⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en de Attributen van de Ark⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Enkele scherpe geesten hebben al vastgesteld dat de eerste dia een fout bevat, namelijk het jaartal. Dat getuigt er niet van dat de spreker vanavond erg bij de tijd is, maar we houden ons dan ook bezig met een hele oude brief. Zes februari 2014, wat denk jij Kobi? Dat maakt één jaar niet uit.⟨/p> ⟨p>We gaan dus verder met onze studie, inmiddels de zestiende studie van de Hebreeën-brief. We waren de vorige keer aangeland in het negende hoofdstuk, waar de schrijver een opsomming geeft van de attributen in de tabernakel en de indeling, en uitlegt waarom dat zo was. Hij geeft dat allemaal in het kort aan en we waren uiteindelijk gebleven bij vers 5. Misschien is het goed om daar de draad weer even op te pakken, want in zijn beschrijving van het heiligdom gaat de schrijver van buiten naar binnen. Dat wil zeggen: hij komt eerst in die eerste tent, in het heilige, en vervolgens passeert hij het voorhangsel en komt hij in het heilige der heiligen, waar de ark van het verbond was.⟨/p> ⟨p>Daarover lezen we in vers 4 dat in die ark de gouden kruik met het manna stond, de staf van Aäron die gebloeid had en de tafelen des verbonds — die twee stenen tafelen. En dan staat er in vers 5: "Daarboven waren de cherubs der heerlijkheid", dat wil zeggen: die het verzoendeksel overschaduwen. Nu zie ik ineens dat die tekst op het scherm niet meer goed zichtbaar is. Dat is lastig, maar het is een reden om even uw bijbeltje erbij te halen als u het niet goed kunt lezen.⟨/p> ⟨p>We hadden het dus over die ark van het verbond, met daarboven de cherubs der heerlijkheid die het verzoendeksel overschaduwden. Daarover hebben we wel het een en ander gezegd; meer zelfs dan de schrijver hier de gelegenheid voor neemt, want over de betekenis van die dingen zegt hij: "Hierover kunnen wij nu niet in bijzonderheden treden." Hij had zoveel te melden dat hij op deze details niet teveel wilde ingaan. Wij hebben het de vorige keer wel iets uitgebreider gedaan, zodat je toch een beeld hebt, niet alleen van wat daar was en hoe dat heiligdom was samengesteld, maar ook over de betekenis van die attributen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="175" title="Speel af vanaf 02:55">▶ 02:55⟨/button> ⟨span>De Priesterdienst en de Ontoegankelijkheid van het Heiligdom⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dan gaan we naar vers 6 en daarmee vangt er inderdaad ook een nieuw gedeelte aan. Min of meer, want het is niet makkelijk om de Hebreeënbrief, zeker bij bepaalde passages, goed in te delen omdat de grenzen nogal vloeiend zijn. Maar in vers 6 blikt de schrijver terug en zegt: "Dit was dan aldus ingericht," of geconstrueerd. De priesters gingen bij het vervullen van hun diensten voortdurend de voorste tent binnen. Dat wil zeggen: in het Heilige. Daar kwamen zij voortdurend, oftewel dagelijks en wekelijks. Dagelijks werden daar de lampen verzorgd en was men bezig met het gereedmaken van het reukofferaltaar. Wekelijks werden ook de toonbroden op de tafel vervangen – niet de tafel zelf natuurlijk, maar de broden daarop.⟨/p> ⟨p>Dat vond allemaal plaats in dat eerste gedeelte van de tent. Met de tweede tent hadden de priesters niets te maken. Dat was een afgesloten geheel. Weliswaar stond daar geen muur maar een voorhangsel, een gordijn, maar daar konden ze niet komen. Dat was afgesloten. Het hele idee dat hier naar voren wordt gebracht, is dat de weg naar het heiligdom – ik zal het straks ook zo voorlezen – nog niet openlag. Althans, die weg was nog niet manifest; men kon er niet zomaar in.⟨/p> ⟨p>Er staat: "maar in de tweede," dat wil zeggen het achterste gedeelte, het Heilige der Heiligen, gaat "alleen de hogepriester" binnen, en dat "éénmaal in het jaar". Dat was op de tiende van de zevende maand. Dat is dé dag bij uitstek in het Jodendom, tot op de dag van vandaag: Jom Kippoer. In de zevende maand had je een aantal feesten – "hoogtijden" is eigenlijk een betere benaming. Op de eerste van de zevende maand is het de dag van het bazuingeschal, tien dagen later volgt Jom Kippoer en weer vijf dagen daarna begint Soekot, het Loofhuttenfeest, dat een hele week duurt. Het is dus een zeer feestelijke maand.⟨/p> ⟨p>In die maand, op de tiende dag, mocht de hogepriester voor die ene gelegenheid – dat wil zeggen op die ene dag – het heiligdom binnengaan. Dan hebben we het over het achterste gedeelte, het Heilige der Heiligen. We vinden dat beschreven in Leviticus 16. In dat lange hoofdstuk worden die datum en die dag uitgebreid beschreven. Ook in Leviticus 23 krijg je een compleet overzicht van al die hoogtijden, inclusief de dag van Jom Kippoer.⟨/p> ⟨p>Het was trouwens een heel bijzondere gelegenheid, want er staat dat het slechts één keer per jaar was. Voordat de hogepriester dat Heilige der Heiligen binnenging, was de toegang al afgesloten. Laten we wel wezen: de weg naar het heiligdom was sowieso al afgesloten. Het volk mocht daar niet in; er hing al een gordijn voor het eerste heiligdom, waar alleen de priesters dagelijks in mochten. Maar dat achterste, tweede deel, daar mocht de hogepriester slechts één keer per jaar naar binnen. Het was dus dubbel afgesloten; je moest twee voorhangsels passeren voordat je daar binnen kon komen. Nu was het passeren van zo’n gordijn fysiek natuurlijk niet het punt, maar het was domweg verboden. Dat mocht niet, en dat was met een reden, zoals we straks nog zullen zien.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="420" title="Speel af vanaf 07:00">▶ 07:00⟨/button> ⟨span>De Voorbereidingen en de Twee Bokken op Jom Kippoer⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Voordat de hogepriester het heiligdom inging – dat wil zeggen het heilige der heiligen – moest hij zich eerst baden. Nee, niet baden in de verleden tijd van bidden, maar hij moest zich in water baden. Je vindt dat beschreven in Leviticus 16. Ook moest hij zijn gewone hogepriesterlijke kleding uittrekken en daar linnen kleding voor in de plaats doen.⟨/p> ⟨p>Op die Grote Verzoendag vond er bovendien een loting plaats tussen twee bokken. De ene bok werd de beroemde zondebok, een term die inmiddels spreekwoordelijk is geworden. De eerste bok werd geslacht; deze was voor Yahweh en het bloed daarvan werd in het heiligdom gebracht. De tweede bok werd later de woestijn ingestuurd, nadat de hogepriester de zonden van het volk had beleden terwijl hij zijn handen op de kop van het dier hield.⟨/p> ⟨p>Het is een heel merkwaardig, maar ook een ontzettend boeiend verhaal. Vooral natuurlijk – en dat zeg ik altijd bij dit soort zaken – als je gaat zien waar dat allemaal betrekking op heeft. Want anders is het niet meer dan het verhalen van rituelen en offers. Nou goed, die kun je opvolgen en dat heeft het jodendom ook gedaan, maar dat is iets heel anders dan de vraag: waarom werd dat nu zo gezegd? Vanwaar al die rituelen? Het jodendom kan heel veel vertellen over hoe het precies ging, wat wel en niet kon en alle details die daarbij vermeld zijn. Maar daarmee heb je nog niets gezegd over de betekenis van die dingen.⟨/p> ⟨p>En daarvoor wordt er een tipje van – ik wou zeggen de sluier, maar laat ik een ander woord gebruiken – van het gordijn opgelicht door de schrijver van de Hebreeënbrief. En als ik zeg een tipje van de sluier of van het gordijn, dan vind ik dat eigenlijk een eufemisme, want in werkelijkheid gaat het gordijn helemaal open. De weg is nu immers vrij.⟨/p> ⟨p>Dat geldt ook voor die bokken. Om even bij dat ene detail te blijven, want dat is heel opmerkelijk: eerst vond er een loting plaats tussen de twee bokken. De eerste bok was voor Yahweh; deze werd geslacht en de hogepriester ging met het bloed van dat bokje het heiligdom binnen. Dat bloed sprenkelde hij vervolgens op de weg daarnaartoe. De weg naar het heiligdom werd dus besprenkeld met bloed, en vervolgens werd het bloed ook op de ark zelf gesprenkeld.⟨/p> ⟨p>Wanneer de hogepriester vervolgens uit het heiligdom kwam, zegende hij het volk. Gedurende zijn verblijf in het heiligdom was hij immers onzichtbaar; hij was niet te zien. Dat was ook een heel spannend moment. Maar goed, ik heb daar nu bepaalde gedachten bij, maar die laat ik even terzijde. De hogepriester kwam dus naar buiten, zegende het volk en dan werd de tweede bok genomen. Concreet werden voor het volk de zonden weggedaan; dat wil zeggen dat de zonden werden beleden terwijl de hogepriester zijn handen op de kop van het dier hield. Dat dier was voor Azazel, zo lees je dan. Het ging de woestijn in; dat was de beroemde zondebok. Daarmee was in de praktijk voor het volk de beschutting – wat 'Kippoer' genoemd wordt, die bedekking of verzoening – compleet.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="660" title="Speel af vanaf 11:00">▶ 11:00⟨/button> ⟨span>De Geestelijke Realiteit Achter Jom Kippoer: de Hemelse Hogepriester⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het plaatje is één op één zo op de werkelijkheid te leggen. Dat wil zeggen: de slachting heeft ooit plaatsgevonden op Golgotha. Vervolgens is de Hogepriester naar de ordening van Melchizedek, de levende Hogepriester, het hemelse heiligdom binnengegaan. Hij onttrekt zich momenteel, tot op de dag van vandaag, aan het oog; Hij is daar gezeten in het heiligdom. Het wachten is op het moment — dat wil zeggen: voor Israël is het wachten — dat de Hogepriester naar buiten zal komen. Dan zal Hij inderdaad verschijnen voor het volk, en dan zal voor Israël ook daadwerkelijk Jom Kippoer aanbreken. De zonden zullen weggedaan worden en een nieuw verbond zal gesloten worden.⟨/p> ⟨p>Maar dan zie je dus ook dat die twee bokken daarin perfect worden uitgebeeld door de werkelijkheid. Eerst is er de slachting, maar de daadwerkelijke bevrijding van de zonde vindt voor het volk pas plaats wanneer de Hogepriester uit het heiligdom zal komen, dat wil zeggen: wanneer Hij straks uit de hemel zal komen en zal verschijnen voor Zijn volk. Nu is Hij in dat heiligdom. Dat is een van de essenties in de Hebreeënbrief: Hij is niet zichtbaar, maar onttrokken aan het oog. Zoals hoofdstuk 6 daarmee afsloot: wij kennen Hem die is binnengegaan. Het laatste vers zegt dat Hij is binnengegaan naar de ordening van Melchizedek en Hogepriester is geworden tot in de Aion.⟨/p> ⟨p>Ik moet er ineens aan denken — we hebben daar volgens mij al eens eerder bij stilgestaan — wat de Hogepriester deed. Ik heb het nu over Melchizedek. Wat deed hij toen hij Abraham ontmoette? Hij gaf hem brood en wijn, dat wil zeggen: leven na zijn veldtocht. Er ligt schitterende symboliek en typologie in opgesloten, en dat wordt zo naar voren gebracht in deze brief.⟨/p> ⟨p>Ik was bezig met het opsommen van de dingen die allemaal moesten plaatsvinden alvorens de Hogepriester dat binnenste heiligdom mocht betreden. Dan vond daar ook de bereiding plaats van een stier voor zichzelf en zijn eigen huis. Dat is een heel eigenaardig verhaal, want de Hogepriester ging niet alleen met het bloed van een bokje naar binnen, maar hij ging ook met het bloed van een stier naar binnen. Dat ging trouwens niet in één keer — wel op één dag, maar in totaal drie keer. Ik zal dat straks ook nog even laten zien. Hij ging dus naar binnen met het bloed van een stier, en dat was voor zichzelf en voor zijn hele huis. Voor het hele volk was er een bokje, maar voor het priesterlijk huis, de priesterlijke familie die bestemd was voor het heiligdom, was er een veel groter offer: een stier.⟨/p> ⟨p>Ik heb er niet zoveel moeite mee om dat in te vullen. De gedachte in de Hebreeënbrief is namelijk dat de schrijver naar voren brengt dat wíj dat huis van de priester zijn. Wij hebben een hoge plaats, de hoogste plaats, veel hoger dan die van het volk. Het offer dat voor ons gebracht is, heeft voor ons een zoveel grootsere betekenis dan het ooit voor het volk zal krijgen. Wellicht dat ik nog eens een keer een speciale studie over deze dag ga geven aan de hand van Leviticus 16. Ik heb er trouwens een hele mooie datum voor; hoe dat precies op onze kalender valt weet ik niet, maar in elk geval moet het ongeveer in september of oktober zijn.⟨/p> ⟨p>Goed, we hadden het dus over de priester die het heiligdom inging, één keer per jaar in dat binnenste heiligdom. "Niet zonder bloed", staat er dan, dat hij offerde voor zichzelf en zijn huis. Daar had ik het zojuist al even over. U voelt hier natuurlijk aan de ene kant de overeenkomsten en de parallellen, want die stapelen zich op, maar u ziet ook het contrast. Aan de ene kant wordt getoond wat de overeenkomsten en de gelijkenissen zijn, maar ook hoe het nieuwe verbond gecontrasteerd wordt met het oude verbond. De priester die toen het heiligdom inging, moest ook voor zichzelf offeren. Het lijkt me duidelijk — en dat hadden we ook al gezien in hoofdstuk 7 — dat dit voor onze Hogepriester niet geldt. Hij heeft dat manco niet.⟨/p> ⟨p>Ik heb hier nog een dia. Misschien is het goed om dat in dit verband toch even naar voren te brengen. De Hogepriester ging op die dag — dat wist u wellicht niet, maar in hoofdstuk 16 van Leviticus kun je dat inderdaad opmaken — drie keer het heiligdom binnen. Eerst met een wierookvat. Want weet u, dat Heilige der Heiligen was in de dagen van het oude verbond... Luister goed naar wat ik nu zeg en hoe ik het zeg, want het is heel tekenend: dat Heilige der Heiligen was in de dagen van het oude verbond een duistere plaats. Het Heilige zelf niet, dat werd continu, dag en nacht, verlicht door de kandelaar die dagelijks verzorgd werd. Dagelijks werd die olie weer bijgevuld, dus daar was altijd licht, maar het Heilige der Heiligen was in de dagen van het oude verbond een duistere plaats.⟨/p> ⟨p>Als de Hogepriester dan bovendien ook nog eens begon door met dat wierook naar binnen te gaan, dan kun je je voorstellen dat hij nauwelijks meer een hand voor zijn ogen zag. Afijn, vervolgens ging hij met het bloed van een stier voor zichzelf en zijn huis naar binnen, en voor een derde keer betrad hij het heiligdom met het bloed van de eerste bok. Zoals je dat hier ook op de afbeelding ziet uitgebeeld: in witte kleding, in fijn linnen. Weet u waarom zij fijn linnen moesten hebben? Waarom de hogepriesters linnen moesten dragen? In de Mosaïsche wet wordt het niet verteld, maar in het boek Ezechiël staat het wel. Daar staat dat de priester linnen draagt, want daar zweet hij niet in. Dat is eigenlijk alweer een beeld van het nieuwe verbond, want zweten heeft te maken met werken, met harde arbeid. De Hogepriester draagt wit linnen, uiteraard ook als een beeld van reinheid. Ik memoreer het alleen maar even, en vervolgens lezen wij verder in het zevende vers.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1137" title="Speel af vanaf 18:57">▶ 18:57⟨/button> ⟨span>Zonden in Onwetendheid en het Onvermogen het Geweten te Volmaken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En hij offerde dus voor zichzelf en voor de zonden die door het volk in onwetendheid bedreven waren. Letterlijk staat er: daden van onwetendheid. Je hebt in het algemeen twee soorten zonden die beschreven worden in de Mosaïsche wet. In de nieuwe vertaling wordt er gesproken over opzettelijke zonden, maar weet u wat er letterlijk staat? In de Statenvertaling staat het ook zo weergegeven: zondigen met een opgeheven hand. Met een gebalde vuist; je kunt het je zo voorstellen. Maar daar waren dus ook de zonden in onwetendheid bedreven. Dat wil zeggen: zonden van onwetendheid, zonder dat men zich daarvan bewust was. Nou, daar bracht die hogepriester dan de offers voor. En dat moest iedere keer weer opnieuw gebeuren.⟨/p> ⟨p>Waarmee aangegeven is – en dat wordt in de Hebreeën-brief zo duidelijk naar voren gebracht – dat het feit dat het voortdurend herhaald werd, aangeeft dat het nooit tot de volmaakheid leidde. De herhaling is het beste bewijs dat het maar zeer tijdelijk werk was. Er komt zelfs bij – we zullen dat in de tekst nog zien – dat het bloed van stieren en bokken nimmer in staat is van zonde te reinigen. Dat kan ook niet. Wat er gebeurt, is dat het een beeld is van de reiniging die ooit zou gaan plaatsvinden. Maar in zichzelf – en dat geldt voor al die rituelen – is het niks; de betekenis zit hem puur in dat wat het uitbeeldt en waar het naar verwijst.⟨/p> ⟨p>Het eerste deel van het achtste vers vind ik dat heel mooi onderstrepen: "Daarmee gaf de Heilige Geest te kennen." Gods Geest had daar een bedoeling mee; Hij maakte daarmee iets duidelijk, iets evident. Waarmee gezegd is dat al die rituelen een goddelijke oorsprong hebben. Dat kan ook niet missen als je dat in het Oude Testament leest. Dan zeg ik: dat verzint geen mens. Dat zou je niet zo doen. Al die bepalingen kunnen alleen maar betekenen dat er een diepere betekenis in zit. Het heeft geen nut aan zich; nee, het verwijst ergens naar. De Heilige Geest gaf daarin iets te kennen.⟨/p> ⟨p>Je leest over de profetie in de brief van Petrus, waar hij zegt dat nooit een profetie is voortgekomen uit de wil van de mens, maar dat mensen, door de Heilige Geest gedreven, van Godswege gesproken hebben. Dat lijkt me nogal duidelijk, want profeteren – dat wil zeggen pro-fheteren – betekent voorzeggen. Voorzeggen kan geen mens. Zelfs een expert kan nog niet eens zeggen wat het morgen gaat worden. Een expert op het gebied van het weer kan hooguit een vermoeden uitspreken, meer niet. Voorzeggen is goddelijk werk. God voorspelt niet, dat is wat astrologen en andere wichelaars doen. God voorzegt bij monde van Zijn profeten, en dat is goddelijk werk.⟨/p> ⟨p>Maar niet alleen profetie komt uit Gods Geest voort. Het geldt ook voor alles wat aan rituelen gegeven is: die hele tabernakeldienst en alles wat daarmee verband houdt. Dat vindt zijn bron in de Heilige Geest, in Gods Geest, zodat het ook op voorhand al zo vanzelfsprekend is dat elk detail een goddelijke betekenis moet hebben. En daarin worden we ook inderdaad bij voortduring bevestigd.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1393" title="Speel af vanaf 23:13">▶ 23:13⟨/button> ⟨span>De Heilige Geest en de Nog Ongeopende Weg Naar het Heiligdom⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De Heilige Geest gaf met dit alles wat zojuist door de schrijver is aangestipt, iets te kennen. En wat gaf Hij daarmee te kennen? Wel, dat de weg naar het heiligdom — of letterlijk: van het heiligdom — nog niet openlag. Ik moet het eigenlijk nog sterker zeggen: iedere keer als u dat woord 'heiligdom' leest in deze hoofdstukken, staat het in het meervoud: heiligdommen, of eventueel heiligen. Dat is ook niet zo gek, want het spreekt van heilige compartimenten. Het waren immers twee locaties: het heilige en het heilige der heiligen. Bovendien waren er allerlei heilige voorwerpen aan verbonden, dus het was een weg te midden van heilige dingen. Dat is het idee. Maar het is niet eens de weg naar het heiligdom; het is de weg van het heiligdom, en die lag nog niet open.⟨/p> ⟨p>U ziet eigenlijk een woord dat betekent: het was nog niet gemanifesteerd, het was nog niet verschenen. Dus die weg... Feitelijk is daar trouwens ook mee aangegeven dat die weg er weliswaar al moest komen, maar hij was nog niet manifest. Die weg was nog gesloten. Vandaar dat het idee van 'openlag' helemaal niet zo gek is dat we dat zo hebben weergegeven. Maar dat is een verklaring; het is niet het woord wat er letterlijk gebruikt wordt.⟨/p> ⟨p>Dus je hebt aan de ene kant het gesloten heiligdom, dat lijkt me toch vrij duidelijk in de dagen van het oude verbond. Het eerste heiligdom was sowieso gesloten voor het volk. En het tweede heiligdom, dat wil zeggen het heilige der heiligen, dat was ook gesloten voor de priesters. Zelfs voor de hogepriester was het gesloten, op die ene dag na en dan nog met allerlei stringente voorwaarden die daaraan verbonden waren wanneer hij bij die gelegenheid daar wel naar binnen mocht en moest. De weg lag niet open; dat lijkt me wel een duidelijke zaak. Die weg was nog niet manifest.⟨/p> ⟨p>Het duurt trouwens nog een heel tijdje voordat we daartoe komen, maar u ziet de verwijzing hier naar hoofdstuk 10 vers 19 en 20, waar de schrijver breed gaat uitmeten dat die weg nu ook voor ons open is. Niet in de oude aardse tabernakel, maar in het ware hemelse heiligdom, waarin de weg vrij is tot God. Maar daar zullen we het te zijner tijd vanzelf nog over gaan hebben.⟨/p> ⟨p>Die weg naar het heiligdom lag nog niet open zolang de eerste tent nog bestond. En nou wordt het wat verwarrend, want wat is nou die eerste tent? Van die eerste tent zou je zeggen: dat is dat heilige, en die tweede tent is het heilige der heiligen. Dat was inderdaad de gedachte in de voorgaande verzen, maar hier vinden we een overgang. Hier heeft de schrijver het over de eerste tent, dat wil zeggen de eerste tabernakel. De tent die in de woestijn meegesjouwd werd, die mobiele tempel, dat was de eerste. De ware tabernakel is dan de gedachte van de tweede tent. Dat moet wel de betekenis zijn; dat zullen we in dit vers, maar ook in het volgende vers nog zien. Dus zolang die eerste tent nog bestond, die zich bevond in de woestijn gedurende de tijd van het oude verbond, zolang was de weg naar het nieuwe heiligdom — de weg van het heiligdom — niet open.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1659" title="Speel af vanaf 27:39">▶ 27:39⟨/button> ⟨span>De Tabernakel als Zinnenbeeld voor de Tegenwoordige Tijd⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Waarom zo? Dit was – staat er dan – een parabel, want dat is wat er letterlijk staat. Ons woordje 'parabool' of 'parabel' is feitelijk een vernederlandst Grieks woord: ⟨em>parabolē⟨/em>. 'Para' betekent 'naast' en 'bol' heeft te maken met 'werpen'. Denk maar aan het woordje 'bal'. Naastwerpen; het idee daarbij is dat je iets erbij werpt om een vergelijking te maken. Dan kom je vanzelf bij de gedachte van een vergelijking, oftewel een gelijkenis. Vandaar dus ook het idee van een zinnebeeld. Trouwens, ditzelfde Griekse woord wordt in de evangeliën altijd weergegeven met het woord 'gelijkenis'. Jezus sprak gelijkenissen, parabolen. En dat zijn inderdaad zinnebeeldige verhalen en in dit geval een zinnebeeldige uitbeelding. Met recht een zinnebeeld, want dat was die tabernakel immers, met alles wat daar plaatsvond. Dit was een zinnebeeld voor de tegenwoordige tijd.⟨/p> ⟨p>En waarover heeft hij het dan? Nou, gewoon over die hele tabernakel. Over die hele eerste tent die daar in de woestijn werd meegesjouwd. Dat was een zinnebeeld van wat? Van de tegenwoordige tijd; de tegenwoordige gelegenheid die inmiddels is aangebroken. In zoverre – dat wil zeggen: volgens welke (het gaat nog steeds over die gelijkenis) – gaven en offers gebracht werden die niet bij machte waren. Ook hier wordt weer het contrast getoond. Het contrast is dat al die gaven en al die offers tot op die tijd niet werkelijk profijtelijk waren. Ze waren niet bij machte – toen waren ze niet bij machte – om hem die dient voor zijn besef te volmaken.⟨/p> ⟨p>Dat 'God' daarin staat, ziet u tussen haakjes staan; dat betekent dat de vertalers dat hebben toegevoegd. Het gaat dus om degene die dient daar in die tabernakel. Welnu, die kon doen wat hij wilde en hij kon de rituelen allemaal volbrengen, maar zijn 'besef' – dat is trouwens het woord dat hier staat. Wat vertaald wordt met 'besef' is eigenlijk het woord 'geweten'. ⟨em>Conscience⟨/em>. 'Conscientie' zeggen wij, dat is een beetje oud-Nederlands. In het Engels zeggen ze ⟨em>conscience⟨/em>. Maar ⟨em>conscience⟨/em> is hetzelfde als het Griekse woord; dat betekent letterlijk 'medeweten'. Het eerste deel heeft te maken met 'mede' en dat laatste, ⟨em>science⟨/em> of ⟨em>scientia⟨/em>, heeft te maken met 'weten'. Een mens heeft een geweten. In het Nederlands is het eigenlijk een beetje een vreemd woord, 'geweten', want dat is het voltooid deelwoord van 'weten'. Als je het hebt gewéten, dan weet je het nu niet meer, toch? Hij wist het, hij heeft het geweten. Dan is het gewist. Ja, dan heb je het geweten!⟨/p> ⟨p>Maar wat ik ermee wil zeggen is: het idee van dat woord 'medeweten' is dat God kennis of wetenschap heeft, en een mens heeft daar medewetenschap van. Hij 'weet mee' met wie dan? Nou, met God. Ook de apostel Paulus spreekt erover in Romeinen 2. Dat woord wordt hier weergegeven met 'besef', maar het is inderdaad het geweten. Dat geweten kon niet volmaakt worden. Het punt is namelijk dat het oude verbond bestond uit louter vleselijke handelingen. We zullen dat ook in het navolgende vers zien. Maar één ding moet duidelijk zijn: het geweten van de mens kon niet volmaakt worden. Het was sowieso al onmogelijk dat zonden werkelijk weggedaan werden door offers – door bloedige offers, door bloed van stieren en bokken – maar zeker niet om te volmaken. Als de offers het geweten volmaakt hadden kunnen maken, dan zouden ze niet voortdurend en jaarlijks herhaald hoeven worden. Dat lijkt me duidelijk; daar waren ze niet toe in staat. De schrijver gaat nu verder over al die offers en die hele eredienst.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1975" title="Speel af vanaf 32:55">▶ 32:55⟨/button> ⟨span>Vleeslijke Bepalingen: Spijzen, Dranken en Wassingen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Daar zijn ze met hun spijzen en dranken. Spijzen, want het oude verbond had bepalingen over van alles, maar onder andere ook over spijzen. Denk bijvoorbeeld aan de spijswetten; twee hoofdstukken zelfs vinden we daarover beschreven, over wat gegeten mocht worden en wat niet gegeten mocht worden. Ook het eten van de offers, bijvoorbeeld de vredeoffers, hoorde daarbij. Er was zelfs een hele week in de eerste maand van het jaar waarin Israël alleen maar ongezuurd brood mocht eten, de matzers. Dat waren allemaal bepalingen met betrekking tot spijzen, oftewel met betrekking tot eten dus.⟨/p> ⟨p>Maar er waren ook bepalingen met betrekking tot dranken, zoals bijvoorbeeld de plengoffers. Dan moest er wijn uitgegoten worden op het altaar of op andere offers. Je had ook de wetten op het nazireeërschap en zo’n nazireeër mocht geen wijn of sterke drank drinken. Wat ik ermee wil zeggen, en wat de schrijver hiermee aangeeft, is dat het oude verbond die bepalingen kende met betrekking tot spijzen en dranken.⟨/p> ⟨p>En dat niet alleen, maar ook onderscheiden wassingen. Dat woord 'onderscheiden' betekent letterlijk 'verheven'. Verheven wassingen. Het idee daarbij is dat je de gewone, alledaagse, banale wassingen hebt. Je wast je handen, je gaat onder de douche, enzovoort. Nu zullen ze dat in die dagen nog niet zo gedaan hebben denk ik, maar in elk geval zijn dat de gewone alledaagse wassingen. Maar er waren ook wassingen in verband met de eredienst. Ik had het er net al eventjes over: de wassing bijvoorbeeld van de hogepriester als hij het heiligdom inging. Dan moest hij zich in zijn geheel baden en schoonmaken. Dat was zo’n wassing, maar dat was een verheven wassing. Niet zomaar wassingen, het waren verheven wassingen, rituele baden.⟨/p> ⟨p>Trouwens, voor die wassingen staat in het Grieks ⟨em>baptismos⟨/em>. Dat kennen we allemaal, want het betekent inderdaad onderdompeling. Hoewel dat een klein beetje omstreden is, want laten we wel wezen: die wassingen in het oude verbond waren echt niet altijd onderdompelingen. Het was de toepassing van water, en dat kon zelfs gewoon besprenkeling zijn. In het Grieks heeft het woord ⟨em>baptismos⟨/em> wel de betekenis van onderdompeling en we kennen natuurlijk allemaal Johannes de Doper die in de Jordaan doopte, onderdompelde, waarna mensen weer uit het water opstonden. Het is algemeen bekend dat dit alles een beeld is van dood en opstanding, waarbij water een uitbeelding is van het graf. Je wordt daarin ondergedompeld en je staat daar weer uit op. Maar het was de toepassing van water, en het jodendom kent daar vele varianten van.⟨/p> ⟨p>De doop, en dan bedoel ik de waterdoop, daarvan wordt gezegd dat het een christelijk embleem is, maar dat kunt u wel vergeten. Dat is niet waar. Het is een Joods embleem. We hebben het trouwens al veel eerder gezien in deze brief; in hoofdstuk 6 vers 2 zagen we een "leer van dopen". Dat staat daar in het meervoud. Het gaat niet over het werkwoord dopen, maar het gaat over het meervoud van doop, dus allerlei soorten van wassingen en onderdompelingen. Dat hoorde tot het fundament van de eerste beginselen van het onderwijs. Dat wil zeggen: van dat wat een Jood is. De bekering tot God en een van de dingen die tot het ABC hoorden, tot de eerste beginselen, de elementaire beginselen van dat wat een Jood wist, dat was een leer, het onderwijs aangaande dopen of wassingen.⟨/p> ⟨p>De doop in water is daarmee echt typisch ook een bepaling die verband houdt met het oude verbond. Het was Johannes de Doper die ooit zei: "Ik doop u met water, maar Hij die na mij komt, die doopt niet in water, maar die doopt in dat waar water een beeld van is, namelijk in Geest." Zodat als je nu vraagt wat de christelijke doop is, je moet zeggen dat het geen doop in water is. Integendeel, de doop in water, in alle mogelijke varianten, werd al geprakticeerd binnen het jodendom. Toen kwam vervolgens Johannes de Doper met weer een variant, en dat was een hele opmerkelijke. Normaal gesproken was het namelijk zo dat men zichzelf doopte; men waste zichzelf. En toen kwam daar Johannes de Doper, en wat was daar zo bijzonder aan? Dat er iemand was die een ander ging wassen, ging dopen. Daarom heette hij Johannes de Doper. Dat was een bijzonder fenomeen, want dat kende men niet. ⟨em>Baptismos⟨/em> was een volkomen normaal en bekend en wijdverbreid fenomeen bij allerlei gelegenheden waarbij men zich waste, maar toen kwam daar Johannes de Doper, dat wil zeggen: hij doopte anderen.⟨/p> ⟨p>Vervolgens, wat doet die Johannes? Hij verwees naar Hem die na hem zou komen. Bij een bepaalde gelegenheid lees je zelfs dat hij op Hem wees. Toen zijn neef — want dat was het — naar hem toe kwam, zei hij: "Zie het Lam Gods, dat de zonde der wereld wegneemt." En toen liet Jezus Zich ook door hem dopen. Hij stond daaruit op en toen klonk daar die stem uit de hemel: "Deze is Mijn geliefde Zoon."⟨/p> ⟨p>Ik ga weer even terug naar waar ik was: de onderscheiden wassingen. In het boek Leviticus lees je daarvan bij diverse verontreinigingen, zoals bij vloeien of de menstruatie; u leest erover in het boek Leviticus dat daar allerlei voorschriften over worden gegeven. Maar niet alleen dat; die wassingen, dat dopen, dat vond niet alleen maar plaats bij verontreiniging, maar ook bij de inwijding van iets. Je leest ook dat attributen werden gewassen, gedoopt. Je leest — daar kom ik wellicht straks nog op terug, tenminste als we zover komen — over het offer van de rode vaars, dat wil zeggen de rode jonge koe, dat in Numeri 19 wordt beschreven. Ook daar gaat het over reinigingswater dat werd toegepast. Ook een wassing.⟨/p> ⟨p>Maar is dit trouwens niet eigenaardig? Vindt u ook niet dat dit hier dan wordt weergegeven met 'wassingen' en niet met 'dopen'? Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dit een gekleurde vertaling is. Want dit is namelijk gewoon het normale standaardwoord voor doop. Maar hier, omdat het in verband met het jodendom en in verband met de eredienst van het oude verbond gebruikt wordt, noemt men het wassingen. Maar het zijn gewoon dopen, ⟨em>baptismos⟨/em>.⟨/p> ⟨p>Nou, die spijzen, die bepalingen met betrekking tot spijzen en dranken, en die onderscheiden wassingen in alle mogelijke soorten en maten, ze waren slechts bepalingen — we zagen al eerder dat het woord 'slechts' er inderdaad staat — het waren slechts bepalingen voor het vlees. Dat is niet negatief bedoeld, zoals vlees dikwijls zo gebruikt wordt dat het haast synoniem wordt met zonde. God heeft Zelf deze bepalingen gegeven, maar het waren bepalingen voor het vlees in de letterlijke zin van het woord: gewoon voor de mens in zijn lichamelijke, zichtbare manifestatie hier op aarde. Vlees zijn wij, stof zijn wij. Het waren bepalingen voor het vlees en dat geldt voor al die reinigingen en al die bepalingen; ze golden het vlees, niet het geweten. Vandaar ook dat de schrijver zegt dat ze nooit het geweten konden reinigen. Nee, dat is ook zo. Met de binnenkant hebben al die bepalingen niets van doen; al die bepalingen gaan over de buitenkant.⟨/p> ⟨p>Natuurlijk zitten daar alle betekenissen aan vast die daarbij horen, absoluut. Daarom is het zo geweldig om je daarmee bezig te houden, maar dan hebben we het over de betekenis. De dingen in zichzelf waren slechts bepalingen voor het vlees, de buitenkant. En met de binnenkant, met wat het echt is, heeft het niets te maken, behalve dan dat het daarnaar verwijst. En ze waren opgelegd, precies wat de schrijver ook zegt: ze waren opgelegd tot de tijd van het herstel. Dat wil zeggen dat al die bepalingen een tijdelijke functie hadden.⟨/p> ⟨p>Ze waren niet definitief. Integendeel, ze waren op voorhand al bedoeld om op het geëigende moment inderdaad weer te verdwijnen. Dan hadden ze namelijk hun schaduwwerking gehad en vervolgens was de werkelijkheid daar gekomen.⟨/p> ⟨p>Er staat hier dan: 'Opgelegd tot de tijd van het herstel'. Letterlijk staat er een woord dat in de ⟨em>Concordant Version⟨/em> wordt weergegeven met ⟨em>reformation⟨/em>, maar het is eigenlijk 'rechtszettend'. Het heeft te maken met precies wat rechtszetten is.⟨/p> ⟨p>En hier in dit verband, nu we net Hebreeën 8 hebben besproken, lijkt het me niet zo moeilijk om ook vast te stellen dat het te maken heeft met de tijd van het nieuwe verbond dat zou aanbreken, wat ook voorzegd was. God had een oud verbond met wetten daaraan verbonden, maar God heeft toen al onder het oude verbond geprofeteerd dat er een nieuw verbond gesloten zou worden.⟨/p> ⟨p>En al die zaken die nu besproken zijn, waren opgelegd tot de tijd van het herstel, dat alles rechtgezet zou worden en ook aan alles – let op – recht gedaan zou worden. Dat wat voorzegd was, dat wat uitgebeeld was in al die rituelen die in zichzelf dus helemaal geen enkel nut hadden... Maar als daar recht aan gedaan zou worden – dat wil zeggen dat al die typen realiteit zouden worden – dan is dat rechtszetting. Ook recht gedaan worden. Dat is die tijd die zou aanbreken bij de komst van Hem waar het hele oude verbond over gaat: namelijk de Mashiach, de Christus.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2690" title="Speel af vanaf 44:50">▶ 44:50⟨/button> ⟨span>Een Nieuwe Ordening: Hogepriester van de Toekomende Goederen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dan komen we nu in vers 11. In mijn Bijbeltje begint daar een nieuw gedeelte; er staat ook boven: 'De Nieuwe Ordening'. Dat lijkt mij een mooi aanknopingspunt om mee verder te gaan. Wij pakken de draad weer op bij Hebreeën 9 en we zijn inmiddels gearriveerd in het elfde vers, waar de schrijver aanvangt met: "Maar Christus, opgetreden" – of letterlijk staat er: aankomende – "als hogepriester." De suggestie is hier natuurlijk volkomen duidelijk. Nu wordt in het negende hoofdstuk pas echt gesproken over de tegenstelling. Dat blijkt wel uit dat "Maar Christus", in tegenstelling tot al die bepalingen van het vlees: van spijzen en dranken, offeranden en reinigingen, et cetera.⟨/p> ⟨p>Maar Christus, aankomende als hogepriester der goederen. Dat "der goederen" is een prima vertaling, alleen denken wij bij goederen logischerwijs aan artikelen. Maar dat is niet het punt. Het Grieks kent namelijk een meervoud voor "goed", en dat zijn goede dingen. Goederen heeft dus niets te maken met artikelen; Hij is de hogepriester van de goede dingen. Welke goede dingen dat zijn, daar wil ik straks nog een opsomming van geven aan de hand van de Hebreeënbrief, maar eerst nog even dit.⟨/p> ⟨p>Er staat: "die gekomen zijn." Ja, maar als u een Statenvertaling hebt, dan zegt u: "Hallo, daar staat juist iets heel anders." Er staat namelijk: "de toekomende goederen." De weergave zoals de NBG hem heeft, is in elk geval niet correct. Het is nogal een verschil of het de goede dingen zijn die gekomen zijn of die toekomend zijn. In het Grieks staat daar, als je het meest letterlijk weergeeft: de dingen die worden, die bezig zijn te worden. Dat is natuurlijk een wat stijve weergave, maar dat is het idee: de hogepriester van de goede dingen die in wording zijn. Als je het heel letterlijk zou weergeven, dan is dat de vertaling. Hij is de hogepriester – over Zijn identiteit is natuurlijk al zoveel gezegd, in het zevende hoofdstuk ging het daar in zijn totaliteit over: Hogepriester naar de ordening van Melchizedek – wel, die Hogepriester is de Hogepriester van goede dingen die bezig zijn te worden, of die worden.⟨/p> ⟨p>Laten we een aantal van die goede dingen opsommen aan de hand van deze brief. Er wordt gesproken, allemaal in verband met die Hogepriester, over aeonische redding. Ja, eeuwige redding, en ik vind dat woord prima als je maar goed weet wat het woord eeuwig betekent en dat het verband houdt met de aeon, met de aeonen. Het is dus een redding in verband met de aeonen. Het staat ook tegenover het tijdelijke fenomeen van het oude verbond; daar was alles per definitie tijdelijk. Dat nieuwe verbond en alles wat daarmee verband houdt – het offer van het nieuwe verbond, de Hogepriester van het nieuwe verbond – alles is blijvend en trotseert de aeonen, de wereldtijdperken. Ook de redding die tot stand is gekomen of tot stand komt – ik bedoel het nu even als tijdloos feit – is blijvend, is aeonisch en doorstaat de eeuwen.⟨/p> ⟨p>Dat geldt ook voor de vrijkoping, we zullen het straks nog wel zien. Het wordt weergegeven met "verlossing", maar verlossing is eigenlijk vrijkoping, loskopen, lossen. Een aeonisch lotsdeel, dat is ook wat anders dan wat we in de NBG tegenkomen; daar wordt gesproken over een "eeuwig erfdeel", maar het is eigenlijk een lotsdeel. Iets wat je door loting ten deel valt, of in ieder geval wat als lot jou toebedeeld wordt. Een aeonisch verbond; ik heb de schriftplaatsen er allemaal bij gezet, zodat je dat allemaal kunt natrekken. Een aeonisch verbond is een benaming van het nieuwe verbond. Het oude verbond was tijdelijk en ook op voorhand bedoeld om tijdelijk te zijn. Dat nieuwe verbond is, omdat de verplichtingen geheel aan Gods zijde liggen, gegarandeerd blijvend. Een aeonisch verbond, dat wil zeggen: het houdt stand. In deze aeon sowieso; halverwege deze aeon is het allemaal tot stand gekomen, maar goed, het is nu allemaal verborgen. Als straks de Hogepriester uit het heiligdom komt, dan breekt er een nieuwe aeon aan, in ieder geval ook voor de duizend jaren, maar ook de perioden en die nieuwe schepping daarna. Dat is weer een nieuw tijdvak en ook dat zal alles trotseren: een aeonisch verbond.⟨/p> ⟨p>Een ander goed ding is een volmaakt geweten. Dat wil zeggen: gereinigd. Een volmaakt geweten wil zeggen dat je God recht in de ogen kunt zien, zodat er geen enkel besef meer is van kwaad. Je bent – dat is een uitdrukking die niet in de Hebreeënbrief gebezigd wordt, maar in de brieven van Paulus wordt gesproken over gerechtvaardigd, vrijgekocht – volmaakt in de ogen van God. Ik zal even één woord citeren uit Hebreeën 10, dat komt er het dichtst bij: "Deze echter is" – het gaat nu over de Hogepriester die wij kennen onder het nieuwe verbond, Christus Jezus – "deze echter is, na één offer voor de zonden te hebben gebracht, voor altijd gezeten aan de rechterhand van God." En dan staat er in vers 14: "Want door één offerande heeft Hij voor altijd hen volmaakt, die geheiligd worden." Dat wil zeggen: ja, volmaakt betekent toch echt volmaakt. Dat wil zeggen: volmaakt in Zijn ogen. Dat is Zijn werk.⟨/p> ⟨p>Een volmaakt geweten en een vrije toegang in het ware heiligdom, ook daar zullen we het nog over hebben. En bovendien, maar dat hebben we in hoofdstuk 8 al gezien, wordt de wet niet opgelegd, maar God zal straks ook Zijn wetten in de harten schrijven van Zijn volk. Dat doet Hij vandaag ook, dat wil zeggen: Hij schrijft vandaag Christus in onze harten. Dat is een heel opmerkelijk verschil. Paulus zegt, als hij spreekt over het nieuwe verbond dat ook aan ons bediend wordt, dat wij brieven van Christus zijn. Dat wil zeggen dat Christus in ons hart geschreven wordt. Maar in ieder geval: het idee dat er niet opgelegd wordt, maar in het hart geschreven wordt. Van binnenuit vindt die transformatie plaats. Wel, dat is een van die vele goede dingen die allemaal aan het licht gekomen zijn in Christus, enzovoorts. Ik kan nog even verder gaan, maar dit zijn van die elementen die al genoemd zijn of nog genoemd moeten worden, maar die je zo al in deze brief kunt terugvinden. Allemaal goede dingen.⟨/p> ⟨p>En dan kom je nog op een andere vraag: is het nu toekomstig of is het inmiddels al gekomen? Kijk, vanuit het perspectief gezien van het oude verbond waren het toekomende goederen. Maar is het nu nog steeds toekomstig? Ja, het hangt ervan af over wie je het hebt, als u mij vraagt. Het is nu in Christus namelijk allemaal al daar beschikbaar, alleen dat is verborgen. Dus waar bevinden die goede dingen zich? Nou, achter het voorhangsel, daar in het verborgene, in het hemelse, onttrokken aan het oog. Dus die goede dingen zijn er allemaal. Al die dingen waarover hier gesproken wordt, zijn in Christus vandaag al de realiteit, en dat is waar de schrijver het over heeft. Alleen wat er straks gaat gebeuren, als die Hogepriester uit het heiligdom komt, dan wordt het zichtbaar. Hijzelf wordt zichtbaar, maar ook al die goede dingen worden dan manifest en worden dan ook een deel van het volk. Nu ziet het volk daar nog niets van, maar straks wordt het anders. Straks zal Hij ook voor dat volk, en daarmee ook voor de volkeren, gaan verschijnen en al die goede dingen zullen dan de aarde vervullen. Dus ja, toekomende goede dingen, dat waren het zeker bezien vanuit het perspectief van het oude verbond. Toen was het toekomstig en vandaag is het ons deel.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3359" title="Speel af vanaf 55:59">▶ 55:59⟨/button> ⟨span>Met Zijn Eigen Bloed Binnengegaan in de Ware Tabernakel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Christus is door de grotere en meer volmaakte tabernakel gegaan. Dat het een grotere is, lijkt me duidelijk, want de schrijver had al eerder naar voren gebracht dat die tabernakel een uitbeelding is van de hemel. Het hemelse is aanzienlijk groter dan de afmetingen van die tent die in de woestijn was geplaatst. Bovendien is het een meer volmaakte tabernakel. Hoe kostbaar, rijk versierd en met goud het ook was, dit is de zoveel meer volmaakte tabernakel. De echte tabernakel onttrekt zich aan het oog; dat is de hemelse, de plaats waar God woont. Dat is waar de Hogepriester nu is. De Hogepriester van die toekomende goede dingen is door de grotere en meer volmaakte tabernakel binnengegaan. Dat is de tabernakel die niet met handen is gemaakt, zoals die eerste. Het betekent dat Hij niet van deze schepping is, maar van een heel andere orde.⟨/p> ⟨p>Bovendien zegt de schrijver dat Hij daar binnenging, niet met het bloed van bokken en kalveren. Het gaat nog steeds over die Hogepriester die het ware, het echte — dat wil zeggen het hemelse — heiligdom is binnengegaan. Hoe dan? Niet met het bloed van bokken en stieren, zoals de hogepriester dat deed in de dagen van het Oude Verbond. Op de Grote Verzoendag ging de hogepriester het heiligdom in met het bloed van bokken en stieren; ik heb dat zojuist nog even aangestipt. Maar deze Hogepriester, de echte, de Christus, de Mashiach, degene die opstond uit de doden, Hij is ook ingegaan in het heiligdom, maar dan in het echte. Niet met het bloed van bokken en kalveren, maar met Zijn eigen bloed.⟨/p> ⟨p>Dat is eigenaardig, want nu komt er nog een andere gedachte bij die tot dusver slechts een paar keer enigszins is aangestipt in deze brief. Nu gaat het echter veel uitgebreider ter sprake komen, namelijk: het offer. We hebben een nieuwe Hogepriester naar de ordening van Melchizedek, we hebben een nieuw verbond, een nieuw heiligdom, een volmaakt hemels heiligdom, en nu ook een nieuw offer, een volmaakt offer. Hij is niet alleen de Hogepriester, Hij is ook nog eens Zelf het offer. Hij is ingegaan als Hogepriester, en ik stel dat nu even met nadruk vast: we hebben in hoofdstuk 7 al gezien dat Hij Hogepriester is geworden krachtens onvernietigbaar leven. Dat wil zeggen dat Hij sinds Zijn opstanding uit de doden gezalfd is met Gods Geest en Hogepriester is. Hij is de Christus.⟨/p> ⟨p>Vervolgens is Hij onttrokken aan het oog. Hij is het hemelse heiligdom ingegaan en dat is Zijn positie tot op de dag van vandaag. Maar daar is Hij ingegaan met Zijn eigen bloed. Dat wil zeggen: Hij is daar ingegaan als slachtoffer. Wat bedoel ik daarmee? Daarmee bedoel ik dat Hij degene was die ooit geslacht is, en vervolgens is Hij opgestaan uit de doden. De ene gedachte is dus dat Hij de Hogepriester is die het heiligdom binnenging, maar Hij is net zo goed het offer; degene die geslacht werd, het slachtoffer dus, die vervolgens — want dat is wat een offer is — rees uit het graf en opsteeg tot God. Letterlijk praten we dan ook met recht over Zijn hemelvaart. Via welke lijn je ook gaat, je komt uiteindelijk uit in de hemel. Die Hogepriester ging het hemelse heiligdom in als het offer of het slachtoffer.⟨/p> ⟨p>Het hele idee dat altijd naar voren gebracht wordt, is dat het slachtoffer verwijst naar Golgotha, maar dat is niet waar. Golgotha spreekt van Zijn slachting, maar dat is niet het offer. Het offer is wat er na de slachting plaatsvond, namelijk toen het opsteeg tot God. Op dat moment ging het slachtoffer met recht naar boven, de hemel in, en onttrok Hij Zich aan het oog. Dat gebeurde trouwens ook met een dier dat geofferd werd: het ging in rook op. "Gode tot een liefdelijke reuk," lees je dan altijd. Het werd onzichtbaar. Dat is feitelijk wat er gebeurt als iets verbrandt. Het was Gode tot een liefdelijke reuk, het ging naar boven, maar het werd ook onzienlijk.⟨/p> ⟨p>Hij is binnengegaan, eens voor altijd. De tegenstelling is hier voortdurend met het Oude Verbond, waarbij er telkens weer die herhaling was van offers. Zelfs de Jom Kipoer mocht dan een Grote Verzoendag zijn, maar het volgend jaar moest hetzelfde ritueel weer opnieuw gedaan worden. Niets was blijvend. Hij is echter eens voor altijd binnengegaan, en dat is waar al die voorgaande rituelen van spraken. Eens voor altijd is Hij daar nu in de heilige plaatsen. In hoofdstuk 7 vers 27 — ik heb er geen dia van, maar ik wil het toch even lezen — staat iets belangrijks. Ik zei dat het offer nog nauwelijks was aangestipt, en dat klopt ook, omdat het pas in hoofdstuk 9 echt uitgebreid aan de orde komt dat Hij ook het ware offer is. Dat neemt niet weg dat er al een hint was gegeven in die richting aan het einde van het zevende hoofdstuk. Daar lezen we: "Die niet gelijk de hogepriesters dagelijks eerst offers voor hun eigen zonden behoefden te brengen en daarna voor die van het volk; want dit laatste heeft Hij eens voor altijd gedaan, toen Hij Zichzelf ten offer bracht." Daar hebben we die aanzet al, die vervolgens in hoofdstuk 9 wordt uitgewerkt.⟨/p> ⟨p>En dan lezen we dat Hij, door in te gaan in dat hemelse heiligdom, een eeuwige verlossing verwierf. Of, zoals u al eerder van mij vernam, een aeonische verlossing. Als ik zeg aeonisch, dan is dat eigenlijk op zijn Grieks geformuleerd: ⟨em>aionios⟨/em>. Een aeonische verlossing. Dit woord verlossing betekent inderdaad vrijkoping, losmaken of loskopen. Het komt voornamelijk uit de beeldspraak van slavernij. Een slaaf kon worden vrijgekocht, waardoor hij niet langer een slaaf was. Dat vind je zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament. Welnu, die vrijkoping die nu heeft plaatsgevonden, is aeonisch, tegenover het tijdelijke van weleer. Er staat trouwens, u ziet hier: "verwierf". Dat vind ik nou zo mooi om met een concordante interlinear te werken, want er staat eigenlijk niet "verwierf". Er staat "vinden". Waardoor Hij een aeonische vrijkoping vindt. Ik zeg niet dat de gedachte op zich onjuist is, daar gaat het mij niet om, maar ik wil aangeven dat er hier iets anders staat. Het idee daarbij is dat Hij het vindt. Het was er dus kennelijk al, maar Hij brengt het aan het licht. Dat is wat Hij gedaan heeft: Hij heeft die vrijkoping aan het licht gebracht.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3924" title="Speel af vanaf 01:05:24">▶ 01:05:24⟨/button> ⟨span>De As van de Rode Vaars als Beeld van Reiniging bij de Dood⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want als reeds het bloed van bokken en stieren — waarover al eerder gesproken is, die bokken en stieren op jom kipoer — als dat bloed reeds en de besprenging met de as van de vaars hen die verontreinigd zijn heiligt... dat is zo. Dat bloed deed wel zijn werk; je leest ook dat er offeranden gebracht werden en dan staat er: het zal tot verzoening zijn. Ja, maar dat was slechts in beeld. In werkelijkheid gebeurde er niets. Het waren bepalingen, zoals we lazen, voor het vlees. Dat gold voor het bloed van bokken en stieren.⟨/p> ⟨p>Maar nu wordt er ook nog gesproken over de besprenging met de as der vaars. Kent u dat verhaal? Je moet het voor de aardigheid eens opzoeken op internet, want er is een heleboel over te vinden. Er is een groot instituut in Jeruzalem gevestigd, het Tempelinstituut, en dat houdt zich bezig met alles wat moet worden gedaan als straks die derde tempel gaat verschijnen op de heilige plaats. Alles ligt al in gereedheid: niet alleen alle attributen, maar er moest bijvoorbeeld een rode vaars zijn. En dat nemen de Joden heel erg letterlijk. Het moet een rode jonge koe zijn, maar dan willen ze ook een echte rode jonge koe hebben. Want in Numeri 19 vinden we beschreven dat het een rode koe is, en die koe, die jonge koe, die moet echt zo rood zijn als het maar kan. En daar zijn ze zelfs ook speciaal mee bezig — dat is echt zo leuk als je die verhalen ook leest. Daar zijn ze zo mee bezig omdat dan straks die tempel weer gaat functioneren, zoals de Joden dat ook geloven en waarmee ze bezig zijn. Wel, daar zal dan een echte rode koe geofferd worden.⟨/p> ⟨p>Het gekke is: als je iets over offeranden wilt weten, dan moet je in het boek Leviticus zijn, of Exodus, maar in Numeri vind je ze niet. Op één uitzondering na, en dat is een heel merkwaardig offer: het offer van de rode vaars. Een vaars is een jonge koe. Het is het enige offer dat in het boek Numeri beschreven en voorgeschreven wordt. Het is ook een heel bijzonder verhaal. Het is trouwens ook een heel bijzonder offer, alleen al vanwege het feit dat het een vrouwelijke offerande was. Dat is ook uniek, want elke offerande was mannelijk, behalve deze.⟨/p> ⟨p>Laat ik even iets korts daarover zeggen, sinds ik me daar deze week weer wat meer mee bezighield. Ik had het in een grijs verleden al eens een keertje eerder gedaan en ik ben er weer helemaal enthousiast over geworden, dus er gaat binnenkort een uitgebreide studie over komen. Maar ik wil het wel als een aanzet geven; het is zo boeiend. In Numeri 19, dat is in het boek van de woestijnreis, wordt deze offerande beschreven. Het was een gave — want dat is standaard in de offerdienst — een jonge, rode koe. Die werd dan geslacht. Ik laat nu even alle details voor wat ze zijn, want het is een vrij lang hoofdstuk, maar ik zal even in het kort aangeven wat het hele idee is van dit specifieke offer.⟨/p> ⟨p>Het werd in zijn geheel, dus met bloed en al, ook verbrand nadat het geslacht was. Vervolgens — heel eigenaardig allemaal — werd de as bewaard op een reine plaats. Ook dat wordt in diverse details nog beschreven. Vervolgens werd de as in een vat gedaan. Het werd bewaard voor als het benodigd was, en dan werd een deel van de as in een vat gedaan en vervolgens met levend water, dat wil zeggen met stromend water, begoten. En dan dat water, dat met as vermengd was, werd met hysop op de verontreinigde persoon gesprengd. Hysop is een plant waarmee ook gewassen werd, een soort reinigingsmiddel, de Bijbelse Dreft zeg maar. Hysop, ja sop... hysop. In Jesaja lees je al de bekende woorden: was mij met hysop, dan zal ik witter wezen dan sneeuw. In ieder geval, het met as vermengde water werd dan met hysop op de verontreinigde persoon gesprengd. Dus daar was water en dat was gemixt met die as van die rode vaars, en daarmee werd degene die verontreinigd was besprengd.⟨/p> ⟨p>En wanneer was zo'n persoon verontreinigd? Dat ging om een specifieke verontreiniging, namelijk verontreiniging door de dood. Iemand was verontreinigd door aanraking met een graf of met een lijk. Ook daar vind je nog wat meer specifieke dingen over in Numeri 19. In elk geval, als hij met dat water besprengd was, dan was hij inmiddels rein. Dus aanraking met de dood, in welke zin dan ook, dat verontreinigde iemand. Maar dat offer van de rode vaars reinigde iemand daar geheel van.⟨/p> ⟨p>Nou, ik kan me voorstellen dat als je dit leest... ja, tenzij je een Jood bent, dan ga je enthousiast aan de gang. En dan richt je een instituut op en dan ga je een koe fokken — ja, ik zocht het woord maar — en ga je daarmee aan de slag zodat je echt ook een volmaakt rode koe hebt en dat je helemaal exact aan de details, tot in de letter nauwkeurig, kunt voldoen. Dat is de ene kant, maar wij benaderen het van de hele andere kant: wat betekent dat? Daar ga ik nu niet zoveel van zeggen, maar ik wil er wel dit over kwijt: dit spreekt over verontreiniging met de dood. Het echte gebeuren zie je altijd: de slachting van een dier is nooit het punt. Want kijk, als je dit leest, dan denk je: dit is ook bloederig, dit is macaber, dit is doods. En as, alleen al dat idee spreekt van de dood. Ja, maar het is een schaduw. In de contouren spreekt het juist van leven.⟨/p> ⟨p>Het gaat namelijk om wat er na de slachting gebeurt, en in dit geval ook de verbranding. En dan blijkt het alles te maken te hebben met leven. Die as van de rode koe werd als het ware levend; het werd vermengd met levend water. En iemand die vervolgens met de dood in aanraking gekomen was, die werd daardoor gereinigd. Het heeft alles te maken — dat is wat ik er wel over kwijt wil — het heeft alles te maken met wat je nodig hebt tijdens de woestijnreis. Niet voor niks staat dit in Numeri 19. Het boek Numeri gaat over de woestijnreis. Wat je nodig hebt tijdens de woestijnreis, tijdens de tocht naar het beloofde land, is reiniging wanneer je in aanraking komt met de dood. Ja, daar kun je niks aan doen, dat was geen zonde, daar ging het niet om, maar je werd er wel door verontreinigd. Je komt in aanraking met de dood en daar is Er Eén die je levend maakt, die je reinigt. En dat heeft alles te maken met Hem die stierf, maar die vervolgens opstond uit de doden. En we zullen het ook gaan zien, want dit zijn geen eigen invullingen; dit is precies wat de schrijver van de Hebreeënbrief naar voren brengt: Hij reinigt ons van die dood.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4492" title="Speel af vanaf 01:14:52">▶ 01:14:52⟨/button> ⟨span>Ons Geweten Gereinigd van Dode Werken Om de Levende God te Dienen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik pak de draad weer op in Hebreeën 9 vers 13. Daar lees je — ja, dan moet ik eigenlijk even het hele vers lezen: "Want als de besprenging met de as van de vaars hen die verontreinigd zijn, heiligt, zodat zij naar het vlees gereinigd worden..." Meer was het niet; het was een vleselijke bepaling.⟨/p> ⟨p>Hoeveel te meer — nu hadden we het dus over het beeld, over dat wat bepaald en geregeld was, die vleselijke bepalingen — hoeveel te meer zal het bloed van de Christus, het slachtoffer, ons reinigen? Want daar spreekt het bloed van: het slachtoffer van de Messias. Hij die nu leeft, die door de aeonische geest Zichzelf heeft geofferd. Er staat in de meeste vertalingen 'eeuwige geest', maar dan denk je meteen aan een persoon, terwijl het hier gaat om die aeonische geest. Geest heeft in de Bijbel altijd te maken met leven, vergis u niet. Als je geest krijgt, krijg je leven. "Mijn woorden zijn geest en leven"; die twee worden altijd aan elkaar gekoppeld.⟨/p> ⟨p>Welnu, Hij heeft Zich geofferd door de aeonische geest. Hij heeft Zichzelf — Christus dus — als een smetteloos offer aan God gebracht. Herinnert u zich nog dat beeld van het smetteloos witte linnen? Hij bracht Zichzelf als een smetteloos, gaaf offer. Ik herinner u eraan: een offer spreekt van wat er gebeurt ná de slachting. Let daarop: wat er gebeurt na de slachting, daar gaat het om. Hij heeft Zich als een smetteloos offer aan God geofferd; Hij offreerde Zich aan de God.⟨/p> ⟨p>Hoeveel te meer zal Hij, die zo de dood overwon en die door aeonische geest leeft en Zich zo aan God offerde — na Zijn dood dus — ons bewustzijn reinigen? Ook hier werd het eerst vertaald met 'besef', maar nu met 'bewustzijn'. Er staat echter nog steeds dat woord voor 'geweten': dat wat wij met God mee-weten. Ons bewustzijn of ons geweten wordt gereinigd, precies zoals dat water van die rode vaars waar ik het over had, dat ook deed. Maar nu gaat het om het echt reinigen van ons bewustzijn van dode werken, om de levende God te dienen.⟨/p> ⟨p>Ziet u hoe hier nu het accent gelegd wordt op leven en hoe dat gecontrasteerd wordt met de dood? Aeonische geest, Hij offert Zich na Zijn slachting en Hij reinigt van dode werken. Zoals iemand onder de wet in aanraking kwam met de dood en daardoor verontreinigd was, wel, zo is het Zijn offer dat ervoor zorgdraagt dat ons besef, ons geweten en ons bewustzijn gereinigd wordt van dode werken. En waarom dan? Om vervolgens de levende God te dienen. Dat moet nu duidelijk zijn: het gaat om de God die leeft, maar die ook leven geeft en levend maakt.⟨/p> ⟨p>Kijk, en die dode werken, wat zijn die dode werken nou? Dan moeten we ook weer even teruggaan naar de context van de Hebreeënbrief. De context van de Hebreeënbrief is dat het om Joden ging, daar in Jeruzalem en omgeving, die nog in die tempeldienst zaten. Maar het was allemaal religie geworden; het was het oude verbond. Die priesterdienst en die tempel die daar nog stond, dat waren dode werken. Het gaat niet primair om zonde, maar om het feit dat het dood was. Dat heeft alles te maken met dat oude verbond, want zoals de apostel Paulus dat in 2 Korinthiërs 3 noemt: het oude verbond is een bediening van veroordeling en een bediening van de dood. Alles wat verband houdt met het oude verbond, dat is een bediening van de dood.⟨/p> ⟨p>Wel, zegt de schrijver hier, wij kennen de Messias, die andere, de nieuwe Hogepriester. Wij kennen een nieuw offer, een nieuw verbond, een waar heiligdom en bovendien een waarachtig offer, waar dat offer van die rode vaars bijvoorbeeld slechts een uitbeelding van was. Bij ons wordt niet het vlees gereinigd van de dood, zoals bij dat offer het geval was; nee, ons geweten wordt gereinigd van de dood. Wij hebben besef van leven. Wij leven dus echt, omdat we een perspectief kennen dat de dood trotseert. Wij kennen Hem die opgestaan is uit het graf en de Eersteling is. Het leven ligt voor ons.⟨/p> ⟨p>Kijk, dat is het grote contrast met het oude verbond. Dat betekende ook dat die Hebreeën moesten leren om dat oude verbond en al die dode werken te laten voor wat ze zijn, om de levende God te dienen. Hun bewustzijn was immers gereinigd van al die dode werken; zij kenden leven. Ik zou verder kunnen gaan met het vijftiende vers — ik wilde dat eigenlijk nog doen — maar ik zie dat het net even teveel wordt om dat nu vanavond ook nog erbij te betrekken. Dus ik denk dat we er verstandig aan doen om hier nu een punt te zetten.⟨/p>