⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Lezing van Hebreeën 6:9-20⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Wij gaan verder met onze speurtocht in de Hebreeënbrief. Inmiddels is dit de elfde studie. De vorige keer was het een zware avond, in die zin dat het een van de heftigste Bijbelgedeelten betreft — ik maak me sterk — van het hele Nieuwe Testament. Het Oude Testament laat ik dan even buiten beschouwing, maar ik denk dat ik daarmee toch niets te veel zeg. We hebben ons daarbij met name beziggehouden met de historische context waarin die woorden door God geplaatst zijn. In de Hebreeënbrief, gericht aan Israël, met het oog op de gebeurtenissen in het jaar 70 toen de stad verwoest werd en de tempel in vlammen opging. Tegen die achtergrond zijn diverse verzen zeer goed te verstaan; ze worden buitengewoon concreet. Zodra je ze daar echter uitlicht, ja, dan wordt het een hel-en-verdoemenisverhaal dat demonische proporties aanneemt. Waardoor vele mensen ook echt verduisterd zijn; in ons lieve vaderland zijn er velen die daaronder gebukt gaan.⟨/p>
⟨p>Ik denk dat we er altijd weer verstandig aan doen om de Schrift te openen en om bij het licht daarvan te wandelen. Zoals ik zojuist ook in mijn gebed aangaf: juist om al dat soort dingen op het spoor te komen om het Woord van God recht te verstaan. Goed, ik stel voor dat we eerst even het gedeelte lezen dat ik vanavond met u wil behandelen. Dat begint vanaf vers 9 van Hebreeën 6 en het gaat door tot het einde van het hoofdstuk, vers 20. Ik maak me sterk dat we dat vanavond zo zullen kunnen behandelen; althans, dat is mijn opzet. Dan kunnen we de volgende keer met hoofdstuk 7 verdergaan.⟨/p>
⟨p>Goed, ik lees vanaf vers 9 dus, uit de NBG-vertaling: "Maar wat u betreft, geliefden, ook al spreken wij zo, wij zijn overtuigd van iets beters, waaraan uw heil hangt. Want God is niet onrechtvaardig dat Hij uw werk zou vergeten en de liefde die gij voor Zijn naam getoond hebt door de diensten welke gij de heiligen bewezen hebt en nog bewijst. Maar het is onze begeerte dat ieder uwer dezelfde ijver blijve betonen tot de verwezenlijking der hoop tot het einde toe, opdat gij niet traag wordt, maar navolgers moogt zijn van hen die door geloof en geduld de beloften beërven. Want toen God aan Abraham Zijn belofte deed, zwoer Hij, omdat Hij bij niemand hoger kon zweren dan bij Zichzelf, zeggende: Voorzeker zal Ik u zegenen en zekerlijk u vermeerderen. En zo, door geduld te oefenen, heeft deze het beloofde verkregen. Want mensen zweren bij wie hoger is en de eed dient hun tot bekrachtiging als einde van alle tegenspraak. Daarom heeft God, toen Hij des te nadrukkelijker aan de erfgenamen der belofte het onveranderlijke van Zijn raad wilde doen blijken, Zich onder ede verbonden, opdat door twee onveranderlijke dingen, waarbij het onmogelijk is dat God liegen zou, wij die tot Hem de toevlucht genomen hebben een krachtige aansporing zouden hebben om de hoop te grijpen die voor ons ligt. Haar hebben wij als een anker der ziel, dat veilig en vast is en dat reikt tot binnen het voorhangsel, waarheen Jezus voor ons als voorloper is binnengegaan, naar de ordening van Melchisedek hogepriester geworden in eeuwigheid."⟨/p>
⟨p>Tot zover dus. En wat is er logischer dan te beginnen bij vers 9, waar ik ook uit heb voorgelezen. Goed, nou, ik gaf zojuist al even aan waar we het de vorige keer over hadden en ik heb het al eventjes opgefrist in uw geheugen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="268" title="Speel af vanaf 04:28">▶ 04:28⟨/button> ⟨span>Een Wending in de Brief: Overtuigd van het Betere⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dat waren heftige woorden, hele heftige woorden. En dan krijg je in vers 9 een wending in dat gedeelte; dat blijkt uit het woordje ‘maar’. "Maar wat u betreft, geliefden, ook al spreken wij zo, wij zijn overtuigd van iets beters waaraan uw heil hangt." Paulus heeft dus... nou ja, ik zeg weer Paulus en dat heb ik al heel vaak gedaan. Ik heb ook al diverse keren uitgelegd waarom ik inderdaad geloof dat het Paulus is, en toch hecht ik eraan om liever bij voorkeur gewoon anoniem — zoals hij zich in deze brief ook presenteert — 'de schrijver' te noemen.⟨/p>
⟨p>De schrijver had dus gesproken over een massale afval onder de Hebreeën die in die dagen plaatsvond, maar ook nog zou plaatsvinden. Maar dan is hier het contrast als de schrijver zegt: "Wat u betreft, wat jullie betreft, geliefden" — degenen die hij nu aanspreekt. Hij gelooft dat er met hen iets heel anders aan de hand is, namelijk dat hij iets beters aan hen te bieden heeft. Ik bedoel, het voorgaande ging erover dat zij die afvielen in ongeloof de Messias zouden afzweren. Hoe massaal dat ook heeft plaatsgevonden: zij zouden hun einde vinden in de verwoesting van de stad. Honderdduizenden... nee, wat zeg ik, ik geloof dat er zelfs — pin me er niet op vast — in die dagen van het jaar 70 zo'n 1,3 miljoen mensen daar in Jeruzalem en omstreken zijn omgekomen. Het is dus een gigantische slachting geweest. Wel, dat was het lot van velen van die Hebreeën, maar er was, zoals altijd onder Israël, een gelovig overblijfsel.⟨/p>
⟨p>Dat is een uitdrukking uit de profeten die je nogal eens aantreft: een rest, een deel van het volk dat wel in geloof stond op het Woord van God. Wel, aan hen schrijft de auteur en tot hen richt hij zich. Hij zegt: "Wat jullie betreft, geliefden, ook al spreken wij zo heftig, wij zijn overtuigd van iets beters."⟨/p>
⟨p>"Het betere" is een woord dat in de Hebreeënbrief heel dikwijls wordt gebezigd. Ik geloof dat ik er al een paar keer op gewezen heb, maar er is denk ik geen woord zo karakteristiek als dit woord. Dit Griekse woord — ik zeg het even expres zo omdat het Griekse woord soms in de Nederlandse vertaling anders wordt weergegeven, waardoor je het niet herkent. Maar het is juist dit achterliggende Griekse woord dat zo vaak in deze brief genoemd wordt. Dan gaat het altijd over het betere dat wij nu kennen; wij die Jezus de Christus kennen, die nu in het hemels heiligdom is. In Hem is het betere belichaamd. Het is beter dan wat ze ooit hadden bezeten in het Oude Testament, in wat wij — of wat de Joden — de Tenach noemen. Dat was geweldig, maar wat er in het Nieuwe Testament aan het licht komt, dat is het betere, het zoveel betere. Dat hadden zij leren kennen en daarvan hing hun heil af.⟨/p>
⟨p>Ik protesteer tegen die benaming "ons heil hangt"; ik denk dan: ons heil stáát. Je zou kunnen zeggen dat het een woordspeling is, maar er staat letterlijk: "en hebben redding". Ons heil hangt niet, wij hebben redding. Eigenlijk is de woord- en zinsvolgorde in het Grieks wat anders. "Wat u betreft, geliefden..." — het gaat zo: "Wat u betreft, geliefden, wij zijn overtuigd van iets beters en hebben redding, ook al spreken wij zo." Zoals hij dus in het voorgaande had gesproken. Hij zegt: "Wij hebben redding."⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="568" title="Speel af vanaf 09:28">▶ 09:28⟨/button> ⟨span>Gods Rechtvaardigheid en de Belangeloze Liefde (agape)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dan vers 10: "Want God is niet onrechtvaardig, dat Hij uw werk zou vergeten en de liefde die gij voor Zijn naam getoond hebt." Ik heb hier in de tekst een horizontaal streepje gezet om daarmee aan te geven dat het de aorist is. Dat is een tijdloos feit. Het gaat er dus niet zozeer om dat het voltooid is, maar het feit wordt gesteld los van de tijd. Wat gij voor Zijn naam toont, ongeacht wanneer, dat is het idee.⟨/p>
⟨p>Een ander woord dat ik heb onderstreept, is liefde. Dat is het woord agape, dat is belangeloos. Waarom heb ik dat nu even onderstreept? Omdat het in combinatie genoemd wordt met werk. Bij werk zou je kunnen denken aan iets doen om te verdienen; dat is wat werk meestal is. Maar hier wordt gesproken over het werk van de liefde. Eigenlijk is dit een nadere verklaring daarvan: uw werk, namelijk de liefde die gij betoont. Alles wat jullie gedaan hebben, was niet om iets te verdienen. Het was agape. Dat wil zeggen: het is liefde die onvoorwaardelijk en belangeloos is. Als je iets doet voor geld, dan is dat uiteraard niet belangeloos. Maar als je het gewoon 'om niet' doet – en dat is wat zij deden – dan noemt de schrijver dat liefde: agape. Volstrekt belangeloos.⟨/p>
⟨p>Daarmee toonden zij ook aan dat zij van een ander soort waren dan zovelen van hun volksgenoten die ook de Messias hadden beleden. Waarom hadden die anderen dat gedaan? Vooral doordat zij onder de indruk waren gekomen door de vele wondertekenen die in die dagen hadden plaatsgevonden. Zij waren door de ogen overtuigd en ja, dat was toch wel heel sensationeel. Sensatie is wel het woord; daardoor waren ze overmeesterd. In het boek Handelingen was dat geweldig, maar velen zijn door wat ze gezien hebben overgestoken en tot geloof in de Messias gekomen zonder dat het 'hier' (vanbinnen) zat. Het was geen liefde, geen agape.⟨/p>
⟨p>Wel, de schrijver zegt hier: "Het is liefde die jullie voor Zijn naam tonen." Later in de brief zullen we dat nog wat gedetailleerder zien. In hoofdstuk 10 staat in vers 32: "Herinnert u de dagen van weleer toen gij, na verlicht te zijn, zo menigmaal lijden doorworsteld hebt? Hetzij zelf een schouwspel van smaad en verdrukking, hetzij deelnemend aan het lot van hen die in zulke toestand verkeren." En dan komt het: "Want gij hebt met de gevangenen meegeleden en de roof van uw bezit blijmoedig aanvaard, want gij wist dat gij zelf een beter en blijvend bezit hebt." Heb je het weer? Beter. Een beter bezit.⟨/p>
⟨p>Met name dat laatste vers: jullie hebben met de gevangenen meegeleden, maar ook de roof van je bezittingen aanvaard. Dat moet je je even concreet voorstellen. Dat wat je bezit – je huis, je haard, alles wat je hebt – heb je met blijdschap aanvaard. Zoals je dat ook vaker in het boek Handelingen aantreft, dat men zich vereerd voelde om het feit dat ze mochten lijden voor de Naam. Hier lees je het ook: de roof van hun bezittingen hadden ze met blijmoedigheid aanvaard. Ze hadden gedeeld in het lot van anderen die in moeite waren of in gevangenschap. Wel, daaruit bleek hun liefde.⟨/p>
⟨p>En God – al zou de schrijver het al vergeten – God zou in ieder geval dat niet vergeten: de liefde die zij aan de dag hadden gelegd. Er staat dan bij: "door de dienst welke gij de heiligen bewezen hebt en nog bewijst." Ook hier voor de fijnproevers onder u: er staat hier eigenlijk "die gij de heiligen bewezen hebt" (aorist) en "die gij de heiligen bewijst" (bewijzend bent in de tegenwoordige tijd). Maar in de praktijk komt deze weergave in het Nederlands aardig overeen met de bedoeling van de grondtekst. Dat is dus wat God zeker niet zal vergeten, en daarom was de schrijver ook overtuigd van dat betere wat God voornemens was met hen. Maar, zegt hij dan in vers 11:⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="903" title="Speel af vanaf 15:03">▶ 15:03⟨/button> ⟨span>De Volle Zekerheid van de Verwachting⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het is onze begeerte, wij verlangen ernaar, dat ieder van u, dat iedereen van jullie, dezelfde ijver betoont tot de verwezenlijking van de hoop, tot het einde toe. Nou, u ziet al dat ik het woordje 'blijven' heb doorgestreept; dat staat er namelijk ook niet. Het gaat erom dat hij zegt: de ijver die jullie hadden en hebben betoond, betoon die ook. En dan staat er: 'tot de verwezenlijking'. Ik meen trouwens dat de Statenvertaling 'tot de volle verzekerdheid' heeft, klopt dat? Ja. Nou, dat is nogal wat anders dan 'verwezenlijking'. Het idee dat de NBG hier geeft, is dat de hoop, die we nu niet zien, eens verwezenlijkt wordt. Maar het gaat hier over de volle zekerheid van de hoop.⟨/p>
⟨p>Of ja, het woord 'hoop' is eigenlijk een beetje arbitrair. Want het woord 'verwachting', ⟨em>expectation⟨/em>, is veel beter. In het Nederlands zit in het woord 'hoop' een zekere onzekerheid. Het woord dat de Schrift daarvoor gebruikt, is 'verwachting'. Dat is zeker. Als je iets hoopt, dan ben je er nog niet zeker van dat het inderdaad zo gebeurt. Als je iets verwacht, dan weet je, of dan ga je ervan uit, dat het inderdaad zo zal plaatsvinden. Wel, dat is het woord wat gebruikt wordt. En wij baseren ons, zoals ook de Hebreeën zich baseerden, op het Woord van God. Let op hoe het er staat. Dit is een hele letterlijke weergave, maar ik zal het even toelichten: dat ieder van u diezelfde ijver betone, voortdurend, namelijk 'met het naartoe'. Dat wil zeggen: met het oog op de volle zekerheid van de verwachting.⟨/p>
⟨p>Het is dus niet maar ijverig bezig blijven totdat eindelijk die hoop gerealiseerd wordt. Nee, het idee is dat we ijver betonen omdat we gericht zijn op – dat is dat Griekse voorzetsel ⟨em>pros⟨/em> – de volle zekerheid van de verwachting. Omdat het een volle zekerheid van verwachting is en we daarop gericht zijn, genereert dat die ijver. Je moet niet het paard achter de wagen spannen. Die ijver is gebaseerd op en komt voort uit het feit dat je gericht bent, dat je neus in de goede richting staat: gericht op de volle zekerheid van de verwachting.⟨/p>
⟨p>We zullen dat straks nog een keer zien en dan krijg je toch een heel ander accent. Ik heb zojuist de NBG-vertaling voorgelezen, maar ik vind het toch wel prachtig om regel voor regel, ook aan de hand van een interlineair, te laten zien hoe het er precies staat. Dan krijg je andere accenten. Wat mij in dit gedeelte vooral is opgevallen in de voorbereiding, is dat alle nadruk gelegd wordt op de zekerheid van het Woord en van de verwachting. Dat is de basis van onze praktijk, niet omgekeerd. Dus die ijver betonen we omdat we gericht zijn op de volle zekerheid van de verwachting, tot het einde aan toe, tot de voleinding inderdaad.⟨/p>
⟨p>Opdat gij niet traag wordt. Dat staat er nog bij. Dat wil zeggen: als je gericht bent op die volle zekerheid van de verwachting, dan wórd je niet traag. Dit Griekse woord voor 'traag' komt slechts twee keer voor in het Nieuwe Testament. We hebben het een paar verzen eerder ook al aangetroffen in hoofdstuk 5:11. Toen schreef de apostel: 'Hierover' – of over hem, Melchisedek – 'hebben wij veel te zeggen, maar het is moeilijk uit te leggen, omdat gij traag zijt geworden in het horen.' Dat is het lichte verwijt dat hij hen maakt.⟨/p>
⟨p>Het is een lange aanloop die de schrijver nodig heeft om bij zijn onderwerp aan te komen. Bij een volgende gelegenheid, als we hoofdstuk 7 gaan behandelen, gaan we er volop in. Dan gaan we ons echt ten volle bezighouden met dat wat de schrijver zo graag aan hen wilde vertellen, waar hij zoveel over te melden had, maar wat zo moeilijk was om uit te leggen. Niet omdat hij niet in staat was om dat uit te leggen, maar omdat het gehoor het niet aankon. ⟨em>It takes two to tango⟨/em>, zeggen ze dan in het Engels. Je hebt er twee voor nodig om een boodschap over te brengen: een boodschapper en degene die de boodschap ontvangt. Als het niet aankomt, als mensen er niet rijp voor zijn... Feitelijk zijn al die zes hoofdstukken niks anders dan het op kamertemperatuur brengen van die Hebreeën, zodat ze ontvankelijk worden en de schrijver zijn ei kwijt kan, om het zo maar even te zeggen.⟨/p>
⟨p>Opdat gij niet traag wordt, maar navolgers moogt zijn – letterlijk staat er: moogt worden – van hen. Je ziet hier trouwens ons woordje 'imitatie'. In het Engels zie je dat ook. Dat komt eigenlijk uit het Latijn en dan weer via het Grieks. Maar dat is het woord. Hoewel navolgen en ons woordje 'imiteren' niet exact hetzelfde zijn. Ik bedoel, een soldaat volgt zijn generaal of zijn meerdere na, maar het is niet de bedoeling dat hij hem imiteert natuurlijk. Dat zijn twee verschillende dingen. Daarom is het niet exact hetzelfde, maar navolgers worden is: doen wat zij deden. Zoals Paulus trouwens ook zegt: 'Broeders, volgt mij na, gelijk ook ik Christus navolg.'⟨/p>
⟨p>Navolgers moogt worden van hen die door geloof en geduld de beloften beërven. Hij heeft het hier specifiek over mensen uit de Tenach; hij doelt op de vaderen. Abraham zullen we in het volgende vers ook zien. Zij hebben geloof en geduld gekend. Geloof is staan op en vertrouwen op het Woord. Maar omdat dat soms een kwestie van lange adem is en je blijft staan op dat Woord, komt daar geduld bij kijken.⟨/p>
⟨p>En dan heb je dat woord 'beërven'. Dat woord komt heel dikwijls in het Nieuwe Testament voor. Het wordt meestal inderdaad weergegeven met beërven, maar letterlijk wordt daar gesproken over een 'lotsdeel'. Een lotsdeel dat je geniet. Is dat een groot verschil? Nou, het is in elk geval van belang om het verschil wel te onderkennen. Kijk, een erfenis heeft altijd te maken met overlijden, waarna de volgende generatie de bezittingen krijgt van degene die dat achterlaat. Maar bij een lotsdeel hoeft dat helemaal niet.⟨/p>
⟨p>Israël, om maar een voorbeeld te noemen, ontving in het land toen zij onder leiding van Jozua de Jordaan waren overgetrokken, allen een erfdeel, maar het was een lotsdeel. Door loting verkreeg men een deel; het viel hun toe. Wij gebruiken daarin ook het woord 'lot'. Je krijgt het. Als iets je lot is, dan heb je er verder geen aandeel of geen sturing in gehad, geen invloed op gehad – tenminste voor zover het een eerlijke loting betreft. Dat is het idee. Het valt je ten deel, als een lot. Dat hoeft dus helemaal niet een erfenis te zijn, maar gewoon: het is je lot, je krijgt het zomaar, om niet. Dat is het. Een lotsdeel.⟨/p>
⟨p>Dat woord wordt hier gebruikt en op zoveel andere plaatsen. Als u dus in het Nieuwe Testament het woord 'erfgenaam' tegenkomt of 'erfdeel', dan wordt daar letterlijk gesproken over een 'lotsdeelgenieter'. Dat kan een erfenis zijn, jazeker, maar dat hoeft niet. Het is een deel dat je ontvangt en waar je geen invloed op hebt gehad. Het komt je toe, het is je lot.⟨/p>
⟨p>De belofte. Daar gaat de schrijver nu verder op door. Dan komen we in vers 13: 'Want toen God aan Abraham zijn belofte deed...' Bij hem is het allemaal begonnen. Voor zover ik weet is hij ook de eerste Hebreeër van wie gezegd wordt dat hij een Hebreeër was. Hij was trouwens een nakomeling – dat is wel aardig om in dit verband te vermelden – maar het woord Hebreeër komt van de naam Heber, een stamvader van Abraham.⟨/p>
⟨p>Als ik me niet vergis, was het de overgrootvader van Terach, maar daar blijf ik vanaf. In elk geval zou het de opa geweest kunnen zijn: Heber. En daar is ook het woord Hebreeën, maar ook Hebreeuws van afgeleid. Letterlijk betekent het: iemand van de overkant.⟨/p>
⟨p>Vandaar ook heeft het weer bepaalde afgeleide betekenissen gekregen, zoals een doortrekker of een pelgrim. Een Hebreeër, dat is iemand die geen vaste plaats heeft, maar vooral iemand van de overkant. Hij komt niet van hier, hij is van de andere kant. En zoals jullie het daar zojuist ook over hadden: zij zitten daar aan de overkant.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1587" title="Speel af vanaf 26:27">▶ 26:27⟨/button> ⟨span>De Eedzwering aan Abraham en het Type van Isaäk⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>God had aan Abraham Zijn belofte gedaan, en dan lees je: Hij zwoer. Want toen God aan Abraham Zijn belofte deed, zwoer Hij, omdat Hij bij niemand hoger kon zweren dan bij Zichzelf. Dat is de wijze waarop God het bij sommige gelegenheden doet: dat Hij zweert. Hoewel er in de Bijbel heel dikwijls gerefereerd wordt aan de eedzweringen die God doet, komt dat vaak doordat er herinnerd wordt aan de eedzwering die God ooit gedaan had. Echte eedzweringen zijn een vrij zeldzaam verschijnsel in de Bijbel. Normaal gesproken is het zo dat God belooft, en dat is genoeg. Maar bij een stuk of vijf, zes gelegenheden lees je dat God een eed zweert. Hebreeën 6 gaat op dat fenomeen in.⟨/p>
⟨p>Kijk, bij een menselijke eedzwering is het zo dat je de Allerhoogste aanroept. Maar wat moet God doen als Hij wil zweren, als Hij Zijn belofte wil bekrachtigen? Wel, dan zweert Hij ook bij de Allerhoogste, maar dat is Hijzelf. Omdat Hij bij niemand hoger kon zweren, zweert Hij dus bij Zichzelf. Dat wordt nog wel eens genoemd, en waarom dat zo is, wordt al uitgelegd. Eerst wordt nog even vermeld over welke eedzwering de schrijver het hier heeft. Hij heeft het over de eedzwering aan Abraham toen God zei, in Genesis 22: "Voorzeker zal Ik u zegenen en zekerlijk zal Ik u vermeerderen." Op een typisch Hebreeuwse manier wordt dat gezegd: "Zegend zal Ik u zegenen en vermeerderend zal Ik u vermeerderen." Dat zijn typische Hebreeuwse uitdrukkingsmanieren. Maar let vooral op dat "voorzeker".⟨/p>
⟨p>Laten we even naar dat gedeelte toegaan, want die eedzwering van God aan het adres van Abraham is in dit verband heel boeiend. Je leest in Genesis 22 de geschiedenis waarin Abraham geroepen wordt om zijn zoon Isaäk te offeren. Hij doet dat ook en gaat op weg naar het land Moria, waar later de tempel gebouwd zou worden. Dat is heel opmerkelijk: duizend jaar voordat Salomo de eerste steen ging leggen voor de tempelbouw, had Abraham op diezelfde locatie al zijn zoon, zijn enige, geofferd. Abraham woonde in Berseba, ging op reis en op de derde dag sloeg hij zijn ogen op en zag hij de plaats waar het moest gebeuren. Dan laat hij zijn knechten achter en zegt hij iets heel veelzeggends: "Wacht hier totdat wij, Isaäk en ik, weer tot u zijn teruggekeerd."⟨/p>
⟨p>Veel mensen lezen daar overheen. Ik heb daar zo vaak allerlei verhalen over gehoord of sprekers die er, ook op de zondagsschool, een prachtig verhaal van maken over de enorme tweestrijd die Abraham in zijn hart gehad moet hebben toen hij zijn zoon moest gaan offeren. Niets daarvan wordt vermeld in Genesis, niets. Er wordt heel nuchter vermeld wat er gebeurde en wat Abraham tegen zijn knechten zei: "Wij keren gewoon weer terug naar jullie." Hij wist dus: wat er ook gaat gebeuren, Isaäk komt hier weer terug.⟨/p>
⟨p>Later, als we bij Hebreeën 11 aangekomen zijn, zullen we daar nog over nadenken, want daar wordt heel expliciet aan herinnerd dat Abraham heeft overwogen dat God bij machte was zijn zoon uit de doden te doen opwekken. Zijn logica was: God heeft gezegd dat door Isaäk men van nageslacht van mij zal spreken, maar ik moet Isaäk offeren; dat betekent dus dat Isaäk weer uit de doden opstaat. Zo simpel is dat. In Hebreeën 11 staat dat hij heeft overwogen dat God bij machte was hem uit de doden op te wekken, en bij wijze van gelijkenis heeft hij hem daar ook weder uit ontvangen. Die enige zoon kreeg hij op de derde dag weer terug uit de doden.⟨/p>
⟨p>Als ik het zo zeg, zie je meteen waar ik het over heb: over de enige zoon, de unieke, de eniggeboren zoon, de geliefde, Yitzchak ("ik zal lachen"), die daar in de streek van de tempel van Jeruzalem geofferd wordt. Op de derde dag krijgt Abraham zijn zoon terug. Het is een exacte kopie van wat er tweeduizend jaar later met de Messias zou gebeuren; hetzelfde verhaal, dezelfde structuren en dezelfde parallellen kun je daar zo in ontdekken. Schitterende vergezichten!⟨/p>
⟨p>Toen riep de Engel des Heren — want zo verscheen God, Hij bediende Zich van een boodschapper die namens Hem spreekt — voor de tweede maal van de hemel tot Abraham: "Ik zweer bij Mijzelf, luidt het woord des HEREN, het woord van Yahweh: omdat gij dit gedaan hebt en uw zoon, uw enige, Mij niet onthouden hebt, zal Ik u rijkelijk zegenen." Dit is hetzelfde vers waar de Hebreeënschrijver op doelt en wat hij ook gedeeltelijk citeert: "Zal Ik u rijkelijk zegenen en uw nageslacht zeer talrijk maken als de sterren des hemels en als het zand aan de oever van de zee; en uw nageslacht zal de poort van zijn vijanden in bezit nemen." Voor een deel is dit nog steeds toekomstmuziek, maar in elk geval doet God Zijn belofte gestand.⟨/p>
⟨p>Er zijn een paar dingen opmerkelijk aan deze eedzwering. Het is de eerste keer in de Bijbel dat God een eed zweert. God had al heel wat keren beloften gedaan, maar dit in Genesis 22 is de eerste keer. En Hij doet dat op grond van het offer van de enige zoon, de zoon van Abraham. Als ik dat zeg, moet ik meteen denken aan Mattheüs 1:1, waar het Nieuwe Testament aanvangt met de woorden: "Het geslachtsregister van Jezus Christus, de zoon van Abraham, de zoon van David." Wel, op grond van het offer van de enige zoon wordt deze eedzwering gedaan. Er ligt hier enorm veel typologie voor het oprapen. Daarom zal God het zaad van Abraham rijkelijk zegenen, op grond van het offer van de enige Zoon die op de derde dag weer, bij wijze van spreken, uit de doden was opgestaan. Ik gebruik nu even beeld en werkelijkheid door elkaar, maar goed.⟨/p>
⟨p>"Uw nageslacht zal Ik zeer talrijk maken als de sterren des hemels en als het zand aan de oever van de zee." Dat is tweeërlei nageslacht. "Als de sterren des hemels": dat is het zaad van Abraham waar u en ik bij horen. Als je vandaag gelooft in de Here Jezus Christus en behoort bij Zijn lichaam, dan ben je zaad van Abraham. Zo zegt Paulus dat ook in Galaten 3, in het laatste vers: "Indien gij nu van Christus zijt, dan zijt gij zaad van Abraham en naar de belofte erfgenamen" — of lotsdeelgenieters. Wij zijn zaad van Abraham en hebben een hemelse bestemming. Ik zeg niet dat Abraham dit allemaal begrepen heeft, maar als wij dit achteraf lezen, dan is dit herkenbaar: het zaad van Abraham heeft een hemelse bestemming, als de sterren des hemels.⟨/p>
⟨p>Maar er is ook nageslacht "als het zand aan de oever van de zee". Dat is het aardse deel. Dat is trouwens ook erg mooi als je erover doordenkt, ook de wijze waarop dat geformuleerd wordt: "Het zand aan de oever van de zee." Wel, de zee in de Bijbel is een beeld van de volkerenwereld, en het strand is het zand dat de zee heeft aangespoeld.⟨/p>
⟨p>En dat is het nageslacht van Abraham: Israël. Israël, dat is als het zand aan de oever van de zee. Het is uit de volkeren verzameld; ik heb het nu dus ook over de toekomst. Dan zal het uit de volkeren worden verzameld, uit de zee worden aangespoeld. En vandaar ook die vergelijking. Het zaad van Abraham, het nageslacht van Abraham, dat zou zijn als het zand aan de oever van de zee. En dan zal ook in het Messiaanse Rijk het nageslacht van Abraham de poort van zijn vijanden in bezit nemen. Kortom, wat er gaat gebeuren is dat het zaad van Abraham de wereld zal beheersen; een Israëlitisch koninkrijk. Wel, dat was allemaal al beloofd en lag vast in de eedzwering die God gedaan heeft. Dus niet alleen maar een belofte, het is een eedzwering.⟨/p>
⟨p>Nou ja, dat zijn zo van die gedachten die zich dan aan je opdringen wanneer je die woorden leest. Ja, ik zat eventjes te denken — maar dan moet u zelf nog maar eens een keertje nakijken in uw Bijbeltje. Je leest in Openbaring 13 vers 1 — ik geloof tenminste, of het is het laatste vers van hoofdstuk 12 — dat er wordt gezegd dat Johannes een beest uit de zee ziet komen met die zeven koppen en tien horens. Maar vlak voordat dat wordt opgemerkt, wordt er gezegd over de auteur zelf, Johannes: "Ik stond op het zand der zee." Dat kan wat mij betreft niet missen: hij stond gewoon daar in het land van Israël en van daaruit ziet hij wat er in de volkerenwereld gebeurt. Nou ja, even een opmerking terzijde; ik moest er even aan denken toen ik dit las.⟨/p>
⟨p>Nu moeten we weer eventjes teruggrijpen, want we hadden het dus over de eedzwering die God doet. En waar ging het nou ook alweer over? Wel: houd vast aan die belofte, sta daarop, net zoals zij dat ooit voor jullie hebben gedaan en geloof en geduld hebben geoefend, zoals God aan Abraham al een belofte gezworen heeft. En dan staat er dus dit: "Voorzeker zal Ik u zegenen en zekerlijk u vermeerderen."⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2424" title="Speel af vanaf 40:24">▶ 40:24⟨/button> ⟨span>Geduld Is Geen Werk, maar een Vrucht van Zekerheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dan staat er vervolgens in vers 15: "en zo, door geduld te oefenen, heeft deze het beloofde verkregen." Nu ga ik weer iets zeggen waar ik zojuist al even een aanloopje naar heb genomen. Op deze wijze wordt er in de vertaling een valse voorstelling gecreëerd. Dit woordje 'oefenen' staat er namelijk niet; ik heb het ook doorgestreept. Als u kijkt naar de interlineair — dat is het leuke van zo'n hulpmiddel — dan staat er gewoon: 'geduldig zijnde'. Dat is het. Niet 'door geduld te oefenen'.⟨/p>
⟨p>Kijk, de impressie die gewekt wordt in deze vertaling is: hoe heeft Abraham ooit het beloofde verkregen? Wel, doordat hij geduld is gaan oefenen, en op grond daarvan heeft hij het beloofde verkregen. Dat is de wijze waarop het hier geformuleerd wordt; het idee wordt gewekt, met name door dat woordje 'oefenen', dat hij geduld oefende en zo het beloofde verkreeg. Dan zou het dus mensenwerk zijn, doordat hij geduld aan het oefenen was.⟨/p>
⟨p>Nee, het hele idee in Hebreeën 6 is juist dat God een eed zweert en dat het helemaal van Hem afhangt. Als God een eed zweert, dan is er niets van de mens dat daarbij verwacht wordt. Het idee is: God zwoer een eed, dus zo zal het gaan. Er werd niets van de mens gevraagd; God verplicht Zichzelf. Dat is wat een eedzwering is. Het is dus niet zo dat door geduld te trainen en door te oefenen de belofte is verkregen. Nee, God heeft beloofd — kijk, dat is het hele punt bij Abraham — God heeft beloofd en Abraham heeft zijn oog daarop gericht. Omdat God het heeft beloofd, kon hij geduldig zijn. Het was zeker en vast.⟨/p>
⟨p>Zoals we zojuist ook al even zagen in Hebreeën 6 — ik lees het nu maar even voor, want anders moeten we heel veel dia's terugbladeren — daar stond: "met het oog op de volle zekerheid van de verwachting." Dat is het. Het is niet zo dat wij ijver tonen doordat wij wachten totdat de hoop eenmaal verwezenlijkt is; nee, die volle verwachting heeft een volle zekerheid en daarom kunnen we ijverig zijn. Dat maakt ons ijverig. En hier is het idee: God belooft, God zweert en daarom kunnen wij geduldig zijn. Zie je dat dit precies vanaf de andere kant benaderd is? Ik hoop dat ik dat hiermee duidelijk maak.⟨/p>
⟨p>Dus nogmaals: niet door geduld te oefenen, maar doordat het beloofde vast en zeker is. God zweert en dus staat het vast; daarom kon Abraham geduldig zijn. Dan heb je de tijd. Al duurt het dan heel erg lang, als jij weet dat God heeft gesproken, dan maakt dat niet uit, want het gebeurt wel. Ik zeg niet dat het dan niet lang duurt of dat je niet eens een keertje denkt: "Tjonge jonge, wat een tijd, wat gaat het langzaam en wat duurt het toch lang." Maar hoe kun je echt geduldig zijn? Langmoedigheid is niet een opgeklopte activiteit van een mens doordat je jezelf aan het verbeteren bent door allerlei technieken. Nee, dat heeft te maken met een zekerheid: God heeft gesproken.⟨/p>
⟨p>En al duurt het veel langer... ik bedoel, neem Abraham. Abraham was vijfenzeventig jaar oud toen hem de belofte werd gedaan van een zoon. Het heeft nog tientallen jaren geduurd voordat hij daadwerkelijk vader werd. Ik kan me zo voorstellen dat Abraham en Sara wel eens tegen elkaar gezegd hebben: "Nou..." Ik weet ook dat er zwakke periodes geweest zijn waarin ze dachten dat ze God misschien toch maar een handje moesten helpen. Toen is hij het avontuur aangegaan met Hagar. Nou ja, dat was ook niet erg succesvol. Dat is het nooit. Als je gewoon gelooft in wat God zegt, dan geldt het spreekwoord: "Gods molens malen langzaam, maar wel heel zeker." Kijk, we hebben te maken met de God van de aionen. Hij heeft de tijd; Hij heeft de tijd gemaakt.⟨/p>
⟨p>Op die zekerheid is geduld gebaseerd. En dan is geduld geen werk, maar een vrucht. Dat is een wereld van verschil. In het ene geval is het een werk van het vlees, misschien een godsdienstig werk, maar in het andere geval is het het werk van God. Dan is het een vrucht die groeit op de zekerheid van Zijn woord, en die vrucht groeit als vanzelf. Het is geen mensenwerk. Dus hoe heeft hij het beloofde verkregen? Wel, geduldig zijnde. Niet doordat hij geduld ging oefenen, maar hij was zeker van het beloofde en daardoor kon hij geduldig zijn.⟨/p>
⟨p>Ik had het net over de tijd en dat die zo langzaam kan gaan. We gaan nog even verder in vers 16: "Want mensen zweren bij wie hoger is, en de eed dient hun tot bekrachtiging als einde van alle tegenspraak." Een eed zweer je niet zomaar. Je leest in de Bergrede dat Jezus daar ook op aanhaakt, dat je niet zomaar zou zweren. De naam van God zomaar gebruiken is in wezen de naam van God ijdel gebruiken; altijd maar God erbij halen. Dat is een godsdienstige variant waarbij je God in feite voor je karretje spant. Maar een eedzwering dient voor een unieke gelegenheid. Dat is bij ons trouwens nog steeds zo wanneer er sprake is van een hele plechtige belofte waarbij absoluut geen tegenspraak kan zijn.⟨/p>
⟨p>Als je de Allerhoogste niet kent, dan kun je alleen maar beloven. Dan zeg je: "Ik beloof het." Maar dat is het mooie: als je God kent, dan kun je Hem, de Allerhoogste, tot getuige aanroepen. Dat is wat een eed ook is. Als je Hem aanroept tot getuige, dan is dat het einde van alle tegenspraak. Wel, dat is bij mensen al geweldig — hoewel mensen zich er trouwens vaak niet aan kunnen houden en dan spreken we van meineed — maar God doet dat dus ook. "Want mensen zweren bij wie hoger is, en de eed dient hen tot bekrachtiging en als einde van alle tegenspraak." En dan staat er in vers 17...⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2947" title="Speel af vanaf 49:07">▶ 49:07⟨/button> ⟨span>Het Onveranderlijke van Gods Raadbesluit⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En daarom heeft God, toen Hij des te nadrukkelijker aan de erfgenamen, aan de lotdeelgenoten van de belofte, het onveranderlijke van Zijn raad wilde doen blijken, Zich onder ede verbonden. Hier vinden we een schitterende motivatie waarom God bij unieke gelegenheden – ik wil er straks nog een paar noemen – inderdaad eedzweringen doet. Hier wordt gezegd dat Hij dat doet om het onveranderlijke van Zijn raad te doen blijken.⟨/p>
⟨p>Het woord 'eed' in het Hebreeuws heeft – dat is wel mooi – te maken met het woord 'zeven'. Een eed zweren is eigenlijk een vreemde manier van formuleren, maar letterlijk als je het naar het Nederlands omzet, dan zou je zeggen: "Ik zeven" of "zevenen". Het getal zeven heeft alles weer te maken met de volheid van het woord. Welnu, God zweert. En er staat bij waarom dat zo is, namelijk om het onveranderlijke van Zijn raad, van Zijn bedoeling te doen blijken. Niet van Zijn wil, maar van Zijn raad, Zijn plan.⟨/p>
⟨p>Er zijn nogal wat schriftplaatsen die dat zo zeggen. Denk aan Spreuken 19, daar staat: "Vele zijn de overleggingen in het hart des mensen, maar de raad des HEREN, die zal bestaan." Daar is trouwens nog een variant op, namelijk: "De mens wikt, maar God beschikt."⟨/p>
⟨p>Jesaja 46 vers 10 is ook een prachtige: "Ik, die van den beginne de afloop verkondig en vanouds wat nog niet geschied is; die zeg: Mijn raadsbesluit zal volbracht worden." Dat woord 'volbracht' heeft ook meer te maken met die 'zeven'. "Mijn raadsbesluit zal volbracht worden en Ik zal al Mijn welbehagen doen." Dat wat Mij behaagt, dat zal Ik realiseren. God staat nooit voor een verrassing, want Hij weet vanaf de aanvang al hoe het af zal lopen. Het is schitterend dat we zo'n God kennen die nooit op een plan B hoeft over te schakelen, maar die weet wat er speelt, die alles in Zijn hand heeft en alles beschikt. Hij zegt: "Mijn raadsbesluit zal volbracht worden." Geen misverstand daarover. Dat zijn de proporties en de marges waarmee we in het Woord te dealen hebben: hoe solide Zijn woord is.⟨/p>
⟨p>Nog één voorbeeld uit Romeinen 11, daar wil ik het voor de pauze even bij laten. Het is een prachtig gedeelte waar Paulus na een heel lang betoog de conclusie trekt: "Want de genadegaven – de charisma's, dat wat God in genade geeft – en de roeping van God zijn onberouwelijk." Dat wil zeggen: Hij krijgt daar nooit spijt van.⟨/p>
⟨p>Dan is er nog een allerlaatste die ik even wilde noemen: Efeze 1 vers 11. Daar wordt gesproken over de God die naar Zijn voornemen werkt. Er staat in het Grieks ⟨em>ta panta⟨/em> – het heelal, het al. God werkt in het al naar de raad van Zijn wil. Nooit gaat er iets in tegen Zijn raad, tegen Zijn bedoeling of Zijn plan. Nooit!⟨/p>
⟨p>Er is namelijk een heel belangrijk verschil tussen de raad van God en Zijn wil. Je kunt tegen Gods wil ingaan, maar tegen Zijn plan nooit. De farao kreeg te horen: "Laat Mijn volk gaan," maar hij deed het niet. Hij weerstond dus Gods wil en Gods gebod. Maar weerstond hij ook Gods raad? Nee, absoluut niet! Dat had Paulus ook al in Romeinen 9 gezegd. Sterker nog, het was juist de bedoeling. Dus zelfs als een mens tegen Gods wil ingaat, dan vervult hij nog Gods raad. Daaraan is niet te ontkomen; wat er ook gebeurt, het is alles naar de raad van Zijn wil. Ik had het eigenlijk met vette letters en kapitaalletters moeten opzetten: Hij werkt alles naar de raad van Zijn wil.⟨/p>
⟨p>Nou, daarmee is het toch wel aardig geïllustreerd over wat voor God we het hebben. En als God dan het onveranderlijke van Zijn raad wil laten blijken, dan zweert Hij bij die gelegenheden. We gaan daar straks nog even op verder, maar ik stel voor dat we nu gaan pauzeren.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3312" title="Speel af vanaf 55:12">▶ 55:12⟨/button> ⟨span>De Vijf Eedzweringen van God in de Schrift⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Wij waren dus bezig met het zeventiende vers van Hebreeën 6, waar we lezen: "Daarom heeft God, toen Hij des te nadrukkelijker aan de erfgenamen van de belofte het onveranderlijke van Zijn raad wilde doen blijken, Zich onder ede verbonden." Ik heb er nu al een paar keer op gewezen dat dit een zeldzaam fenomeen is; dat God dat doet. Ik ben er in totaal vijf voorbeelden van tegengekomen in de Bijbel. Ik steek mijn handen er niet voor in het vuur, want er zijn namelijk heel veel voorkomens van dat woord 'eed' in het Oude Testament, dus het zou kunnen zijn dat ik er één over het hoofd heb gezien, maar ik houd het voorlopig even op vijf voorbeelden. Vijf keren dat er gesproken wordt over God die een eed zweert en dus bij Zichzelf zweert.⟨/p>
⟨p>De eerste keer hebben we zojuist al besproken: bij de gelegenheid van het offeren van Isaak. Toen zwoer God een eed bij Zichzelf. In Psalm 89 vind je het ook. Daar lees je: "Eenmaal heb Ik bij Mijn heiligheid gezworen: hoe zou Ik tegenover David liegen! Zijn nakroost" – dat wil zeggen het huis van David, die dynastie – "de dynastie van David zal voor altoos bestaan. Zijn troon zal als de zon voor Mij zijn en als de maan zal hij voor altoos vaststaan, en de getuige aan de hemel is getrouw." Hier zien we dus een eedzwering waarmee God Zich verbindt aan het huis van David. Dat kun je niet missen. Het hele idee dat die dynastie, dat huis van David, zou zijn opgehouden te bestaan... Wat dacht u? Dat huis van David, waar staat dat? Hoe vaak wordt dat niet in de Bijbel gezegd? In Jeruzalem! En wat zegt de Schrift? Weliswaar is het nu een 'vervallen hut', zo wordt het genoemd, maar "Ik zal na die dagen", staat er in Amos 9, "de vervallen hut, de dynastie van David herstellen." Namelijk op de geëigende locatie: in Jeruzalem. Dat gaat nog gebeuren. Dan zal God al die beloften die Hij gegeven heeft aan Israël en het huis van Zion en van David gaan vervullen. Waarom? Hij heeft het beloofd, sterker nog: Hij heeft het gezworen. Het hele idee zoals we dat in de christenheid te horen hebben gekregen – dat de beloften van Israël zijn overgegaan op de kerk en dat je dat huis van David figuurlijk moet zien en dat de regering en de troon van David de troon in de hemel is – dat kun je al vergeten. De troon van David staat op één locatie, en dat is in Jeruzalem. Daar zal God Zijn belofte ook vervullen.⟨/p>
⟨p>Goed, dat was Psalm 89. Dan Psalm 95. Dat is boeiend, want van de vijf keer dat er eedzweringen in de Bijbel voorkomen – daar houd ik het nu even op – worden er drie in de Hebreeënbrief behandeld. Deze hebben we al in Hebreeën 3 en 4 besproken. "Veertig jaar heb Ik Mij geërgerd", staat er in Psalm 95, "aan dat geslacht, aan die generatie. Ik zei: het is een volk, dwalende van hart, en zij kennen Mijn wegen niet. Daarom heb Ik gezworen in Mijn toorn: tot Mijn rustplaats zullen zij niet komen!" Dat is inderdaad ook gebeurd; die hele generatie is omgekomen in de woestijn. U weet trouwens ook hoe dat gebeurd is: dat was ongeloof in wat God had beloofd. Je krenkt Hem nergens meer mee dan door te twijfelen aan Zijn woord.⟨/p>
⟨p>Psalm 110, nog één. Dat wordt diverse keren in de Hebreeënbrief aangehaald. "De Heer heeft gezworen, het berouwt Hem niet: Gij zijt priester voor eeuwig" – voor de aion, le-olam – "naar de wijze van Melchisedek." Dit is wel heel direct gelieerd aan het onderwerp waar we het deze avonden over hebben, namelijk de Koning-Priester naar de ordening van Melchisedek. We hebben het er al over gehad en we gaan het er nog uitgebreid over hebben als we in hoofdstuk 7 aankomen. Een schitterend onderwerp, maar ook dat is een eedzwering: de Messias zou een Koning zijn, ja, maar niet alleen Koning, ook Priester naar de wijze, naar de ordening van Melchisedek.⟨/p>
⟨p>En dan nog één, dat is nummer vijf: Jesaja 45. Die wordt trouwens niet aangehaald in de Hebreeënbrief, maar wel elders weer, in de Filippenzenbrief. Dat is ook een geweldig woord. In Jesaja 45 staat: "Ik heb gezworen bij Mijzelf, waarheid is uit Mijn mond uitgegaan, een woord dat niet zal worden herroepen: dat voor Mij elke knie zich zal buigen en dat bij Mij elke tong zal zweren." Het gaat nog verder, maar het zijn deze woorden die de apostel Paulus in Filippenzen 2 aanhaalt: elke knie en elke tong zal getuigen tot eer van God de Vader dat Jezus Christus de Kurios is, de Heer. Maar dat is niet alleen maar een belofte, het is een eedzwering. Zou je daar ooit aan kunnen twijfelen?⟨/p>
⟨p>Het frappeert ook hier weer hoe juist bij die eedzwering, waarbij God des te nadrukkelijker wilde doen blijken hoe serieus die belofte is, men en masse daar afstand van heeft gedaan. Sterker nog: als je gelooft dat Gods eedzwering werkelijk zal worden vervuld, dan ben je een ketter. Moet je nagaan. Ja, als je gelooft dat elke tong zal zweren bij Hem tot eer van God de Vader... "O, maar dat is een dwaalleer!" Terwijl het een eedzwering van God is. Goed, dat lijkt mij duidelijk. Ik lees even verder in vers 18. Het ging nog steeds over die eedzwering.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3781" title="Speel af vanaf 01:03:01">▶ 01:03:01⟨/button> ⟨span>De God Die Onmogelijk Kan Liegen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dan staat er: "opdat door twee onveranderlijke dingen, waarbij het onmogelijk is dat God liegen zou". Waar doelt die "twee" op? Op het feit dat God belooft; dat is sowieso solide en vast. Maar als Hij dan ook nog eens zweert bij de Allerhoogste – dat wil zeggen: bij Zichzelf – dan is het des te nadrukkelijker en des te vaster, zodat het onmogelijk is dat God liegen zou. Die twee onveranderlijke dingen verwijzen naar God Zelf. Dat het onmogelijk is dat God liegen zou, vind je op nogal wat plaatsen in de Bijbel vermeld: de God Die niet liegt.⟨/p>
⟨p>Waarom doen we Bijbelstudie? Waarom ben je bezig met de Schriften? Omdat je bezig bent met het Woord van de God Die niet liegt, Wiens Woord solide is. Hij is de God Die van den beginne de afloop verkondigde. Daar kun je blind op varen; het is een kompas. Dat is het grootste, het rijkste, het beste en het heerlijkste wat er is. Eigenlijk is er ook niets anders. Alles wat er is, is voortgekomen uit het Woord. Alles wat we zien en wat de schepping is, draagt de kenmerken en het DNA van het Woord in zich. Het komt eruit voort met hetzelfde design. In de schepping zie je dus feitelijk de waarheid van het Woord gedemonstreerd en geëtaleerd. We hadden het er net nog even over: "Het hemelrond verkondigt met blijde mond... het werk van Zijn handen."⟨/p>
⟨p>God liegt niet, het is onmogelijk. Men zegt wel eens: "God kan alles." Zo wordt Gods almacht vaak gedefinieerd, maar dat is een hele slechte definitie. God kan níet alles. Er is een andere plaats waar letterlijk staat wat God niet kan: God kan niet liegen. Gods almacht betekent niet dat Hij alles kan; Gods almacht wil zeggen dat Hij alles vermag wat Hij wil. Of zoals dat poëtisch geformuleerd is in een lied dat we allemaal kennen: "Wat Zijn liefde wil bewerken, ontzegt Hem Zijn vermogen niet." Dat is heel mooi gezegd. Alles wat Hij doet – in Job staat het – Hij doet alles naar Zijn welbehagen. Dat wat Zijn hart wil, daarin wordt Zijn vermogen niet beperkt. Als Hij iets wil, dan kan Hij het ook, en dus zal het ook gebeuren. God wil alle mensen redden. Hij kan alle mensen redden en Hij zal alle mensen redden, om maar wat te noemen. Dat is natuurlijk meteen omstreden, maar ik bedoel te zeggen: dat wil Zijn hart, en dus kan Hij dat. Het is onmogelijk dat God liegen zou.⟨/p>
⟨p>Bileam zei het ooit – hij was zelf trouwens geen betrouwbare man, maar dat terzijde – maar hij sprak dingen die hij niet eens wilde zeggen. Hij kon niet anders. "God is geen man, dat Hij liegen zou, of een mensenkind, dat Hij berouw zou hebben." Ik weet het, in de Bijbel zijn er een aantal voorbeelden aan te wijzen waarbij je leest dat God berouw heeft. Dat is een mensvormige manier van spreken, een antropomorfisme. Een mens heeft berouw om daarmee aan te geven dat hij verdriet heeft over iets wat gebeurt. Dat is bij wijze van spreken. Maar Hij is geen mens dat Hij liegen zou, en ook geen mensenkind dat Hij berouw zou hebben in de zin van spijt.⟨/p>
⟨p>Spijt is bij ons altijd gebaseerd op onkunde over de toekomst. Je weet niet hoe het zal gaan, en dan gebeurt het anders dan je gedacht had, en dan zeg je: "Ik heb er nu spijt van. Als ik dat geweten had..." Spijt is gebaseerd op onwetendheid. Wel, God weet alle dingen. Hij verkondigt van den beginne de afloop, dus God is niet onwetend. Hij is niet zoals een mensenkind dat spijt heeft of berouw kan hebben. "Zou Hij zeggen en niet doen, of spreken en niet volbrengen?" Dat zijn retorische vragen; het antwoord is uiteraard nee.⟨/p>
⟨p>In 1 Samuël 15 staat ook: "Ook liegt de Onveranderlijke Israëls niet." Prachtig woord: de Onveranderlijke. Hij hoeft Zich niet aan te passen; Hij is Wie Hij is, de "Ik ben Die Ik ben". Hij is de Onveranderlijke Israëls. We hadden het over het onveranderlijke van Zijn raad, van Zijn bedoeling. Hij hoeft dat nooit aan te passen en Hij hoeft ook niet naar een ander plan toe. Hij kent geen berouw, want Hij is geen mens dat Hij berouw zou hebben.⟨/p>
⟨p>In Titus 1 wordt gesproken over de hoop – of letterlijk de verwachting – van aionisch leven, het leven van de toekomende eeuw. Er staat bij dat God, Die niet liegt, dit vóór aionische tijden, voor de tijden der eeuwen, beloofd heeft. Iedere keer weer: de God Die niet liegt. Dat is nogal wat. Die eedzwering waarin twee dingen naar voren komen, waarbij het onmogelijk is dat God liegen zou. En dan staat erbij: "wij, die tot Hem de toevlucht genomen hebben".⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4219" title="Speel af vanaf 01:10:19">▶ 01:10:19⟨/button> ⟨span>De Verwachting als een Veilig en Vast Anker⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>U ziet, dat is eigenlijk één woord: "tot Hem de toevlucht hebben genomen". In het Grieks is dat één woord voor vluchtenden naar een schuilplaats, een toevlucht. Hij is een toevlucht. Wij zijn degenen die tot Hem de toevlucht genomen hebben om de hoop – of hier ook weer: de verwachting – te grijpen en onze handen daarop te leggen. We grijpen de hoop, de verwachting die voor ons ligt. Verwachting heeft uiteraard altijd te maken met de toekomst, maar juist omdat wij een God hebben die niet liegt en wiens woord solide is, hebben we daarin een krachtige aansporing en aanmoediging.⟨/p>
⟨p>Ik wil daar nog even op wijzen. Hier heb je dat woordje "aansporing", wat in het Nederlands zo wordt weergegeven. Dat is het woord ⟨em>parakaleo⟨/em>. Elders in de Bijbel wordt dat soms vertaald met troost, vertroosting of ook wel met vermaning. Het is een prachtig woord: een aansporing, een aanmoediging. Wel, wat is er aanmoedigender dan de wetenschap dat God niet liegt? Het is zelfs onmogelijk dat God liegt. En dat is juist de aansporing om de toevlucht tot Hem te nemen en de hoop te grijpen die voor ons ligt.⟨/p>
⟨p>Vervolgens gaat het over die hoop, dat wil zeggen: de verwachting. "Haar hebben wij als een anker van de ziel, dat veilig en vast is." De ziel heeft heel vaak te maken met dat wat beweeglijk is. Maar wat is er geweldig? Dat je ziel – en eigenlijk zijn wij een ziel – een anker heeft. En wat is dat anker? Dat anker, dat is die verwachting. Een anker wordt uiteraard niet in het ruim van het schip zelf uitgeworpen. Dat doen veel mensen echter wel; ze denken het anker uit te werpen in hun eigen leven, in hun eigen hart of in hun eigen gevoel. "Ik voel nu wel dat het goed zit met mij," zeggen ze dan. Dan wordt de hoop gebaseerd op je ervaringen, op je prestaties of op je gevoelens, en eventueel op wat je weet. Maar in wezen gooi je dan iedere keer het anker uit in het eigen ruim. Dat is niet waar een anker voor bedoeld is.⟨/p>
⟨p>Het anker dat wij hebben, bevindt zich daarbuiten. Dat is juist een anker dat veilig, zeker en vast is. Letterlijk staat daar een woord dat "bevestigd" betekent. Het is niet alleen vast, het is ook bevestigd, nog meer vastgesteld. Dat is de verwachting. We hebben vanavond heel wat aanknopingspunten gezien waarin we iedere keer weer tegenkomen dat Gods woord, en dat wat Hij spreekt over de toekomst en Zijn belofte, zo solide is. Vandaar dat prachtige symbool van een anker.⟨/p>
⟨p>Ik moet er trouwens aan denken dat het Hebreeuwse woord voor hoop ⟨em>tikva⟨/em> is. Misschien dat u het herkent als ik het zeg: het Hebreeuwse volkslied heet ⟨em>Ha-Tikva⟨/em>. Dat woord ⟨em>tikva⟨/em> is een heel mooi woord dat we vaak tegenkomen in de Hebreeuwse Bijbel. Het is afgeleid van een woord voor "touw". Een touw waar je je inderdaad aan kunt optrekken. Dat is wat het Hebreeuwse woord voor hoop of verwachting, ⟨em>tikva⟨/em>, betekent: iets wat vastheid geeft en waaraan je je kunt optrekken. Het anker ligt eigenlijk helemaal in het verlengde daarvan. Wij hebben een verwachting die veilig, zeker en vast is.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4526" title="Speel af vanaf 01:15:26">▶ 01:15:26⟨/button> ⟨span>De Voorloper Achter het Voorhangsel: Melchizedek⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat reikt tot binnen het voorhangsel. Nu komt de schrijver langzaam maar zeker op het onderwerp waar hij over gaat uitweiden, namelijk dé grote Hogepriester die wij hebben. Want die verwachting die wij hebben, dat is een anker, maar dat reikt tot binnen het voorhangsel, of tot in het interieur van het gordijn. En hier zijn we dus typisch in de beeldspraak van de tabernakel, meer speciaal de tabernakel waarbij je dat heiligdom hebt; je hebt dat Heilige en daar is een hogepriester die eenmaal in het jaar het Heilige der Heiligen inging. En dan tot de troon naderde, namelijk de ark van het verbond, dat is een troon. Het is allemaal beeldspraak die we al hebben gezien in de Hebreeënbrief, dat wij naderen tot de troon. Maar dat is die ark, dat is die ark van het verbond.⟨/p>
⟨p>Wij hebben een Hogepriester die tot binnen het voorhangsel is ingegaan en Hij is daar onttrokken aan het oog. Dat is heel karakteristiek voor de tegenwoordige tijd. Ook dat zal nog in de nakomende hoofdstukken worden uitgelegd door de schrijver. Alles wat we vandaag kennen en de zegeningen die ons deel zijn, is onzienlijk. Het is gebaseerd op wat God gesproken heeft, maar er is niks van te zien. En de Koning-Priester die wij kennen, die is achter het voorhangsel onttrokken aan het oog. Verborgen dus. Hij is daar wel, maar er valt niks te zien. Ja, er valt wel wat te horen, dat wel. Die Hogepriester valt te beluisteren met de belletjes aan zijn gewaad. Dat is weer een onderwerp apart, maar te zien is Hij niet. Hij laat wel van Zich horen, Zijn woord, maar te zien is Hij niet. Er valt niets te zien; alles wat we vandaag kennen is woord, anders niet. Ja, in de schepping zelf, maar dan moet je ook wel eerst het woord kennen voordat je het herkent.⟨/p>
⟨p>Ik bedoel dit te zeggen: de Hogepriester waar het allemaal om gaat, Hij is die hoop. Hij is de belichaming van die hoop en Hij reikt tot binnen het voorhangsel. Er staat nog bij: waarheen Jezus voor ons als voorloper is binnengegaan. Dit is dus typisch taalgebruik van de Koning-Priester die in het hemels heiligdom is. Het is de beeldspraak van de Grote Verzoendag: onttrokken aan het oog, maar daar is Hij, Jezus. Hij die hier op aarde de vernederde is, is nu daar binnen het voorhangsel; Hij is de voorloper. In de Septuagint wordt het woord wat hier in het Grieks gebruikt wordt, ook weergegeven als het gaat over de eerstelingen. Hij is een eersteling. Dat is ook taalgebruik van bijvoorbeeld 1 Korinthe 15: "Want evenals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden. Maar ieder in zijn eigen rangorde: Christus als eersteling."⟨/p>
⟨p>Wel, Hij is de eersteling. Hij is daar al. De hoop ligt vast. Hij is daar en Hij is de voorloper. Hij is binnengegaan en er staat nog bij: naar de ordening van Melchisedek is Hij Hogepriester geworden — of wordend in eeuwigheid, of letterlijk: tot in de Aion. Ja, de Aion. Dat hogepriesterschap van Melchisedek — en daar gaan we het nog uitgebreid over hebben — dat heeft alles te maken met de heerlijkheid van die toekomende Aion, waarin het volk Israël centraal zal staan, waar de volken eromheen gegroepeerd zijn en waarbij Israël het zegenkanaal zal zijn.⟨/p>
⟨p>Maar dan zal ook Melchisedek inmiddels uit het heiligdom gekomen zijn. Dat is de beeldspraak, en zo mooi. Als je eraan denkt: de Hogepriester is nu in het heiligdom. Blijft Hij daar? Nee, Hij komt weer terug. En dan passeert Hij het voorhangsel en dan treedt Hij uit de verborgenheid en verschijnt Hij dus; wordt Hij openbaar. Dat is de onthulling van de Koning-Priester naar de ordening van Melchisedek. En dan zal de toekomende Aion aanbreken. En wat doet Hij dan als Melchisedek verschijnt? Dan zegent Hij met brood en wijn. Herinnert u zich nog dat we het daarover hadden in Genesis 14? Dat Melchisedek Abraham tegemoet komt en hem zegent? En hij geeft hem brood en wijn. Schitterende symbolen, maar het heeft alles te maken met de zegeningen die Hij straks zal meenemen als Hij weer het voorhangsel zal passeren en in de openbaarheid zal komen.⟨/p>
⟨p>Dan is de tijd van de verborgenheid voorbij. Dan is Hij niet langer verborgen voor het oog, maar dan breekt de toekomende Aion aan en dan zal Hij ook blijken te zijn de Melchi-Zedek. Dat heeft te maken met het koningschap. Melch is koning, Zedek is rechtvaardigheid. De Koning der Gerechtigheid die nu de Hogepriester is, en straks zal Hij blijken te zijn de Koning. En dan breekt de toekomende Aion aan, niet langer in de verborgenheid. Wel, dat is de verwachting. Die is zeker en vast omdat God niet liegen kan. En daarom, hoe lang het ook duurt, wij hebben geduld. Waarom hebben we geduld? God vervult wat Hij belooft.⟨/p>
⟨p>Hoe lang het ook duurt trouwens — dat is het laatste wat ik erover wil zeggen voor vanavond, want de termijn is bijna voorbij. Ja, ik bedoel niet alleen mijn termijn nu, maar ik bedoel de dagen die God in Zijn agenda heeft gezet. Twee dagen dan... de derde dag zal Ik neerdalen en voor de ogen van het volk verschijnen. Maar daar gaan we het de volgende keer over hebben als we Hebreeën 7 zullen gaan behandelen. Christus en Melchisedek, zo staat het in mijn Bijbel erboven.⟨/p>