. Niet zoals dat diende en functioneerde onder het oude verbond, maar onder het nieuwe verbond. Dit is dus een lijstje van een zevental punten waarmee ik wil aangeven dat als er in hoofdstuk 10 vers 19 staat dat wij nu volle vrijmoedigheid hebben om in te gaan in het hemelheiligdom – en om daar te zien wie daar is en achter Hem aan te gaan als de grote Voorloper – dat niet zomaar uit de lucht komt vallen. Dat is een conclusie gebaseerd op het hele voorgaande betoog. Ze waren broeders naar het vlees, natuurlijk Hebreeën, maar ze waren ook in geestelijke zin broeders. Ze waren al eerder zo aangesproken in hoofdstuk 3. Maar goed, het gaat erom dat wij volle vrijmoedigheid bezitten.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="920" title="Speel af vanaf 15:20">▶ 15:20⟨/button> ⟨span>Volle Vrijmoedigheid Om de Heiligdommen in te Gaan⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het woord vrijmoedigheid wil zeggen dat je... Het is een mooi woord, want het Griekse woordje is ⟨em>parrhesia⟨/em>. Dat woorddeel ⟨em>pan⟨/em> of ⟨em>par⟨/em> heeft te maken met 'alles' en ⟨em>rhesia⟨/em> heeft te maken met spreken of uiten. Iemand die vrijmoedigheid heeft, die uit zich ten volle; dat wil zeggen dat hij alles zegt. Als je vrijmoedig bent, dan laat je niks achter. Dat is wat het woord, als je het in zijn elementen bekijkt, echt betekent. Een mooi woord: vrijmoedigheid typeert iemand die zich volledig uit, die alles zegt en zich totaal niet hoeft in te houden. Welnu, wij bezitten die volle vrijmoedigheid.⟨/p>
⟨p>Vrijmoedigheid waartoe? Wel, om in te gaan in het heiligdom, staat er. In de interlineair staat er eigenlijk: 'tot de ingang van de heiligdommen'. Dat vind ik wel mooi. Er staat niet 'het heiligdom' in het enkelvoud, maar er staat een meervoud: de heilige plaatsen of de heiligdommen. Dat is niet zo moeilijk te begrijpen, maar ik vind het wel van groot belang voor straks, als ik wat ga uitweiden over dat voorhangsel waar hij het hier over heeft.⟨/p>
⟨p>Kijk, dit is een dwarsdoorsnede van wat dan in het algemeen 'het heiligdom' genoemd wordt. Maar we hadden al eerder in hoofdstuk 9 gezien dat dat heiligdom bestond uit twee compartimenten: het Heilige en daarachter het Heilige der Heiligen. Dat waren tezamen 'de heiligdommen'. Vaak is het idee dat de schrijver erop doelt dat wij nu toegang hebben tot het Heilige der Heiligen. Dat is ook wel zo, maar wij hebben toegang tot de heiligdommen in het meervoud. Terwijl gewone priesters slechts sporadisch in het eerste deel mochten komen, en zij sowieso nooit in het achterste deel kwamen – daar mocht alleen de hogepriester komen, en dan nog maar één keer per jaar. Welnu, wij bezitten, zegt de schrijver van de Hebreeën-brief, volle vrijmoedigheid om in te gaan in de heiligdommen. In beide dus. Tot de ingang van de heiligdommen.⟨/p>
⟨p>We hebben gezien dat het heiligdom slechts een afbeelding is. Dit is een afbeelding van de tabernakel, maar die tabernakel was op haar beurt weer een afbeelding van het echte, van het ware heiligdom. Het was niets anders dan een gestileerde vorm van dat wat God in gedachten heeft, en dat wil zeggen: van de hemel zelf. Het was een uitbeelding van hemelse waarheden; al die attributen die daarin stonden, de kleuren, de vormen, de maten, de materialen en de hele opzet. Alles was een uitdrukking van hemelse gegevens. Het zijn dingen die zich wellicht onttrekken aan het oog, die misschien abstract zijn, maar die het echte en ware heiligdom vormen. Welnu, dat is precies waar Christus vandaag is. Daar is Hij, zoals we al veel eerder hadden gezien: Jezus, de Voorloper, is binnengegaan in het hemels heiligdom. En wij lopen achter Hem aan. Wij hebben volle vrijmoedigheid om in te gaan tot de ingang van de heilige plaatsen, van de heiligdommen. 'Door', of letterlijk staat er zoals u ziet: 'in het bloed van Jezus'.⟨/p>
⟨p>Het bloed staat in het algemeen voor het slachtoffer. Ik heb het er nu even expres zo bij gezet, omdat we dat nader toegelicht zien in de volgende regel. 'Bloed' in het hele verband van de Hebreeën-brief gaat altijd over een slachtoffer. Welk bloed? Wel, het bloed van het slachtoffer. In het oude verbond was het zo dat een dier geslacht werd en met het bloed gebeurde vervolgens iets; of het nu op het altaar kwam of dat de hogepriester het op Grote Verzoendag in het Heilige der Heiligen bracht. Dat is een beeld van de Heer Jezus Christus, die geslacht werd en vervolgens geofferd. Het is een centraal thema waar ik in deze studies al diverse keren op heb gewezen. Maar omdat het een heel onbekend gegeven is, blijf ik het zeggen: het slachtoffer spreekt inderdaad zowel van de slachting als – en dat vooral – van het offer dat daarop volgt. Dat wil zeggen: van Zijn sterven en vervolgens hoe Hij opsteeg voor God tot een lieflijke reuk.⟨/p>
⟨p>Dat bloed van Jezus heeft dus niet alleen maar te maken met het feit dat Hij geslacht werd, maar ook met alles wat daarmee gebeurde. Want u weet toch dat wanneer u over de offerdienst leest, er altijd gesproken wordt over een dier dat geslacht werd? Dat bloed werd dan opgevangen, maar was dat het dan? Nee! Dan moest het bloed feitelijk zijn functie nog vervullen. Dan werd het ergens op gesprenkeld, ergens op aangebracht of ergens naartoe gebracht. Op Grote Verzoendag bijvoorbeeld gebeurde er daarna nog van alles met dat bloed. Het ging dus niet alleen maar om de slachting; nee, dat bloed spreekt ook van alles wat daar vervolgens mee gebeurde.⟨/p>
⟨p>Houd in gedachten dat dit dus inderdaad spreekt van het sterven én de opstanding. Ik kan het niet genoeg benadrukken, want vaak leeft het idee dat wanneer mensen denken en spreken over het bloed van Jezus, ze alleen aan Zijn sterven denken. Die associatie begrijp ik wel, want als je het hebt over het oude verbond waarbij een dier werd geslacht, dan denk je aan de dood. Onder het oude verbond was dat misschien zo; alles onder het oude verbond is een schaduw, en die schaduw is vaak doods of macaber. Maar het spreekt van Hém die de vervulling daarvan is, en dat spreekt van leven. Ik zal het u nu ook echt laten zien, want we gaan nu even doorlezen in vers 20.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1375" title="Speel af vanaf 22:55">▶ 22:55⟨/button> ⟨span>De Pas Geslachte en Levende Weg⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>In de tekst staat "langs de", maar u ziet dat dit er eigenlijk niet eens staat. Dat hebben de vertalers eraan toegevoegd, want er staat letterlijk iets anders. Het gaat er namelijk niet om dat wij langs die weg van het bloed van Jezus gaan; nee, dat bloed van Jezus, dát is de weg.⟨/p>
⟨p>Dus om in te gaan in de heiligdommen, in het bloed van Jezus, de nieuwe weg... Of, ik moet dit wel goed doen natuurlijk: de weg die levend is en nieuw. Over die begrippen wil ik het nog even hebben, want daar komen we vervolgens op, en dat is een mooi verhaal. Er staat hier "nieuw", maar in het Engels zie je vaak staan: ⟨em>recently slain⟨/em>. Dat betekent letterlijk "pas geslacht". Dat is apart. Het is dus niet zomaar een "nieuwe" weg; het betekent letterlijk — en u kunt het in de handboeken allemaal nalezen — dat dit woord wat hier gebruikt wordt, "pas geslacht" of "recentelijk geslacht" betekent.⟨/p>
⟨p>Wel, wat is dat bloed van Jezus? Dat is de "recent geslachte". Dat klopt natuurlijk prachtig als je dat heel concreet in verband met de Hebreeën-brief betrekt. Want waar heeft de schrijver het over? Laten we ervan uitgaan dat deze brief halverwege de jaren '60 is geschreven; dat hebben we bij een andere gelegenheid al eens gezien. Als hij dan spreekt over het bloed van Jezus, dan verwijst hij naar Hem die recentelijk — slechts enkele decennia tevoren — was geslacht, namelijk in het jaar 30. Dat is nog geen generatie geleden. Dat is dus wat hier staat: de recente, recent geslachte en levende weg.⟨/p>
⟨p>Nu ben ik toch bij mijn punt aangekomen. Ik had het er een paar minuten geleden over dat het bloed van Jezus verwijst naar het slachtoffer: Zijn slachting en Zijn offerande, Zijn dood en Zijn opstanding. Hier zie je dat vervolgens in de volgende regel bevestigd. Dat bloed van Jezus, wat is dat? Wel, dat is de nieuwe, of beter: de pas-geslachte en levende weg. Daar heb je dus én de slachting én het offer, namelijk het feit dat Hij levend is. Hij heeft een levende weg gecreëerd.⟨/p>
⟨p>Dat bloed... want dat moet ik er ook nog even bij zeggen: weet u wat er gebeurde op de Grote Verzoendag? Als de hogepriester het heiligdom binnenging, dan besprenkelde hij de hele route daar naartoe — tot in het heiligdom aan toe — met het bloed van de bok die geslacht was. Die hele weg werd dus besprenkeld met bloed. Wel, wij hebben ook zo’n weg, zo’n route, maar dan besprenkeld met het ware bloed. Namelijk met Hem die pas, in de dagen dat de Hebreeën-brief werd geschreven, recentelijk geslacht was en vervolgens de Levende is.⟨/p>
⟨p>Hij heeft een weg in dat heiligdom gecreëerd. Hoe zeg je dat? Hij heeft een weg gebaand, dat is het woord. Hij heeft een weg in dat hemels heiligdom gebaand. Hij stierf aan het kruis en drie dagen later stond Hij op uit de dood. Hij werd het offer en ging het hemels heiligdom in. Daarmee is Hij zowel de hogepriester als ook de offerande én de weg ernaartoe. Hij is het allemaal. De levende weg. Het spreekt allemaal van leven, over de dood die overwonnen is.⟨/p>
⟨p>Het is die weg, recentelijk geslacht en levend, die Hij ons ingewijd heeft. Eigenlijk staat dat in de Aorist, wat betekent dat Hij die weg voor ons inwijdt. Inwijden heeft te maken met iets nieuws in gebruik nemen. Er staat bij: "door het voorhangsel, dat is Zijn vlees". Het idee is dus dat er een geopend heiligdom is. Dan heb je het beeld van de tabernakel en van de hogepriester die het heiligdom binnenging. Maar het gaat erom te zien waar het werkelijk betrekking op heeft: namelijk op het hemelse heiligdom dat nu geopend is doordat er een weg gecreëerd is door Hem die geslacht is en vervolgens opstond uit de dood. Recentelijk geslacht en nu levend.⟨/p>
⟨p>Hij is door het voorhangsel gegaan. Die weg heeft Hij ingewijd, Hij heeft de weg gebaand. Hij is gegaan door het voorhangsel, dat is Zijn vlees. Het voorhangsel waarvan? Dat is niet het voorhangsel in het heiligdom, maar het is het voorhangsel van de heiligdommen, dat wil zeggen: het eerste. Dat is een uitbeelding. Het klinkt misschien wat complex en het is veel beeldspraak, dat ziet u ook wel. Want als hier gesproken wordt over dat voorhangsel, dan staat daar dat het een uitbeelding is van Zijn vlees, dat wil zeggen: van Zijn lichaam. Maar wat gebeurde er?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1783" title="Speel af vanaf 29:43">▶ 29:43⟨/button> ⟨span>Het Scheuren van het Tempelvoorhangsel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Want nu gaan we terug naar het evangelie. Hoe was het toen de Heer stierf? Dat is een onwijs boeiend verhaal en ik wil u daar graag bij bepalen. Het is ook heel onbekend wat ik hier nu over ga vertellen, maar laten we naar Matteüs 27 gaan. Ik neem u mee naar zowel Matteüs als Marcus als Lucas. Ter gelegenheid van de gebeurtenis dat Hij daadwerkelijk sterft, lees je in vers 50 van dat hoofdstuk: Jezus riep wederom met luider stem en gaf de geest. En zie – let op: en zie! – het voorhangsel van de tempel scheurde van boven tot beneden in tweeën.⟨/p>
⟨p>Let op: van boven naar beneden. Als het een zaak van een aardbeving was geweest, dan scheurt de aarde en zou het van beneden naar boven zijn. Dit was een actie van goddelijke interventie. Van boven naar beneden scheurde het; dat staat er heel uitdrukkelijk bij. Er staat wel dat de aarde beefde, en je zou zeggen dat het daarom van beneden naar boven zou scheuren, maar nee: het scheurde van boven naar beneden in tweeën. Bovendien beefde de aarde en de rotsen scheurden bij de gelegenheid van die gebeurtenis.⟨/p>
⟨p>Er wordt ook bijgezegd dat het een zichtbaar feit was. "En zie, het voorhangsel van de tempel scheurde." Mensen denken dan vaak aan dat gordijn in het heiligdom, voor het heilige der heiligen. Nee, het gaat over dat eerste grote gordijn dat vóór het heiligdom hing. Het voorhangsel niet ín de tempel, maar het voorhangsel ván de tempel. Ik zal u vertellen wat er gebeurde. Dit was een zichtbare gebeurtenis die je slechts vanaf één kant kon zien, namelijk vanaf de oostkant van de tempel.⟨/p>
⟨p>Ik heb hier een mooi artistiek plaatje daarvan; ik heb het vanmiddag gevonden op internet en ik vind het eigenlijk erg mooi. Dit is een artistieke impressie van hoe dat er ongeveer in de dagen van de Heer Jezus uitgezien moet hebben, gezien vanaf de Olijfberg. Je ziet hier de tempel van Herodes en daar had je een gigantisch groot gordijn hangen. Als dat gordijn scheurde, dan kon je dat zien, maar dat was slechts vanaf één locatie zichtbaar: vanaf de oostkant en dus vanaf de kant van de Olijfberg. Dat betekent dat dit hele tafereel – ik zal straks nog meer schriftplaatsen daarvoor laten zien – vanaf de Olijfberg werd waargenomen.⟨/p>
⟨p>Kijk, u ziet hier het heiligdom. Eigenlijk is dit het gebouw waarin zowel het heilige als het heilige der heiligen zich bevond. Op het plaatje van wat dichterbij ziet u twee zuilen die ons in Huize Piet zeer bekend voorkomen. In de tempel van Salomo heetten ze Boaz en Jachin; of dat in de tempel van Herodes later ook het geval was weet ik niet, maar hier had je dus een gigantisch gordijn hangen. Daar moet u niet gering over denken, want we weten details van Flavius Josephus. Hij is een ooggetuige geweest, afkomstig uit een priesterlijke familie. Hij was een bekende historicus en een ooggetuige van de verwoesting en de val van Jeruzalem. Hij is de belangrijkste historische bron voor al die gebeurtenissen in het jaar 70 en heeft uitgebreid geschreven over het Jeruzalem in zijn dagen: hoe de tempel eruitzag, de afmetingen, et cetera.⟨/p>
⟨p>Dat gordijn had een hoogte van maar liefst 23 meter. Het had een totaalgewicht van 30 ton. Dat is niet gering hoor! Het was geweldig mooi geweven, vol borduurwerk met prachtige kleuren. We weten van de tabernakel dat het ook specifieke kleuren moest hebben: rood, blauw, wit en paars. Het was bovendien 7 meter breed. Vergeet niet: deze hoogte van 23 meter is de hoogte van een flat van acht verdiepingen. Zo hoog was dat. Als je dat vanaf de Olijfberg beziet, wat pakweg een kilometer afstand is, dan kun je dat met groot gemak zien. Als je op de top van de Olijfberg stond, kon je dat gordijn van de tempel zien scheuren. Dat was heel goed zichtbaar, maar het kon enkel gezien worden vanaf de oostkant. Vanaf elke andere kant is het niet te zien.⟨/p>
⟨p>Ik neem u nu mee naar Marcus 15, waar dezelfde geschiedenis wordt beschreven. Daar lees je: En Jezus slaakte een luide kreet en gaf de geest. En er staat weer: En het voorhangsel van de tempel scheurde in tweeën van boven tot beneden. Toen de hoofdman – die Romeinse hoofdman die tegenover Hem stond – zag dat Hij zo de geest gegeven had, zei hij: "Waarlijk, deze mens was een Zoon Gods." Er wordt hier een direct verband gemaakt, dat zie je zowel in Matteüs en Marcus als Lucas. Er wordt een direct verband gelegd tussen het sterven van de Heer, het scheuren van het voorhangsel van dat geweldige grote gordijn en het feit dat dit een zichtbare gebeurtenis was. De hoofdman heeft dat zien gebeuren. Hij stond daar tegenover Hem op de Olijfberg en zag de Heer daar aan dat kruis sterven. Hij slaakte een luide kreet en de hoofdman was diep onder de indruk, maar vooral van wat hij vervolgens zag in combinatie met deze gebeurtenis: het voorhangsel van de tempel scheurde in tweeën. Toen hij zag dat Hij op die manier stierf en zo de geest had gegeven, zei hij: "Waarlijk, deze mens was een Zoon Gods." Dat is indrukwekkend geweest. Er vond bovendien ook nog een aardbeving plaats, zoals we in Matteüs al hadden gezien. Het was een zichtbare gebeurtenis, maar er bestaat nog veel discussie over de vraag waar de locatie van Golgotha precies geweest is.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2288" title="Speel af vanaf 38:08">▶ 38:08⟨/button> ⟨span>De Locatie van Golgotha op de Olijfberg⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik weet niet in hoeverre u zich daar wel eens mee bezig hebt gehouden, maar als u een bezoek brengt aan Israël, dan brengen ze u naar de Heilige Grafkerk, ongeveer in het centrum van de oude stad. Een vreselijke plaats overigens. Als je feeling hebt met de Bijbelse boodschap, dan wil je daar zo snel mogelijk wegwezen, met alle toeters en bellen en tierelantijnen. Maar het wordt dikwijls serieus aangewezen als de plaats waar Golgotha geweest moet zijn, en dus ook het graf. We weten immers uit de evangeliën dat het graf van de Heer Jezus op een steenworp afstand gelegen was van de plaats van de kruisiging. Dat lag direct bij elkaar.⟨/p>
⟨p>Dan is er nog een andere locatie die wordt aangewezen en die is veel lievelijker. Dat vind ik een prachtige plek om te vertoeven: bij het grote busstation, vlak bij de Damaskuspoort. Dat roept heel sterk de sfeer op zoals de Bijbel die beschrijft. Maar nu even iets anders: ik geloof dat noch de ene, noch de andere traditioneel aangewezen locatie beantwoordt aan wat de Schrift zegt. De echte locatie is, voor zover ik de Schrift versta, gewoon op de Olijfberg. Waarom? Wel, alleen vanaf die locatie kon men zien dat het voorhangsel van de tempel scheurde. Dat was juist het grote, indrukwekkende fenomeen dat daar zichtbaar was.⟨/p>
⟨p>Het is alweer een jaar of vijftien geleden dat ik deze ontdekking deed via Dr. E.L. Martin, een Amerikaan die daar een boek over heeft geschreven: ⟨em>Secrets of Golgotha⟨/em>. Hij wijst dit gegeven aan als sleutel nummer één voor de locatie van Golgotha, gewoon volgens de Schrift. Men denkt heel vaak dat Golgotha een heuvel was; wellicht had u die gedachte ook. Dat wordt mede ingegeven door liederen waarin wordt gezongen over "de heuvel Golgotha", maar kijk het maar na in uw Bijbel: dat staat nergens. Golgotha was geen heuvel. Het staat niet in de Schrift. Golgotha was een plaats, en die naam betekent "hoofdschedelplaats". Waarom dat zo heet, is weer een ander verhaal waar ik nu niet te ver op in zal gaan.⟨/p>
⟨p>Ter zake: op de plaats waar de hoofdman zag dat de Heer stierf, kon hij ook zien dat het voorhangsel van de tempel scheurde. Dat is slechts vanaf één plaats te zien, en dat is vanaf de Olijfberg. Dat was voor mij zo’n enorme eye-opener. Als je erover nadenkt, los van deze concrete aanwijzing die de Schrift zelf aanreikt, had je het typologisch eigenlijk al kunnen voorspellen. Wat ik nu zeg is tricky, want je mag nooit iets bewijzen op grond van typologie. Typologie illustreert slechts, zij bewijst niet. Maar omgekeerd is het wel zo dat als je eenmaal ziet dat dit inderdaad de locatie is, je denkt: wauw, geweldig! De Olijfberg! De plaats waar Hij later ook ten hemel voer. Het komt er namelijk op neer dat alle grote heilsfeiten daar te vinden zijn, op die locatie op de Olijfberg. Hij stierf daar, Hij stond daar op uit de doden, Hij voer daar ten hemel en over niet al te lange tijd zal Hij daar ook weer Zijn voeten zetten. Die berg zal bij die gelegenheid in tweeën splijten. Maar in ieder geval: het is allemaal de Olijfberg!⟨/p>
⟨p>Als u daar wat meer over wilt weten, zou ik zeggen: kom over een paar maanden naar het weekend in Maarn, want dan gaan we het hebben over bergtoppen in de Bijbel. Eén van de bergen die ik zeker ga bespreken is de Olijfberg en de betekenis ervan. Waarom een Olijfberg? Dat heeft alles te maken met de olijfboom die olie produceert en die leeft; een boom die nooit doodgaat en de dood trotseert. Daar heeft de Olijfberg mee te maken. U zou in het Oude Testament eens na moeten gaan waar die Olijfberg allemaal voorkomt en bij welke geschiedenissen die een rol speelt, bijvoorbeeld in het leven van David. Dat is erg boeiend, kan ik u vertellen. Schitterend!⟨/p>
⟨p>Waar het me nu even om ging, is dat het voorhangsel scheurde bij het sterven van de Heer. Ik weid over deze dingen uit omdat we het in de Hebreeënbrief erover hadden dat Hij een weg heeft ingewijd door het voorhangsel. Dat is een uitbeelding van Zijn vlees dat daadwerkelijk scheurde. Hij werd geslacht en baande daardoor een weg. Ik wil nog even wijzen op Lukas 23 vers 45, waar je een soortgelijke beschrijving vindt: "En het voorhangsel van de tempel scheurde middendoor." Jezus riep met luide stem: "Vader, in Uw handen beveel Ik Mijn geest." Toen Hij dat gezegd had, gaf Hij de geest. Toen de hoofdman zag wat er geschiedde, verheerlijkte hij God en zei: "Inderdaad, deze mens was rechtvaardig." We zagen in Markus al dat hij erkende dat Hij inderdaad was wat Hij claimde te zijn: de Zoon van God. Die hoofdman zag wat er geschiedde. Hij zag dat Jezus stierf en hij zag dat het voorhangsel van de tempel middendoor scheurde. Die samenloop van omstandigheden bracht hem tot die hartelijke erkenning: "Inderdaad, Hij is het, Hij is de Zoon van God. Deze mens was rechtvaardig." Het was recht wat Hij deed. Hij werd als een crimineel geëxecuteerd, maar niettemin was Hij rechtvaardig. De hoofdman was diep onder de indruk omdat hij dat zag.⟨/p>
⟨p>De beschrijving van de dood van de Heer in combinatie met het scheuren van het voorhangsel werpt enorm veel licht op de locatie van Jezus' sterven. Ik benadruk dat nu niet eens zozeer vanwege het verband met de Hebreeënbrief, maar vooral om licht te werpen op dit verhaal. Het is zo onbekend, terwijl de Bijbel in de beschrijving van alle drie de synoptische evangeliën er juist het accent op legt dat dit de context was van Jezus' sterven. Daarmee weten we dus ook waar Hij stierf.⟨/p>
⟨p>Ik wil er trouwens nog iets bij zeggen. Een week of wat terug hadden we het over het offer van de rode vaars, die rode koe die geslacht werd. Ik heb de zondag daarop een speciale studie daaraan gewijd en er toen op gewezen dat die rode vaars geslacht werd op de Olijfberg. Dat is algemeen bekend; Flavius Josephus beschrijft het ook. Uit de Bijbel weten we het ook, want hij moest ten oosten van het heiligdom worden geslacht en de as moest daar bewaard worden. Dus als er later in de Hebreeënbrief gewezen wordt op die rode vaars en over het "buiten de legerplaats" gaan: de Heer is buiten de legerplaats gestorven, maar dat was niet zomaar een willekeurige locatie buiten Jeruzalem. Nee, dat was ten oosten van Jeruzalem, en daarmee worden we weer gericht op de Olijfberg. Alles wijst in die richting, naar het oosten, waar de zon opkomt, waar de nacht verdwijnt en de dag aanbreekt. Waar het licht de duisternis verdrijft, oftewel waar de dood plaatsmaakt voor leven. Het bevestigt allemaal de oriëntatie. Laten we het daar maar even bij houden. Zullen wij weer verder gaan?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2918" title="Speel af vanaf 48:38">▶ 48:38⟨/button> ⟨span>Een Megapriester over het Huis van God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Wij waren gebleven bij vers 21. Dat wil zeggen: vers 19 en 20 hebben we besproken. Misschien is het goed om die twee verzen nog even te lezen, ook zoals we inmiddels gezien hebben wat er precies staat. Vers 19: "Daar wij dan, broeders, volle vrijmoedigheid bezitten om in te gaan in de heiligdommen, in het bloed van Jezus, een pasgeslachte en levende weg die Hij ons inwijdt door het voorhangsel, dat is Zijn vlees." Dat hebben we voor de pauze besproken.⟨/p>
⟨p>Nu komen we dus in het 21ste vers en daar staat: "en wij een grote priester hebben". Er staat hier niet een hogepriester, maar een grote. In het Grieks staat hier een mega-priester. Ik houd ervan om het zo te zeggen, gewoon op z'n Grieks, dan is het meteen ook heel erg duidelijk: wij hebben een megapriester. Waarom een megapriester? Wel, in vele opzichten. Want we hebben natuurlijk al gezien dat Hij die Priester is naar de ordening van Melchizedek. Hij is niet zomaar een priester hier op aarde die zelf een sterveling is en bovendien een zondaar aan wie van alles mankeert. Nee, wij hebben een Priester naar de ordening van Melchizedek. Die Priester is dat op grond van Zijn opstanding uit de doden en Hij is nu in dat ware, echte, hemelse heiligdom binnengegaan. Dat lijken me stuk voor stuk redenen om Hem inderdaad een grote, een megapriester te noemen.⟨/p>
⟨p>Een megapriester over het huis van God. "Het huis van de God" staat er eigenlijk, waarbij je onder het huis van God het hemelse heiligdom kunt verstaan. Daar is goede reden voor. Maar je kunt ook zeggen: dat huis van God is een uitbeelding van het volk van God. We zagen dat al in hoofdstuk 3 vers 6: "Zijn huis zijn wij, indien wij..." enzovoort. Zijn huis zijn wij; dat volk zelf vormt dus dat huis. Denk aan het huis van Israël bijvoorbeeld. Trouwens, van de gemeente lees je ook dat het het huis van de levende God is, de plaats namelijk waar Hij in woont. Dus hoe je het ook opvat, het is allemaal waar. Ik hoef helemaal geen keuze te maken; zowel het een als het ander is waar.⟨/p>
⟨p>Wij hebben dus een megapriester over het huis van God. Laten wij dan toetreden. Nu volgt er een drietal zinnen, een drietal aansporingen die beginnen met "laten wij". Ik kom daar straks nog even op terug, maar eerst: "laten wij toetreden".⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3118" title="Speel af vanaf 51:58">▶ 51:58⟨/button> ⟨span>Laten Wij Toetreden met een Waarachtig Hart⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dat toetreden heeft weer alles te maken met dat ingaan in het heiligdom. Als dat dan zo is, als het feit is gesteld en de conclusie is getrokken, laten we dan toetreden met een waarachtig hart, of zoals u hier ziet: een waar hart. Dat woord kwamen we al eerder tegen in deze brief, in hoofdstuk 8 en hoofdstuk 9, en dan gaat het over de ware tabernakel. Wij treden toe in de ware tabernakel, maar daar hoort dan ook een waarachtig hart bij.⟨/p>
⟨p>We zagen de vorige keer in vers 16 van dit hoofdstuk al dat de schrijver de woorden uit Jeremia 31 aanhaalt over het nieuwe verbond. Daar staat dat God zegt: "Ik zal mijn wetten, mijn onderwijzingen, in hun harten leggen en die ook in hun verstand schrijven." Hoezo een waarachtig hart? Dat is wat God doet. Dat is ook een kenmerk van dat nieuwe verbond. Hij is het niet alleen die ons geschikt maakt, die ons volmaakt en ons in de positie stelt, maar Hij transformeert ons ook. Hij verandert ons en maakt ons hart zuiver. Waarom? Omdat Hij Zijn onderwijs daarin legt. Hij schrijft daarin. Het heeft alles te maken met hoe Hij Zijn woord daarin legt, en dat woord is transformerend.⟨/p>
⟨p>Vandaar dus: toetreden met een waarachtig hart in volle verzekerdheid, in volle zekerheid van geloof. Dat is vertrouwen; vertrouwen in dat wat zojuist allemaal naar voren is gebracht. We hebben een megapriester die daar is. Wat weerhoudt ons er dan nog van om volle zekerheid van geloof te hebben? Het is niet een schier onbereikbaar ideaal, zoals het voor menige kerkmens is. Als men spreekt over het hebben van 'zekerheid van het geloof', dan bedoelt men daarmee vaak dat jij weet dat jíj ook gekocht en betaald bent door Hem. Maar dat is allemaal zo mager; dat is geen volle zekerheid. Het evangelie is nu juist de boodschap dat Hij elk mens kocht, elk schepsel. Dan is het niet de vraag of ik wel Zijn eigendom ben. De waarheid van het evangelie is nu juist: je bent Zijn eigendom, iedereen! Dat is volle zekerheid en vertrouwen. Dat is andere koek, zal ik maar zeggen.⟨/p>
⟨p>In volle zekerheid van geloof, met een hart dat door besprenging gezuiverd is. De harten zijn gesprenkeld, en dat gesprenkel verwijst naar de priesterwijding. Dat vind ik belangrijk om nu ook te laten zien, want het is weer een nieuw type dat de schrijver toevoegt. Hij had gesproken over een grote priester die nu in de ware tabernakel is, maar wij, zegt hij tegen de Hebreeën, wij bezitten volle vrijmoedigheid om daar in te gaan en daar ook te verkeren. In geloof! Dat betekent dus dat wij ook daar in dat heiligdom zijn, en daarbij wordt het beeld gebruikt dat wij net zo goed priester zijn. Hij noemt het woord 'priester' hier niet voor ons — alle schijnwerpers richten zich op die ene grote, de megapriester — maar het neemt niet weg dat hij zegt dat de Hogepriester daar niet alleen is, maar dat wij daar met Hem zijn.⟨/p>
⟨p>Dat verwijst naar het feit dat daar niet alleen de Hogepriester is, want die Hogepriester heeft ook een huis. Onder het oude verbond had je de hogepriester en zijn huis: Aäron en zijn huis, dat waren de priesters. Hij was de hogepriester en zijn zonen waren priesters. Zo ging dat later, toen de familie zich uitbreidde: één hogepriester en de anderen uit de familie van Aäron waren priesters. Maar die werden gewijd tot priester, en daarover gaat de beeldspraak die de schrijver hier hanteert. Dat zou je zomaar ontgaan, maar deze hele brief wemelt van de typologie en verwijzingen. Je zou er zomaar aan voorbijgaan en je moet er echt Bijbelstudie voor doen om daarop gewezen te worden, maar hier heb je er eentje. Want als hij zegt: "met een hart dat besprenkeld is", dan is dat zodanig gesprenkeld dat het ook een zuivering is.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3451" title="Speel af vanaf 57:31">▶ 57:31⟨/button> ⟨span>De Betekenis van de Priesterwijding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Die verwijzing naar de priesterwijding brengt ons bij Exodus 29. Daar lees je dat het huis van Aäron ingewijd wordt tot het priesterschap. Diverse rituelen werden daarbij toegepast. Je leest in Exodus 29 over het huis van Aäron dat ingewijd wordt: "En gij zult de ram slachten, van zijn bloed nemen en het strijken aan de rechteroorlel van Aäron en aan die van zijn zonen." Dat is eigenaardig, nietwaar? Soortgelijke dingen lees je ook over de reiniging van de melaatse. Maar moet u opletten, er staat dat het bloed gestreken moet worden aan de rechteroorlel van Aäron en aan die van zijn zonen. Het gaat dus niet alleen over de hogepriester, maar ook over de priesters, zij die ook dienstdeden in het heiligdom. Het bloed kwam aan hun rechteroorlel, aan hun rechterduim en aan hun rechter grote teen.⟨/p>
⟨p>Waarom nu juist daar? Hier zie je weer een voorbeeld dat bloed een betekenis heeft. Het gaat bij bloed niet alleen om de slachting zelf; die slachting was een voorwaarde om met dat bloed vervolgens te kunnen werken. Daarna pas kreeg het zijn functie. Wat was de functie van het bloed in dit voorbeeld? Het werd gesmeerd of besprenkeld op de rechteroorlel, op de rechterduim en aan de rechter grote teen. Waarom rechts? Dat weet u inmiddels wel: dat heeft altijd te maken met voorrang en verhoging. Maar bovendien wordt er gesproken over besprenkeling van achtereenvolgens het gehoor, het handelen en de wandel. Het totaal werd besprenkeld, te beginnen bij het oor: namelijk dat wat het woord hoort. Dat is het uitgangspunt dat vervolgens het handelen en ook het wandelen leidt.⟨/p>
⟨p>Lees even verder, want ik ga daar nu niet te veel over uitweiden: "Gij zult van het bloed dat op het altaar is en van de zalfolie nemen... en dat sprenkelen op Aäron en op zijn klederen en ook op zijn zonen en op de klederen van zijn zonen. En hij zal heilig zijn en zijn klederen en ook zijn zonen en de klederen van zijn zonen." Ik verwijs hiernaar omdat hier gesproken wordt over het hele priesterschap dat ingewijd wordt. Door deze rituelen werden zij inderdaad geschikt gemaakt om dienst te doen in het heiligdom. Dat gaat allemaal over het oude verbond en over de afbeelding van het ware heiligdom, maar het type is duidelijk. Als er in Hebreeën wordt gezegd "met een hart dat door besprenkeling gezuiverd is", dan verwijst dat naar dat priesterschap dat ook besprenkeld werd. Alleen ging het toen niet om het hart, maar om de rechteroor, de rechterduim en de rechter grote teen.⟨/p>
⟨p>Er staat dat het besprenkeld is "van besef van kwaad", want dat ligt inmiddels achter je. Dat offer, dat echte, grote en waardevolle offer, heeft ons volmaakt. Hebreeën 10 vers 10 moet u echt onthouden: "Krachtens die wil zijn wij eens voor altijd geheiligd door het offer van het lichaam van Jezus Christus." Eens voor altijd geheiligd! En in vers 14 lazen we bovendien: "Door één offerande heeft Hij voor altijd hen volmaakt die geheiligd worden." Alstublieft: geheiligd, volmaakt en daarmee gereinigd en gezuiverd van het besef van kwaad. Dat heeft niets te maken met je gevoel of je beleving; dit is zoals God dat inwijdt, zegt en verklaart.⟨/p>
⟨p>En dan staat er nog bij: "Met een lichaam dat gewassen is met zuiver water." Opnieuw wordt er verwezen naar Exodus 29. Die priesters werden namelijk niet alleen met bloed besprenkeld aan de rechteroorlel, de rechterduim en de rechter grote teen, maar je leest ook dat hun lichaam gewassen werd met water. Zo wordt een priesterschap gewijd om in te gaan in het heiligdom. Dat is het idee. Het is een type van wat onder het nieuwe verbond plaatsvindt. Ik geef u de schriftplaats er even bij: vers 4 van Exodus 29. Daar lees je: "Ook zult gij Aäron en zijn zonen doen naderen tot de ingang van de tent der samenkomst... en gij zult hen met water wassen." Het is duidelijk waarom: om hen te wijden tot priesters, zodat zij in dat heiligdom hun werk konden doen en konden functioneren.⟨/p>
⟨p>Wel, dat is met ons ook zo, zegt de schrijver van de Hebreeënbrief. Daarbij moet het duidelijk zijn dat dat water en dat gewassen worden door water een beeld is van het Woord van God. Het staat hier niet expliciet en het wordt niet eens uitgelegd; er wordt min of meer gemakshalver vanuit gegaan dat de lezers dat begrijpen. Paulus zegt in Efeze 5 dat Christus vandaag de Ecclesia wast. Ik heb de tekst niet op een dia staan, maar ik moet er ineens aan denken: Efeze 5 vers 25 en verder. Daar staat dat Christus de Ecclesia liefheeft en Zich voor haar overgeeft om haar te heiligen, "haar reinigend door het waterbad met het Woord, om zo de Ecclesia voor Zich te plaatsen, stralend, zonder vlek of rimpel of iets dergelijks, zodat zij heilig is en onbesmet."⟨/p>
⟨p>Wat Christus vandaag doet, is inderdaad Zijn Woord geven. Door dat Woord reinigt Hij de Ecclesia en maakt Hij haar stralend. Het enige wat je daarvoor nodig hebt, is dat Woord, want zo werkt Hij. Ik moet ook meteen denken aan de hogepriester die een bedienaar was in het heiligdom. Wat deed hij bijvoorbeeld met de lampen? Daar hebben we het veel eerder al eens over gehad. Hij reinigde de pit; het oude nam hij weg en vervolgens goot hij er nieuwe olijfolie in. Zo maakte hij de kandelaar weer geschikt om te stralen en licht te geven. Dat is wat Hij met ons doet. Hoe reinigt Hij ons? Hoe maakt Hij ons stralend en schoon van alle bezoedelingen? Door het Woord. Niets anders. Dat is geen eigen werk, dat zijn geen psychologische trucs of een peptalk. Het is het levende Woord dat zijn werk doet.⟨/p>
⟨p>Het is een levend woord, vergis je niet: het is geen zelfheiliging. Hij reinigt, Hij heiligt. En hoe doet Hij dat? Door Zijn Woord. Laat je reinigen. De boodschap is niet "ga doen", maar "laat het gebeuren". Laat je reinigen met dat levende, krachtige Woord dat vitaal is. "Zuiver water", "met een lichaam dat gewassen is met zuiver water". Je kunt zeggen dat het lichaam hier genoemd wordt omdat het verwijst naar de priesters wier hele lichaam gewassen werd, maar ik geloof ook dat de werking van het Woord ons totale fysieke bestaan reinigt. Dan komen we bij vers 23. Ik wilde eigenlijk bij vers 25 aankomen, maar dat gaat hem niet meer worden vandaag, dacht ik. Toch wil ik nog even verdergaan.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4058" title="Speel af vanaf 01:07:38">▶ 01:07:38⟨/button> ⟨span>De Belijdenis van de Verwachting Vasthouden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Laten we hier weer opnieuw naar kijken. We hebben gezien dat vers 19 en 20 de basis vormen. We hebben een hogepriester, een 'mega-priester', daar in het heiligdom en op basis daarvan worden er drie dingen gezegd. Drie keer klinkt er: 'laten wij'. Eigenlijk staat er in het Grieks een wensende vorm. Wij kennen dat in het Nederlands niet meer zo goed, waardoor het lastig is om weer te geven, maar we kennen het wel van uitdrukkingen als 'Leve de koning!' of 'Dat de koning leve'. Dat is een wensende vorm. Die speciale grammaticale vorm wordt hier ook gebezigd.⟨/p>
⟨p>Er worden drie dingen genoemd: dat we naderen, dat we de belijdenis van de verwachting vasthouden, en dat we acht geven op elkaar. Dit alles is gebaseerd op dat ene gegeven waar we het over hadden. Laten we de belijdenis van hetgeen we hopen – letterlijk staat er de belijdenis van de hoop of, zo u wilt, de belijdenis van de verwachting – onwankelbaar vasthouden. Dat begrip 'hoop' of 'verwachting' speelt een grote rol in deze brief.⟨/p>
⟨p>Is het nu verwachting of is het hoop? Het is moeilijk om een keuze te maken, want het Griekse woord drukt beide uit. Het woord 'verwachting' geeft aan dat het vast en zeker is. Als ik zeg: 'Ik verwacht dat hij zal komen', dan bedoel je daarmee iets heel anders dan wanneer je zegt: 'Ik hoop dat hij zal komen'. Het woord verwachting drukt uit: het zal gebeuren, ik verwacht het. Daarentegen heeft het woord 'hoop' ook goede papieren, omdat je daarmee aangeeft dat het iets is waar je naar uitkijkt. Als je zegt: 'Ik hoop dat hij komt', dan bedoel je: ik verlang ernaar, ik hoop dat het zal gebeuren. Dat zit ook in dat Griekse woord opgesloten; het is namelijk per definitie positief. Het is dus zeker én het is positief. Dat het zeker is, drukt het woord verwachting uit; dat het positief is, drukt het woord hoop uit. Beide begrippen moet je er dus bij denken als je dat woord leest.⟨/p>
⟨p>Wij hebben verwachting en wij hebben hoop. Wij hebben 'een hele hoop' hoop! En dat anker – wist u dat dit beeld ook aan de Bijbel ontleend is? Dat zagen we al veel eerder in deze brief, in Hebreeën 6. Het is mooi om dat even voor te lezen, want daar staat dat wij 'een krachtige aansporing zouden hebben om de hoop of de verwachting te grijpen die voor ons ligt. Haar, die hoop, hebben wij als een anker der ziel, dat veilig en vast is en dat reikt tot binnen het voorhangsel, waarheen Jezus voor ons als Voorloper is binnengegaan.' Dus het loutere feit dat Hij daar is, dat is onze verwachting, want daar zullen wij ook zijn.⟨/p>
⟨p>Laten we die belijdenis vasthouden. Belijdenis heeft te maken met het uitkomen voor iets. In de religieuze context en in de christelijke wereld spreekt men altijd over 'de belijdenis' en daar bedoelt men vaak mee dat wat de kerk gelooft: de belijdenis der kerk. Maar als de Schrift het heeft over de belijdenis, dan gaat het over het belijden, over het uitkomen voor iets of 'hetzelfde zeggen'. Het Griekse woord is ⟨em>homologeo⟨/em>. ⟨em>Homo⟨/em> betekent hetzelfde en ⟨em>logeo⟨/em> is spreken of zeggen. Hetzelfde zeggen dus. De belijdenis van het geloof is dus hetzelfde zeggen als dat wat je gelooft. We geloven het Woord en als je het belijdt, dan spreek je ervan. Met het hart geloof je en met de mond belijd je, zoals we lezen in Romeinen 10 vers 9.⟨/p>
⟨p>Laten we die belijdenis vasthouden, want Hij die beloofd heeft, is getrouw. Dat lijkt me het beste motief dat je maar kunt aandragen, en ook het meest solide. Als Hij het zegt, dan gebeurt het ook. Dat is het meest kenmerkende van Gods Woord: als Hij het uitspreekt of belooft, dan gebeurt dat. Het karakteristieke in de Schrift is dat als God iets zegt, Hij het ook vervult. Daarmee bewijst Hij Zijn eigen woorden. We lazen het al eerder in Hebreeën 6: het is onmogelijk dat God liegen zou. Hij heeft het beloofd, Hij heeft zelfs gezworen. Hij die beloofd heeft, is getrouw.⟨/p>
⟨p>Terwijl ik deze dingen uitspreek, bedenk ik dat we hier natuurlijk op een avond als deze bij elkaar zitten en ons concentreren op de Schrift, op het Woord van God. Dan denk je: dit zijn zulke geweldige dingen. In de wereld is er zoveel duisternis en zoveel leugen. Wat is nu echt betrouwbaar? Waar kun je nu van op aan? Hoor je in de wereld nu hoop en verwachting? Voor zover er verwachting is, dan is dat meestal het tegenovergestelde van hoop. Maar op het moment dat je met de Schriften bezig bent, kom je in aanraking met de God die spreekt en die vervult wat Hij belooft. Dat geeft een waarachtigheid die geloof, vertrouwen en zekerheid schenkt. Dan heb je verwachting en kom je in een heel andere wereld. Ik ervaar dat zelf ook, en wellicht zult u dat herkennen en beamen: dat Woord reinigt je en zuivert je hele denken. Het maakt je schoon, het richt je weer omhoog en het verblijdt; het maakt gelukkig. Hij die beloofd heeft, is getrouw.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4487" title="Speel af vanaf 01:14:47">▶ 01:14:47⟨/button> ⟨span>Op Elkaar Acht Geven tot Aanscherping van Liefde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Laten we op elkaar acht geven. Of ook hier weer: dat wij op elkaar acht geven. Voor dat woordje ‘acht geven’ heb ik er even een concordantie op losgelaten. Dan zie je dat het in de NBG wordt vertaald – niet erg concordant bepaald – met bemerken, onderzoeken, doorzien of opletten. Ook ‘richt uw oog op’, ‘beschouwen’ of ‘opmerken’. Dit ene Griekse woord wordt zo weergegeven, maar het geeft wel een aardig zicht op wat hier bedoeld is: dat wij op elkaar – de één de ander en de ander de één – acht geven. Opletten dus. We horen bij elkaar.⟨/p>
⟨p>En acht geven, hoezo dan? Is dat sociale controle? Nee, ik zeg niet dat dat element helemaal ontbreekt hoor, maar laten we even verder lezen. We geven op elkaar acht om elkaar aan te vuren tot liefde. Letterlijk staat hier – je ziet het – tot aanscherping van liefde. Waarbij dit woord ‘agapè’ is: onvoorwaardelijke Godsliefde. Elkaar aanvuren, dat is aanscherping, dat is prikkelen.⟨/p>
⟨p>Het geweldige is als je samenkomt – en we zullen dat trouwens in het volgende vers ook zien, maar niet meer vanavond. Dan krijgen we dat beroemde vers; ik kan het wel even noemen, dan kunt u zich al een beetje voorbereiden op de volgende keer waar we dan mee beginnen. U moet dan natuurlijk wel aanwezig zijn! Want wij moeten onze eigen bijeenkomst niet verzuimen, zoals sommigen dat gewoon zijn, maar elkaar aansporen, en dat des te meer naarmate gij de dag ziet naderen. Dat is Hebreeën 10 vers 25. Daar gaan we het de volgende keer eens over hebben. Over dat vers is natuurlijk ook nogal wat te doen, maar het gaat nu eventjes om het punt dat bij elkaar komen de functie heeft van dit: op elkaar acht geven. Hoezo? Wel, om elkaar te prikkelen, om elkaar aan te scherpen. Dat is een tamelijk sterk woord. Namelijk tot liefde.⟨/p>
⟨p>Hoe zou je dat anders doen dan juist door bij elkaar te zijn? Als je elkaar nooit ontmoet, als je elkaar niet treft rondom dat Woord, dan is dat onmogelijk. Juist door bij elkaar te zijn kun je elkaar opbouwen. Het is een vanzelfsprekendheid: je hoort bij elkaar en dus zoek je elkaar op. Je leest hier: aanvuren tot liefde en tot goede werken. Waarbij je dat woordje ‘en’ kunt opvatten als ‘en ook nog eens daarbovenop’, maar ik denk dat het hier gewoon de functie heeft van ‘namelijk’. Zoals ‘de God en Vader’ niet betekent God plus de Vader, nee: de God, namelijk de Vader. Dat woordje ‘en’ heeft hier die functie: om elkaar te brengen tot aanscherping van liefde, namelijk goede werken.⟨/p>
⟨p>Dat is eigenlijk een prachtige uitleg van wat goede werken zijn: ideale werken. Dit is dus niet een speciaal soort activiteiten die vallen onder het kopje ‘goede werken’. Nee, wat zijn goede werken? Ik heb het eens een keer aan de apostel Paulus gevraagd en die zei: dat zijn de werken die God tevoren bereid heeft, opdat we daarin zouden wandelen. Dat staat in Efeziërs 2. Maar hier vind ik ook een hele mooie: wat zijn goede werken? Dat is alles wat je doet in agapè, in goddelijke liefde. En dat maakt dus helemaal niet uit wát je doet. Het heeft niet te maken met een speciaal soort activiteit, maar met de geest en de sfeer waarin, of de motivatie waarom je dingen doet: namelijk in Zijn liefde.⟨/p>
⟨p>Nou, dat is het geweldige: om elkaar te ontmoeten en elkaar daarin aan te vuren en aan te scherpen. Om elkaar bij te staan en te wijzen op de rijkdom van Zijn Woord; het Woord dat nu eenmaal spreekt over de liefde van God. Zullen we het daar vanavond dan maar bij laten? Dan gaan we inderdaad de volgende keer verder met dat beroemde vers, Hebreeën 10 vers 25.⟨/p>