⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie: de Messias in het Hemels Heiligdom Naar de Ordening van Melchizedek⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De vorige keer hebben wij een start gemaakt met Hebreeën 7 en toen hebben we ook opgemerkt dat dit hoofdstuk letterlijk, maar ook figuurlijk, het centrum is van de Hebreeënbrief. Het onderwerp van Melchisedek – zijn naam was al veel eerder in de brief gevallen – neemt nogal wat tijd voordat de apostel hier echt nader op ingaat, in detail over wie die Melchisedek is. Paulus, als hij inderdaad de schrijver van deze brief is, zet alle schijnwerpers op hem; op hem die koning-priester is naar de ordening van Melchisedek.⟨/p> ⟨p>De Hebreeën, een Hebreeuws volk, het volk van Israël, kenden dat maar al te goed. Die wisten dat overeenkomstig de profetie, namelijk Psalm 110 – een psalm van David – de Messias, de zoon van David, een priester zou zijn naar de ordening van Melchisedek. Dat was de profetie die zo'n grote rol speelt in de Hebreeënbrief. We moeten ons goed realiseren dat die Hebreeën gewoon vertrouwd waren met dat gedachtegoed. Joden weten dat; ze kenden hun Bijbel. Weliswaar verwijt de schrijver hen dat ze maar bleven steken in de melk – dat wil zeggen: het eerste beginsel, het ABC van de uitspraken van God – maar dat neemt niet weg dat ze zeer goed op de hoogte waren van alles wat er in de Hebreeuwse Bijbel, ons Oude Testament, geschreven staat.⟨/p> ⟨p>Dan gaat hij in hoofdstuk 7 spreken over die Melchisedek. Het is misschien goed om nog eventjes terug te bladeren in de brief. Ik heb hier geen dia van gemaakt, dus we zullen even moeten bladeren. Ik heb zojuist vernomen dat niet iedereen een Bijbel bij zich had vanavond, maar het blijft toch een heel goed idee om, ondanks het feit dat ik deze dia's maak, zelf een Bijbeltje bij de hand te hebben. Dat is vooral voor het overzicht van belang. Tenminste, zo beleef ik het zelf altijd sterk: juist als je die dia's ziet en je kijkt naar de interlineaire tekst, krijg je weliswaar een goed zicht op wat een specifieke tekst zegt, maar vaak is het ook van belang dat je het overzicht wilt hebben van waar het staat en wat het verband is. Dat kan een dia weer veel minder goed vertonen.⟨/p> ⟨p>Goed, Hebreeën 7 begint dan met de introductie van die Melchisedek. Het gaat terug op de geschiedenis die we vinden in Genesis 14; slechts drie of vier versjes die daarover gaan. Maar Melchisedek is een imposant figuur. Dat moet wel, want als onze aartsvader Abraham al zo diep onder de indruk is wanneer hij die man ontmoet, dan moet dat toch wel iemand van belang zijn. Hij was koning van Salem, het latere Jeruzalem, en bovendien was hij priester. Dat is een heel bijzondere combinatie. In het Jodendom was dat onbekend; dat waren twee totaal verschillende ambten die nooit gecombineerd konden worden, omdat het ene ambt te maken had met de stam van Juda en het andere ambt met de stam van Levi. Dus als de aartsvader Abraham hier een ontmoeting heeft met een koning die bovendien priester is, dan is dat heel bijzonder.⟨/p> ⟨p>Welnu, de psalm van David, de 110e psalm, zegt dat de Messias, de zoon van David, priester zou zijn naar de ordening van Melchisedek. Ik ga natuurlijk niet alles nog eens overdoen wat ik de vorige keer gezegd heb, want we hebben al vijftien of zestien verzen van dit hoofdstuk behandeld. Maar er wordt, mag ik wel zeggen, heel diep ingegaan op wie hij is en dan gaat de apostel ook echt diepgaand typologisch onderwijs geven over wie die Melchisedek is. Dat is misschien nog wel hetgeen wat het meest opvalt als wij met onze westerse ogen dit hoofdstuk lezen. Hoe niet alleen wordt uitgelegd dat de naam Melchisedek 'koning van gerechtigheid' betekent, dat hij koning van Salem was – dat wil zeggen 'koning van vrede' – en hoe die bewuste locatie van belang is, maar er wordt ook nog eens gewezen op de dingen die niét van hem vermeld worden. Namelijk geen geslachtsregister; zijn vader en moeder worden niet vermeld, het begin van zijn dagen of wanneer hij gestorven is, wordt allemaal niet genoemd. Aan het feit dat dit niet genoemd wordt, wordt een geweldige betekenis gekoppeld: het verwijst naar de Zoon van God. Dus niet alleen dat wat er wel vermeld wordt heeft betekenis, maar zelfs dat wat er niet vermeld wordt. Daar struikel je namelijk over. Als je te maken krijgt met een koning-priester, zeker als hij van enige importantie is, dan mag je toch aannemen dat ook hij geïntroduceerd wordt en dat de context geschilderd wordt. Wie is hij dan wel? Wat zijn zijn papieren? Niets van dat al. Maar het loutere feit dat dit niet vermeld wordt, heeft zoveel betekenis.⟨/p> ⟨p>Dat is wat Hebreeën 7 naar voren brengt. Daarbij laat de schrijver zien dat Abraham een ontmoeting heeft met Melchisedek, maar feitelijk is dat ook een ontmoeting tussen Melchisedek en Levi, de stamvader van het latere priesterschap. Ook dat is misschien wat vreemd in onze beleving, maar de apostel legt dat uit. Hij zegt: Levi zat nog in de lendenen van zijn vader Abraham toen deze Melchisedek ontmoette. Zo is het eigenlijk een vergelijking en een ontmoeting tussen enerzijds Melchisedek en anderzijds Levi, die nog in de lendenen van zijn overgrootvader Abraham zat. En dat Melchisedek inderdaad de meerdere is, blijkt wel, want Abraham geeft hem zijn tienden. Bovendien wordt Abraham gezegend door Melchisedek. Daaruit blijkt ontegenzeggelijk dat hij de meerdere is. Ik noem nu zaken die allemaal in die eerste vijftien verzen staan; ik ga dat nu verder niet meer aantonen, maar ik zeg het even om het weer op te frissen. Over hem hebben we het, die Melchisedek, en hoe belangrijk hij is. De uiteenzetting is schitterend omdat het allemaal een opstap is voor de schrijver om te laten zien hoe Melchisedek een type is van de Messias die vandaag inderdaad priester is. Hij zal straks als koning geopenbaard worden, maar dat is toekomst. Vandaag is Hij gezeten aan Gods rechterhand – ook dat staat in Psalm 110 – onttrokken aan het oog. Hij neemt de hoogste positie in, maar Hij bevindt zich in het hemels heiligdom.⟨/p> ⟨p>Zo was Hebreeën 7 ook begonnen, of liever gezegd, zo eindigde hoofdstuk 6. In het laatste vers lees je over de hoop, de verwachting dat Hij een anker der ziel is, dat veilig en vast is. Dat reikt tot binnen het voorhangsel, dat wil zeggen: in het binnenste heiligdom, waarheen Jezus voor ons als voorloper is binnengegaan. En dan is Hij, naar de ordening van Melchisedek, hogepriester geworden tot in de aion. Dat is de wijze waarop de schrijver vervolgens die figuur van Melchisedek uiteen gaat zetten en waarom hij inderdaad in alle opzichten verwijst naar de levende Messias, de uit de doden opgestane Messias, Christus Jezus.⟨/p> ⟨p>Misschien is er nog één opmerking vooraf te maken die van belang is om goed voor de aandacht te brengen. Het gaat in deze brief vooral ook om het feit dat wij thans, in deze tussentijd, een Messias kennen die onttrokken is aan het oog. Dat wil zeggen dat Hij gezeten is of Zijn dienst doet in het hemels heiligdom, achter het voorhangsel. Dat was iets waar de Hebreeën heel veel moeite mee hadden. Het Jodendom verwachtte de Messias, maar dan denken ze aan iemand die te Jeruzalem zal heersen.⟨/p> ⟨p>Koning zal zijn en Zijn koninkrijk zal vestigen. Maar een Messias die onttrokken is aan het oog, onzienlijk, waarvan niets zichtbaar wordt van Zijn koninkrijk in de wereld, dat was voor hen onbekend.⟨/p> ⟨p>Wat de schrijver naar voren brengt in deze brief, dat is helemaal niet gek. Dat is volkomen in overeenstemming met ook jullie eigen Bijbel, dat wil zeggen: het Oude Testament. Vandaar ook die grote uiteenzetting – dat krijgen we eigenlijk nog in hoofdstuk 9 – over de tabernakel en de priester die zijn dienst doet in het heiligdom, en dat verwijst naar de hemel.⟨/p> ⟨p>Nou ja, dat zijn heel wat woorden zo even ter inleiding, maar ik denk dat het toch van belang is om dat iedere keer weer goed voor ogen te hebben als we deze brief onder ogen hebben. Akkoord.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="636" title="Speel af vanaf 10:36">▶ 10:36⟨/button> ⟨span>Een Andersoortig Priesterschap: Niet Naar Vleselijke Afkomst⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat was even ter inleiding en ik haak nu weer aan bij het vijftiende vers van Hebreeën 7. We waren weliswaar gebleven bij vers 16, en ik had al een paar opmerkingen gemaakt, maar het is een beetje lastig om midden in de zin de draad weer op te pakken, vandaar. En nog veel duidelijker wordt het, zegt de schrijver. Dat wil zeggen: het gaat niet alleen maar over het voorgaande vers. Dat zou je misschien denken, maar hij heeft het over het Levitisch priesterschap zoals de Joden dat kennen; de hele priesterlijke bediening zoals die in de tempel functioneerde. Welnu, dat Levitisch priesterschap heeft het volmaakte niet gebracht. Dat is een uitdrukking uit vers 11 en dat is wat hier ook uiteengezet wordt. Het Levitisch priesterschap waar de Joden zo aan vasthielden, en dat in die dagen nog steeds uitgeoefend werd in de tempel in Jeruzalem – waar een tempel was, een offerdienst en een heel priestercorps actief was met hogepriesters, priesters en Levieten – dat was van tijdelijke aard. Dat zou voorbijgaan. Waarom? Omdat het nooit het volmaakte had gebracht. Het zou plaats moeten maken voor een veel hoger priesterschap, namelijk dat van Melchisedek.⟨/p> ⟨p>Nog veel duidelijker wordt het als naar het evenbeeld van Melchisedek een andere priester opstaat. Er staat hier het Griekse woordje ⟨em>heteros⟨/em>, wat een 'andersoortige' priester betekent. Dus je hebt aan de ene kant het priesterschap van Levi, maar dat van Melchisedek is van een heel ander soort, echt ⟨em>heteros⟨/em>. Het is een totaal ander begrip. Ook een priesterschap? Jawel, maar wel van een heel ander soort. En hoezo dan van een ander soort? Dat heeft de schrijver al gezegd, maar dat zullen we vanavond ook nog uitgebreid zien. Het gaat om Hem die dit niet is geworden – dat wil zeggen: priester is geworden – krachtens een wet met een voorschrift betreffende vleselijke afkomst. Dat is een hele mond vol. Het betekent dat Hij geen priester is op basis van zijn genealogie of zijn geslachtsregister.⟨/p> ⟨p>Dat moet u even goed in de gaten houden. Het geslachtsregister van Jezus is van buitengewoon groot belang. Het is niet voor niets dat het Nieuwe Testament daar ook mee introduceert. Mattheüs 1 begint met een uitgebreid geslachtsregister om aan te tonen dat Jezus daadwerkelijk de troonpretendent is. Hij is de rechthebbende op de troon van David. Er loopt een rechte lijn van David naar zijn zoon, namelijk de Messias. Zijn genealogie is dus van groot belang; sterker nog, het is zelfs het eerste wat van de Messias aangeraakt wordt. Hij is de zoon van David, dus hij moet zijn papieren kunnen overleggen: "Kijk, ik heb inderdaad recht op deze positie." Er waren uiteraard nog meer kenmerken waar hij aan moest beantwoorden, maar in ieder geval zijn geslachtsregister.⟨/p> ⟨p>Maar dan hebben we het over zijn koningschap. De Koning zou iemand zijn uit de stam van Juda, meer specifiek uit het geslacht van David. Maar als we het hebben over zijn priesterschap, dan staat dat niet in verband met een genealogie. Daarom zegt de schrijver ook: Hij is dit niet geworden krachtens een wet of voorschrift betreffende vleselijke afkomst. Hij is priester, maar dat is hij niet vanwege zijn afkomst, want zijn priesterschap staat daar los van. Dit verwijst eigenlijk ook weer terug naar wat we de vorige keer gezien hebben, namelijk naar het feit dat van Melchisedek niet wordt vermeld wat zijn geslachtsregister is. Dat speelde helemaal geen enkele rol, maar dat was juist ook heel belangrijk.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="924" title="Speel af vanaf 15:24">▶ 15:24⟨/button> ⟨span>Krachtens Onvernietigbaar Leven: Leven uit de Dood⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Krachtens wat is Hij dan wel priester geworden? Niet vanwege Zijn geslachtsregister, want op grond van Zijn geslachtsregister zou je zeggen: Hij kan geen aanspraak maken op het priesterschap. Want dan had Hij uit de stam van Levi moeten komen. Dus, volgens wat dan wel? Wel, Hij is dit geworden krachtens de kracht, de ⟨em>power⟨/em> van leven; de kracht van leven dat onvernietigbaar is.⟨/p> ⟨p>Jezus is priester. Waarom? Wel, niet vanwege Zijn afkomst, want dan zou Hij geen priester zijn. Op aarde was Hij ook geen priester. Hij is priester krachtens onvernietigbaar leven, dat wil zeggen: sinds Zijn opstanding uit de doden. Hij sterft niet meer; de dood heeft Hij achter Zich gelaten. Sinds Zijn opstanding uit de doden is Hij inderdaad priester. Want we weten ook van Melchisedek dat aan zijn priesterschap in type geen einde kwam. Het einde van zijn leven wordt niet vermeld.⟨/p> ⟨p>Ja? Ik zie sommige hersenen kraken en ik begrijp het heel goed. Je moet ook veel moeite doen om dit goed en duidelijk naar voren te brengen. Maar excuseer me tegelijkertijd ook weer even met het feit dat ook de schrijver dat doet. Hij zegt: "Dit is vaste spijs." Hier moet je echt op kauwen. Daarom heeft hij ook zo lang erover gedaan om over Melchisedek te beginnen, want het is zwaar om te verstaan. Het is geen melk, het is niet hap-slik-weg, maar het is wel buitengewoon mooi.⟨/p> ⟨p>Even terug naar deze zin: waarom is Jezus priester? Wel, dat is Hij volgens of krachtens onvernietigbaar leven. Zijn opstanding uit de doden. Uit hoofde daarvan en sindsdien is Hij priester. Daarvoor dus niet, maar sinds dat feit wel. Hier staat het ook heel uitdrukkelijk. Ik zeg het er eigenlijk ook een beetje bij omdat ik al ontdekt heb — ook bij de voorbereidingen, niet alleen voor deze keer maar al bij voorgaande keren — dat men er in de handboeken en in de theologie meestal van uitgaat dat Jezus eigenlijk vanaf Zijn geboorte de priester is. Maar dat is absoluut niet waar. Hij is priester juist krachtens Zijn opstanding uit de dood en sindsdien dus ook. Onvernietigbaar leven, dat wil zeggen: een priester die niet doodgaat. Dat geldt dus sinds Zijn opstanding. Vandaar ook dat Hij nooit priester kon zijn vóór Zijn opstanding en vóór Zijn sterven, want dan was er geen sprake van onvernietigbaar leven.⟨/p> ⟨p>Dat plaatje heb ik de vorige keer al even toegelicht. Waar doel ik nu op? Juist, de bloeiende staf van Aäron. Daar gaat dit over. Je leest die geschiedenis in Numeri 17. Er was strijd over; er waren allerlei mensen uit de stammen van Israël die aanspraak maakten op het hogepriesterschap. Dan wordt het bewijs geleverd doordat ze allemaal hun staf mochten inleveren. Die staven worden dan in het heiligdom gelegd. En dan, vroeg in de morgen na de nacht, wat blijkt dan? Dat de staf van Aäron was gaan bloeien. Amandelbloesem, zelfs met vruchten eraan.⟨/p> ⟨p>In de morgen na de nacht, vroeg in de morgen, werd het bewijs geleverd van onvernietigbaar leven: leven uit de dood. En dat leven uit de dood bewees: Hij is de hogepriester. God bewees vanuit het heiligdom: "Hij is de hogepriester naar Mijn keuze." Dat is geen mensenwerk, maar inderdaad onvernietigbaar leven. En dat amandelbloesem daar ook nog weer alles mee te maken heeft, dat is nog weer een verhaal apart, dat laat ik nu even voor wat het is.⟨/p> ⟨p>Maar goed, over zo iemand hebben we het. Als we spreken over de Messias, dan hebben we het over de Gezalfde. Hij die opgestaan is uit de doden, Hij die gezalfd is met Gods Geest en die nu inderdaad de Levensvorst is. Onvernietigbaar leven en Hij is priester. Inderdaad, Hij is nog zoveel meer, maar het gaat er nu even om: Hij is priester. Hoe dan wel? Wel, naar de ordening van Melchisedek. Los van enig geslachtsregister of voorschriften betreffende vleselijke afkomst of wat dan ook. Goed, we gaan even verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1242" title="Speel af vanaf 20:42">▶ 20:42⟨/button> ⟨span>Priester tot in de Aeon: de Diepe Betekenis van Psalm 110⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vers 17 zegt: "Want van Hem wordt getuigd", namelijk in Psalm 110. Ja, dat weten we nu zo langzamerhand wel, want we hebben dat nu al verschillende keren gezien. Maar nog even dit: van Hem wordt getuigd: "Gij zijt priester in eeuwigheid". Omdat dit vers nogal eens geciteerd wordt in de Hebreeënbrief, ben ik iedere keer genoodzaakt om dit weer even te corrigeren. U ziet namelijk dat er letterlijk staat: "Gij zijt priester tot in de aeon". Niet "tot in eeuwigheid" in de zin van een onbepaalde tijd in de toekomst. Nee, het gaat om een bepaalde tijd, een tijdperk in de toekomst: dé aeon. Het is dus een specifieke aeon, namelijk de aeon waarin Christus zal heersen als Koning. Als Koning-Priester naar de ordening van Melchisedek te Salem, op de locatie waar ooit Melchisedek ook heerste: de Vredevorst, Koning van Salem, Koning van gerechtigheid.⟨/p> ⟨p>Ziet u dat die Melchisedek aan de ene kant heel sterk verwijst naar alles in de toekomst, als Hij als Koning-Priester in Salem Zijn heerschappij zal vestigen, het volk zal zegenen en de grote Overwinnaar zal blijken te zijn? Maar het verwijst ook naar de tegenwoordige tijd. Hij is priester tot in de aeon, naar de ordening inderdaad van Melchisedek. Dat wil zeggen — ik zal het nog even kort op een rijtje zetten — Hij is Koning en Priester. Bovendien is Hij priester niet vanwege genealogie; ook daarom is Hij priester naar de ordening van Melchisedek. En ten derde is Hij een onsterfelijke Priester, tot in de aeon. Hij hoeft Zijn priesterschap niet over te dragen, dat zullen we in de navolgende verzen nog uitgebreider zien. Dit zijn drie redenen — en ik ben in mijn lijstje nog niet eens compleet — waaruit blijkt dat de Messias Koning-Priester is naar de ordening van Melchisedek. Plechtige woorden, maar daar zit een wereld van gedachten achter.⟨/p> ⟨p>Het is misschien goed om in dit verband op te merken dat dit vers vijf keer wordt aangehaald in de Hebreeënbrief. Dan heb ik het over Psalm 110 vers 4. Ik heb het nu al diverse keren genoemd, ook in de voorgaande spreekbeurt heb ik dat diverse keren genoemd. Nu zou je kunnen denken: ja, dat is iedere keer een herhaling van de stof. Ja, maar ook nee. Het vers wordt iedere keer aangehaald, maar dat is niet zomaar een blote herhaling. Iedere keer blijkt namelijk dat het wordt aangehaald om een specifieke reden, met een ander accent.⟨/p> ⟨p>Laat ik eerst het vers voorlezen. Als je Psalm 110 vers 4 leest, dan staat er: "Jahweh heeft gezworen en het berouwt Hem niet: Gij zijt priester voor eeuwen" — Le Olam, tot in de aeon — "naar de wijze van Melchisedek." Wel, dit staat in Psalm 110 vers 4 en in de Hebreeënbrief wordt dit vers vijf keer aangehaald, maar iedere keer met een ander motief en een ander accent. In Hebreeën 5 vers 6 gaat het om de woorden: "Gij zijt priester!" In Hebreeën 5 vers 10 en ook in hoofdstuk 6 vers 20 ligt het accent anders, namelijk op het feit dat Hij priester zal zijn naar de wijze van Melchisedek.⟨/p> ⟨p>De vierde keer dat het aangehaald wordt, is in Hebreeën 7 vers 17, waar we nu net waren. Daar gaat het erom dat Hij priester is "voor eeuwig", le olam, voor de eeuw. Ik heb er mijn gewoonte van gemaakt om altijd een streepje te zetten — sommige mensen vallen daarover, maar ik doe het echt expres — tussen "eeuw" en "ig". Ik doe dat om gewoon te laten zien dat het woord niet te maken heeft met eeuwigheid, maar dat het te maken heeft met een eeuw. Zoals "jarig" met "jaar" te maken heeft, zo heeft "eeuwig" met "eeuw" te maken. Je moet er even aan wennen. Ach, maar in dit gezelschap weten we dat zo langzamerhand wel.⟨/p> ⟨p>Maar het zal je gedacht zijn hoe volstrekt onbekend dit is als je even buiten de deuren kijkt en je neus buiten de kring steekt. Ik kom daar iedere keer weer achter, het blijkt uit mails maar ook in gesprekken met andere mensen: men weet deze dingen over "eeuw" en "eeuwig" niet, dat is zo onbekend. Maar hoe belangrijk is dit, ook in dit verband als we het hebben over dat Hij Koning-Priester is naar de ordening van Melchisedek tot in de eeuw. Dat betekent ook helemaal niet "eindeloos". Hij is het tot in de eeuw, want uiteindelijk, in de laatste aeon, zal Hij niet eens meer Priester zijn. Dan is het voorbij. Dan woont God te midden van de mensen zonder dat daar een bemiddeling nog nodig is tussen de mensen, tussen het volk en God. Er is dan helemaal geen middelaar meer nodig. Dus het is niet zomaar willekeurig taalgebruik; integendeel, "tot in de aeonen" is heel specifiek.⟨/p> ⟨p>En dan hebben we nog de vijfde aanhaling en die moeten we nog krijgen. Die krijgen we straks. Ik moet dat even corrigeren: dat is niet vers 17, maar vers 20 en 21 waar het wordt aangehaald. Goeiedag... ja, voor mij wel. Gaat u uw gang. Dan neem ik even een slokje water. Die laatste keer dat dit vers uit Psalm 110 wordt aangehaald, is het om nog een ander accent te belichten, namelijk dat Jahweh heeft gezworen. We zullen dat straks nog zien. Waarom ik dit nu eventjes op een rijtje zet, is om te laten zien dat weliswaar het vers iedere keer herhaald wordt in het citaat, maar dat het bepaald niet iedere keer het overdoen van het lesje is. Iedere keer worden er weer nieuwe dingen uitgelicht, benadrukt en geaccentueerd. Goed, we gaan verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1697" title="Speel af vanaf 28:17">▶ 28:17⟨/button> ⟨span>De Wet als Schaduw: de Zwakheid en Nutteloosheid van het Oude⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vers 18. Het zou me een lief ding waard zijn — nou ja, een groot ding — als ik het op het oog had om aan het einde van hoofdstuk 7 te komen. Maar dit is geen belofte; het is een... hoe noemen ze dat? Ja, het is geen pretentie, maar een intentie. Want vers 18 zegt: "Want een vroeger voorschrift wordt wel afgeschaft als het zonder kracht en nut is." Dat is ook zo. Kijk, ook dat was al eerder naar voren gebracht door de schrijver: de hele wetgeving en het verbond dat daarmee verband houdt, is tijdelijk. Het is niet voor niets het oude verbond. Het waren de wetten van het oude verbond die zouden plaatsmaken voor het nieuwe verbond. Wel, dat is trouwens Hebreeën 8; in mijn Bijbeltje staat het er ook boven: "Hogepriester van het nieuwe verbond".⟨/p> ⟨p>Het staat in de Statenvertaling: "onprofijtelijke middelen". Dan denk ik: heeft dat met profetie te maken? In ieder geval... nee. Profetie eindigt wel, maar het woord "profijt" heeft daar niets mee te maken. Het klinkt er wel naar, maar het heeft inderdaad te maken met... ik zeg dat nu nogal zelfverzekerd, maar dat komt omdat ik me anderhalf uur geleden nog even in het woord verdiept heb en dat heb nagekeken. Het heeft te maken met nut; "without benefit" staat er ook hier. Dat is nut. Nee, het lijkt er alleen op de klank af op; het heeft niet met profetie te maken. De wet van het oude verbond is zonder kracht. Letterlijk staat er: "zwak en zonder nut". Zwak omdat het allemaal te maken heeft met vergankelijke mensen die toch weer plaats moeten maken voor een nieuwe generatie, en zo gaat het altijd maar door. Bovendien brengt zij niet de volmaaktheid; het maakt mensen niet beter.⟨/p> ⟨p>Ik kom daar straks nog eventjes op terug. Al die voorschriften... ik weet niet hoe u dat hebt, maar als je dat zo leest in het Oude Testament — en je leest Exodus en Leviticus, voor een deel ook Numeri — dan kom je zoveel voorschriften tegen waarvan je eigenlijk al aanvoelt: dit gaat niet om het nut zelf, maar het verwijst naar iets. De betekenis zit hem in het feit dat het een zinnenbeeld is, in de symboliek, maar niet in het nut aan zich. De hele offerdienst, om maar wat te noemen — het slachten van schapen, bokken en stieren — dat heeft geen enkel nut. Trouwens, ik zeg nu iets wat later in de Hebreeënbrief ook weer uitgelegd wordt, in Hebreeën 10. We hebben nog heel wat voor de boeg hoor! Maar er wordt ook gezegd dat het onmogelijk is dat het bloed van stieren en bokken zonden zou wegnemen. Nou, waarom werd het dan gedaan? Omdat het vooruitwees. De waarde zit hem in de typologie, in de symboliek.⟨/p> ⟨p>Hebreeën 10 vers 1 is in dit verband misschien wel aardig: "Want daar de wet slechts een schaduw heeft van de toekomstige goede dingen" — "goede dingen" is dat eigenlijk, het meervoud van "goed" — "niet de gestalte van die dingen zelf..." Het gaat erom: de wet is een schaduw. Eigenlijk is een schaduw in zichzelf duister; een schaduw is donker en houdt in wezen het licht zelfs tegen. Maar een schaduw verraadt wel het licht. Dat is wel weer het mooie van een schaduw. In zichzelf is de inhoud donker, maar je ziet wel de contouren van het licht. Nou, dat is precies wat de wet doet. In zichzelf is het donker, ook vaak luguber, macaber, doods en bloederig. Maar het laat de contouren zien van toekomstige goede dingen: de levende Messias.⟨/p> ⟨p>Dat zie je feitelijk ook bij die offerdienst, als ik even één voorbeeldje mag geven. Ik bedoel: er wordt een dier geslacht voor het altaar en het bloed wordt gegeven, maar vervolgens wordt dat dier op een verhoging gebracht, een altaar, en gaat dan in rook op. Dan lees je: "tot een lieflijke reuk". Dat is het niet in zichzelf, maar het verwijst naar Hem die leed en stierf, vervolgens verhoogd werd en voor God tot een lieflijke reuk was. Dan hebben we het weer over Zijn opstanding uit de doden als de Levensvorst. Zodat je zo'n doodsoffer dat op een altaar gebracht wordt... je zou zeggen dat is macaber. Ja, in zichzelf is het een schaduw, maar het verwijst naar Hem die leed en stierf om vervolgens in onvergankelijkheid op te staan en verhoogd te worden. En dat is voor God een lieflijke reuk, en dat begrijp ik.⟨/p> ⟨p>Het is een schaduw van toekomstige goede dingen. Dus de wet in zichzelf is zwak, krachteloos — of hoe je het noemen wilt — en ook zonder nut in zichzelf. Nou, en dus moet zij ook gewoon plaatsmaken voor het betere. Dat blijkt ook wel als we verder lezen in vers 19: "Immers de wet heeft in geen enkel opzicht het volmaakte gebracht." Letterlijk: want de wet vervolmaakt of perfectioneert niets. En als ik nog even wat andere gegevens daarbij mag betrekken: het is eigenlijk zelfs nog sterker. De wet prikkelt slechts de zonde. De wet is heilig, rechtvaardig en goed — dat is waar — maar Paulus zegt ook dat zij de zonde prikkelt. Bovendien kunnen de offers, waar de wetgeving toch voor een gedeelte over gaat, de zonde niet wegnemen. Dus het onderstreept: het is zwak en het is onprofijtelijk. Zonder nut. Nutteloos in zichzelf. Waarna je vervolgens de vraag krijgt — maar ik heb eigenlijk al het antwoord gegeven: waartoe dient dan die wet?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2119" title="Speel af vanaf 35:19">▶ 35:19⟨/button> ⟨span>Een Betere Verwachting: de Superintroductie Om te Naderen tot God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Thans wordt een betere hoop gewekt, en daar moeten we de loep eens op leggen, want het staat er nog veel mooier. Er staat namelijk letterlijk: "maar zij is een..." Dit Griekse woord komt slechts één keer voor in het Grieks Nieuwe Testament en het heeft een versterkte vorm in de – u ziet het – ⟨em>superinduction⟨/em>. Ik las in een andere vertaling "een superintroductie". Ik vind die term eigenlijk wel heel mooi. Wat is nu die wet? Wel, zij heeft niet het volmaakte gebracht, maar zij is wel een superintroductie van een betere hoop. Dat is het. De wet heeft geen betekenis in zichzelf, maar dient slechts ter introductie. En ik zeg "slechts ter introductie", maar het is wel een superintroductie. Dat wel.⟨/p> ⟨p>U kunt dus niet zeggen dat de wet geen betekenis had; zij was er om het tweede, het volmaakte, aan te kondigen. Ik moet nu zelfs moeite doen om geen woorden te gebruiken die we later in Hebreeën 10 nog zullen tegenkomen. Daar zegt de schrijver in hoofdstuk 10 vers 9: "Hij neemt het eerste weg om het tweede te stellen." Wat is de functie van het eerste? Wel, gewoon om het tweede aan te kondigen. Het is dus inderdaad een introductie. Wat is de functie van de eerste Adam? Wel, om een aankondiging te geven van de laatste Adam. Wat is de functie van de zonde? Om de genade te laten schijnen, want zonder zonde kan er ook niet zoiets bestaan als genade. En waartoe dient het kwaad? Wel, om het goede te bewijzen, duidelijk te maken en te laten schijnen. Het doet het goede blijken, precies. God werkt altijd door middel van contrast. Om het wit te laten zien, is een donkere achtergrond nodig.⟨/p> ⟨p>Feitelijk ligt ook de wet in die sfeer: het is het eerste. Of denk aan de symboliek van de besnijdenis: waartoe dient de voorhuid? Wel, om weggenomen te kunnen worden. Dat is weer een onderwerp apart, maar als je het puur in de sfeer van de symboliek bekijkt, is dat de functie. "Thans wordt een betere hoop gewekt" is eigenlijk niet de meest correcte weergave. De wet heeft niet het volmaakte gebracht, maar zij is een superintroductie van een betere hoop. Dat wil zeggen: van een betere verwachting. Hoezo een betere verwachting? Waarom beter? Wel, zij is gebaseerd op een betere, solidere grond. Niet gebaseerd op menselijke prestaties, maar op Gods belofte. Het kan niet stuk. Dat is eigenlijk ook de essentie van het nieuwe. Daar zullen we het nog over hebben.⟨/p> ⟨p>Door deze betere verwachting naderen wij nu ook tot God. Naderen betekent: dichterbij komen tot de God. Let op dat bepalende lidwoord. Dat vind ik veel duidelijker klinken: de God. De Plaatser. Wij naderen tot de Plaatser. Hoezo naderen we tot Hem? Daar kun je verschillende dingen over zeggen. In Hebreeën 4 werd er al over gesproken. Laat ik hoofdstuk 4 vers 14 lezen: "Daar wij nu een grote hogepriester hebben, die de hemelen is doorgegaan, Jezus, de Zoon van God, laten wij aan die belijdenis vasthouden. Want wij hebben geen hogepriester, die niet kan meevoelen met onze zwakheden, maar één, die in alle dingen op gelijke wijze als wij verzocht is geweest, doch zonder te zondigen. Laten wij daarom" – nu komt het – "met vrijmoedigheid toegaan tot de troon der genade." Dat is trouwens die ark van het verbond. "Opdat wij barmhartigheid ontvangen en genade vinden om hulp te verkrijgen te gelegener tijd."⟨/p> ⟨p>Daar hebben we het destijds al eens over gehad. Hier gaat het inderdaad over het naderen tot God. Waarom naderen we tot Hem? Om hulp te verkrijgen, zodat Hij ons bijstaat. We naderen tot Hem met onze beden en met onze dankzegging. Maar dat niet alleen. Ik dacht dat ik nu een ander vers zou gaan aanhalen, maar dat komt later; die houdt u nog van mij tegoed. Ik ga straks nog naar Hebreeën 13, maar dat komt over één of twee verzen wel ter sprake. Ik was even in de war met de dia. In elk geval pakken we nu de draad weer op bij vers 19 en 20.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2502" title="Speel af vanaf 41:42">▶ 41:42⟨/button> ⟨span>Een Goddelijke Eedzwering: Jezus als Borg van een Beter Verbond⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En in zoverre het niet zonder een plechtige eedzwering plaats had... Hier heeft de schrijver het over het priesterschap van Levi. Nee, wacht even, hier heeft hij het over het priesterschap van Christus dat ingeleid werd door een plechtige eedzwering. Maar hij gaat dan de tegenstelling maken, het contrast. Hij zegt: want genen – dat wil zeggen die anderen van het Levitisch priesterschap – zijn zonder eed priester geworden. Waarom zegt hij dit? Waarom zou je dit zeggen? Dat ging gewoon door overwerving. Dat was ook allemaal in de wet zo geregeld: hoe het priesterschap vervolgens op de volgende generatie werd overgedragen en aan welke kwaliteiten ze moesten voldoen. Maar één ding is heel duidelijk: die overdracht van het priesterschap stond helemaal los van een eedzwering. Daar werd geen eed gezworen en, nog veel sterker, God zwoer geen eed. Dat doet Hij sowieso al hoogst zelden.⟨/p> ⟨p>Maar als we het hebben over het hogepriesterschap van Melchisedek, dat de Messias Koning-Priester zal zijn naar de ordening van Melchisedek, dan ging dat gepaard met een eedzwering. Wel, zegt de schrijver hier, dat is in contrast met het priesterschap van Levi, want daar vond geen eedzwering plaats. Waaruit wel blijkt dat het priesterschap van Melchisedek hoger is, namelijk waarbij God zelfs een eed zweert. Dat is nog veel meer dan alleen een belofte eraan verbinden; Hij zweert bij Zichzelf. Hoogst uitzonderlijk! Waarmee ook weer opnieuw het unieke van het priesterschap naar de ordening van Melchisedek in het licht gesteld wordt. Want genen zijn zonder eed priester geworden, maar deze – de Koning-Priester naar de ordening van Melchisedek – met een eed bij monde van Hem die tot Hem sprak. De Here... en dan komt het citaat weer uit Psalm 110: "De Here heeft gezworen, het zal Hem niet berouwen". Hij komt er nooit meer op terug. Met zoveel nadruk wordt dat gezegd, en dat is niet voor niets natuurlijk. Het is alleen maar om te onderstrepen dat het allemaal gaat om die Priester naar de ordening van Melchisedek: "Gij zijt Priester tot in de aion." Want zo staat het.⟨/p> ⟨p>In zoverre is Jezus ook – en u ziet, de zin loopt hier ook gewoon door, er werd iets tussen haakjes gezet, dus het is misschien wat ingewikkeld, maar ik probeer het u duidelijk te maken – in zoverre is Jezus ook, dat wil zeggen: zoals Zijn priesterschap werd ingeluid door eedzwering, zo hoog, zo uniek, zo bijzonder, wel, in zoverre is Hij ook van een beter verbond borg geworden. Aha, hier hebben we het woordje 'verbond'. Bij mijn weten voor de eerste keer in de Hebreeënbrief. Maar hij noemt dit om dit vervolgens in het volgende hoofdstuk, in hoofdstuk 8, uitgebreid te gaan bespreken: het nieuwe verbond, zoals de profeet Jeremia dat had aangekondigd. Een nieuw verbond met het huis van Juda en het huis van Israël. Wel, Jezus is borg geworden, staat er, van een beter verbond. Dus bij een beter priesterschap, een hoger priesterschap dat verbonden is met goddelijke eedzwering, daar past ook een beter verbond bij, een nieuw verbond. En daar is Hij borg voor geworden. Dat wil zeggen: garant. Hij staat daar helemaal garant voor.⟨/p> ⟨p>En feitelijk wordt hier al aangegeven wat het bijzondere is van dat betere verbond, het nieuwe verbond. Wat is nu het grote contrast tussen het oude verbond en het nieuwe verbond? We gaan het er nog over hebben, maar hier wordt het al aangestipt. En misschien is het al even goed om onze gedachten te scherpen: wat is nu het grote contrast? Het ene, het oude verbond, is inderdaad tijdelijk; vandaar ook 'oud'. Het moet plaatsmaken voor het nieuwe. Het nieuwe is inderdaad blijvend. Maar dat niet alleen. Waarom is het ene tijdelijk en het andere blijvend? Wel, in het oude verbond werden verplichtingen op de mens gelegd. Nou, dan weet je eigenlijk al hoe het zit: dat gaat niet goed komen. Op het moment dat de wet gelegd wordt op de mens, wat gebeurt er dan? Dan mislukt het.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk is dat ook heel symbolisch: de eerste keer dat Mozes van de berg Sinaï daalde met de stenen tafelen, nog voordat ze het volk bereikten, lagen ze al in diggelen. Toen was de wet al letterlijk en figuurlijk gebroken. Hij kreeg trouwens – over symboliek gesproken – vervolgens later een tweede set. En met die tweede set, die stenen tafelen, daar ging het wel goed mee. Die braken niet. Weet u waarom? Dat is een ander verhaal, maar wat gebeurde er met die tafelen? Dat wordt er ook uitdrukkelijk bij vermeld. Er is zelfs een Bijbelboek aan dit fenomeen gewijd in de naamgeving: Deuteronomium. 'Deutero' betekent tweede en 'nomium' betekent wet. De tweede wet, dat wil zeggen de tweede set van stenen tafelen die God aan Mozes heeft gegeven. En wat moest hij daarmee doen? U leest het in Deuteronomium 10. Hij moest die stenen tafelen in de ark van het verbond leggen, in het binnenste. Daar was het veilig, onder het verzoendeksel waar het bloed op gesprengd werd, één keer per jaar. In het binnenste heiligdom, daar in het binnenste van die ark – die houten kist met goud overtrokken, een schitterend type in al zijn details van Christus, de opgewekte Christus – wel, in het binnenste van Hem, daar zijn die stenen tafelen veilig.⟨/p> ⟨p>Maar waar het een beeld van is, dat zei ik zojuist al, maar nog iets: die tweede set spreekt ook van het nieuwe verbond. Want als u het naleest in Jeremia 31, als God een nieuw verbond bij monde van Jeremia voorzegt en aankondigt, dan wordt er gezegd: ja, dat oude verbond, dat was tijdelijk, dat werd door de mens verbroken. Maar bij dat nieuwe verbond wordt er zeven keer gesproken over dat God zegt: "Ik zal". "Ik zal hun zonde geenszins gedenken", "Ik zal een nieuw verbond met hen sluiten", "Ik zal...". Ik zal, ik zal, en niet één keer meer: "Jullie zullen" of "Jullie moeten". Niets. Geen. Het is een verbond, dat wil zeggen een contract, een verbintenis tussen twee partijen, dat is waar, maar de verplichtingen liggen geheel aan Gods zijde. Dan is het veilig. Dus het is niet meer dat de mens dan iets moet doen, maar God belooft en garandeert. Het is de verplichting die ligt bij Hém. Hij belooft, en belofte maakt schuld, dus de schuld en de verplichtingen liggen geheel aan Zijn zijde. Vandaar dat het ook een beter verbond is, een zoveel beter verbond.⟨/p> ⟨p>Het eerste was op voorhand gedoemd te verdwijnen en te mislukken. Ja, maar 'mislukken' is eigenlijk niet eens het echte woord, want daar was het namelijk ook voor ontworpen. Het was ontworpen om te verdwijnen. Zoals Morton Ender een mooi boekje schreef onder de titel "Flawed by Design". Dat wil zeggen: het is allemaal design. Zelfs het feit dat dat niet goed ging, dat moest zo wezen. Dat was met het oude verbond ook; het moest, het was gedoemd om te mislukken. Maar dat betere verbond is beter omdat God Zelf garant staat voor de vervulling. En Hij die wij kennen als Jezus Christus, de opgewekte Messias, Hij is borg geworden. Hij staat garant voor dat betere verbond dat straks in de toekomst gesloten gaat worden. Maar Hij is nu al die borg, de garantie daarvan. Nou, we zijn nu bij het 22e vers. Ik stel voor dat voordat we straks daarmee verder gaan, we nu eerst even gaan pauzeren.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3138" title="Speel af vanaf 52:18">▶ 52:18⟨/button> ⟨span>Een Onoverdraagbaar Priesterschap: Hij Die tot het Einde Toe Volkomen Redt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wij gaan verder met onze studie in Hebreeën 7. We waren gebleven bij het 22e vers: Jezus. Let trouwens op de wijze waarop Hij genoemd wordt: Jezus. Het is heel opmerkelijk dat Hij in de Hebreeënbrief vaak zo wordt aangeduid, ondanks dat het accent juist ligt op het feit dat Hij nu in het hemelse heiligdom is en de Hogepriester is. Je zou eigenlijk Zijn ambtelijke naam verwachten, Christus, de Gezalfde. Maar Hij wordt Jezus genoemd, wat ook weer terugverwijst naar Hebreeën 4, waar we lezen dat Joshua hen in de rust bracht. Waarom zeg ik dat? De naam Joshua in het Grieks is exact hetzelfde als de naam Jezus. Er is zelfs geen verschil tussen Joshua en Jezus. Dat is de link, maar je zou ook kunnen zeggen dat het elkaar aanvult: Jezus verwijst naar Hem die hier op aarde leefde. Hij werd geboren en kreeg de naam Jezus. Welnu, die Jezus is nu Hogepriester daar in dat hemelse heiligdom, onttrokken aan het oog. De continuïteit tussen beiden wordt daarin benadrukt.⟨/p> ⟨p>Goed, die Jezus is borg geworden — garant — voor een beter verbond dat in de toekomst gesloten zal worden met Israël en Juda. Dat is Hebreeën 8, en daar gaan we het op een later tijdstip nog over hebben. Maar dat betere verbond... Trouwens, ik noemde het woordje 'verbond' in relatie tot Hebreeën 8, maar dat woord 'beter' is ook zo'n sleutelwoord in de Hebreeënbrief. Vele keren komen we dat tegen: het betere van het nieuwe verbond, het betere priesterschap, het betere offer, enzovoort.⟨/p> ⟨p>Het gaat nog steeds om dat contrast tussen Levi en Melchisedek: zij, het Levitisch priesterschap, zijn in groteren getale priester geworden, omdat zij door de dood verhinderd werden het te blijven. Dat is een wat tragische reden, maar het is natuurlijk wel voor de hand liggend. Het gaat hier niet over priesters in het algemeen, maar vooral — zo blijkt uit het verband — over de hogepriester. Al is het natuurlijk van toepassing op elke priester, en trouwens op elk mens. Zij zijn in groteren getale priester geworden, dat wil zeggen al die vijftienhonderd jaar vanaf Mozes tot aan de tijd dat de schrijver dit schreef — en het zou nog maar een paar jaar duren voordat de tempeldienst en het hele Levitisch priesterschap echt compleet zou verdwijnen. Er waren vele achtereenvolgende hogepriesters. Vijftien eeuwen achter elkaar weer nieuwe hogepriesters. Waarom iedere keer een nieuwe hogepriester? Omdat zij door de dood verhinderd werden het te blijven. Ziedaar, een mens is geen blijvertje, maar een voorbijganger, en dat gold ook voor de priesters. Zij waren stervelingen en gingen dood.⟨/p> ⟨p>Doch Hij... Nu gaat het over de priester naar de ordening van Melchisedek. Doch Hij heeft, juist doordat Hij tot in de aeon blijft... Dat stond toch al van Hem aangekondigd in Psalm 110? Hij gaat kennelijk niet dood. Dat hadden we al eerder gezien: Hij heeft onvernietigbaar leven en zo kan Hij ook inderdaad priester tot in de aeon zijn. Hij hoeft het ambt niet over te dragen. Doordat Hij tot in de aeon blijft, heeft Hij een priesterschap dat op geen ander kan overgaan. Dat wil zeggen: onoverdraagbaar. De Telos-vertaling zegt in de voetnoot: onoverdraagbaar. Het Griekse woord betekent eigenlijk 'waar je niet overheen kunt stappen'. Het is een priesterschap dat op geen ander kan overgaan en ook niet over hoeft te gaan. Hij blijft namelijk. Ziedaar, wij hebben een Heer die leeft en die de dood heeft overwonnen.⟨/p> ⟨p>Daarom staat er ook in vers 25: "Daarom kan Hij ook volkomen behouden." Het woord dat hier gebruikt wordt, betekent totaal, geheel, volledig en in dit verband is dat ook: tot het einde toe. Omdat Hij leeft, kan Hij ook gewoon tot het einde toe redden, behouden wie door Hem tot God gaan. Nu kom ik bij dat vers aan waar u van mij nog iets te goed had; ik had me vergist in dat diaatje voor de pauze. Hier komen we weer opnieuw die uitdrukking tegen dat Hij volkomen kan redden wie door Hem tot God naderen. Ik gaf al eerder een citaat uit Hebreeën 4, waar we ook lezen dat we met vrijmoedigheid toegaan tot de troon der genade. Maar in Hebreeën 13 vers 15 — het duurt nog een hele tijd voordat we daar zijn, dat is het slothoofdstuk — daar lees je dit: "Laten wij dan," zo klinkt de oproep, "door Hem," namelijk Jezus Christus, "aan God voortdurend, ononderbroken, een lofoffer brengen." En wat is dat lofoffer? "Namelijk de vrucht onzer lippen," dat wat we op onze lippen voortbrengen. Wat is dat? "Die Zijn naam belijden."⟨/p> ⟨p>Ik haal dit aan omdat hier gesproken wordt over Hem die volkomen kan redden wie door Hem tot God naderen. En waarom naderen we God? Om God te loven. Wij kunnen werkelijk in dat hemelse heiligdom met vrijmoedigheid toegaan. Dat is trouwens ook Hebreeën 10 weer: ongehinderd. En waarom zouden we daar zijn? In Hebreeën 4 zagen we al: om te gelegener tijd hulp te verkrijgen. Dat is één ding. Maar ook — en dat is de reden van ons bestaan — om zoals het hier staat, door Hem aan God voortdurend een lofoffer te brengen; om Hem te loven en groot te maken. Dat is waarom een mens bestaat en adem heeft. Alles wat adem heeft, love de Heer. Om Hem groot te maken, die grote Schepper van hemel en aarde. Wij naderen tot God met een schoon geweten. Het is niet zo dat wij bang voor God zijn — dat is religie, dat is 'God pleasen'. Maar dat hoeven wij niet; ons geweten is gereinigd, we zijn gerechtvaardigd. We zijn volmaakte mensen, alsjeblieft, in Hem en door Hem. Zo ziet God ons nu al, zoals we straks zullen zijn. Het probleem van de zonde kleeft ons niet aan, dat ligt achter ons. We zijn volmaakt en gerechtvaardigd, en in die positie naderen wij tot God. Waarom? Om Hem te leren kennen en om Hem daarin ook te loven, goed van Hem te spreken. En dat staat hier ook bij: dat is de vrucht van onze lippen die Zijn naam belijden. Voor Hem uitkomen en recht spreken over wie Hij is. Als je goed spreekt van Hem, dan doe je Hem recht en dan eer je Hem. Dat is een lofoffer.⟨/p> ⟨p>Wellicht dat we in een later stadium, als we in Hebreeën 10 aankomen, daar nog wat meer over zullen zeggen. Maar het ging nu even om de uitspraak dat wij door Hem tot God naderen. Zo wordt dat altijd in de Bijbel beschreven: door Hem. Hij is het kanaal en wij naderen tot God. Vandaar ook dat Hij de Middelaar is, de ene Middelaar tussen God en mensen. Er staat: "door Hem tot God gaan, daar Hij altijd leeft om voor hen te pleiten." Hij kan volkomen, dat wil zeggen tot het einde toe, redden. Maar hoezo? Wel, daar Hij altijd leeft. Dat is de reden. Hij leeft altijd. "Tot het einde toe, bedoel je daarmee eindeloos?" Ja, Hij is priester tot in de aeon, maar Hij leeft altijd. Dat is inderdaad een verschil. Waarom leeft Hij altijd? Omdat Hij niet meer sterft. Precies daarom. U moet even de draad vasthouden van waar de schrijver het hier over heeft: de priester naar de ordening van Melchisedek.⟨/p> ⟨p>Dat de Messias de priester zou zijn, dat weet elke Jood; dat staat in Psalm 110 geprofeteerd. En wat lees je van Hem? Hij zal priester zijn tot in de aeon. Hoe kan dat? Dat betekent dus dat Hij niet doodgaat, want anders kun je nooit priester zijn tot in de aeon. Nee, dat klopt ook, zegt de schrijver. Hij is namelijk opgestaan uit de doden; Hij heeft onvernietigbaar leven. En zo kan Hij ook daadwerkelijk priester zijn tot in de aeon.⟨/p> ⟨p>Priesters hier en in de tempeldienst gingen in deze aeon dood, iedere keer weer opnieuw. Al die honderden jaren moest men in deze aeon iedere keer weer het priesterschap overdragen aan de volgende generatie. Maar de priester die zou komen, de Messias, zou priester zijn naar de ordening van Melchisedek. En dan staat er: tot in de aeon. Dat wil zeggen dat Hij het niet hoeft over te dragen. Waarom niet? Wel, Hij leeft. Hij is weliswaar gestorven, maar Hij stond op uit de doden – ook dat was al eerder in de brief naar voren gebracht – Hij is opgestaan uit de doden en heeft de dood achter Zich.⟨/p> ⟨p>Kijk, ik zal nog een tekst naar voren brengen waar dat heel uitdrukkelijk staat. In Romeinen 6 vers 9 lees je: "Daar wij weten dat Christus" – de titel die juist verband houdt met Zijn opstanding – "nu Hij uit de doden is opgewekt" (being roused out of the dead ones, dat wil zeggen: met achterlating van de doden is Hij opgewekt), wel, nu Hij uit de doden is opgewekt, sterft Hij niet meer; de dood voert geen heerschappij meer over Hem. Met andere woorden: Hij heeft dus echt de dood achter Zich gelaten. In de meest letterlijke zin van het woord heeft Hij de dood achter Zich gelaten. Hij leeft voor altijd en dat is ook het bijzondere van Zijn opstanding uit de doden.⟨/p> ⟨p>Het is ook niet zomaar opstanding uit de doden; het is levendmaking. Er waren al vele mensen – wat heet, in ieder geval meer dan een handvol – die ook opgestaan zijn uit de doden. Ook in de Bijbel wordt dat vermeld, maar die gingen allemaal weer dood. Maar Hij liet de dood achter Zich. Dus Hij is onvergankelijk, onvernietigbaar levend. Ziedaar, Hij is daarin ook de eersteling, de "first", de vorst.⟨/p> ⟨p>Het zou wat die levendmaking betreft ook gelden voor het einde van die aeon. De Levendmaker, ja, want dat zal ook gefaseerd gaan. Hij is de eerste. Zoals in Adam allen sterven, zo zullen in Christus allen levend gemaakt worden, maar ieder in zijn eigen rangorde: Christus als eersteling, vervolgens die van Christus zijn in Zijn parousia, en daarna – we slaan nu heel wat over – het einde, namelijk als Hij het Koninkrijk zal overdragen aan Zijn God. Dus die levendmaking gaat voort. Hoelang? Nou, totdat er geen dood meer is, want Hij moet heersen totdat de dood tenietgedaan is. Dat is de laatste daad van Hem als Koning.⟨/p> ⟨p>En als er geen dood meer is, dan zijn allen levend gemaakt. Dan is de dood voorbij. Dan is alles leven en dan is God alles in allen. Maar Hij is dus de eersteling in wie dat gerealiseerd is. Bedenk dat goed. Hij is het die nu al dat onvergankelijke leven heeft. Dat leven dat Hij nu heeft, zal het deel worden van heel de mensheid. Natuurlijk gefaseerd in rangorde, maar niettemin is dat wat de hele mensheid te wachten staat, om niet. Zoals alle mensen nu stervelingen zijn, zo zullen ze allemaal in Christus worden levend gemaakt.⟨/p> ⟨p>Schitterend onderwerp, maar het ging er even om: Hij leeft altijd. Omdat Hij altijd leeft, kan Hij dus ook het werk als priester volmaken. Dat wil zeggen dat Hij het niet hoeft over te dragen; Hij kan het inderdaad ten einde toe volkomen completeren.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4079" title="Speel af vanaf 01:07:59">▶ 01:07:59⟨/button> ⟨span>Pleiten voor Zijn Volk: als Volmaakte Edelstenen op Zijn Hart Gedragen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Daar Hij altijd leeft om voor hen te pleiten. Ik heb hier een plaatje van de hogepriester bij gepakt, want dit is nu typisch het werk van de hogepriester. Dat 'voor hen pleiten', dat is het woord voor voorspraak of ook tussenbeide treden. We begrijpen allemaal wat pleiten is. We gebruiken het soms ook in een andere zin, als iets voor iemand pleit, maar ik bedoel hier iemand die tussenbeide treedt. Dat is misschien een beetje een pijnlijk onderwerp voor Petra als we het over pleiten hebben... Sorry? Ja, precies. Maar wij hebben het nu even over dit pleiten: het werkwoord pleiten, om voor hen te pleiten, tussenbeide te treden en hun belangen te behartigen.⟨/p> ⟨p>Het gaat hier uiteraard over de Priester die altijd leeft en die werkelijk kan realiseren wat Hij belooft. Hij was al Priester geworden als Borg en Garant van het betere verbond, en hier staat dat Hij nu ook leeft als een Hogepriester in het binnenste heiligdom om de belangen van Zijn volk te behartigen. Hier gaat het natuurlijk specifiek over de Hebreeën, het volk van Israël, maar dat is typerend voor Zijn werk nu. In verband met de Hebreeën heet dat letterlijk hogepriesterschap. In de Hebreeën-brief komt het woord hogepriester natuurlijk heel veel keren voor. Hij is de Hogepriester van de Hebreeën, van Israël.⟨/p> ⟨p>Wat doet Hij dan? Wel, ik heb dit plaatje erbij gezet. Dit is een afbeelding van een hogepriester van de Aäronitische soort. Ook dat is in al zijn onderdelen een type van de grote Hogepriester die zou komen naar de ordening van Melchisedek. Het gaat me nu vooral even om de details van de kleding. Wat deed die hogepriester? Hij had een borstplaat met twaalf edelstenen die hij op zijn hart droeg. Zo wordt het ook echt gezegd in de Mozaïsche wetgeving, in Exodus: hij droeg de namen van zijn volk, de twaalf namen van de stamvaders van Israël, op zijn hart in de vorm van edelstenen.⟨/p> ⟨p>Dat is een schitterend type waar dit naar verwijst. De namen van Zijn volk draagt Hij elk afzonderlijk op Zijn borst, maar ze zijn voor Hem ook volmaakt als edelstenen waar Gods licht onbelemmerd doorheen schijnt. Een edelsteen is 'edel' omdat hij lichtdoorlatend is. Er zijn allerlei soorten, maar het is volmaakt. Hij draagt dat volmaakte volk. Waarom volmaakt? In zichzelf? Nee, omdat Hij hen draagt in het hemels heiligdom. Hij draagt hen op Zijn hart — het volk gaat Hem ter harte — en Hij draagt hen op Zijn schouders.⟨/p> ⟨p>Er waren namelijk ook twee stenen op zijn schouders, met daarop elk zes namen. Dat wordt allemaal in detail beschreven. Het lijkt misschien saai als je het zo leest, maar het is bijzonder als je het bestudeert en weet waar het betrekking op heeft. Zo verrichtte de hogepriester zijn representatieve werk. Dat wil zeggen: vertegenwoordigend, bemiddelend, tussenbeide tredend, pleitend; een voorspraak zijnd voor Zijn volk. Dat is wat de Hogepriester nu is in het binnenste heiligdom. Waarom is Hij daar? Om meer dan één reden. Hij wacht daar, maar Hij is ook een Bedienaar van het heiligdom.⟨/p> ⟨p>We zullen dat in Hebreeën 8 nog zien. In Hebreeën 8 vers 1 — we zijn daar nog maar een paar verzen van verwijderd, al komen we daar vanavond zeker niet meer aan toe — staat dat Hij een Bedienaar is van het heiligdom. Wat doet Hij daar heel concreet? Hij behartigt de belangen van Zijn volk. Hier wordt Hij specifiek Hogepriester genoemd omdat Hij dat ook is voor de Hebreeën. Ik heb hier echter een verwijzing staan naar Romeinen 8 vers 34, want daar vind je exact hetzelfde.⟨/p> ⟨p>Het woord 'hogepriester' ontbreekt daar weliswaar. Het is opmerkelijk dat je in de brieven van Paulus — de brieven waar Paulus' handtekening onder staat — het woord hogepriester nergens zult tegenkomen. Dat is gewoon een vaststelling. Maar het idee van wat Hij daar nu doet, komt exact overeen met wat de schrijver hier naar voren brengt. Mag ik even verwijzen naar het nieuwe Jeruzalem? De fundamenten van de muren bestaan ook uit twaalf edelstenen. Ik geloof dat die twaalf stenen in Openbaring 21 exact overeenkomen met de stenen uit Exodus 28.⟨/p> ⟨p>Laten we naar Romeinen 8 vers 34 gaan, omdat daar exact hetzelfde vermeld wordt over de activiteit van Christus nu. Ik lees eerst nog even de laatste regel van Hebreeën 7 vers 25: "...daar Hij altijd leeft om voor hen te pleiten." Hij is de Priester naar de ordening van Melchisedek die tussenbeide treedt. En wat zegt Romeinen 8 vers 34? "Christus Jezus is de gestorvene, wat meer is, de opgewekte." Waarom stierf Hij? Wel, om te kunnen opstaan. Je ziet hier weer hetzelfde fenomeen: waartoe dient het eerste? Om het tweede te introduceren. Hij moest sterven om te kunnen opstaan en de dood te kunnen overwinnen.⟨/p> ⟨p>Wat meer is: de Opgewekte, die ter rechterhand Gods is. Dat is de hoogste positie. Rechts is altijd de positie van voorrang. Hij heeft voorrang, Hij is Gods rechterhand. Dat is een uitdrukking die je vaak vindt in de Psalmen en bij de profeten. Daar, in de hemel dus — of in de taal van de Hebreeën-brief: in het binnenste heiligdom achter het voorhangsel — daar is Hij als de Hogepriester. En wat doet Hij? Er staat exact hetzelfde: "die ook voor ons pleit." Het is exact hetzelfde Griekse woord als in Hebreeën 7 vers 25.⟨/p> ⟨p>Vergis je niet: wie is Christus Jezus vandaag voor ons? Je kunt zeggen: "Hij stierf ooit voor ons, voor de hele wereld." Hij werd opgewekt uit de doden en nu is Hij daar, onttrokken aan het oog. En wat is Hij daar? Daar is Hij dit: de Hogepriester naar de ordening van Melchisedek. Hij draagt Zijn volk — in de Hebreeën-brief specifiek de Hebreeën, maar in het algemeen, zoals Paulus zegt, ook de Ecclesia vandaag — op Zijn borst, op Zijn hart en op Zijn schouders. Zijn schouders zijn een uitbeelding van kracht; daar draag je dingen. Het spreekt van draagkracht. Zo'n Hogepriester hebben wij in het hemels heiligdom. Dat wordt ook uitgebeeld door het hemelblauw van de kleding. Een reine, volmaakte Hogepriester. Je ziet hier ook nog reukwerk; dat zijn allemaal thema's die nog aan de orde gaan komen in deze Hebreeën-brief. "Immers," zo staat er in vers 26, "zulk een hogepriester hadden wij ook nodig."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4645" title="Speel af vanaf 01:17:25">▶ 01:17:25⟨/button> ⟨span>Een Hogepriester Die Ons Betaamt: Vriendelijk en Gescheiden van de Zondaren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In de gangbare vertalingen staat dat wij zo’n hogepriester 'nodig' hadden, maar eigenlijk wordt hier een woord gebruikt dat je zou moeten weergeven met 'betaamde' of 'strookte'. Het gaat er niet zozeer om wat onze behoeften zijn, maar om wat bij ons past. De gedachte is niet: wij zijn zo onvolmaakt en daarom hebben wij zo’n volmaakte hogepriester nodig. Nee, het is precies omgekeerd: het past bij onze status. Het past bij ons als mensen die tot God genaderd zijn, die een hemelse roeping hebben en die volmaakt geworden zijn in en door Hem. Dat zijn de grote thema's van de Hebreeënbrief. Dat is onze status, en bij zo’n hoge status die ons is toebedeeld, daar past een dergelijke hogepriester bij.⟨/p> ⟨p>Ik zal u laten zien dat dit inderdaad de gedachte is. Wanneer je een 'concordant view' bekijkt — ik heb hier een afbeelding uit het ISA-programma — dan zie je dat dit specifieke woord zeven keer voorkomt in het Nieuwe Testament. Slechts één keer wordt het vertaald met 'nodig hebben', maar voor de rest altijd met 'betaamde', 'voegde', 'strookte' of 'het was voegzaam'. Dat is een heel ander idee. Het gaat dus niet zozeer om onze nood of onze benodigdheden, maar om het feit dat wij die zo’n status hebben ontvangen, bij zo’n volk met zo’n hoge roeping, dat daar zo’n hoge priester bij past.⟨/p> ⟨p>Immers, zulk een hogepriester betaamt ons: heilig. Dit woord voor 'heilig' is een heel ander woord dan het gebruikelijke Griekse woord. Het komt maar een paar keer voor en betekent 'benign', oftewel vriendelijk. In de Septuagint zie je het terug, en in Handelingen 13 wordt het aangehaald uit Psalm 16 (in de tekst wordt Psalm 10 genoemd, maar de verwijzing naar de 'getrouwe' of 'vriendelijke' komt uit Psalm 16:10). Het komt overeen met het Hebreeuwse ⟨em>chasid⟨/em>. Als u een beetje vertrouwd bent met het Jodendom, dan kent u het woord de ⟨em>Chassidim⟨/em>; dat is dit woord. ⟨em>Chasid⟨/em> betekent eigenlijk vriendelijk. Hij is een vriendelijke hogepriester, zonder schuld of smet.⟨/p> ⟨p>In de wet lees je allerlei bepalingen in verband met de hogepriester, bijvoorbeeld dat zij niet in aanraking met de dood mochten komen. Het is nu nog steeds zo; ik ben wel eens op de Joodse begraafplaats in Ouderkerk geweest en daar staat bij de ingang een bordje: 'Niet voor de kohanim', de priesters. Mensen die Kohen heten — het Hebreeuwse woord voor priester — stammen uit de stam van Levi en behoren tot een priesterlijke familie. Welnu, zij mochten niet met de dood in aanraking komen. Er zit in de Joodse traditie nog veel meer aan vast, maar het punt is dat de dood als een besmetting wordt gezien. De hogepriester hoort niets met de dood van doen te hebben.⟨/p> ⟨p>Wij kennen een hogepriester die inderdaad niets meer met de dood van doen heeft. Waarom niet? Omdat Hij de dood overwonnen heeft. Daarom hoort Hij ook helemaal niet op een begraafplaats thuis; dat heeft Hij achter Zich gelaten. Zo’n hogepriester betaamt ons: vriendelijk, zonder schuld of smet, en gescheiden van de zondaren. De werkwoordsvorm maakt duidelijk dat dit iets is wat al gebeurd is: Hij ís al gescheiden van de zondaren. Hij heeft daar niets meer mee te maken. Letterlijk is Hij zelfs boven de hemelen verheven. Daar is Hij nu, en dus inderdaad ver boven de zondaren verheven en daarvan gescheiden.⟨/p> ⟨p>Dit zijn allemaal karakteristieken van de hogepriester die bij ons past. In de grondtekst staat er letterlijk dat Hij 'hoger van de hemelen' is geworden. Dat klinkt misschien wat moeilijk, maar het idee is niet simpelweg dat Hij Zich ergens boven de hemelen bevindt, want Hij is juist ín de hemelen. Het betekent dat Zijn positie een toppositie is, boven alles wat bij de hemelen hoort. Hij is boven alles van de hemelen verheven en gezeten aan de rechterhand van God.⟨/p> ⟨p>De weergave 'gescheiden' is op zich waar, maar het woord dat hier gebruikt wordt, wijst vooral op die vriendelijkheid. Het is een hogepriester die daadwerkelijk Zijn volk op Zijn borst draagt, dat wil zeggen: op Zijn hart. Hij is vriendelijk, Hij zet Zich in, Hij staat garant voor hen. Hij houdt van hen en doet alles voor hen. Dat is wat hier staat.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5064" title="Speel af vanaf 01:24:24">▶ 01:24:24⟨/button> ⟨span>Zichzelf Opofferend: de Zoon Die Eens voor Altijd Volmaakt Is⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 27 lezen we over Hem die niet gelijk de hogepriesters is, zoals ze die tot dusver altijd gekend hadden. De hogepriesters onder de wet moesten van dag tot dag eerst offers voor hun eigen zonden brengen. Dat was inderdaad de praktijk; ze brachten niet alleen offers voor anderen, maar ze moesten ook eerst offers voor zichzelf brengen. Dat demonstreert heel sterk dat zij zelf niet eens deugden. Pas daarna brachten zij offers voor de zonden van het volk.⟨/p> ⟨p>Christus heeft dit laatste echter eens voor altijd gedaan. Er staat hier in de grondtekst een aoristvorm, een tijdloze vorm. Waarom? Wel, er staat bij: "toen Hij Zichzelf ten offer bracht". Zichzelf opofferend. Ik kom daar bij een latere gelegenheid nog wat uitgebreider op terug, maar het Griekse woord dat hier gebruikt wordt, bevat een voorzetsel dat "naar boven toe" betekent. Opofferend is dus inderdaad: naar boven opdragend. Offrerend. Het is een prachtig woord dat precies aansluit bij wat ik al even eerder vanavond vertelde over dat offer, dat slachtoffer.⟨/p> ⟨p>Hij is geslacht; daar blijft altijd zoveel misverstand over bestaan. Maar het woord slachtoffer is prachtig als je je realiseert wat het werkelijk betekent. Hij is het slachtoffer, dat wil zeggen: Hij werd geslacht en vervolgens geofferd. Dat was letterlijk opgeofferd, naar boven toe gebracht. Dat is inderdaad precies wat Hij is. Hij werd geslacht, vervolgens verhoogd en Hij steeg op naar de hemel. Dat is opofferen: opstijgen naar boven.⟨/p> ⟨p>Dan komen we bij het laatste vers van Hebreeën 7. Ik heb toch mijn ideaal bereikt om dit hoofdstuk vanavond af te ronden. Vers 28 is een soort samenvatting: "Want de wet stelt als hogepriester mensen die met zwakheid behept zijn." Dat lijkt me vrij evident. "Maar het plechtige woord van de eed" — en dan doelt de schrijver op Psalm 110 vers 4 — "die na de wet kwam, stelde de Zoon."⟨/p> ⟨p>Dat wil zeggen: Hij die het Levitisch priesterschap zou vervangen door het hogepriesterschap naar de ordening van Melchisedek. Dat zou na de wet komen, na dat van Levi. De eed stelt de Zoon aan, en er staat bij dat Hij "tot in de aion" — zolang als Hij priester is — inderdaad volmaakt is. Dat wil zeggen dat Hij precies in staat is te doen waartoe Hij is aangesteld, namelijk om Koning-Priester te zijn.⟨/p> ⟨p>Dat is wat tot dusver ook is onderstreept en uitgelegd in het voorgaande, zodat we inderdaad kunnen vaststellen wat Hebreeën 7 hier concludeert: Hij, de Zoon van God, is die Koning-Priester naar de ordening van Melchisedek, tot in de aion volmaakt. En daar wachten wij ook op: dat Hij straks zal verschijnen om dan ook daadwerkelijk de Koning-Priester te Salem te zijn, te Jeruzalem.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5316" title="Speel af vanaf 01:28:36">▶ 01:28:36⟨/button> ⟨span>Afronding van Hebreeën 7 en Afsluitend Dankgebed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hebreeën 7 is voorbij en u ziet het: Hebreeën 8 gaat vanaf nu beginnen. Maar dat is voor de volgende keer. Dat wordt trouwens een maand wachten, want er vallen nu twee studies uit. Wat de volgende studie precies is, weet ik niet zo uit mijn hoofd, maar de volgende keer is een hele belangrijke datum. Nietwaar? Ja, want mijn schoonmoeder is dan jarig en die mag je nooit vergeten. Dus die Bijbelstudie moest absoluut geannuleerd worden, anders mocht ik niet langer in de familie blijven. Hoe bedoel je dat, Tom? En die keer daarop is het Sinterklaas, zonder Zwarte Piet natuurlijk – in ieder geval zonder Witte Piet. Want ik ben hier dan in ieder geval niet. Niet omdat ik Zwarte Piet moet spelen trouwens. Wat zeg je? Met gouden oren wel? Ja, met gouden oren wel ja.⟨/p> ⟨p>Dus dat komt erop neer dat we in 2013 nog maar één Bijbelstudie te gaan hebben, en dat is in de tweede helft van december. Nee, twee weken later; 19 december is dat dan. Want op 12 december geef ik een studie in Bodegraaf, waar u trouwens ook van harte bent uitgenodigd. Goed, zullen we deze avond nog afsluiten met dankgebed?⟨/p> ⟨p>Machtig God en Vader, we danken U dat U ons Uw Woord hebt gegeven en dat de Schriften zo rijk zijn. En inderdaad, wat de schrijver ook zegt: de dingen waar we ons ook vanavond mee bezig hebben gehouden, zijn niet simpel. Het is geen melk, het is niet 'hap, slik, weg', maar de voedingswaarde is zo groot. Het is geweldig onderwijs wat we daarin aantreffen, waardoor onze ogen naar boven gericht worden, achter het voorhangsel in het hemelse heiligdom. Daar is Hij, de Zoon van God, de Koning-Priester naar de ordening van Melchisedek, en Hij draagt ons. Hij draagt het volk van de Hebreeën; Hij draagt ons op Zijn schouders, op Zijn hart. En daar behartigt Hij onze belangen. Wij weten wie Hij is en wie Hij straks ook zal blijken te zijn.⟨/p> ⟨p>Heer, we zijn zo oneindig rijk in het kennen van Hem en mogen daaruit leven, elke dag weer opnieuw. Heer, verlicht de ogen van ons hart, zodat we daar steeds meer van gaan zien. En laat onze ogen ook stralen van die heerlijkheid. Niet doordat wij iets doen, maar door de rijkdom en door de kracht van Uw levende Woord. Daar denken we altijd te gering over. Heer, zo danken we U voor alles. We dragen ons aan U op voor de rest van deze dag en we danken U dat we in Uw handen veilig en gerust zijn. In de naam van Hem, Christus Jezus, onze Heer. Amen.⟨/p>