⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Samenvatting Hebreeën 1-4: de Zoon Overtreft Alles⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De negende Bijbelstudie is dit vanavond, en voordat nummer tien zal arriveren, zijn we weer een paar weken of een paar maanden verder. Dat zal net op een punt zijn dat het heel tricky wordt in de Hebreeënbrief. Het is niet zo dat ik dat met opzet heb gereserveerd voor het volgende seizoen, dat loopt gewoon zo. Ik bedoel eigenlijk het beruchte gedeelte vanaf Hebreeën 6 vers 4, wat voor zoveel misverstanden heeft gesorgd. Nou ja, niet dat gedeelte heeft zozeer voor misverstanden gesorgd, als wel dat allerlei theologische vooringenomenheden hebben geleid tot een enorm onbegrip. Maar zoals gezegd parkeren we dat voor het volgende seizoen en nu wil ik me beperken tot het gedeelte vanaf Hebreeën 5 vers 10. Of we vanavond helemaal bij 6 vers 4 zullen aankomen, dat weet ik niet; we beginnen gewoon bij het begin.⟨/p>
⟨p>Misschien is het goed – het is inmiddels alweer een maand geleden dat we een avond als deze hebben gehad – om nog even kort een overzicht te geven van de Hebreeënbrief. We zijn nu in Hebreeën 5, wat betekent dat er vier hoofdstukken aan vooraf zijn gegaan. Als ik het heel grof met een paar pennenstreken mag samenvatten – en daar is natuurlijk wel wat op aan te merken, maar in grote lijnen is dit toch het idee – dan krijg je dit overzicht. In Hebreeën 1 gaat het over de Zoon die hoger is dan de engelen. Zo vangt de brief aan en daarmee overtreft de Zoon ook alle Godsverschijningen van het Oude Testament. God verscheen in het Oude Testament middels engelen, boodschappers. Welnu, de Zoon is hoger dan de engelen. Daar wordt een heel hoofdstuk voor uitgetrokken om dat ook daadwerkelijk aan te tonen.⟨/p>
⟨p>In Hebreeën 2 zien we dat de Zoon hoger is dan Adam; Hij is daar de Ben Adam, de Zoon van Adam. De psalm die in dat gedeelte een grote rol speelt, is Psalm 8, die uitgebreid wordt geciteerd en becommentarieerd door de schrijver. Dan Hebreeën 3: de Zoon is hoger dan Mozes. Het is trouwens heel opmerkelijk als je het op deze wijze neerzet: de Zoon is hoger dan de engelen, dan Adam, dan Mozes en nog zoveel andere oudtestamentische figuren. Daarmee zie je meteen dat dit ook van belang is, juist voor die Hebreeën. Dit zijn mensen met een Joodse achtergrond, uit het Jodendom afkomstig en bekend met wat wij het Oude Testament noemen, maar wat zij de Tenach noemen. Alles wat zij tot dusver kenden in de Tenach, wordt overtroffen door Hem van wie heel de Tenach spreekt. Namelijk degene die aangekondigd is: de Mashiach, Jezus van Nazareth, zoals Hij meestal smadelijk genoemd werd. Maar zij hadden de ontdekking gedaan wie Hij werkelijk is. De Zoon is hoger dan Mozes, die gesteld is over het huis Gods. De tabernakel is daar een beeld van, maar het is ook een beeld van het geestelijke huis.⟨/p>
⟨p>Hebreeën 4 laat zien dat de Zoon hoger is dan Jozua. Dat is een mooie naam in dit verband, omdat Jozua exact dezelfde naam is als de naam van Jezus. Wij maken het onderscheid, maar in het Grieks kun je het verschil niet eens maken en in het Hebreeuws ook niet; Jezus en Jozua zijn dezelfde namen. Welnu, de Jozua die we kennen uit het Oude Testament, bracht het volk in het land, maar dat is niet de uiteindelijke vervulling van wat God had beloofd. Dat is de Zoon die dat gaat doen. Hij zal het volk – en dat is Israël, maar je kunt het nog veel breder toepassen – in de rust brengen van het Messiaanse Koninkrijk.⟨/p>
⟨p>En dan Hebreeën 5, waar we ons de vorige keer mee bezig hebben gehouden: de Zoon is hoger dan Aäron. Daar gaan we het bij een latere gelegenheid nog uitgebreider over hebben, want het is met name in Hebreeën 7 en 9 dat dat verder wordt uitgewerkt. Maar in Hebreeën 5 wordt al een aanzet tot die stelling gedaan.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="306" title="Speel af vanaf 05:06">▶ 05:06⟨/button> ⟨span>De Zoon Is Hoger Dan Aäron: Hogepriester Naar de Ordening van Melchizedek⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De Zoon is hoger dan Aäron; Hij is de hogepriester, namelijk naar de ordening van Melchisedek. Als ik zulke namen noem en zo’n uitdrukking gebruik als 'hogepriester naar de ordening van Melchisedek', dan veronderstelt dat wat kennis van de Bijbel. Ik bedoel in dit geval van het Oude Testament. Dat is natuurlijk altijd het punt wanneer je leest wat wij dan het Nieuwe Testament noemen, de Griekse geschriften. Je moet niet vergeten dat er ruim duizend bladzijden aan voorafgegaan zijn, wat de Schriften zijn. Eigenlijk is het zo dat wanneer je het Nieuwe Testament leest, je geacht wordt dat wat eraan voorafgegaan is te kennen. Dat lijkt me vrij logisch; als je een boek leest, begin je niet halverwege.⟨/p>
⟨p>Nu zijn er ook boeken die je zomaar ergens kunt openslaan om gewoon een kort stukje te lezen. Dat bedoelde jij waarschijnlijk, ik zie je lachen. Dat is ook wel zo. Maar ik zei al eerder: ik kijk vaak eerst op de achterflap, want ik moet altijd weten of het goed afloopt. Dan vind ik het pas echt interessant worden. Ik ben erg gehecht aan een 'happy end', en daarom houd ik ook zo van de Bijbel.⟨/p>
⟨p>Feitelijk is het zo dat wanneer wij als niet-Joden in aanraking komen met het evangelie, wij al die kennis missen. Ik bedoel de Tenach; dat zijn de woorden die aan de Joden zijn toevertrouwd. Zo zegt Paulus dat ook in Romeinen 3. Hij vraagt daar: "Wat is dan het voorrecht van de Jood?" Dan zegt hij in de eerste plaats dit: dat hun de woorden Gods zijn toevertrouwd. Die Tenach is het boek van Israël. Wij lezen daarin mee, maar wij zijn via de apostel van de natiën in aanraking gekomen met het evangelie. Vervolgens komen we in aanraking met de Messias, maar met al die aankondigingen die tevoren gedaan zijn in de Hebreeuwse Bijbel, komen wij pas achteraf in aanraking. Dat is eigenlijk een omgekeerde volgorde. Dat is soms lastig, en het is helemaal lastig als je in je leven niet vertrouwd bent geraakt met al die verhalen en de inzettingen. Kortom, als je een onbekende bent in wat wij dan het Oude Testament noemen.⟨/p>
⟨p>Daarom is de Hebreeënbrief ook voor ons lastig als je geen kennis hebt van het Oude Testament en al deze namen of de inzettingen in de Thora niet kent. De schrijver veronderstelt namelijk dat dit allemaal bekend is bij zijn geadresseerden. Zij kenden dat door en door; daar hielden ze zich mee bezig en daar waren ze mee opgevoed. Voor hen was het allemaal vertrouwde kost. Voor ons is dat anders. Nou ja, ik zeg 'ons', er zitten hier natuurlijk ook mensen die goed bekend zijn met de Bijbel, maar het is in ieder geval niet voor iedereen vanzelfsprekend.⟨/p>
⟨p>U begrijpt bijvoorbeeld dat wanneer de apostel Paulus in een plaats als Efeze of in Rome kwam en hij de mensen benaderde met het evangelie, zij vaak volstrekt onbekend waren met de Bijbelse boodschap. Dan moest hij dus echt bij het begin beginnen. Denk aan de rede die hij hield op de Areopagus. Weliswaar praat hij daar voor een heel intellectueel publiek van filosofen die wel van wanten wisten, maar ze waren niet bekend met de Bijbel. Met Bijbelse namen waren ze nauwelijks of niet bekend, dus Paulus begint daar dan ook niet over. Wat hij daar doet, is spreken over de ene God. Dat is wat ze eerst moeten weten. Het is opmerkelijk dat wanneer Paulus in een niet-Joods gezelschap komt, hij altijd eerst gaat spreken over de ene God. Als je dat als basis hebt, heb je een hele goede basis. Dat is even een zijpaadje meteen bij de aanvang.⟨/p>
⟨p>Maar goed, de Zoon is hoger dan Aäron; dat is wat de schrijver naar voren had gebracht. Hij is een priester naar de ordening van Melchisedek. Daar waren we gebleven. De vorige keer zijn we geëindigd midden in de zin in hoofdstuk 5 vers 9. Ik moet het even voor de geest halen, want het was een lange zin die eraan voorafging. Daar lees je over de Zoon die het einde had bereikt. Er staat in vers 9 dat Hij voor allen die Hem gehoorzamen en Hem gehoor geven, een oorzaak van aionische redding is geworden. En dan staat er: door God aangesproken als hogepriester naar de ordening van Melchisedek.⟨/p>
⟨p>Dat was al eerder naar voren gebracht, namelijk in vers 6. Laat ik het even lezen vanaf vers 4: "Niemand matigt zichzelf die waardigheid aan", namelijk om een priester te zijn. Wat dan? Een hogepriester. "Doch men wordt ertoe geroepen door God, zoals immers ook Aäron." Daar heb je hem. "Zo heeft ook Christus zichzelf niet de eer toegekend hogepriester te worden, maar Hij die tot Hem sprak: 'Mijn Zoon zijt Gij, Ik heb U heden verwekt' (Psalm 2)." En zoals Hij ook op een andere plaats spreekt in Psalm 110: "Gij zijt priester in de aion naar de ordening van Melchisedek."⟨/p>
⟨p>Het is trouwens de eerste keer dat de naam Melchisedek hier genoemd wordt, sowieso de eerste keer in het Nieuwe Testament. De naam zal nog vele keren volgen. Hier in vers 10 wordt er dus weer aan gerefereerd. Hij is door God hiertoe aangesproken sinds Zijn opstanding. Let op: Hij stierf en Hij is opgestaan uit de doden; Hij is gered uit de doden. Ik lees weer uit vers 7: Hij heeft tijdens Zijn dagen in het vlees tranen geofferd aan Hem die Hem uit de dood kon redden, en Hij is verhoord uit Zijn angst. En zo heeft Hij, hoewel Hij de Zoon was, gehoorzaamheid geleerd. In die hoedanigheid, gered uit de dood, is Hij door God aangesproken als hogepriester naar de ordening van Melchisedek. Dat is Psalm 110, en daar moeten we nog even naartoe, want anders missen we echt de clue. Ik herinner me dat we de vorige keer die psalm ook even hebben opgeslagen, maar we zijn inmiddels weer een heel eind verder.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="764" title="Speel af vanaf 12:44">▶ 12:44⟨/button> ⟨span>Psalm 110: Plechtige Eedzwering en Verhoging aan Gods Rechterhand⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dan lees je dit in Psalm 110. Van David is het een psalm. En dan staat er: "Aldus luidt het woord van JAHWEH." Ik zeg het meteen maar even goed, want het is heel verwarrend als je het in de vertaling leest. Daar staan namelijk "Heren" met allemaal hoofdletters en "Heren" met kleine letters. Om te lezen is dat nog te onderscheiden, maar om het uit te spreken hoor je dat verschil niet; u hoort niet of ik in hoofdletters spreek. Daarom zeg ik maar gewoon: de Naam van God is JAHWEH. "Aldus luidt het woord van JAHWEH tot mijn Heer", zegt David. JAHWEH spreekt tot de Heer van David. Wie is dat? Dat blijkt dus de Messias te zijn.⟨/p>
⟨p>En wat zegt Hij? "Zet u aan mijn rechterhand, totdat Ik uw vijanden gelegd heb als een voetbank voor uw voeten." Deze plechtige uitspraak moet tot Davids Heer uitgaan. David was zelf de koning van Israël, degene die ook de stamhouder zou zijn van de Messias, maar hij is het die spreekt over zijn Heer. En tot Hem wordt gezegd: "Zet u aan mijn rechterhand, totdat Ik uw vijanden gelegd heb als een voetbank voor uw voeten." Dat is een positie van de hoogste voorrang. Dat is het: aan mijn rechterhand.⟨/p>
⟨p>Hiermee is ook gezegd dat de Messias verhoogd wordt en geplaatst wordt aan Gods rechterhand in de hemel. Want die rechterhand, die is inderdaad daarboven. Daar neemt Hij Zijn positie in, totdat Zijn vijanden gesteld zullen worden tot een voetbank voor Zijn voeten. Dat wil zeggen: totdat Zijn vijanden onderworpen worden. Dat wacht dus nog even. Het idee is dat Hij geplaatst wordt aan de rechterhand en dat Hij moet wachten, namelijk totdat Zijn vijanden aan Hem onderworpen zijn. Tot dat moment, en in de tussentijd, heeft Hij de hoogste plaats, namelijk aan Gods rechterhand.⟨/p>
⟨p>Vervolgens lees je vers 2: "JAHWEH strekt van Sion uw machtige scepter uit; heers te midden van uw vijanden." Dus als ze eenmaal onderworpen zijn, dan wordt Hij gesteld tot Heerser, tot Koning. Dan krijgt Hij de heerschappij, Zijn machtige scepter, te midden van Zijn vijanden. Vanuit Sion zal Hij regeren. Die belofte staat nog steeds; die profetie wordt nog vervuld. Nu is het zo dat Hij geplaatst is aan de rechterhand en dat Hij wacht, maar het moment komt dat JAHWEH er zorg voor zal dragen dat Hij vanuit Sion zal regeren met Zijn machtige scepter — overigens een beeld van opstanding — te midden van Zijn vijanden.⟨/p>
⟨p>Dan komen we bij vers 4, want ik sla het derde vers voor het gemak even over. Daar staat: "JAHWEH heeft gezworen, het berouwt Hem niet." En wat zegt Hij dan? "Gij, die Heer van David die aan de rechterhand geplaatst was, Gij zijt Priester voor eeuwig" — voor de ⟨em>olam⟨/em> staat er in het Hebreeuws, voor de ⟨em>aion⟨/em> — "naar de wijze of naar de ordening, naar het model van Melchisedek." Ja, dat is een heel opmerkelijke vermelding. Ik weet niet in hoeverre u zich dat realiseert.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="994" title="Speel af vanaf 16:34">▶ 16:34⟨/button> ⟨span>De Mysterieuze Geschiedenis van Abraham en Melchizedek⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Inmiddels zijn we wellicht wat bekend met die figuur van Melchisedek. Je moet even voor de geest proberen te halen hoe het verhaal in elkaar steekt. Ooit was Abraham op zijn terugtocht — en ik wil dat we ons goed realiseren hoe dat was. Abraham kwam terug van een tocht om zijn neef Lot te bevrijden. Je leest dan dat hij Salem passeert, het latere Jeruzalem. Daar komt een priester hem tegemoet, de koning van Salem, die daar ter plaatse priester was. Er staan slechts twee korte verzen over hem vermeld. Er wordt helemaal niets gezegd over wie hij was, wat zijn achtergrond was of welk geslachtsregister hij had. Er wordt niets gezegd over zijn vader of moeder, en er staat niet vermeld wanneer hij geboren is of wanneer hij gestorven is. Wel wordt er gezegd dat deze koning-priester Abraham tegemoet komt en hem zegent. Hij geeft brood en wijn aan Abraham, de legervorst.⟨/p>
⟨p>Vervolgens lezen we eeuwenlang helemaal niets meer. Dit vond ongeveer tweeduizend jaar voor Christus plaats, die ontmoeting tussen Abraham en de mysterieuze Melchisedek. Dan, duizend jaar later, componeert David een psalm. David is dan koning in datzelfde Salem, dat inmiddels Jeruzalem heette. Hij spreekt een profetie uit, een voorzegging. In deze psalm wordt gesproken over een plechtige eedzwering. Alleen dat al wijst erop hoe uniek dit woord is, want een eedzwering uit de mond van God vindt hoogst zelden plaats. Gods 'ja' is immers 'ja'. Als Hij een eed zweert, is dat een dubbele bekrachtiging. Trouwens, daar zullen we het in Hebreeën 6 nog uitgebreider over hebben, want daar wordt het hele ritueel en de betekenis van een eedzwering nog uitgelegd.⟨/p>
⟨p>Melchisedek wordt hier dus ter sprake gebracht en David profeteert over de eedzwering die God doet. De Heer van David, zijn Zoon — de Zoon van David die nog eens duizend jaar later zou verschijnen — zou Priester zijn voor de aion. Er wordt gezegd: naar de wijze van Melchisedek. Dat wil zeggen dat Hij niet alleen een Priester is, maar ook een Koning; Hij verenigt beide ambten in zich. De Zoon van David zou dus geen priester zijn naar de ordening van Aäron, maar naar de ordening van Melchisedek.⟨/p>
⟨p>Ik moet nu moeite doen om mijzelf te beperken, want over de betekenis van deze woorden is ontzettend veel te vertellen. Dat gaat ook nog gebeuren. Hier wordt voor nu alleen vermeld dat de Zoon van David, de Zoon van God, door God is aangesproken sinds Zijn opstanding en sinds Hij verhoogd is aan Gods rechterhand. Dat is de hoogste positie die denkbaar is. Hij is door God aangesproken als Hogepriester naar de ordening van Melchisedek. Dat is de kern.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1250" title="Speel af vanaf 20:50">▶ 20:50⟨/button> ⟨span>Een Noodzakelijke Tussenzin: Traag Geworden in het Horen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Nou, en dan staat er in vers 11: "Hierover hebben wij veel te zeggen." Terwijl ik net eventjes een korte toelichting moest geven op dat voorgaande vers, betrapte ik mezelf eigenlijk op dezelfde gedachte: ja inderdaad, hier is wel heel veel over te zeggen. Het is trouwens zo dat er staat "hierover" of "aangaande hem". Waarbij je dan nog weer de vraag zou kunnen stellen: wie is die "hem"? Is dat met een kleine letter, namelijk Melchisedek, of is dat de Zoon die gesteld is tot priester naar de ordening van Melchisedek? Maar het verschil is, u begrijpt het, miniem; het maakt namelijk geen enkel verschil. Over de dingen waar hij het nu over had, namelijk dat de Zoon gesteld is tot hogepriester naar de ordening van Melchisedek, daarover wilde hij veel zeggen. Daarover was veel te zeggen.⟨/p>
⟨p>Ik vind dat een schitterende gedachte en ook een schitterende illustratie van hoe Bijbelstudie werkt. Want dan blijkt dat één zo’n figuur, waarvan de naam slechts minimaal vermeld wordt en waarvan we nauwelijks iets weten, zo’n kolossale betekenis heeft. Daarmee is gezegd en ook geïllustreerd hoe rijk de Bijbelse woorden, de woorden van God, zijn. Want één zo’n klein detail blijkt boordevol betekenis te zitten. "Hierover hebben wij veel te zeggen." En dat gaat hij ook doen. Want in Hebreeën 7 – kijkt u het maar na in uw Bijbeltje – gaat hij inderdaad een heel hoofdstuk lang, achtentwintig verzen, spreken over Christus en Melchisedek. Dat is een schitterend hoofdstuk; ik zie er nu al naar uit om het daarover te hebben. Het is letterlijk het centrale gedeelte van de Hebreeënbrief, maar eigenlijk ook het hoogtepunt. Daarover wilde hij veel gaan zeggen en dat zou hij ook gaan doen.⟨/p>
⟨p>Maar, zegt hij, dat kan nu even nog niet. Wat je dan krijgt, is dat er vanaf dit vers een nieuwe pericoop aanvangt. Vanaf dit vers tot aan het einde van hoofdstuk 6 is daarmee sprake van een tussenzin. Hij wil dus veel gaan zeggen over Melchisedek en waarom de Zoon is aangesproken als hogepriester naar de ordening van die Melchisedek. Maar dat doet hij nog niet; hij kan het nog niet doen. Hij moet eerst nog iets anders kwijt en dat hele gedeelte daartussen is een aanloop daartoe. Hij wordt eigenlijk nu onderbroken, vandaar dat ik ook zeg dat het een tussenzin is.⟨/p>
⟨p>Waarom kon hij nu niet meteen van wal steken? Waarom is het zo dat hij niet direct tekst en uitleg gaat geven over die Melchisedek en alles wat hij erover kwijt wilde? Waarom zegt hij het niet meteen? Nou, de reden geeft hij hier aan in vers 11. Het is moeilijk, zegt hij, het is moeilijk uit te leggen. Niet omdat hij zo slecht kon uitleggen en ook niet omdat zij zo onintelligent waren. Nee, de reden is: het is moeilijk uit te leggen omdat jullie traag zijn geworden in het horen.⟨/p>
⟨p>Let er trouwens op dat hij zegt: "Jullie zijn traag ⟨em>geworden⟨/em>." Ze waren het dus niet, ze zijn het geworden. De normale gang van zaken is gebruikelijk: je komt in aanraking met het evangelie en dan wil je niet anders dan horen. Maar er kunnen allerlei factoren zijn die je van dat horen afhalen, waardoor je traag wordt om te horen. Bijvoorbeeld door tegenstand of traditie, waardoor het Woord moeilijker ingang vindt. Want ja, het gaat zo in tegen zoveel wat je altijd gedacht had. Er kunnen tal van factoren zijn waardoor je traag wordt, en zij waren het in elk geval geworden.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1566" title="Speel af vanaf 26:06">▶ 26:06⟨/button> ⟨span>De Emmaüsgangers: Onverstandig en Traag van Hart Om de Schriften te Geloven⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Bij dat woord 'traag' – ik weet niet waar u aan denkt – moet ik meteen denken aan de geschiedenis die we vinden in Lukas 24. Daar lees je over de dag van de opstanding, waarop Jezus in aanraking komt met de twee mannen die op weg waren naar Emmaüs. Ik ga er tenminste vanuit dat het twee mannen waren. Jezus verschijnt daar incognito aan hen; ze weten aanvankelijk niet wie Hij is en Hij zegt dat ook niet meteen. Hij doet navraag: "Waarom zijn jullie zo somber?" Dan gaan ze hun verhaal doen en Hij hoort hen aan terwijl ze onderweg zijn.⟨/p>
⟨p>Als Hij dan het woord neemt, zegt Hij tot hen: "O onverstandigen en tragen van hart, dat jullie niet geloven alles wat de profeten gesproken hebben!" In het navolgende vers 26 staat: "En beginnende bij Mozes en bij al de profeten begon Hij hen uit te leggen wat in al de Schriften op Hem betrekking had." Dat is al lopende een hele Bijbelstudie geworden. Je leest later dat die Emmaüsgangers, als ze in Jeruzalem arriveren, tegen elkaar zeggen: "Was ons hart niet brandende in ons, toen Hij ons onderweg de Schriften opendeed?"⟨/p>
⟨p>Waar het nu even om gaat, is het verwijt dat Jezus hen deed: "Jullie zijn onverstandig." Dat wil zeggen: jullie begrijpen het niet. Dat is wat onverstandig toch is. Maar bovendien: "Jullie zijn tragen van hart." Feitelijk is dit de verklaring daarvan. Ze waren onverstandig, niet omdat ze dom waren of een laag IQ hadden, maar omdat ze traag van hart waren. Ik ben ervan overtuigd dat dit altijd de reden is waarom een mens niet verstandig is: je bent traag om werkelijk te horen en echt te luisteren naar wat Hij te zeggen heeft.⟨/p>
⟨p>Deze mannen kenden de Schriften. Voorafgaand aan deze uitspraak van Jezus zeiden ze heel teleurgesteld en gefrustreerd: "Wij hadden gehoopt dat Hij het was die Israël verlossen zou." Maar ja, thans is het reeds de derde dag dat deze dingen geschied zijn. En tot overmaat van ramp hebben ook nog enige vrouwen hen die dag doen ontstellen; die zeiden dat ze Hem gezien hadden, of liever gezegd: dat Hij is opgestaan uit de doden.⟨/p>
⟨p>Dan steekt Jezus inderdaad van wal met die uitspraak dat ze traag van hart waren. Waarom? Omdat ze niet geloofden. Ze waren traag van hart om te geloven, om gewoon op voorhand te aanvaarden wat er staat geschreven. Ze kenden natuurlijk wel een deel van de profetieën. Zij wisten van de Messias; zij kenden het Joodse concept van wie de Messias is: de Zoon van David, de Koning van Israël die Israël zal herstellen. Dat geloofden ze. Maar al die profetieën in de Bijbel die gaan over het lijden dat eerst over de Christus zou komen, dat geloofden ze niet. Dat hadden ze vergeestelijkt.⟨/p>
⟨p>Laten we als christenen nu niet zeggen: "O, die domme Joden", want in de christenheid is het exact hetzelfde verhaal. Ook daar gelooft men vaak niet alles wat de profeten gesproken hebben. Men gelooft precies dat deel van de profeten wat de Joden niet geloven, en wat de Joden geloven, geloven de christenen weer niet. Als je die bij elkaar zet, begrijpen ze dus niets van elkaar. Aan de ene kant heb je de profetieën over de Messias die gaan over het lijden dat over de Christus komen zou, en aan de andere kant de profetieën over de heerlijkheid die over de Messias zou komen. De Joden geloven in het algemeen het laatste deel en de christenen geloven over het algemeen het eerste deel. Maar ze waren traag van hart om te geloven ⟨em>alles⟨/em> wat de profeten hebben gesproken.⟨/p>
⟨p>Jezus zegt hen: "Moest de Christus niet lijden om alzo in Zijn heerlijkheid in te gaan?" Gewoon stapsgewijs. Wat Hij daar allemaal heeft aangehaald? Ik weet het niet, maar het is zo oneindig veel. Niet alleen aan profetieën, maar ook aan alle typen, beelden en personages. Het is de standaard, en dan gaat de Schrift geweldig leven. Mijn ervaring is dat de Schrift enorm gaat leven wanneer je Hem gaat herkennen in álles van de Schriften.⟨/p>
⟨p>Zij waren echter traag van hart om dat te geloven. Daarom vind ik het heerlijk om gewoon open-minded te zijn. Dat is geen holle frase. Paulus bidt in de Efezebrief dat we verlichte ogen van het hart zouden hebben, opdat we de rijkdom van Zijn genade zouden ontdekken. Verlichte ogen van het hart om op voorhand alles van de Schrift te aanvaarden en dan ook de rijkdom daarvan te proeven en te smaken, en de transformerende kracht daarvan te ondergaan. Want het verandert je leven. Het geeft je vreugde en het geeft je vrede. Kortom: een mens wordt er anders van. Je gaat in ieder geval omhoog kijken. Want, zegt hij:⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1945" title="Speel af vanaf 32:25">▶ 32:25⟨/button> ⟨span>Geestelijke Achteruitgang: Terugval Naar het Abc en de Moedermelk⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik ga nu weer even terug naar vers 12. Ze waren dus traag om te horen. Dat was de reden waarom hij niet meteen over Melchisedek zou kunnen spreken. Want, zegt hij: "Hoewel jullie naar de tijd gerekend leraars behoorden te zijn..." Met andere woorden – ik heb dit vers trouwens al een keertje in een ander verband genoemd om daarmee aan te geven dat deze brief een aanzienlijke tijd later is geschreven dan het begin van de Handelingen-tijd – ze zouden naar de tijd gerekend al leraars moeten zijn. Het was dus al lange tijd dat ze vertrouwd waren met al deze dingen.⟨/p>
⟨p>Vervolgens schrijft hij dat, hoewel ze naar de tijd gerekend leraars behoorden te zijn, zij weer nodig hebben dat men hun de eerste beginselen leert. Voor 'de eerste beginselen' staat hier in het Grieks het woordje ⟨em>stoicheia⟨/em>. Dat betekent eigenlijk 'de elementen'. U ziet dat de Concordant Version het ook zo heeft weergegeven. Het zijn de elementen of het ABC. Zo zeggen wij dat trouwens ook als we praten over elementaire dingen: de eerste beginselen, het ABC.⟨/p>
⟨p>Dat is eigenaardig. Naar de tijd gerekend zouden ze al zelf anderen onderwijs moeten kunnen geven. Dat zou normaliter van hen verwacht mogen worden als je inmiddels zo lang vertrouwd bent met die dingen. Maar, zegt hij, jullie hebben nu weer nodig dat men zelfs het ABC weer goed onderwijst. Zelfs dat zijn jullie vergeten. Het is dus nog sterker dan – om het even in onderwijstermen te zeggen, zoals Paulus hier ten slotte ook doet – dat je bent blijven zitten. Dan blijf je hangen in wat je weet en je komt niet verder. Maar het is eigenlijk zo dat ze niet alleen zijn blijven hangen, maar ze zijn achteruitgegaan. Terwijl ik dat zeg, denk ik: is het verschil zo groot? Want stilstand is achteruitgang. Zodat ze zelfs datgene wat ze wisten, eigenlijk ook alweer kwijtgeraakt waren. Het was niet alleen zo dat ze niet vooruitgegaan waren, ze waren zelfs achteruitgegaan. Nu moesten ze zelfs weer het ABC goed tot zich nemen, want zelfs dat was hun niet meer vertrouwd. Ze waren traag geworden in het horen.⟨/p>
⟨p>Ook dit moet je weer in het grote geheel zien. Ik wijs er nog maar een keer op: het idee is ook hier weer dat die Joden – het waren Messias-belijdende Joden – enorm onder druk stonden. Een groot gedeelte was naar de schijn christen geworden, maar dreigde nu onder die druk te bezwijken. Bovendien kwam de verwachting dat het koninkrijk openbaar zou worden niet uit. Nu dreigde men weer terug te keren naar het judaïsme en zelfs dat wat ze eerst wisten als Messias-belijdende Joden, dreigde men nu nog kwijt te raken. Men dreigde echt weer terug te keren naar het judaïsme en zelfs niet langer meer Messias-belijdend te zijn.⟨/p>
⟨p>Wat ik nu zeg, kun je gewoon rechtstreeks lezen in de eerste verzen van Hebreeën 6, van het volgende hoofdstuk dus. Men keerde zelfs weer terug naar dat volk, naar dat systeem en naar die godsdienst die ooit de Zoon van God kruisigde. Omdat het nog even duurt voordat ik dit nader toelicht, wil ik het bij deze gelegenheid alvast citeren. In vers 6 lees je over een deel van hen dat weer afviel: "En het is onmogelijk om hen opnieuw tot bekering te brengen, daar zij wat hen betreft de Zoon van God opnieuw kruisigen en tot hun bespotting maken." Het idee daarbij is dus precies dat zij weer terugkeerden naar het judaïsme dat immers verantwoordelijk was voor de dood van de Messias. Ze hadden ooit afstand gedaan van het judaïsme, ze hadden zich laten dopen en de Messias leren kennen. Daarmee hadden ze afstand gedaan van dat systeem, maar nu dreigden ze weer terug te keren en zich opnieuw te verenigen met dat volk dat ooit de Zoon van God had gekruisigd.⟨/p>
⟨p>Het is zo belangrijk, ik heb het al zo vaak gezegd. Terwijl ik het nu zeg, realiseer ik me: deze brief kun je alleen maar begrijpen tegen de achtergrond die de brief zelf presenteert. Namelijk dat hij geschreven is aan Hebreeën een lange tijd na de aanvang. Naar de tijd gerekend behoren ze al leraars te zijn, en dit alles speelt zich af tegen de achtergrond dat de stad en de tempel in vlammen zouden opgaan. Trouwens, als ik nu toch aanhaal uit Hebreeën 6, dan lees ik meteen even verder in vers 8. Nadat er in vers 6 gesproken is over het opnieuw kruisigen van de Zoon van God, staat er in vers 8: "Het is ondeugdelijk en niet ver van de vervloeking die uitloopt op verbranding." Dat is niet bij wijze van spreken; dat is letterlijk zo gegaan. Want dat was het lot van de stad Jeruzalem, enige jaren nadat deze brief geschreven is. De stad en de tempel zijn inderdaad in vlammen opgegaan. Slechts degenen die de wijk hebben genomen en uit de stad zijn gevlucht, ontkwamen. Dat is precies waar deze schrijver toe oproept: "Laten wij tot hem uitgaan buiten de legerplaats." De stad verlaten.⟨/p>
⟨p>Men heeft het weer nodig, schrijft hij. Ze waren traag en hij zegt: "Jullie weten het niet goed meer, zelfs de eerste beginselen zijn jullie niet meer vertrouwd." Het ABC. Namelijk het ABC van de uitspraken Gods. Later in hoofdstuk 6 vers 1 wordt gesproken over 'het woord van het begin van Christus'. Hij vervolgt: "En gij hebt nog melk nodig, geen vaste spijs." Dat is een beeld dat we wel kennen. Paulus schrijft erover in 1 Korinthe 3. Hij beklaagt zich min of meer bij de Korinthiërs dat hij hun zo graag vaste spijs wilde voorzetten, maar ook daar was sprake van traagheid. Zij waren trouwens niet traag ⟨em>geworden⟨/em>, maar ze waren in de kinderlijke fase blijven hangen. In 1 Petrus 2 vers 1 wordt het ook aangehaald: "Verlang als pasgeboren baby's naar de onvervalste melk." Maar weet u dat dit beeld van melk en van vaste spijs ook nog een andere diepte heeft?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2396" title="Speel af vanaf 39:56">▶ 39:56⟨/button> ⟨span>Het Beeld van Melk en de Vaste Spijs in Jesaja 28⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat wat de schrijver van de Hebreeën-brief hier naar voren brengt, is ontleend aan de Tenach zelf. Dat kenden zij ook, of althans: ze zouden dat kunnen kennen. Laten we even naar Jesaja 28 gaan. Als u een Bijbeltje bij u hebt, raad ik u echt aan dat even op te slaan. Ik ga er zelf ook even naartoe. Dit is weer zo’n prachtig voorbeeld van hoe de Schrift allerlei verbanden laat zien. Dat ontdek je wanneer je de concordantie pakt en kijkt waar een woord nog meer voorkomt. Dan zie je ineens dat het op die andere plaats ook voorkomt, en wat blijkt dan? Die plaats blijkt dezelfde structuur te vertonen als elders. Dat is heel eigenaardig.⟨/p>
⟨p>In Jesaja 28 vers 9 lezen we dit – het staat inderdaad midden in het verband, maar ik ga dat nu verder niet uitspitten. Ik wil u alleen laten zien waar die melk en vaste spijs mee te maken hebben. Er staat: "Wie wil Hij kennis leren? En wie wil Hij een openbaring doen verstaan?" Het gaat hier over God. Sommige vertalingen schrijven 'hij' met een kleine letter, maar het gaat over God. Hij wil iets kwijt; Hij wil hen iets onderwijzen en een openbaring geven, een onthulling. Maar voor wie is dat weggelegd? Het antwoord luidt: "Hun die van de melk gespeend en aan de borst ontwend zijn." Gespeend zijn betekent dat je niet meer van de moedermelk drinkt. Van Isaak lees je ook dat hij gespeend was, wat betekent dat hij van de moederborst af was. Door het parallellisme in deze beide zinnen zie je dat meteen. Als de Bijbel spreekt over melk, gaat het niet zomaar over een glas melk dat je bij de maaltijd drinkt, maar over de moedermelk. Het gaat echt over het drinken aan de borst, de melk van een zuigeling. Hier zie je dus het idee: er wordt gesproken over het geven van kennis en een openbaring – dat is vaste spijs – maar dat is weggelegd voor degenen die inmiddels de melkfase gepasseerd zijn en aan de borst ontwend zijn.⟨/p>
⟨p>Dan lees je verder in vers 10, want ook hier in Jesaja is het een klacht: "Want het is wet op wet, wet op wet, eis op eis, eis op eis, hier wat, daar wat." Als je het in het Hebreeuws leest – en ik heb daar wel eens een klein beetje aan geroken – dan zit er rijm in. Het is net alsof je een kind hoort praten. Dat is logisch, want er wordt juist gesproken over een zuigeling. In het Hebreeuws klinkt dit als de taal van een zuigeling, ook door de korte lettergrepen. Ik weet even niet meer precies hoe het klinkt en ik zal het niet voordoen, maar geloof me: je begrijpt wel waarom het zo geformuleerd wordt.⟨/p>
⟨p>Het punt is dit: voor het Israël, voor het Jodendom in de dagen van Jesaja, was het woord van God niets anders dan wet op wet. Als u trouwens even doorleest in datzelfde hoofdstuk, dan wordt in vers 13 hetzelfde weer herhaald: "Zo zal voor hen het woord des Heren zijn: wet op wet, wet op wet, eis op eis, eis op eis, hier wat, daar wat." En dat wordt hen fataal, want er staat dat zij "bij hun gaan achterwaarts struikelen en te pletter vallen, verstrikt en gevangen worden." Dit wordt trouwens ook weer in het Nieuwe Testament aangehaald.⟨/p>
⟨p>Mijn punt is dit: die melk of die vaste spijs, dat is de kennis, de openbaring. Voor wie is dat weggelegd? Voor degenen die niet meer de moedermelk drinken. Welnu, het woord van de Heer was voor het volk van Israël alleen maar wet: wet op wet, eis op eis. "Dit moet, dat mag niet." Zo. En dan lees je dat God daarop reageert: "Voorwaar, door mensen die een onverstaanbare taal spreken – dat wil zeggen: buitenlanders – en in een vreemde tongval zal Hij tot dit volk spreken." Hier wordt een profetie gegeven dat God tot dit volk Israël, voor wie het woord niets anders dan wet en eis was, zou gaan spreken via een onverstaanbare klank, via buitenlanders. Dit woord is inderdaad vervuld in de dagen van het Nieuwe Testament, op allerlei manieren. Dit vers wordt ook aangehaald in 1 Korinthe 14 door Paulus, als hij spreekt over het spreken in tongen. Want dan wordt er inderdaad tot Israël gesproken in een taal die zij niet kennen, niet in het Hebreeuws. En dat is voor Hebreeërs een godslasterlijke gedachte, want Hebreeuws is de heilige taal; God spreekt via het Hebreeuws. Maar omdat Israël vervreemd is van dat woord, zegt God: "Ik ga tot dit volk spreken in onverstaanbare klanken." Dat wil zeggen: het heil gaat naar het buitenland, naar de heidenen, naar de natiën. En ze zullen het niet begrijpen en ze zullen het ook niet geloven.⟨/p>
⟨p>Vervolgens lees je wat het woord van God werkelijk is. Er staat: "Dit is de rust, geeft de vermoeide rust, en dit is de verademing." Maar ja, zij wilden niet horen. De verleiding zou opnieuw groot zijn om hier in Jesaja 28 te blijven zitten, want het is zo’n bijzondere passage. Het is exact zoals het vervuld is in de dagen van het Nieuwe Testament. Als wij het Nieuwe Testament lezen, dan is dat geschreven in het Grieks. Dat wil zeggen dat God tot dit volk Israël spreekt in een voor hen vreemde tongval. Het was voor hen lasterlijk dat God Zich zou bedienen van een niet-Hebreeuwse taal, maar dat is precies wat Hij gedaan heeft. Waarom? Omdat zij het woord van God niet verstonden. Voor hen was het gereduceerd tot wetten, eisen en verboden. Maar wat is het werkelijk? Het is rust. Het geeft rust aan de vermoeide. Onder dat volk waren velen die vermoeid en belast waren, al was het maar door al die geboden van wat wel en niet mocht. Welnu, het woord van God is rust. Het legt geen last op de mens; het ontlast de mens. Het doet je omhoog kijken in plaats van gebukt te gaan onder een last. Het vertelt je wie Hij is en wat Hij belooft. Maar ja, zij wilden niet horen. Het ging er niet om dat ze het niet wilden dóén – ze wilden juist wel werken – maar ze wilden niet horen naar een belofte, naar een blijde boodschap en een goede tijding. Dat is onbegrijpelijk natuurlijk, dat je dat niet wilt, maar ik zou zeggen: breek me de bek niet open, het is vandaag de dag echt niet anders.⟨/p>
⟨p>Ik ga nu weer eventjes terug, want we hebben het niet over Jesaja 28; ik noemde dit alleen om te laten zien dat het idee van melk en vaste spijs al te herleiden is tot het Oude Testament zelf. Vaste spijs heeft te maken met openbaring en met kennis. Ieder die nog van melk leeft – het ABC, de eerste beginselen, de elementen – heeft nog geen weet van de rechte prediking. Hij is namelijk nog een zuigeling. Hij weet nog niet waar het werkelijk over gaat. Het is alleen nog maar het ABC, maar nog niet het geheel. Het echte verstaan moet nog volgen, wat je van een zuigeling trouwens ook niet mag verwachten. Er staat hier letterlijk dat wie van melk leeft, geen weet heeft van de "rechte prediking", het woord van de gerechtigheid. Dat betekent in dit verband ook het woord van recht, of het rechte woord.⟨/p>
⟨p>En wat is dat hier? Wel, dat is dat woord van wie Christus nu is. Houd hem even vast; dat is het laatste wat ik nu even wil zeggen voordat we gaan pauzeren. Paulus wilde veel vertellen over Melchisedek, maar, zegt hij, ik kan het niet. Dat onderwijs over Melchisedek was allemaal verborgen in het Oude Testament. Het ligt niet aan de oppervlakte, maar het ligt er allemaal in verborgen.⟨/p>
⟨p>En daarvan zegt de schrijver hier: dat is de rechte prediking, dat is vaste spijs. Vaste spijs, dat is dus dat onderwijs van het woord van God dat verborgen is. Het heeft te maken met dat wat verborgen is in het Oude Testament. En dat is een mooi punt om nu eventjes af te sluiten, want daar wil ik straks nog even wat meer over zeggen. Maar we gaan nu eerst even een koffietje drinken.⟨/p>
⟨p>Zullen wij de draad weer oppakken, vrienden?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3074" title="Speel af vanaf 51:14">▶ 51:14⟨/button> ⟨span>Vaste Spijs: Christus Ontdekken in de Verborgenheden van het Oude Testament⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Wij hadden het voor de pauze over melk en vaste spijs. Het laatste wat ik daarover opmerkte, was dat die vaste spijs in deze context heel uitdrukkelijk het onderwijs is dat Paulus – laten we het daar maar even op houden – kwijt wilde over Melchisedek. Hij zegt: "Hierover hebben wij veel te zeggen, maar jullie zijn er nog niet aan toe; jullie zitten nog aan de melk." Zelfs dat zijn jullie verleerd. Het ABC kennen jullie niet eens goed meer; dat wil zeggen, zelfs dat is verdraaid. En dat betekent dat het onderwijs dat hij wilde geven over Melchisedek, vaste spijs is.⟨/p>
⟨p>Daar valt iets heel belangrijks uit te leren, namelijk dat vaste spijs het onderwijs is over – in dit geval Melchisedek, maar in het algemeen oudtestamentisch onderwijs – waarin de Christus verborgen is. Het gaat over alles; laat ik het ook via een andere route zeggen. Van Melchisedek gaat een enorme sprake uit. Waarom? Omdat hij in zijn hele verschijning en in alle details die over hem te melden zijn – niet alleen de betekenis van zijn naam, enzovoort – op Christus wijst. Maar dat is verborgen. Hoe dat dan verborgen is, laat de schrijver in hoofdstuk 7 zien. Dan zegt hij: "Kijk, hij heet al zo, en dit wordt niet van hem vermeld, en dat wordt niet van hem vermeld..." Ik loop nu even vooruit, maar al die details worden daar besproken. Iedere keer laat de schrijver de link met Christus zien. En dat klopt perfect!⟨/p>
⟨p>Christus is dus verborgen in zo'n historisch figuur, in het onderwijs van het Oude Testament. Waarom ik dit zo belangrijk vind, is dat vaste spijs dus aangetroffen wordt in het Oude Testament, maar het zit daar verborgen. Het heeft te maken met de verborgenheden. Ik kan daar nog wel een argument voor geven, want dan gaan we even naar de Korinthebrief waarvan ik al eerder zei dat daar ook gesproken wordt over die melk en de vaste spijs. In 1 Korinthe 2 vers 6 – inmiddels is het wat donkerder geworden – zegt hij inderdaad: "Hierover hebben wij veel te zeggen." Dat noemen ze een sprekersmeervoud. Men spreekt ook wel over een majesteitsmeervoud. Als de koningin een toespraak houdt, dan kan zij ook zeggen: "Wij, Koningin der Nederlanden." Dat noemen ze een majesteitsmeervoud, maar in dit geval is het een sprekersmeervoud.⟨/p>
⟨p>Ikzelf gebruik ook heel vaak de wij-vorm als ik spreek, terwijl het eigenlijk enkelvoud is. Je betrekt feitelijk het publiek erbij. Of ik er meer over kan zeggen dan dit, weet ik niet. Oh, bedoelt u het zo? Sorry. Ja, want ik praat wel... Wat zeg je? Wat is er? Oh ja, natuurlijk. Ja, maar tegen sommige mensen moet je echt 'u' zeggen. Wij dwalen enigszins af, ja. Wij. Dat zou kunnen. In dit geval wordt de schrijver van de brief niet vermeld, dus de afzender kennen we niet officieel. Het is wel zo dat aan het einde van de brief Timotheüs nog wordt genoemd, dus dat zou ook nog kunnen. Maar in het algemeen zou ik het houden op een sprekersmeervoud. Ik had me dat eigenlijk niet zo gerealiseerd; goede vraag. Ik denk hier ineens aan Efeziërs 1, daar staat in het eerste hoogtepunt ook zoiets. Maar dat is weer een heel andere kwestie; dan is het "wij Joden" en "jullie natiën". Ik wilde nog eventjes naar de Korinthebrief.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3433" title="Speel af vanaf 57:13">▶ 57:13⟨/button> ⟨span>Paulus en de Onthulling van het Geheimenis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat zei ik zojuist: 1 Korinthe 2 vers 6. "Toch spreken wij..." Hé, daar heb je het weer, "wij" staat er weer bij. In dat geval is het inderdaad Paulus die spreekt, maar ook Sostenes. Hij zegt dus dat ze inderdaad met zijn tweeën zijn. Maar goed: "Toch spreken wij wijsheid bij hen die daarvoor rijp zijn." Volwassen, staat er. "Een wijsheid echter niet van deze aion of van deze eeuw, noch van de beheersers van deze aion, van wie de macht tenietgaat. Maar wat wij spreken als een geheimenis" — of zoals de Statenvertaling zegt: als een verborgenheid, een mysterion — "is de verborgen wijsheid Gods, die God reeds voor de aionen voorbeschikt heeft tot onze heerlijkheid."⟨/p>
⟨p>Nou, dat is een hele mond vol, maar één ding moet duidelijk zijn: hij spreekt wijsheid van God voor degenen die daarvoor rijp zijn, dat wil zeggen: die daarvoor volwassen zijn en die dat kunnen behappen. En dan zegt hij ook daar weer dat hij het zo moeilijk kwijt kan. Want dan zegt hij in hoofdstuk 3: "En ik, broeders, kon niet tot u spreken als tot geestelijken, maar slechts als tot vleselijken, nog onmondige baby's in Christus. Melk heb ik u gegeven, geen vast voedsel, want dat kondet gij nog niet verdragen. Ja, ook dat kunt gij nu nog niet, want gij zijt nog vleselijk."⟨/p>
⟨p>Hij wilde hen dus spreken en confronteren met de wijsheid van God. Dat is de verborgen wijsheid van God, de verborgenheden. En dan zegt hij: dat is die vaste spijs. Waarom noem ik dit? Om daarmee te laten zien dat vaste spijs te maken heeft met verborgenheden. En dat bedoel ik ook heel concreet: het is namelijk alles wat verborgen ligt in het Oude Testament.⟨/p>
⟨p>Ik weet dat dit toch nog eens naar voren gebracht moet worden. Het wordt wel eens zo voorgesteld dat aan Paulus de verborgenheid is geopenbaard — dat klopt — maar daarmee bedoelt men wel eens te zeggen dat alles wat Paulus bekendmaakt, niet te vinden zou zijn in het Oude Testament. Men denkt dat hij hele nieuwe dingen te horen kreeg. Dat is maar half goed, als je het mij vraagt, maar je mist daarmee iets heel belangrijks. Want aan Paulus werd de verborgenheid weliswaar geopenbaard, maar dat betekent dat alles wat hij vertelde in vroegere generaties niet geopenbaard was, maar verborgen. Dan moet je niet zeggen: "O, dus het is er niet te vinden", maar dan moet je zeggen: "Het is er wél te vinden." Juist omdat het verborgen was, is het er wel te vinden, alleen onder de oppervlakte.⟨/p>
⟨p>Daar worden we keer op keer mee geconfronteerd: dat Paulus spreekt over de dingen van het Oude Testament en dan iets aanhaalt waar hij van zegt — ik noem één voorbeeld uit Efeze 5 — waar hij citeert wat je leest in Genesis 2 over Adam en Eva: "En die twee zullen tot één vlees zijn." En dan zegt Paulus: "Deze verborgenheid, dit mysterie, dit geheimenis is groot, maar ik zeg het met het oog op Christus en de Ecclesia." Dat wil zeggen: hij spreekt over een verborgenheid in het Oude Testament. Maar hoezo verborgen? Nou, het is een waarheid die onder de oppervlakte van het Oude Testament ligt. Dus als er staat dat die twee tot één vlees zullen zijn, dan zou je zeggen dat dit over man en vrouw gaat. "Nee," zegt hij, "dat mag dan wel waar zijn, maar het gaat over Christus en de Ecclesia. Dat is erin verborgen."⟨/p>
⟨p>Zo is het Oude Testament boordevol met verborgenheden. Daarom is die Hebreeuwse Bijbel — ik heb altijd een beetje een hekel aan de term Oude Testament, ik spreek liever over de Hebreeuwse Bijbel of de Tenach — voor ons onontbeerlijk, juist als we ons bezighouden met de verborgenheden. Kijk, dan laten we ons onderwijzen door de apostel Paulus; hem is dat allemaal geopenbaard. Maar wat is hem geopenbaard? Nou, dat wat in de Hebreeuwse Bijbel verborgen was.⟨/p>
⟨p>Wat hij doet in zijn bediening, is de bedekking weghalen. Ik gebruik nu termen uit 2 Korinthe 3. Hij haalt de bedekking weg die nog steeds over de voorlezing van het oude verbond ligt. De sluier neemt hij weg. En wat gebeurt er als je de bedekking wegneemt? Dat is een ontdekking. De bedekking wordt weggenomen en dan ontdek je dat wat daar altijd al lag, maar verborgen was. Het was altijd bedekt, en die bedekking wordt in het onderwijs van de apostel Paulus weggenomen, zodat je ineens ziet: dat hele Oude Testament gaat over Christus en over dat wat hij mocht prediken.⟨/p>
⟨p>Die kennis had hij wel, maar die kennis heeft hij achteraf als vuilnis beschouwd. Maar hij kon niet direct een arts zijn... ja, dat klopt. Maar wat hij als vuilnis achtte, dat is niet de kennis op zich van het Oude Testament. Had hij niet genoeg geleerd aan de voeten van Gamaliël? Jawel, maar hij heeft het over alles waar hij zich ooit op beroemde. Hij zegt: "Ik was een Hebreeër, ik ben besneden op de achtste dag, ik was naar de gerechtigheid van de wet onberispelijk." Daar beroemde hij zich op. En alles wat zijn winst was, dat heeft hij voor vuilnis en drek geacht. Hij beroemde zich op al die dingen, maar nu had hij ontdekt waar het in al die bepalingen en in die wetten werkelijk over gaat. Niet een last, maar juist een belofte; namelijk dat het spreekt van Christus. Dat is wat hij ontdekt had, maar dat was hem ook geopenbaard.⟨/p>
⟨p>Ik zou willen vragen: is er één verborgenheid die je niet in het Oude Testament vindt? Het was verborgen van geslachten en eeuwen her. Maar er zijn natuurlijk een heleboel geheimenissen bekendgemaakt. Het is opmerkelijk hoe hij dat in de Efezebrief ook uiteenzet. Niet alleen daar natuurlijk, maar met name in de gevangenisbrieven spreekt hij regelmatig, in Kolossensen en de Efezebrief, over verborgenheden. Maar kijk eens hoe vaak hij daarvoor het Oude Testament opvoert. Ik gaf net het voorbeeld van Efeze 5, waar hij zelfs zegt: "Deze verborgenheid is groot." Het is een grote verborgenheid, maar wacht, dan moet je niet zeggen: "Het was verborgen in het Oude Testament en dus is het er niet te vinden." Het is omgekeerd: het was verborgen in het Oude Testament en dus is het er juist wél te vinden.⟨/p>
⟨p>Het praktische belang van deze kwestie is dit: als je zegt dat aan Paulus verborgenheden zijn geopenbaard die helemaal niet in het Oude Testament te vinden zijn, dan betekent dit feitelijk dat je het Oude Testament gewoon dicht kunt laten. "Nou ja, dat was voor Israël, daar hebben wij verder niets mee te maken, en wij houden ons bezig met de brieven van Paulus en dat is het." Dan zou je die conclusie trekken. Terwijl, als alles wat hij bekendmaakt en wat aan hem geopenbaard is, juist verborgen was in de Hebreeuwse Bijbel, dan ga je juist die Hebreeuwse Bijbel lezen bij het licht van de apostel Paulus en dat wat hij heeft mogen horen en vernemen. Want het is hem allemaal geopenbaard, daar ooit in Arabië en misschien ook bij andere gelegenheden.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3947" title="Speel af vanaf 01:05:47">▶ 01:05:47⟨/button> ⟨span>De Rijkdom van de Tenach: een Ontdekkingstocht voor Volwassenen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Maar juist dan ga je de Hebreeuwse Bijbel lezen, want daar vind je voortdurend dat onderwijs van Paulus verborgen terug. Maar niettemin, het staat er. En dat is een geweldige ontdekkingstocht, want je gaat inderdaad van de ene naar de andere verborgenheid. Ik zou een wedervraag willen stellen: zou er één verborgenheid zijn die niet verborgen ligt in het Oude Testament? Ik zou er geen één weten. Dat het heil naar de natiën zou gaan in de onderbreking – dat wil zeggen: terwijl Israël, het Joodse volk, op een zijspoor staat – en dat de Messias verworpen zou worden, zodat het heil naar de natiën zou gaan.⟨/p>
⟨p>Zelfs de lengte van deze periode wordt aangeduid in tal van geschiedenissen. In de geschiedenis van Jona bijvoorbeeld, die op de derde dag weer tevoorschijn komt, nadat hij zich gedurende twee dagen in de volkerenzee bevond. Nou ja, ik noem het nu ook weer een andere dwarsstraat, maar al die dingen liggen verborgen in het Oude Testament. En dat is adembenemend, want juist die vaste spijs is zo voedzaam. Je kunt zeggen: vaste spijs is wat moeilijker te verteren. Dat is waar, maar melk is ‘hap-slik-weg’. Als je nog geen tandjes hebt, dan is het inderdaad nog niet eens happen, dan is het gewoon slikken. Daar is ook niks mis mee, maar het is een bepaalde fase waar je doorheen moet.⟨/p>
⟨p>Er zal een jonge moeder het er misschien niet mee eens zijn dat het ‘alleen maar slikken’ is, maar ik bedoel dit te zeggen: het is tijdelijk, het is een overgangsfase. De bedoeling is dat je toekomt aan dat wat God je allemaal wil voorschotelen, en dat is zoveel meer dan melk. Maar daar heb je inderdaad tanden voor nodig, want een zuigeling heeft nog geen tanden. Als je eenmaal de melkfase voorbij bent, dan heb je tanden en kun je kauwen. Dat is wat zwaarder te verteren, dat is waar, en dat geldt ook voor al dat onderwijs wat we vinden in de Hebreeuwse Bijbel. Ja, daar moet je zoeken, onderzoeken, want het ligt verborgen.⟨/p>
⟨p>Wat Paulus altijd doet, is daarop wijzen. Hier zegt hij: ‘over hem hebben wij veel te zeggen’, maar hij doet dat bij tal van details. Ik zal u nog een voorbeeld geven uit Hebreeën 9 vers 4. Daar gaat het over dat voorhangsel tussen het heilige en het heilige der heiligen. Dan staat er in vers 8 van Hebreeën 9: ‘Daarmee gaf de Heilige Geest te kennen dat de weg naar de heiligdommen – want zo staat het er letterlijk – nog niet openlag zolang de eerste tent nog bestond.’ Dit was een zinnenbeeld, een parabool voor de tegenwoordige tijd. Dat zegt hij dan even tussen neus en lippen door: dit is een zinnenbeeld van de tegenwoordige tijd.⟨/p>
⟨p>Wat me ook nog vers in het geheugen ligt, is Galaten 4. Daar zegt hij tegen de mensen: ‘Zeg mij, jullie die onder de wet willen zijn, luisteren jullie niet naar de wet?’ En dan gaat hij vertellen over Sara en over Hagar en zegt hij: ‘Hierin zit een diepere zin’, of een allegorie verborgen. Het idee is zelfs dat zij leefden onder de wet, ze wilden de sabbat houden en al die wettische dingen; ze wilden de gelovigen verjoodsen. Maar nu daagt Paulus hen uit: ‘Jullie, zeg mij, jullie die onder de wet willen staan – volkomen ten onrechte trouwens, want van het juk zijn we bevrijd – maar zeg mij: luisteren jullie niet naar de wet?’ Eigenlijk zegt hij daarmee: jullie hadden dat zelf ook kunnen ontdekken.⟨/p>
⟨p>Dat ligt ook opgesloten in die woorden: ‘naar de tijd gerekend zouden jullie leraren behoorden te zijn’ en zelf deze dingen allemaal kunnen onderwijzen. Er is zo enorm veel. Eigenlijk geeft Paulus alleen maar hints, zodat we een spoor gewezen worden. Als je eenmaal de smaak daarvan te pakken hebt gekregen, dan wil je niet anders meer. Dat is zo voedzaam, zo rijk. En niet alleen maar rijk in de zin van dat het heerlijk voedsel is, maar je wordt er inderdaad ook zo sterk van. Het vormt een mens en geeft hem dat wat nodig is om werkelijk volwassen en zelfstandig in het leven te staan.⟨/p>
⟨p>Want dat is toch wat volwassenheid is? Dat je tot volwassenheid komt en steviger in je schoenen staat. Volwassenheid is feitelijk ook dat je niet meer naar jezelf gekeerd bent. Een kind redeneert alles naar zichzelf toe en staat eigenlijk in het middelpunt van zijn eigen universum. Papa en mama zijn er voor het kind, de hele wereld is er voor het kind. Je zet een keel op en de hele wereld komt naar je toe om je een speeltje te geven. Dat kan allemaal, dat is een zuigeling. Maar als je volwassen bent, dan realiseer je je: ik ben niet het middelpunt. Ik ben er juist om voor anderen wat te betekenen.⟨/p>
⟨p>Dan is het in de eerste plaats noodzakelijk dat je zelf ook staat, dat je stabiel bent en je niet meer laat afleiden door gevoelens enzovoort. Dat is in feite nog steeds kinderachtig, als je je zo laat meeslepen door van alles en nog wat. Nee, volwassenheid is dat je stevig in je schoenen staat, maar ook dat je anderen kunt onderwijzen, kunt voeden en wat mee kunt geven. Kijk, dat is volwassen denken. Ik wil hiermee ook zeggen: het is geen theorie. Het is niet alleen maar ‘mooi’, dat is het ook, maar het is precies dat waartoe een mens zou opgroeien: volwassenheid. Nou zijn we aardig in de breedte gegaan, maar het heeft allemaal te maken met die vaste spijs. Melk is het in elk geval nog niet; dat is met recht prematuur en voor de beginneling.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4397" title="Speel af vanaf 01:13:17">▶ 01:13:17⟨/button> ⟨span>Geestelijke Volwassenheid: de Zintuigen Door Routine Geoefend⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het rechte woord gaat over de vaste spijs: wie Christus nu is. De vaste spijs is voor de volwassenen die door het gebruik hun zinnen geoefend hebben. Dat klinkt misschien een beetje mysterieus als dat zo geschreven staat, maar letterlijk staat hier: door de routine de zintuigen. Want 'de zinnen', dat zijn hier de zintuigen; dat waar je mee waarneemt: ogen, oren, neus, enzovoort. Wij gebruiken het woord 'zinnen' niet meer zo in die betekenis, maar het gaat dus over de zintuigen, dus daar waar je mee waarneemt.⟨/p>
⟨p>Volwassenen zijn zij die inmiddels gewend zijn om hun ogen en oren de kost te geven en met recht kunnen waarnemen. Ook dat is iets wat je moet leren. Een kind ziet nog een heleboel niet, onderkent nog een heleboel niet. Maar dat is een kwestie van gebruik. En als er geen gebruik is... ⟨em>use it or lose it⟨/em>. Als je het niet gebruikt, dan raak je het kwijt. Dat was met deze Hebreeën ook zo; ze waren weer achteropgeraakt. Waarom? Omdat ze niet bleven luisteren. Ze waren traag geworden in het horen.⟨/p>
⟨p>Enfin, door de routine de zintuigen geoefend te hebben in het onderscheiden van goed en kwaad. En daarmee bevestigen we wat we zojuist al zagen. Hoort u trouwens dat ik nu ook iedere keer in sprekersmeervoud spreek? Goed, daarmee zien we inderdaad dat dit heel praktisch is. Als je volwassen bent, dan betekent dat dat je in staat bent vaste spijs tot je te nemen. Je gaat de verborgenheden van het Oude Testament verstaan. Dat is een ontdekkingstocht. Dat is een oceaan... ja, ik denk als je daar zelfs al zo lang mee bezig bent, dan heb je nog maar zo'n klein deel ontdekt. Dan weet je nog nauwelijks wat. Er is zo enorm veel te ontdekken. Ik denk dat dikwijls als ik bezig ben met de Bijbel: "O zeg, wat zou daar allemaal weer achter zitten?" Dat heb je vooral als je denkt: "Hé, dat is vreemd. Waarom zou dat er nou staan? Dat is gek of dat kan niet." Dan kun je er de donder op zeggen — sorry dat ik het zo zeg — dat daar zo enorm veel aan je ontgaat. Dat er nog zoveel onder verborgen ligt.⟨/p>
⟨p>Het kan ook zijn dat er nog weer een heel lianenwoud van obstakels weggekapt moet worden uit de vertalingen. Maar goed, ook dat heeft allemaal te maken met onderzoeken. Als je eenmaal als een Bereeër aan de gang gaat en gaat checken of het inderdaad zo is, ja, dan kom je van alles aan de weet. En het heeft allemaal te maken met: je wilt weten hoe het zit. Je bent geïnteresseerd in de waarheid. Niet "wat moet ik doen?", nee, je wilt weten wat de waarheid is. Dat is wat God ook wil. God wil dat alle mensen gered worden en tot besef en erkentenis van de waarheid komen.⟨/p>
⟨p>Dat is ook wat een volwassene wil: hij wil vaste spijs en bovendien oefent hij daarin zijn zintuigen. Hij leert zo ook — of hij heeft geleerd, want hij is geoefend — en hij is nu in staat om te discrimineren. Dat klinkt in het Engels wat onschuldiger. Om onderscheid te maken, want discrimineren betekent gewoon onderscheid maken. Om onderscheid te maken tussen het voortreffelijke zowel als het kwade; wat goed is en wat niet. Dat is ook precies wat wijsheid is. Wijsheid is dat je weet wat het verschil is tussen goed en kwaad. "Dat is wel goed en dat is niet goed", in de breedste zin van het woord.⟨/p>
⟨p>Van een zuigeling lees je juist dat zij nog niet kunnen onderscheiden tussen links en rechts, maar dat is in wezen ook goed en kwaad hoor, of kwaad en goed. Dat is juist het idee: je ziet de verschillen allemaal nog niet. Maar een volwassene is iemand die het verschil wel onderkent, weet waar het om gaat, stevig in zijn schoenen staat, zelfstandig is en anderen ook kan onderwijzen. Je hebt wat aan andere mensen te vertellen. Onderwijs is trouwens ook een mooi woord: je wijst eronder. Ja, dat is wat een goede onderwijzer doet. Je wijst aan: "Dat is waar." Je kijkt, je laat zien: "Hier staat het, daar staat het, daar staat het." Maar je doet meer. Je wijst ook wat er allemaal onder ligt, wat in het verborgene ligt.⟨/p>
⟨p>Akkoord mensen? Nou, dan betekent dit dat we dit seizoen mooi kunnen afsluiten bij het einde van Hebreeën 5. En dan gaan we de volgende keer — dat zal, zo de Here wil en wij leven, in september zijn — beginnen met Hebreeën 6 vers 1. Dat is een mooi begin. Zullen we deze avond nog afsluiten met dankgebed?⟨/p>