⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik op het Levitisch Priesterschap en de Tabernakel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We waren inmiddels gearriveerd in het tiende hoofdstuk. Dat wil zeggen: het lange hoofdstuk 9 met zijn 28 verzen hadden we inmiddels voltooid. We zagen dat het laatste gedeelte van de Hebreeënbrief, eigenlijk al vanaf vers 11, nogal wat haken en ogen opleverde en soms wat zwaar is om te verstaan. Dat geldt voor de hele brief in zijn totaliteit, maar voor passages in Hebreeën 9 in het bijzonder. Dat zullen we trouwens ook weer later in hoofdstuk 10 tegenkomen. Althans, die zijn naar algemeen gevoelen erg zwaar om te verstaan. Maar inmiddels hebben wij dat eigenlijk al — en dat klinkt natuurlijk wat arrogant, met de excuses daarvoor — allang opgelost. De adressering van de brief en het realiseren aan wie deze gericht is, is zo'n geweldige sleutel in handen waardoor men het ook werkelijk gaat verstaan.⟨/p> ⟨p>Misschien is het goed om ter inleiding nog eventjes ons geheugen op te frissen over waar we het over hadden en wat we in de laatste hoofdstukken hebben gezien. In hoofdstuk 5 tot en met 7 wordt het Levitisch priesterschap — dat wil zeggen het priesterschap zoals dat in de stam van Levi en het hogepriesterlijk huis van Aaron functioneerde — geplaatst tegenover de Priester naar de ordening van Melchizedek. Een van de karakteristieke dingen van deze hele brief is dat er voortdurend, wanneer er nieuwe dingen besproken worden, een citaat uit een prominent gedeelte uit het profetisch woord naar voren wordt gebracht als basis voor de uitleg. Dat wil zeggen: de Hebreeënbriefschrijver beweert niets uit zichzelf, maar hij beroept zich altijd op de Hebreeuwse Bijbel, de Schriften die zij van oudsher al kenden. Dat doet hij hier ook weer, want dit was allemaal gebaseerd op een passage in het boek Genesis, maar met name ook op Psalm 110.⟨/p> ⟨p>Hoofdstuk 8 gaat in zijn totaliteit over het nieuwe verbond versus het oude verbond, gebaseerd op een belangrijke profetie in het boek Jeremia, hoofdstuk 31 om precies te zijn. Hoofdstuk 9 — het laatste hoofdstuk dat we tot dusver hebben bezien — gaat over de tabernakel versus het hemels heiligdom. Ik zeg 'versus', maar je zou natuurlijk ook kunnen zeggen dat het parallel ermee loopt; het een is een type van het ander. Maar het staat er ook tegenover. Want behalve dat er op de parallellen gewezen wordt in deze gedeelten, wordt er in deze brief in het algemeen juist en vooral ook gewezen op de contrasten.⟨/p> ⟨p>We zullen dat trouwens in het eerste vers van hoofdstuk 10 ook zien. In hoofdstuk 10 zal vooral onze aandacht gericht worden op het volmaakte, dat wil zeggen op het eenmalige offer. Het is volmaakt en daarom is het ook eenmalig; het hoeft niet herhaald te worden. Dat is een belangrijk thema in het tiende hoofdstuk. Dat zullen we vanzelf zien. In mijn Bijbel staat er in de NBG-vertaling ook boven: 'Het volmaakte offer'. Tot en met vers 18 gaat het daarover. Of we daar helemaal zullen arriveren, dat weet ik niet, maar dat zien we vanzelf wel. Goed, dat even om weer zicht te hebben op wat we tot dusver hebben besproken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="248" title="Speel af vanaf 04:08">▶ 04:08⟨/button> ⟨span>De Wet als Schaduw en Niet de Gestalte⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 1 zien we meteen in het eerste woord al dat het een nadere uiteenzetting is van het voorgaande betoog. Want: "Daar de wet slechts..." – overigens staat dat woord 'slechts' er eigenlijk niet – "een schaduw heeft van de toekomstige goederen." Dat woord 'goederen' zijn we in hoofdstuk 9 ook al tegengekomen. Ik heb toen al even gezegd dat het in het Grieks het meervoud is van 'goed': de toekomende goede dingen. Daar heeft de wet een schaduw van, en dat is een belangrijk gegeven. We zien dat trouwens ook al elders in een Paulijnse brief. De Hebreeënbrief is niet een echt Paulijnse brief – zijn naam staat er immers niet onder – maar in Kolossenzen 2 lees je ook dat Paulus spreekt over de sabbat en over de offers, spijzen en dranken. Daarvan zegt hij dat het een schaduw is van het lichaam van Christus. Dat is trouwens een heel bijzondere uitspraak.⟨/p> ⟨p>Maar goed, even dat woord 'schaduw'. Het idee bij een schaduw is dat het donker is. We zullen dat zien als we het volgende zinsdeel erbij betrekken: de wet heeft een schaduw van de toekomstige goede dingen, maar het is niet de gestalte van die dingen zelf. Het is geen plaatje, het is geen afbeelding van dat wat zou komen. Nee, het is een schaduw, geen afbeelding. Dat wil zeggen dat het weliswaar contouren laat zien, maar meer ook niet. Ook niet minder, maar ook niet meer. Daarbij is het woord 'schaduw' een prachtige beschrijving van wat die hele Mozaïsche wetgeving is. Het is in zichzelf duister, makaber en bloederig. Veel mensen denken dat daarin de wil van God is vervat, maar dat is dus niet zo. We zullen in dit tiende hoofdstuk nog zien dat al die slachtoffers weliswaar naar de wet werden gebracht, maar dat het niet Gods wil was. "Slachtoffers en offergaven hebt Gij niet gewild," staat er in het boek van de Psalmen. Ja, ze werden naar de wet gebracht, maar dat was slechts omdat het vooruit zou wijzen. Het is een schaduw; het demonstreert dus niet wat God wil. Het is in zichzelf duister.⟨/p> ⟨p>Ik sprak zojuist even over de brieven van Paulus en citeerde de Kolossenzenbrief, maar wat dacht u van 2 Korintiërs 3? Daar heeft Paulus het over het oude verbond en het nieuwe verbond. Over het oude verbond, dat op stenen gegraveerd is, zegt hij: "De letter doodt." Hij spreekt erover dat het oude verbond een bediening van de dood is, een bediening van veroordeling. Dus dat waar Mozes mee kwam en het hele bestel waar Mozes de representant van is, dat is een bediening van dood en van veroordeling. Het bevat niet Gods wil; het is geen licht, het is duisternis. Het is een schaduw die slechts in de contouren – de rand van de schaduw – licht laat zien. U weet: een schaduw in zichzelf is duister, maar slechts de contouren tonen licht. Juist in dat contrast is het gelegen.⟨/p> ⟨p>Welnu, dat is de Tenach, of meer specifiek: dat oude verbond, de wet. Het is een schaduw. Veel mensen – en dat is ook nu nog het geval – leven onder het mom van christendom nog steeds in de schaduw, in de duisternis, in plaats van dat ze in het licht van Christus wandelen. Straks zullen we vanzelf zien hoe beschreven wordt hoe die offerdienst functioneerde: het werd voortdurend herhaald en bracht niets tot volmaakheid. Het deed in zichzelf helemaal niets. Schaduw heeft trouwens ook te maken met de dood. Dat is nog een andere associatie die we kennen uit Psalm 23: "Al ga ik door een dal van de schaduw des doods." Schaduw spreekt van de dood, zoals licht spreekt van leven: het licht des levens. Dat zijn van die voor de hand liggende associaties, maar in dit geval is het ook zeer veelzeggend. De wet heeft een schaduw van de toekomstige goede dingen. Dat wil zeggen: het spreekt ervan en het verwijst naar de contouren die het zichtbaar maken, maar het blijft schaduw.⟨/p> ⟨p>Het is "niet de gestalte dier dingen zelf." Dat klinkt natuurlijk wat oud-Nederlands, maar het woord 'gestalte' is in het Grieks ikona, ons woord 'icoon', een beeld of eigenlijk een afbeelding. Het is een afbeelding van de zaken, namelijk van die toekomstige goede dingen. Begrijp me even goed, voordat ik daarin misverstaan word – we hebben het de vorige keer al even aangestipt: als er gesproken wordt over de "toekomende goede dingen", dan gaat het niet over dingen die nú toekomstig zijn. Het gaat over dingen die toekomstig waren in de dagen dat God de wet gaf. Het gaat dus over zaken die inmiddels beslag hebben gekregen. In Christus is het werkelijkheid geworden. Natuurlijk zou je kunnen zeggen dat dit ook nog ontvouwd moet worden in de heilsgeschiedenis; dat is allemaal tot uw dienst. Maar niettemin sprak alles van Christus en alles wat in Hem aan het licht trad. Maar het is dus geen afbeelding van die toekomstige goede dingen. Als je kijkt naar het Oude Testament, naar al die offeranden en naar al die wetgevingen, dan zie je daarin geen plaatje, geen afbeelding van de toekomstige goede dingen. Nee, het is schaduw. Dat is zoals hier erover gesproken wordt: "Niet de gestalte van die dingen zelf."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="692" title="Speel af vanaf 11:32">▶ 11:32⟨/button> ⟨span>De Onvolmaaktheid van Onafgebroken Offers⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Is de wet nimmer in staat, niet bij machte, ieder jaar met dezelfde offeranden die onafgebroken gebracht worden? Dat woordje 'onafgebroken' dat hier trouwens staat — waar hebben we het? Ja, hier — dat zullen we in dit hoofdstuk, misschien vanavond al een paar keer, nog vaker tegenkomen. Dan wordt het vertaald met 'voor altijd', maar het is eigenlijk 'voortdurend' of 'doorlopend'. De NBG-vertaling geeft het hier niet erg concordant weer met 'onafgebroken'.⟨/p> ⟨p>Het idee is natuurlijk dat er gewezen wordt op met name de offers op de Grote Verzoendag. Niet alleen natuurlijk, want feitelijk werd er dagelijks geofferd daar in die tabernakel en later in de tempel, maar omdat er hier gesproken wordt over 'ieder jaar', dan hebben we het over een jaarlijks terugkerend fenomeen en dan denken we toch vooral aan Yom Kippur, de Verzoendag. Dat is ook logisch, want daar hadden we het in het negende hoofdstuk ook over: wanneer de hogepriester bij die ene gelegenheid het binnenste heiligdom binnenging — ook een belangrijk thema in deze brief.⟨/p> ⟨p>Goed, die wet was niet in staat om ieder jaar met diezelfde offeranden — dat wil zeggen: die offeranden die vastgelegd waren, een heel aantal typen offeranden die onafgebroken gebracht werden — degenen die toetreden te volmaken of te perfectioneren, tot volheid of tot volkomenheid te brengen. Het woord dat hier gebruikt wordt, heeft nogal wat toepassingen. Letterlijk zit het woordje ⟨em>telos⟨/em> erin, wat eigenlijk 'voleindigen' betekent. Afhankelijk van de context kan dat diverse toepassingen hebben. Bijvoorbeeld volwassenheid is ook een voleindiging; dat is nogal logisch. Dan is de groei tot volheid gekomen: volwassen, volgroeid, dan ben je dus 'volmaakt'. Niet in de zin van perfect ofzo — dat heeft weer een andere associatie — maar in ieder geval tot volheid te brengen, tot compleetheid te brengen, zodanig dat het dan af is. Iemand die volwassen is, is volgroeid; de groei is gecompleteerd en die fase is voorbij. Dat is wat het betekent.⟨/p> ⟨p>Welnu, hier bij dat woord 'volmaken'... dat deed de wet niet, wat simpelweg gedemonstreerd wordt door het feit dat het voortdurend weer herhaald moest worden. Het bracht niets tot volheid. Die herhaling bewijst exact wat de schrijver hier naar voren brengt. Met 'degenen die toetreden' worden hier vooral de priesters bedoeld; dat blijkt uit het navolgende ook. Maar eventueel zou je ook de offeraars in het algemeen, degenen die een offer brachten, daaronder kunnen verstaan. Degenen die toetraden, degenen die naderden. Wel, de wet was niet bij machte hen tot volheid te brengen. Het ging maar door, alsmaar door.⟨/p> ⟨p>We zullen in vers 14 zien hoe dit volkomen in contrast staat, en waarmee Paulus dus het punt ook maakt dat het inderdaad een schaduw is. Dit staat in contrast, als licht en duisternis, met het offer van Christus dat inderdaad volmaakt is en daarom ook eenmalig. Hoofdstuk 10 vers 14 zullen we dat zien, dus ik laat het nu even rusten. We komen daar vanzelf op; we volgen gewoon het betoog zoals het hier wordt opgetekend.⟨/p> ⟨p>Immers, nu gaat de schrijver zijn punt nog wat toelichten. Zou anders het offeren daarvan niet opgehouden zijn? Als een offer volmaakt zou zijn, als dat echt tot volheid zou brengen, dan was het gewoon voorbij: eens voor altijd. Zou het offeren daarvan anders niet opgehouden zijn, doordat degenen die de dienst verrichten — u ziet het: 'de dienst verrichten', dan gaat het dus inderdaad over de priesters, degenen die daar officieel een dienst uitoefenden — na eenmaal gereinigd te zijn, generlei besef van zonde meer zouden hebben? Het punt dat de schrijver hier maakt is: als die offers inderdaad volmaaktheid zouden brengen, dan zou er daarmee ook een punt gezet zijn. Dan zou het voorbijgaan. Dat was dus niet zo, want degenen die gereinigd werden, zouden dan geen besef van zonden meer hebben. Op dat woord 'besef' heb ik al een keer eerder gewezen; volgens mij kwamen we het de vorige keer in hoofdstuk 9 vers 14 ook tegen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1021" title="Speel af vanaf 17:01">▶ 17:01⟨/button> ⟨span>Consciëntie: het Reinigen van Ons Medeweten met God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat woord is in het Grieks letterlijk, als je het ontleedt in zijn elementen, medeweten. Dat is een interessant woord, want dat komt exact overeen met het Latijnse woord conscientia, wat we nog kennen in het Engels als conscience of in het oud-Nederlands als consciëntie. Eigenlijk is het woord consciëntie in onbruik geraakt in het Nederlands, maar het drukt exact uit wat het Griekse woord ook wil zeggen: medeweten. 'Co' is mede en 'scientie' heeft met 'science' te maken: weten. Iets wat je weet, niet op jezelf, maar mede-met.⟨/p> ⟨p>De gedachte daarbij is: je weet het mee met God. God weet dingen en Hij heeft ook wetenschap van Hem in een mens gelegd. Dat wordt meestal beperkt tot schuldbesef, een besef van goed en kwaad. Dat is daarom ook een beetje het nadeel van het woordje 'geweten'. Dan denken we alleen maar dat je geweten gaat spreken op het moment dat je iets fout hebt gedaan. Dat is een heel smal en versmald begrip van consciëntie, want het heeft alles te maken met dat wat een mens weet. Men sprak in de reformatorische kerk over — ergens in de formulieren wordt er geloof ik gesproken over — ingeschapen godskennis. Houd me ten goede, maar ik kan me nog herinneren van de catechisatie: ja, ingeschapen godskennis. Het is in elk geval wetenschap dat je weet met God. Consciëntie.⟨/p> ⟨p>Hier wordt het vertaald met 'besef'. In hoofdstuk 9 vers 14 met 'bewustzijn' en in hoofdstuk 13 vers 5 van de Romeinenbrief met 'geweten'. Meestal wordt het vertaald met geweten. Waarom? Nou, u ziet het: het woord is dus breder dan alleen geweten. Vandaar ook dat de vertalers er zo mee worstelen, want soms kan het eigenlijk niet echt met geweten vertaald worden. Ik zou er dus voor willen pleiten bij deze om het woordje consciëntie weer in ere te herstellen. We halen een oud woord van stal, omdat dat namelijk zo mooi uitdrukt wat er bedoeld wordt. Of we gaan gewoon spreken over medeweten. Dat is even wennen, maar daar moeten we trouwens toch nog eventjes bij stilstaan.⟨/p> ⟨p>Dat hoofdstuk 9 vers 14, wat ik zojuist al even aanhaalde en waar we de vorige keer over hadden, daar staat dit: "Hoeveel te meer zal het bloed van Christus..." Dat wil zeggen, het bloed van Christus gaat over het feit dat Hij Zich geofferd heeft. Hij is geslacht, maar dat niet alleen, want let op: het bloed van Christus spreekt niet alleen van Zijn slachting, maar het spreekt van Zijn offerande. Ik geef toe, ik ben nu niet origineel, want ik herhaal mezelf, maar dit kan ik niet genoeg herhalen: het offer van Christus is niet Zijn dood, maar is Zijn opstanding. Hij werd geslacht, en vervolgens steeg Hij op. Daarná steeg Hij op Gode tot een lievelijke reuk. Dat was een lievelijke reuk voor God. Niet Zijn slachting, niet het kruis was liefelijk voor God; daar moest Hij zelfs Zijn ogen van afwenden. Zijn opstanding, het moment dat Hij opsteeg tot God, dát is de lievelijke reuk. Dat is ook het echte slachtoffer. Het is een prachtige chronologische beschrijving in één zo'n woord: slachtoffer. Eerst geslacht, daarna geofferd.⟨/p> ⟨p>Hoeveel te meer zal het bloed van Christus, die door de eeuwige Geest — de ionische Geest, want Geest heeft te maken met leven — Zichzelf als een smetteloos offer aan God gebracht heeft, ons bewustzijn, onze consciëntie reinigen van dode werken. Dode werken zijn al die werken die God had voorgeschreven onder het oude verbond. Rituelen. Ja, maar het was dood. Het waren geen boze werken, nee, dode werken. Het miste leven, maar het sprak wel van leven. Het is immers een schaduw. Maar goed, dat bloed van Christus reinigt ons bewustzijn van dode werken om vervolgens de levende God te dienen. Dat offer brengt leven aan het licht, wijst op een levende God en spreekt allemaal van leven. Zo bloederig en macaber als de eredienst van het oude verbond ook moge zijn, als schaduw spreekt het van leven en van licht. Zoals schaduw er ook alleen maar bestaat bij de gratie van licht.⟨/p> ⟨p>Wat is daarbij het fundamentele punt? Dat degene die gereinigd is door dat offer, volmaakt is. Voor altijd. Ik weet dat ik nu dingen zeg die in de oren van de meerderheid van de christenen volstrekt ondenkbare ideeën zijn. Maar het is precies wat hier staat. We zouden in de echte paulinische geschriften moeten duiken, waar staat dat we gerechtvaardigd zijn. Ik weet dat het bijvoorbeeld algemeen gebruik is om te prediken over het offer van Christus, waarbij men dan doelt op het kruis, wat op zich al een fout is. Men zegt dan over dat kruis van Christus: als een mens gezondigd heeft, dan ga je weer naar dat kruis en dan word je vergeven. En als je dan weer gezondigd hebt, dan word je weer vergeven. Voortdurend ga je weer naar dat kruis en feitelijk breng je telkens weer opnieuw, net als in de dagen van het oude verbond, een offer. Men wordt namelijk nooit tot volmaakheid gebracht.⟨/p> ⟨p>Maar wat hier gezegd wordt, is dat wij door het offer van Christus eens voor altijd — oké, het gaat hier specifiek over de Hebreeën — maar eens voor altijd zijn we volmaakt. We komen daar nog over te spreken, maar het staat letterlijk zo in hoofdstuk 10 vers 14: eens voor altijd zijn we volmaakt. En dat betekent dus dat we geen bewustzijn van zonde meer hebben. Zo rekenen wij onszelf. Paulus zegt in Romeinen 6 vers 10: "Zo moet het ook voor u vaststaan." Of nee, eigenlijk staat er: "Rekent dat gij dood zijt voor de zonde en levend voor God in Christus." "Dat zal maar makkelijk zijn, want dan kun je maar zondigen," zegt men dan. Het hele idee dat men zo reageert, geeft aan dat men nog steeds een bewustzijn van zonde heeft. Men denkt altijd in termen van zonde. Maar wij weten: als je het offer van Christus kent, dan is de zonde eens voor altijd voorbij. Dat betekent dus dat we het daar niet meer over hebben.⟨/p> ⟨p>Men zegt weleens dat jezelf dood houden voor de zonde in de praktijk betekent dat je moet strijden tegen de zonde. Maar er is eigenlijk niemand actiever bezig met de zonde, en er heeft niemand meer bewustzijn van zonde, dan degene die ertegen strijdt. Ik weet, het voert misschien een beetje ver omdat het ook te maken heeft met de Romeinenbrief, maar hier wordt dus zo gesproken over het besef van zonde. Als dat offer volmaakt is, dan heb je geen besef van zonde meer; dan denk je niet meer in die termen. Het is een totaal ander perspectief. We kunnen misschien beter nu even doorgaan, want dan zullen we vanzelf nog wel zien hoe dat verder uitwerkt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1555" title="Speel af vanaf 25:55">▶ 25:55⟨/button> ⟨span>Oude Offers Brachten Zonden Slechts in Gedachtenis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 3 staat: "Doch door die offeranden...". Het gaat hier over de offers die voorgeschreven waren in de Mozaïsche wet. Zoals gezegd gaat het hier over Jom Kippoer, waarbij de zonden ieder jaar in gedachtenis werden gebracht. Het idee is dus niet dat die zonden werden weggedaan. Nee, integendeel: die zonden werden eigenlijk alleen maar weer opgeroepen en in herinnering gebracht. Letterlijk staat er ook, zoals u hier ziet: een ⟨em>recollection of sins⟨/em>, een herinnering van zonden. Dat was het. Wat waren die offers? Deden ze de zonde weg? Nee, helemaal niet. Het was een herinnering van zonden. In feite bepaalde het de mens bij het feit dat hij nog steeds een zondaar was.⟨/p> ⟨p>Oké, formeel werd het dan weer vergeven, zo was het idee. Je begon weer met een schone lei, maar vervolgens was dat ook weer in no-time belast. Een jaar later moesten er weer exact diezelfde offeranden gebracht worden, en tussentijds ook. Kortom, het bleef maar doorgaan, ononderbroken en onafgebroken. Het bracht dus niets tot de volmaaktheid. Die zonden werden in gedachtenis gebracht en niet weggedaan. Dat verzin ik niet, dat staat vervolgens ook in vers 4: "Want het is onmogelijk dat het bloed van stieren of bokken zonden zou wegnemen", of dat het zonden zou elimineren of verwijderen. Het woord 'wegnemen' komen we later in dit hoofdstuk nog een keer tegen. Dan blijkt het een iets ander woord te zijn, maar hier is het inderdaad verwijderen.⟨/p> ⟨p>Let op! Er wordt hier niet strikt genomen over schuld gesproken, maar over zonden. Het is een misverstand om die twee gelijk te stellen. Kijk, een zonde is letterlijk een doelmissing, en een schuld is het gevolg daarvan. Ik bedoel: je maakt een ongeluk met je auto, dat is de zonde — dat was niet de bedoeling — en vervolgens heeft dat een schuld tot gevolg. Je bent schuldig en dat kan zelfs in die zin zijn dat je geld moet betalen, een boete, etc. Maar het ene is dus de daad van overtreding en schuld is het resultaat ervan. Men denkt vaak dat alleen de schuld is weggenomen. Nee, het hele idee is dat we geen bewustzijn van zonde meer hebben. We zijn gerechtvaardigd — hoewel dat niet de term is die hier gebruikt wordt — we zijn volmaakt en voleindigd. De zonde ligt achter ons; daar hebben we het dus niet meer over.⟨/p> ⟨p>Nu kom ik toch even op dat punt over dat strijden tegen zonden. Kijk, de gedachte is vaak dat degene die de zonde dient, de zondaar is. Dan praat je over mensen die je meteen associeert met zonde: grote zondaren die voortdurend slecht doen of daarin leven. Dat zijn zondaren, mensen die hun leven ten dienste stellen van de zonde. Daartegenover heb je mensen die vroom zijn en hun leven lang strijden tegen de zonde. Dat is dan het contrast. Maar ik zal u dit vertellen: die staan net zo goed in dienst van de zonde. En in feite nog veel meer en nog tragischer. Waarom? Omdat dat mensen zijn die voortdurend bezig zijn om zonde te voorkomen of zonde te bestrijden. Het wordt trouwens ook zo in een van de formulieren — ik ben geen expert op dat terrein, maar ik meen in het doopformulier van de Calvinistische kerk — gesproken dat we ons leven lang zouden strijden tegen de zonde en tegen het vlees. Dan ben je dus nog steeds in dienst van de zonde.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt: "Rekent dat je dood bent voor de zonde en leeft voor God." Dat is een feit en wij rekenen zo. We hebben geen bewustzijn meer van zonde. Kijk, dat is wat dat ene offer gedaan heeft. Het feit wordt gesteld: Hij stierf eens voor altijd voor de zonde. Dat ligt achter mij. Het donkere dal van zonde en dood ligt achter mij en ik wandel in het licht voor Hem. De zonde, wie heeft het erover? Daar hebben we geen bewustzijn meer van. In die termen denken we niet meer. Dat is een totaal ander leven dan dat je elke dag strijdt tegen de zonde en dan aan het einde van de dag moet bekennen: "O, ik heb weer zo vreselijk gefaald." En dan vraag je weer vergeving en dan wordt het weer vergeven. Die voortdurende cyclus die onafgebroken doorgaat... je geweten is weer even vrijgesproken en vervolgens wordt het weer belast en weer gereinigd. Dat is exact hetzelfde zoals het onder het oude verbond ging. Maar dat is niet wat God wil. Nee, waar God het over heeft, is dat die zonden worden weggenomen. Dus niet alleen schuld, het gevolg of resultaat van zonde, nee: de zonde zelf.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1930" title="Speel af vanaf 32:10">▶ 32:10⟨/button> ⟨span>Psalm 40: het Toebereide Lichaam van de Messias⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Daarom zegt Hij in vers 5 – het gaat hier over de Messias bij Zijn komst in de wereld – en nu volgt er weer een citaat. Zoals ik al zei: iedere keer als de schrijver een belangrijk punt wil aansnijden, doet Hij dat aan de hand van een passage in de Tenach. In dit geval is dat Psalm 40. Het is onomstreden, ook binnen het Jodendom, dat dit een Messiaanse psalm is. Het is een psalm van David. Als u daar meer over wilt weten, kan ik u aanbevelen om aanstaande zondag naar Zoetermeer te gaan, want dan gaan we het uitgebreid hebben over die veertigste psalm. Bij de voorbereiding van deze studie dacht ik: "Goh, daar is zo enorm veel over te vertellen, dat kan ik onmogelijk bij deze gelegenheid doen." Dat wil ik aanstaande zondag dus doen; een schitterende psalm! Ik had me niet eerder gerealiseerd dat deze psalm zo boordevol waarheden zit die te maken hebben met de Messias en alles wat in Hem gerealiseerd is.⟨/p> ⟨p>De schrijver haalt die psalm dus aan. "Daarom zegt Hij" is de inleiding van het citaat: "Slachtoffer en offergave hebt Gij niet gewild." Het is misschien handig om Psalm 40 er even bij te zoeken, dan ziet u het voor u. Het zijn de verzen 7, 8 en 9 die door de schrijver worden aangehaald. Terzijde: zondag wil ik de psalm in zijn totaliteit bespreken zodat u echt een overzicht hebt. Ik wil u dan ook laten zien dat niet alleen de verzen 7 tot en met 9 over de Messias profeteren, maar dat ook het voorafgaande en navolgende daarvan spreken. Schitterend! Het gaat over Zijn sterven, maar ook over de opstanding van Christus, over Zijn verheerlijking en zelfs over de toekomst van de Messias als Hij in Israël zal verschijnen.⟨/p> ⟨p>Maar goed, hier gaat het specifiek over dat gedeelte in de verzen 7 tot en met 9 van Psalm 40. Daar staat dus: "Slachtoffer en offergave". Voor de goede orde: dat wordt door de schrijver in Hebreeën 10 geciteerd uit Psalm 40, maar hij citeert dat niet uit de Hebreeuwse Bijbel, maar uit de Griekse vertaling, de Septuagint. Soms is er een klein verschil, dat zal ik straks ook nog laten zien. "Slachtoffer en offergave" – in het Hebreeuws staat daar overigens "spijsoffer". Als u inderdaad in Psalm 40 kijkt, wordt er gesproken over slachtoffer en spijsoffer. Het is frappant, want in Psalm 40 worden er vier groepen offers genoemd, precies de vier soorten die we in de eredienst in Leviticus aantreffen. Je had de brandoffers, de vredeoffers, de zondoffers en de spijsoffers. Alle vier worden ze hier genoemd. Met het "slachtoffer" wordt vooral het vredeoffer bedoeld en de "offergave" is het spijsoffer. Een spijsoffer is overigens een onbloedig offer, in tegenstelling tot de andere offeranden; het was bijvoorbeeld een offer van meelbloem, met olie overgoten, en spreekt per definitie over de opgestane Christus.⟨/p> ⟨p>"Slachtoffer en offergave hebt Gij niet gewild." Let op, in de Hebreeuwse Bijbel is het de psalmist, koning David, die dit opzegt: "Die offerande hebt U, God, niet gewild." De schrijver van de Hebreeën-brief zegt dat het weliswaar naar de wet gebracht werd en zo was voorgeschreven, maar toch was dit niet Gods uiteindelijke wil; dit was niet waar het werkelijk om ging. Hieruit blijkt trouwens ook weer dat het niet zo is – daar hadden we het de vorige keer ook nog over – dat God bloed wilt zien. Dat is het juist helemaal niet; dat is de schaduw.⟨/p> ⟨p>"Slachtoffer en offergave hebt Gij niet gewild, maar Gij hebt Mij een lichaam bereid." Nu wordt het frappant. Als u Psalm 40 nog voor u hebt, met uw vinger bij Hebreeën 10, dan ziet u in de Hebreeuwse Bijbel staan: "Gij hebt mij de oren geopend" of "Gij hebt mijn oren gegraven". Dat is een heel eigenaardige uitdrukking. De Septuagint geeft dat weer met: "Gij hebt Mij een lichaam bereid." In de praktijk blijkt het verschil toch niet al te groot te zijn, hoewel het nogal afwijkend geformuleerd is. Kijk, dit is een psalm van David, maar hij spreekt over de Zoon van David, de Messias. Die spreekt uit: "Slachtoffer en offergave hebt U niet gewild, maar U hebt mijn oren geopend." Dat is overigens per definitie het geval: God is het die de ogen opent, God is het die harten opent en God is het die ook de oren opent. Als je dingen mag verstaan, dan is dat een genade van Hem. Hier spreekt de Messias God aan: "Al die offeranden die naar de wet gebracht werden, dat is niet wat U wilt, maar U hebt mijn oren geopend en daarmee mijn lichaam toebereid tot dat wat het moet doen." Meer specifiek dus: "Gij hebt Mij een lichaam bereid," of in de parallel: "mijn oren geopend."⟨/p> ⟨p>Vervolgens staat er in het parallelle vers: "In brandoffers en zondoffers hebt Gij geen welbehagen gehad." We zagen eerst de slachtoffers en spijsoffers, en nu de brandoffers en zondoffers. Over die specifieke verschillen en wat dat allemaal uitbeeldt, zullen we het nu verder niet hebben, maar het is wel opmerkelijk dat hier alle vier groepen offeranden worden opgesomd waar God geen behagen in had. In de grondtekst staat daar een aorist; het wordt als een feit gesteld. Het is niet alleen zo dat Hij er in het verleden geen behagen in had, maar: "Gij hebt daarin geen behagen." Het wordt als een feit gesteld zonder horizon.⟨/p> ⟨p>"Toen zeide Ik" – de schrijver citeert hier nog steeds uit Psalm 40 – "Zie, hier ben Ik. In de boekrol staat van Mij geschreven." Letterlijk staat er in het Grieks overigens "in het hoofdje van de boekrol". Dat is in het Nederlands een beetje wegvertaald, maar het gaat om de "kop" van een tekst. Vandaar heeft het in afgeleide zin de betekenis van een samenvatting. In Romeinen 13 wordt volgens mij ook gesproken over de "hoofdsom der wet"; de samenvatting, het kopje waar het allemaal onder valt. In de samenvatting van de wetten, in de titel of in het opschrift – dat wat er allemaal onder valt in de boekrol – staat over Mij geschreven.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2515" title="Speel af vanaf 41:55">▶ 41:55⟨/button> ⟨span>De Messias Herkent Zichzelf in de Boekenrol⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar voordat we ons in zulke details als dat woordje 'kopje' en 'hoofdje' zouden verliezen, denk ik dat we er heel goed aan doen om ons te realiseren dat hier gesproken wordt over de Messias Zelf, die Zich herkend heeft in de Schrift. Ik vind dit een geweldige passage, die laat zien hoe Jezus als mens hier op aarde Zich herkend heeft in de Schriften, in de Hebreeuwse Bijbel, in de Tenach. Hij wist: "Over Mij staat geschreven, in de boekrol staat van Mij geschreven." Hij heeft Zich herkend.⟨/p> ⟨p>Men zegt weleens dat de evangeliën een soort biografieën van Jezus' leven zijn, maar dat kun je wel vergeten; dat is helemaal niet zo. Verreweg het grootste gedeelte van Jezus' leven wordt er helemaal niet eens in beschreven. We vinden Zijn geboorte in drie evangeliën en Zijn jeugd wordt vrijwel volledig overgeslagen, met uitzondering van Lucas' evangelie, waarin we lezen wat er gebeurde op Zijn twaalfjarige leeftijd. Van de rest, vanaf net na Zijn geboorte tot aan Zijn optreden als dertigjarige man, vinden we niets.⟨/p> ⟨p>Het enige wat we weten – en dat is een opmerkelijk punt zoals dat in Lucas beschreven wordt – is dat Hij als twaalfjarige jongen tegen Zijn ouders zegt: "Wist gij niet dat Ik bezig moest zijn met de dingen van Mijn Vader?" Met de Schriften, daar was Hij Zijn leven mee bezig. Heel Zijn leven heeft Hij Zich daarmee beziggehouden. Als twaalfjarige jongen viel Hij al zo op bij de schriftgeleerden door Zijn kennis van de Schrift. Dus al voordat Hij twaalf jaar werd, had Hij Zich daar al zo intensief mee beziggehouden. Hij had niet alleen een enorme kennis waardoor Hij kon citeren en zeggen "er staat geschreven", maar Hij had zo'n geweldig diep inzicht in de betekenis van de Schriften.⟨/p> ⟨p>Hij wist: "In de boekrol staat van Mij geschreven." Dat wist Hij. En Hij wist dat de offers die in de tempel gebracht werden in Zijn dagen, en vroeger in de tabernakel, niet waren wat God werkelijk wilde. God opent Mijn oren, zodat Hij Mijn lichaam bereidt om Gods wil te gaan doen. En daar komen we op uit, want "in de boekrol staat van Mij geschreven" – dat is eigenlijk een tussenzin – "om Uw wil, o God, te doen." Als u dit vergelijkt met de woorden in Psalm 40, dan wordt er in Hebreeën 10 iets weggelaten wat heel mooi is. In Psalm 40 vers 9 staat namelijk niet alleen "om Uw wil te doen", maar ook: "Ik heb lust om Uw wil te doen." Ik wil het graag. Dat is schitterend. In Hebreeën 10 wordt dat weggelaten; het is dus geen compleet citaat. Het gaat er in Hebreeën 10 vooral om dat de Messias zegt: "In de boekrol staat van Mij geschreven en Ik ga Uw wil doen." Maar wat Hij als citaat compleet neemt, is: "Ik wil Uw wil doen." Het was Hem niet opgelegd; nee, "Ik heb lust om Uw wil te gaan doen."⟨/p> ⟨p>Vooral als je dit realiseert in het kader van al die offeranden: Hij wist dat het niet om die offers ging, maar om Zijn lichaam dat Hij zou gaan geven. Dat lichaam dat gedood zou worden en aan een kruis genageld. Eerder lezen we in een andere psalm, Psalm 22 – ook een profetische psalm – waarin David al profeteerde dat de Messias zegt dat "zij" – het gaat over die honden, de Romeinen – Zijn handen en voeten doorboren. Moet je nagaan, de executiemethode van kruisiging bestond in de dagen van David nog niet eens; die kwam pas in zwang in de dagen van de Romeinen. Maar David profeteerde al dat de handen en voeten van de Messias doorboord zouden worden. Jezus wist dat, en Hij had lust; Hij wilde niets liever dan Gods wil doen.⟨/p> ⟨p>Nu gaat de schrijver van de Hebreeënbrief verder. Einde citaat, maar hij gaat het toch nog een keer aanhalen. Hij zegt in de "aanhef" – letterlijk "opwaarts" of "voorafgaand": "Slachtoffers en offergaven, brandoffers en zondoffers hebt Gij niet gewild, noch daarin een welbehagen gehad." En dan voegt de schrijver eraan toe: "Hoewel zij naar de wet gebracht worden." Dat klinkt wat dubbel. Aan de ene kant wordt er gezegd dat God het niet gewild heeft en er geen welbehagen in heeft gehad, maar er staat bij dat ze niettemin naar de wet gebracht werden. Waarmee gezegd is dat wat in de wet voorgeschreven wordt, niet de belichaming is van Gods welbehagen en van wat God werkelijk wil. Het is voorlopig; het zou opgeheven moeten worden.⟨/p> ⟨p>Ik gebruik nu woorden die ik straks ga toelichten, maar die wet is voorlopig een... en dan gebruik ik weer een woord dat de schrijver al had gebruikt: het is een "schaduw". Het is geen afbeelding van de toekomende goede dingen, echt niet. Maar, zegt de schrijver dan, daarna heeft Hij gezegd... Hij stelt dus eerst vast dat God die slachtoffers, offergaven, zondoffers en brandoffers niet gewild heeft en er geen behagen in heeft gehad, om vervolgens daarna te zeggen: "Zie, hier ben Ik, Heer, om Uw wil te doen. In de boekrol staat van Mij geschreven." Het is de Messias die Zich aanbiedt aan God: "Dat hebt U niet gewild, maar zie, hier ben Ik om Uw wil te doen." En dan staat er direct achter: "Hij heft het eerste op."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2939" title="Speel af vanaf 48:59">▶ 48:59⟨/button> ⟨span>Het Eerste Verbond Wordt Opgeheven voor het Tweede⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het woordje ‘opheffen’ is trouwens heel letterlijk; het betekent inderdaad ‘omhoog tillen’. Ons Nederlandse woord ‘opheffen’ geeft dat ook mooi aan. Maar als je een concordantie pakt en je kijkt naar hoe dit woord in het Nieuwe Testament gebruikt wordt, dan wordt het heel vaak weergegeven met ‘iemand doden’ of ‘uit de weg ruimen’. Meestal heeft het zelfs die betekenis van uit de weg ruimen. Dus letterlijk is het opheffen, maar dan in de zin van opruimen of uit de weg ruimen.⟨/p> ⟨p>Hij heft het eerste op... Dat is een heel fundamenteel principe in de Bijbel in het algemeen. Het eerste is altijd een tijdelijk fenomeen en het gaat om het tweede. Het eerste dient slechts om het tweede te laten komen. Hij heft het eerste op – dat wil zeggen: die slachtoffers, offergaven, brandoffers en zondoffers – om het tweede te laten gelden. Letterlijk staat er: ‘zou doen staan’. Vandaar dat de ⟨em>Concordant Version⟨/em> spreekt van ‘establish’, dat wil zeggen vestigen, doen staan of neerzetten.⟨/p> ⟨p>Het eerste, het oude verbond, wordt opgeheven. Het is een algemeen principe: het geldt niet alleen voor de offeranden, het geldt ook voor het oude verbond. Het is niet de eerste aarde maar de laatste aarde. Het is niet de eerste mens maar de tweede mens. Altijd zie je dat principe dat het eerste wordt opgeheven om het tweede te laten gelden, oftewel om het tweede te doen staan. En als je het heel letterlijk neemt, is ‘zou doen staan’ eigenlijk nog mooier, want dan heeft het ook nog te maken met opstanding en met nieuw leven. Daar gaat het om.⟨/p> ⟨p>Het eerste wordt uit de weg geruimd en het tweede doet God staan. Geen slachtoffers meer; weg ermee. Dat is niet wat God wil, daarin heeft Hij geen behagen. Het gaat om dat lichaam van de Messias dat Gods wil zou doen. ‘Hier ben ik. Niet mijn wil, maar de Uwe.’ Hij had lust om Gods wil te doen. Hij heft het eerste op om het tweede te laten gelden. Eigenlijk is de hele Hebreeënbrief in zijn totaliteit een demonstratie van dat principe: het eerste verdwijnt en het tweede, daar gaat het om.⟨/p> ⟨p>Ik zie dat het inmiddels tegen negen uur is, dus wellicht doen we er verstandig aan om nu even af te sluiten en eerst te gaan pauzeren. Dan gaan we straks verder met vers 10.⟨/p> ⟨p>Oké, wij pakken de draad weer op bij vers 9 en 10. De conclusie van de schrijver was, nadat hij Psalm 40 had geciteerd – die Messiaanse psalm: Hij, God dus, heft het eerste op om het tweede te laten gelden. We hebben zojuist overwogen dat dit een universeel principe is. Dat geldt niet alleen voor allerlei details in de Schrift, maar het geldt zelfs voor de hele wereld. Het is niet de oude schepping, maar de nieuwe schepping. Niet het oude Jeruzalem, maar het nieuwe Jeruzalem. Ik maak me sterk dat je een hele lange lijst kunt maken van zaken waarin dit principe van het eerste dat opgeheven wordt om het tweede te vestigen, gedemonstreerd en geïllustreerd wordt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3198" title="Speel af vanaf 53:18">▶ 53:18⟨/button> ⟨span>Eens voor Altijd Geheiligd Door het Volmaakte Offer⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Krachtens die wil, zegt vers 10. Die wil verwijst nog steeds naar dat citaat uit Psalm 40: "Zie, ik kom om uw wil te doen". Krachtens die wil zijn wij eens voor altijd geheiligd. Eigenlijk staat dat woord in het Grieks in het meervoud: wij zijn "geheiligden". In deze context betekent "geheiligd" dat wij als priesters in het heiligdom kunnen gaan. Het waren immers juist de priesters die tot God naderden om de levende God te dienen. We zullen – niet vanavond meer, maar bij de volgende gelegenheid – in vers 22 en 23 zien dat wij volle vrijmoedigheid hebben om in het heiligdom, eigenlijk letterlijk de heiligdommen, binnen te gaan en tot God te naderen. Wij zijn met recht geheiligden.⟨/p> ⟨p>Wij zijn geheiligden, eens voor altijd, door het offer van het lichaam van Jezus Christus. Ook dat verwijst weer terug naar het citaat uit vers 5: "Gij hebt mij een lichaam bereid". Hij gaf Zichzelf om te worden geslacht en vervolgens geofferd te worden door op de derde dag op te staan en op te stijgen. Welnu, dat lichaam, dat ene offer, heeft ons tot geheiligden gemaakt. De zonde is eens voor altijd voorbij; daar hebben we geen besef meer van, geen medeweten meer voor God. Er is een punt achter gezet en wat volgt is nieuw leven. We zijn geheiligd, en dan inderdaad "eens voor altijd".⟨/p> ⟨p>Het is merkwaardig dat "eens voor altijd" in het Grieks helemaal achteraan de zin staat. Vandaar dat ik het hier nog even benadruk: eens voor altijd. U zult zien dat dit al een aantal keren eerder in de Hebreeënbrief genoemd is. Wat het natuurlijk duidelijk maakt, is dat het offer definitief is; het is volmaakt en daarom eenmalig. Eenmalig, eens voor altijd. We zagen het in hoofdstuk 7 vers 27: "Want dit laatste heeft hij eens voor altijd gedaan toen hij zichzelf ten offer bracht." En in hoofdstuk 9 vers 12: "Met zijn eigen bloed eens voor altijd binnengegaan in het heiligdom, waardoor hij een eeuwige – een aionische – verlossing of vrijkoping verwierf." Het gaat om dit woord "eens voor altijd": definitief.⟨/p> ⟨p>Laten we verder gaan, want het zou plezierig zijn als we bij vers 18 uitkomen, wat nog een hele toer is. Maar goed: "Voorts staat elke priester dagelijks in zijn dienst". Zo moet je de klemtoon leggen. Dat elke priester dagelijks in zijn dienst staat, is duidelijk. Bij alles wat er voorgeschreven was voor de tabernakel, waarbij alle attributen tot in detail beschreven waren, ontbrak er één ding: een stoel. Dat is heel veelzeggend. De priester deed zijn werk staande. Hij stond daar dagelijks om telkens dezelfde offers te brengen. Het demonstreert allemaal dat het nooit klaar was; het was nooit voleindigd en het hield niet op. Hij bracht telkens dezelfde offers, die nimmer de zonden kunnen wegnemen.⟨/p> ⟨p>Ik zei u al dat er verschillende woorden voor wegnemen worden gebruikt. Hier is de betekenis "rondom wegnemen". Het Grieks legt daar de loep op: het betekent eigenlijk dat het wordt weggenomen zoals een gewaad wordt weggenomen. Het is voorbij. Om in de beeldspraak te blijven: je krijgt een nieuw gewaad waarbij de zonden voorbij zijn. Ziet u hoe we vanavond al diverse keren in extreme bewoordingen hebben gezien dat de zonden inderdaad tot het verleden behoren? Zij die geheiligd worden, zijn door dat offer eens voor altijd gereinigd van de zonde. Hoe was het ook weer? Ze hebben geen besef meer, geen medeweten meer voor God. Het is voorbij, dat ligt achter ons. En hier staat ook: die zonden zijn weggenomen. Alsjeblieft. Als je het belieft, als je het gelooft. Voor wie het wil geloven. De waarheid staat er, maar wie gelooft het? Bijna niemand.⟨/p> ⟨p>Dat offer is eens voor altijd en het is zo opvallend als je erover nadenkt hoe dat offer voortdurend wordt gekleineerd door hen die geacht worden het te verkondigen. Ik bedoel maar: we zagen in hoofdstuk 9 vers 26 dat Hij bij de voleinding der aionen de zonde eenmaal zou wegdoen, tenietdoen, afschaffen. In het christendom wordt dat vaak ontkend; de zonde blijft daar altijd centraal staan, de eeuwige zonde en de eeuwige straf. Men kent de voleinding der aionen niet. De kosmische betekenis van het offer van Christus wordt voortdurend geloochend.⟨/p> ⟨p>Maar dat offer is totaal allesomvattend. Niet alleen als het gaat om de reikwijdte en de universele omvang, maar ook wat het doet in ons leven. We zijn gereinigd van die zonde, de zonde ligt achter ons. We zijn gerechtvaardigd en dus geen zondaren meer. Paulus zegt het ook in Romeinen 5: "toen wij nog zondaren waren". Thans zijn we gerechtvaardigd. Houd het daarvoor, reken daarmee en leef daaruit. Dat is pas leven. Zoek een leven? Nou, zoek een leven. Wij hoeven het niet te zoeken, of liever gezegd: wij zoeken de dingen die boven zijn, waar Christus ons leven is. Wij zoeken het leven daar waar het leven is. Wij zijn in Hem; ons leven is met Christus verborgen bij God. Zo ziet God ons: volmaakt.⟨/p> ⟨p>En zo mogen we elkaar dus ook zien: in Christus. Dan kun je ook vrede hebben met elkaar, want als u volmaakt bent en ik ben volmaakt, waar zouden we ons dan nog zorgen over maken? Dat is nergens voor nodig. Dan zie je volmaakte mensen, en dat is zo'n totaal ander perspectief. Dat is het offer van Christus: eens voor altijd. Dan zie je hoe je een totaal ander zicht krijgt op de dingen. Zo kijkt God naar deze wereld. Zo ziet God ons in Christus aan. Geloof je het of niet, maar dit is de werkelijkheid. Zo leven we. Maar goed, die priester stond dus in zijn dienst en hij bracht telkens dezelfde offers, maar ze konden de zonde nooit wegnemen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3709" title="Speel af vanaf 01:01:49">▶ 01:01:49⟨/button> ⟨span>De Messias Is Gezeten aan Gods Rechterhand en Wacht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Deze echter – en hier krijgen we weer het contrast met die eerste offers die bij herhaling voortdurend staande gebracht werden – deze echter is degene die zei: "Zie, hier ben ik." Deze is na één offer – en 'één' is hier niet een onbepaald lidwoord, maar een bepaald telwoord – na één offer voor de zonden te hebben gebracht, of ten behoeve van en met het oog op de zonde, voor altijd, of liever: onafgebroken en voortdurend, gezeten aan de rechterhand van God. Hij zit, en wij zien Hem daar zitten in een positie van rust. Ook dit verwijst weer naar een schriftplaats die we natuurlijk al veel vaker hebben gezien, namelijk Psalm 110. U weet wel, die psalm van David over de Koning-Priester naar de ordening van Melchizedek, waarin God tegen de Messias zegt: "Zet U aan mijn rechterhand," dat wil zeggen: ga zitten aan mijn rechterhand, "totdat Ik Uw vijanden gesteld heb als een voetbank voor Uw voeten."⟨/p> ⟨p>Dat 'voor altijd' in de vertaling is hier trouwens niet helemaal correct. Bij de bespreking van hoofdstuk 10 vers 1 hadden we het er al even over, maar hier zie je dat 'voor altijd' niet juist kan zijn, want Hij blijft daar niet eeuwig zitten. Hij wacht daar 'totdat'. Dat zitten heeft een 'totdat'. Alleen is het verschil dat dit 'totdat' niet is om weer een nieuw offer te brengen, maar juist om de resultaten van Zijn eenmalige offer te realiseren en om de zonde in de wereld ook daadwerkelijk af te schaffen. Hij is daar dus niet 'voor altijd' gezeten in de zin van voor eeuwig onbeweeglijk, maar Hij zit daar nu onafgebroken en voortdurend. Dat wil zeggen: Hij hoeft niet weer te gaan staan om een nieuw offer te brengen. Nee, dat ene offer dat Hij gebracht heeft, volmaakt hen die geheiligd worden; de zonden zijn voorbij. Daarom is Hij gezeten in een positie van rust, wat opnieuw demonstreert dat Hij een Priester is die een offer heeft gebracht dat volmaakt is. Zie daar het contrast met al die offers die in het verleden gebracht werden door priesters die staande hun werk deden. Dat is veelzeggend.⟨/p> ⟨p>Hij is daar dus onafgebroken gezeten, voorts afwachtende. Ik weet niet of u er ooit zo aan gedacht hebt, maar de Messias wacht vandaag. Zijn positie in het heiligdom betekent veel meer dan alleen maar zitten; Hij is een bedienaar van het heiligdom. Hij houdt de lampen bij, vult ze met olie en verzorgt de tafel van de toonbroden. Maar Hij wacht ook. Hoezo? Wel, ook dat is gebaseerd op Psalm 110: "Zet U aan mijn rechterhand, ga zitten." Dat is uiteraard een verhoging, want als je rechts van iemand mag zitten, is dat een positie van eer die je wordt toegekend, maar bovendien is het een positie van rust. Ga zitten, totdat Ik Uw vijanden heb onderworpen.⟨/p> ⟨p>Hij wacht nu en treedt momenteel niet op in deze wereld. Ten opzichte van Zijn vijanden doet Hij nu niets. In deze wereld, die vijandig tegenover Hem staat, grijpt Hij niet in; Hij verbergt Zich. Dat is een belangrijke gedachte, want vaak wordt verteld dat christenen de roeping hebben om in deze tijd juist niet te wachten, maar een vijandige wereld te winnen voor Christus en deze te onderwerpen. Men meent dat een politiek programma aan de wereld moet worden opgelegd, maar nee: de Messias is daar, Hij grijpt niet in, Hij wacht. En wij wachten met Hem, totdat God Zelf het is die de vijanden, ongeacht wie dat zijn, zal stellen tot een voetbank voor Zijn voeten. Dat is trouwens nog een heel proces, want pas wanneer de laatste vijand wordt onderworpen, zijn we inmiddels bij de voleinding van de eonen.⟨/p> ⟨p>Als u Psalm 110 naleest, zult u zien dat met name het vervolg van die psalm spreekt over het feit dat Hij zal gaan heersen in Zion. Hij is nu gezeten in het hemels heiligdom aan Gods rechterhand, de hoogste positie. Maar te zijner tijd verschijnt Hij uit het heiligdom ten behoeve van Zijn volk. Hij zal vervolgens de dynastie en de troon van David in Zion herstellen en vanuit Zion Zijn koninkrijk uitbouwen over de hele wereld. Dan zullen Zijn vijanden gemaakt worden tot een voetbank voor Zijn voeten. Hij zal heersen te midden van de vijanden en Zijn koninkrijk daadwerkelijk vestigen. Maar wat doet Hij daar nu aan? Niets, Hij wacht. Dat woordje 'totdat' demonstreert ook dat de vertaling 'voor altijd' niet klopt; het moet 'onafgebroken' of 'voortdurend' zijn.⟨/p> ⟨p>Door één offerande... dat is een prachtige conclusie. Ik heb nu al een paar keer verwezen naar dit vers, en nu zijn we er gearriveerd. Want door één offerande heeft Hij onafgebroken hen volmaakt die geheiligd worden. Alsjeblieft, hier staat het zo duidelijk. Voor zover het ons tot dusver ontgaan was: in hoofdstuk 10 vers 14 staat het enorm scherp. Hoe groot is het contrast met het oude verbond? Hier wordt het nieuwe verbond geschilderd, met de Priester en het offer van het nieuwe verbond dat eenmalig is en ons heeft volmaakt. We zijn volmaakt in Hem. Zien we dat? Voelen we dat? Hij zegt het, en zo rekenen wij. We zijn volmaakt in Hem, prijs Hem daarvoor! Het is niet: "Heer, help mij vandaag te strijden tegen de zonde," want dan ben je nog met de zonde bezig. De zonde ligt achter ons; we leven voor Hem en we zijn inderdaad volmaakt. Zo ziet God ons.⟨/p> ⟨p>Zo zijn wij ook geheiligd, wat wil zeggen: wij dienen de levende God. We kunnen ingaan in dat hemels heiligdom met volle vrijmoedigheid en Hem recht in de ogen zien. We hebben een gereinigd geweten. Ook in de smalle betekenis van het woord hebben we geen besef meer van zonde; in de brede zin van het woord leven we. We dienen de levende God. Ik weet niet hoe ik het duidelijker moet maken dan het hier staat, maar het is werkelijk schitterend. Het laat zien hoe afdoende dat ene, eenmalige offer is.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4239" title="Speel af vanaf 01:10:39">▶ 01:10:39⟨/button> ⟨span>Het Nieuwe Verbond in het Hart en Verstand Geschreven⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En ook de Heilige Geest geeft daarvan getuigenis aan ons, dat wil zeggen: aan de Hebreeën. Hoezeer de betekenis van deze brief op allerlei wijzen ook op ons van toepassing is, direct gaat deze brief over de Hebreeën en dat blijkt ook hier weer. Hij geeft ons, de Hebreeën, daarvan getuigenis.⟨/p> ⟨p>Want nadat hij gezegd had... Opmerkelijk genoeg komt de schrijver hier opnieuw terug op wat hij al eerder in hoofdstuk 8 had besproken, namelijk Jeremia 31. Opnieuw brengt hij het ter sprake, maar nu op een andere wijze en om een ander punt te maken. Hij herhaalt dus niet zomaar, maar geeft wederom het citaat om een nieuw punt te belichten. Want nadat hij gezegd had: "Dit is het verbond" – in Jeremia 31 dus – "waarmee Ik Mij aan hen verbinden zal."⟨/p> ⟨p>Verbond en verbinden hebben in het Bijbelse taalgebruik alles met elkaar te maken. U ziet het hier ook: verbond. In het Nederlands kun je dat niet altijd even goed weergeven, maar het beste kun je het associëren met 'verbinden'. Een verbond is een verband. "Dit is het verbond waarmee Ik Mij aan hen verbinden zal." Tussen haakjes: hier wordt dus weer datzelfde woord gebruikt dat abusievelijk in Hebreeën 9 werd vertaald met 'testament', wat van geen kant deugt. Dat kan niet; God maakt geen testament, Hij maakt verbonden. Maar goed, daar hebben we het de vorige keer al over gehad.⟨/p> ⟨p>Dit is het verbond, het nieuwe verbond namelijk, waarmee Ik Mij aan hen – dat is Israël – verbinden zal. Kijk het maar na, die 'hen' in Jeremia 31 slaat op Israël en Juda; ze worden ook specifiek zo genoemd. "Na die dagen," zegt de Heer – na de dagen van het oude verbond, maar ook nadat de benauwdheid over Israël gekomen zal zijn – "zal Ik Mijn wetten in hun harten leggen." Dit gaat specifiek weer over Israël. Niet meer opleggen, maar ín hun harten leggen. "Ik zal Mijn wetten in hun harten leggen en die in hun verstand schrijven."⟨/p> ⟨p>Het gaat over het hart en het verstand, over wat er vanbinnen zit. Het is niet meer een last op de schouder die ze niet konden dragen – zoals Petrus zegt: "die noch wij, noch onze vaderen ooit hebben kunnen dragen." Nee, het is geen last meer. Het is iets wat God in het hart zal schrijven. Het is dus niet meer iets wat men móét, maar iets wat ze zullen wíllen. Dat is een innerlijke transformatie. Het zal in hun hart gelegd worden omdat het ook in hun verstand geschreven is. Dat wil zeggen: ze zullen het begrijpen. De bedekking zal worden weggenomen en ze zullen gaan inzien waar heel de Tenach over gaat. De bedekking wordt weggenomen en dan zullen ze met recht ontdekken wat daar allemaal in besloten lag en wat daarin staat geschreven. Dan hoeft er niets meer, maar dan zullen ze als vanzelf doen wat God wil.⟨/p> ⟨p>En er staat bij: "En hun zonden en ongerechtigheden..." Dat is nog steeds het citaat uit Jeremia 31; u ziet dat de schrijver niet anders doet dan verwijzen naar de Hebreeuwse Bijbel. "...zal Ik niet meer gedenken." Ik vond het trouwens mooi wat ik ontdekte in de Concordant Version. In de interlineaire tekst staat letterlijk: "Ik zal daar niet meer aan herinnerd worden." Aha, wat dacht u daarvan? Het gaat er niet om dat het niet meer in het geheugen zit. Nee, "Ik zal er niet meer aan herinnerd worden." Dat is iets anders dan dat het vergeten zou zijn. Ik zal het niet meer gedenken omdat het niet meer in herinnering gebracht wordt.⟨/p> ⟨p>Zij zijn veranderd. God zal hen van binnenuit veranderen en er is geen enkele voorwaarde meer aan het volk gesteld. In de beschrijving van het nieuwe verbond klinkt voortdurend – wel zeven keer: "Ik zal". Nooit meer hoeft de mens iets te doen. Totaal niet. Het is volmaaktheid. Dat had God al in de dagen van het oude verbond aangekondigd. Het verleden is voorbij en wat rest is de toekomst. Dat geldt voor ons natuurlijk ook: wij hebben geen verleden, we hebben een toekomst. En vandaag is Hij het die ons transformeert in ons denken. Wat dragen wij daar zelf aan bij? Helemaal niets; het is volledig Zijn werk.⟨/p> ⟨p>"Waar dan" – en dat is dan het laatste vers waar ik naar verwijs, we zijn tenslotte bij vers 18 uitgekomen – "waar dan," en dat is de conclusie: "waar voor deze dingen vergeving bestaat, is er geen zondoffer meer nodig." Ja, nog even één ding.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4599" title="Speel af vanaf 01:16:39">▶ 01:16:39⟨/button> ⟨span>Aphesis: Niet Slechts Vergeving, maar Loslating van Zonden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want ook dit woord 'vergeving' is weer erg christelijk, traditioneel christelijk – en dat bedoel ik niet complimenteus ingevuld. Want dat woord 'vergeving', ⟨em>aphesis⟨/em>, is een Grieks woord dat niet alleen maar vergeving betekent. Dat is veel te smal. Zoals ik eerder betoogde dat het woord 'geweten' een veel te smal begrip is, zo geldt dat ook voor het woord 'vergeving'.⟨/p> ⟨p>Kijk, bij vergeving denken we allemaal aan het feit dat de schuld is weggedaan, en het begrip ⟨em>aphesis⟨/em> is breed genoeg om dat in te sluiten. Natuurlijk wordt aan de schuld niet meer gedacht, maar er is veel meer. De eerste keer dat het woord in het Nieuwe Testament gebruikt wordt, is heel veelzeggend. Dat is in Lukas 4, als Jezus in de synagoge van Nazareth is. Hij opent de boekrol en geeft een citaat uit Jesaja, waarin Hij het aangename jaar des Heren aankondigt. En dan staat erbij: een loslating van gevangenen. Dit woord is ⟨em>aphesis⟨/em>. Dat is niet zomaar vergeving; nee, die gevangenen worden losgelaten.⟨/p> ⟨p>Het gaat er dus niet alleen om dat er niet meer aan de schuld gedacht wordt. Het gaat niet alleen om schuld, het gaat om de zonde waaraan je vastzat. Je komt in vrijheid. En dat is veel meer. Dat wordt ook tegen deze Hebreeën gezegd: loslating. Niet alleen bevrijding of vrijlating van schuld, nee, we zijn vrij van zonden. Dat is veel meer dan bevrijding van schuld. Bevrijding van schuld wil zeggen dat het verleden niet meer wordt aangerekend, maar waar het om gaat is dat we nu een nieuw leven hebben. We zijn bevrijd van zonden; daar hebben we geen bezet meer van, we leven nu. Dat is loslating.⟨/p> ⟨p>Het begrip 'vergeving' zet ons dus vaak op een verkeerd spoor, omdat het alleen maar suggereert dat het met schuld te maken heeft en met ons verleden. Nee, het is veel meer. Een gevangene wordt losgelaten. We zijn bevrijd van zonde. Niet alleen van schuld, maar van zonden, en we leven voor God.⟨/p> ⟨p>En omdat dat offer eens voor altijd gebracht is en volmaakt is, en we zijn geheiligd, is er dus ook geen zondoffer meer nodig. Zo simpel kunnen de dingen zijn. Wat de consequentie daarvan is, wordt in vers 19 uiteengezet, maar daar gaan we het de volgende keer over hebben. Ik stel voor dat we het hier voor vanavond bij laten.⟨/p>