⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik: de Mens Christus Jezus als Kapabele Hogepriester⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Wij zouden vanavond gaan beginnen met het eerste vers van hoofdstuk 3 en dat gaan we ook daadwerkelijk doen, maar ik stel voor dat we eerst nog het gedeelte zullen lezen wat daar aan voorafgegaan is en wat we de vorige keer hebben besproken. Ik heb nu de tekst niet afgedrukt, dus ik zou zeggen: lees met me mee als u een bijbeltje bij u hebt. Of bent u nou zo lui geworden door de PowerPointpresentaties dat u geen eens meer een bijbel meeneemt? Nee, dat is geen verwijt hoor, ik begrijp het wel. Het is toch beter, er is toch meer invloed op het effect als je het uit de bijbel zelf neemt. Dat ben ik helemaal met u eens. Ik zou dat zelf ook doen. Als ik naar een bijbellezing toe zou gaan, dan is het toch plezierig om dat zelf mee te lezen en te bladeren. Maar goed, dat is aan ieder voor zich.⟨/p>
⟨p>Ik lees in elk geval wat hier staat en ik begin te lezen vanaf vers 5 van hoofdstuk 2, om weer een beetje in te komen waar we het over hadden en wat het verband was. Want, zegt de schrijver in vers 5: "Niet aan engelen heeft Hij de toekomende wereld, waarvan wij spreken, onderworpen. Maar iemand," David, "heeft ergens betuigd," in Psalm 8 is dat, "zeggende: Wat is de mens dat Gij zijner gedenkt, of des mensen zoon dat Gij naar hem omziet? Gij hebt hem voor een korte tijd beneden de engelen gesteld; met heerlijkheid en eer hebt Gij hem gekroond; alle dingen hebt Gij onder zijn voeten onderworpen." Dat is dan het einde van het citaat en dan volgt het commentaar: "Want bij dit 'alle dingen hem onderworpen', heeft Hij niets uitgezonderd dat hem niet onderworpen zou zijn. Maar thans zien wij nog niet dat hem alle dingen onderworpen zijn. Maar wij zien Jezus, die voor een korte tijd beneden de engelen gesteld was vanwege het lijden des doods, opdat Hij door de genade Gods voor ieder de dood zou smaken, met heerlijkheid en eer gekroond."⟨/p>
⟨p>"Want het voegde Hem, om wie en door wie alle dingen bestaan, dat Hij, om vele zonen tot heerlijkheid te brengen, de Leidsman van hun behoudenis door lijden heen zou volmaken. Want Hij die heiligt en zij die geheiligd worden, zijn allen uit één. En daarom schaamt Hij zich niet hen broeders te noemen, en Hij zegt: Uw naam zal ik aan mijn broeders verkondigen, in het midden van de gemeente zal ik uw lof zingen." En wederom, en dan volgt een citaat uit Jesaja 8: "Ik zal op Hem vertrouwen." En wederom, weer uit Jesaja 8: "Ziehier, ik en de kinderen die God mij gegeven heeft."⟨/p>
⟨p>"Daar nu de kinderen aan bloed en vlees deel hebben, heeft ook Hij op gelijke wijze daaraan deel gekregen, opdat Hij door zijn dood hem die de macht van de dood had," want zo hebben we dat de vorige keer ook vastgesteld, "hem die de macht van de dood had, de duivel, de diabolos, zou ontronen en allen zou bevrijden die gedurende hun ganse leven door angst voor de dood tot slavernij gedoemd waren." En dan volgt dat 'beruchte' vers 16, dat dus heel anders is dan we in de vertalingen aantreffen. Ik lees het meteen maar goed: "Want niet engelen grijpt het aan, maar het grijpt aan het nageslacht van Abraham." Het gaat daarbij over de dood. "Daarom," vers 17, "moest Hij in alle opzichten aan zijn broeders gelijk worden, opdat Hij een barmhartig en getrouw hogepriester zou worden bij God, namelijk om de zonden van het volk te verzoenen. Want doordat Hij zelf in verzoekingen geleden heeft, kan Hij hun die verzocht worden te hulp komen."⟨/p>
⟨p>Daarmee is dat tweede hoofdstuk ten einde. Het is ook niet voor niks dat men hier een nieuw hoofdstuk is aangevangen. Hoewel de indeling niet geïnspireerd is en we daar geen inhoudelijke of uitlegkundige consequenties aan hoeven te verbinden, is het logisch dat hoofdstuk 3 vers 1 hier begint. Het begint met 'daarom', wat een conclusie is op basis van al het voorgaande en tevens de introductie van een nieuw onderdeel in het betoog. Die laatste verzen zijn er de vorige keer een klein beetje bekaaid bij afgekomen omdat ik graag dat tweede hoofdstuk wilde voltooien, maar het is van belang om nog even op één ding te wijzen. Dat is dat er in vers 16 wordt vastgesteld dat de dood geen engelen aangrijpt, maar dat het het nageslacht van Abraham aangrijpt. Bij de slotafrekening is dit voortdurend belangrijk om in gedachten te houden. Ik zal ook niet moe worden om altijd weer te benadrukken — tot we de hele brief besproken hebben — dat deze brief is geschreven aan Hebreeën, aan het volk van Israël. En meer specifiek: het gelovig deel van Israël, het gelovige overblijfsel, zoals dat in de profetie vaak genoemd wordt; de gelovige rest.⟨/p>
⟨p>De dood grijpt op het nageslacht van Abraham aan en dan lees je in vers 17: "Daarom moest Hij in alle opzichten aan zijn broeders gelijk worden." Dat wil zeggen: Hij zou inderdaad bloed en vlees aannemen. Waarom? Wel, omdat Hij zou kunnen sterven. We hebben dat de vorige keer ook besproken. Hij heeft aan bloed en vlees deel gekregen opdat Hij door de dood hem die de macht van de dood had, zou ontronen. Dat wil zeggen: Hij nam deel aan bloed en vlees, Hij was werkelijk mens, gewoon zoals u en ik. Ja, ik weet het, Hebreeën 4 zegt 'uitgenomen de zonde', maar dat neemt niet weg dat Hij mens was: de mens Christus Jezus. Waarom werd Hij mens? Om te kunnen sterven. Wat een subdoel is, want uiteindelijk is het doel om te kunnen opstaan. Maar daarvoor moest Hij sterven. Daarom heeft Hij door de dood heen hem die de macht van de dood had ontroond.⟨/p>
⟨p>Nou, zo'n hogepriester hebben we. Hier wordt, ik zeg het nog eens, Israël aangesproken. Israël heeft nu een nieuwe hogepriester, namelijk Jezus Christus. Waarom Hij inderdaad de hogepriester is, wordt in Hebreeën 4, 5, 6 en 7 uitgebreid toegelicht. Daar komen we natuurlijk nog over te spreken. Maar goed, de term zijn we nu voor de eerste keer tegengekomen. Hij is werkelijk een hogepriester voor zijn volk. Dat Hij inderdaad de papieren daarvoor heeft, zullen we dus nog zien. Maar ook: Hij is een kapabele hogepriester. Hij is getrouw, dat heeft Hij bewezen. En bovendien, en dat is dan het laatste vers: "Want doordat Hij zelf in verzoekingen geleden heeft, kan Hij hun die verzocht worden te hulp komen." Dat wil zeggen dat Hij niet alleen maar geschikt is om bij God te pleiten, maar dat Hij ook in staat is om het volk te vertegenwoordigen, volledig omdat Hij mens is. Hij kent dat. Hij is, zoals we gelezen hebben, doordat Hij zelf in verzoekingen geleden heeft, in staat hen die verzocht worden te hulp te komen. Hij kent dat namelijk uit ervaring. Niets is Hem vreemd. Hij is werkelijk begaan met het lot van zijn volk.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="500" title="Speel af vanaf 08:20">▶ 08:20⟨/button> ⟨span>Heilige Broeders en de Roeping Vanuit de Hemel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat lijkt me een mooie aanleiding om nu bij vers 1 van hoofdstuk 3 te beginnen. "Daarom" – dat is duidelijk een conclusie van heel het voorgaande. "Heilige broeders." Daarbij is het begrip 'broeders' wat dubbelzinnig, bij ons trouwens ook. Dat hangt een klein beetje af van de context, en soms kan het letterlijk in twee betekenissen dubbelzinnig zijn.⟨/p>
⟨p>Als ik mijn broer aanspreek, dan zeg ik: "Ha broer Dirk." Dat bedoel ik soms ook dubbelzinnig, omdat hij in de letterlijke, vleselijke zin een broeder is, maar ook in de geestelijke zin. Dat is hier eigenlijk ook het geval, want hier worden Hebreeën aangesproken. Dat zijn broeders naar het vlees – zo spreekt Paulus ook dikwijls over de Israëlieten – maar ook broeders in de geestelijke zin. Dat blijkt hier ook wel, want ze worden "heilige broeders" genoemd: apart gezet door het woord dat zij met elkaar deelden en dat zij geloofden.⟨/p>
⟨p>Dat staat ook wel in deze brief, juist in dit hoofdstuk, maar daar komen we nog over te spreken, want er vond in die tijd ook een enorme afval plaats. Ik ga dat nu nog even niet toelichten; daar komen we straks op terug. In elk geval worden ze zo aangesproken: "heilige broeders, deelgenoten van de hemelse roeping". Dat betekent niet dat ze op weg waren naar de hemel – dat zou best kunnen, maar daar gaat het nu even niet om. De hemelse roeping is gewoon een roeping vanuit de hemel. Zoals dat heet in de genitief, de tweede naamval, spreekt dat vooral van oorsprong. Genitief betekent letterlijk ook 'vanuit oorsprong'. Het is een hemelse roeping omdat het een roeping vanuit de hemel is, en niet zozeer een roeping naar de hemel toe.⟨/p>
⟨p>Hoezo vanuit de hemel? Wel, daar is onze apostel en hogepriester – dat wil zeggen: van Israël. Deelgenoten, partners... ja, partners en deelgenoten van die hemelse roeping: "richt uw oog op de apostel en hogepriester van onze belijdenis, Jezus."⟨/p>
⟨p>"Richt uw oog", "let op" of "merk aan". Dit bewuste Griekse woord wordt in de Concordant Version in zijn elementen weergegeven met ⟨em>down-mind⟨/em>. Dat wekt de gedachte op van iets wat je goed moet laten bezinken in je gedachten. "Down", neerwaarts, zoals wij ook zeggen: "Laat dat neerdalen in je hart, in je mind." ⟨em>Kata⟨/em> betekent neerwaarts en het tweede deel heeft te maken met de ⟨em>mind⟨/em>, het verstand, de binnenkant, het kennen. Merk dat dus op. Het wordt heel wat keren in het Nieuwe Testament gebruikt. Het is niet zozeer de gedachte van "kijk daarnaar", maar "merk dat op". Het is een sterk woord, een oproep: merk op de apostel en de hogepriester van onze belijdenis, namelijk Jezus.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="730" title="Speel af vanaf 12:10">▶ 12:10⟨/button> ⟨span>Jezus Gepresenteerd als Apostel en Hogepriester voor Israël⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Hier heeft Hij dus twee titels, en ik vind dit fraai omdat dit namelijk ook weer een prachtige samenvatting is van de voorgaande hoofdstukken. Dit is hoofdstuk 3 vers 1. Er werd al gezegd: "daarom". Hier volgt een conclusie: namelijk die Jezus waar we het over hebben, over wie het voorgaande ook al gesproken had. Jezus, dat is de naam van de mens hier op aarde, maar dan wordt er gezegd: "wij zien Jezus". In vers 8 en 9 van Hebreeën 2 staat: "Doch nu zien wij nog niet dat alle dingen Hem onderworpen zijn, maar wij zien Jezus, die voor een korte tijd beneden de engelen gesteld was vanwege het lijden van de dood, nu met heerlijkheid en eer gekroond." Dus wie is die Jezus? Dat is de Jezus die stierf en die nu gekroond is in de hemel met eer en heerlijkheid.⟨/p>
⟨p>Hij wordt hier op twee manieren aangeduid, namelijk als apostel. Een apostel, ⟨em>apostolos⟨/em>, is eigenlijk een afgezante, een afgevaardigde. Nou, dat was Hij met recht. Hij was afgevaardigd tot het huis Israëls. Daarna zie je trouwens ook dat Jezus niet de apostel voor óns is. Dat klinkt misschien wat vreemd, maar Hij is de apostel van de Hebreeën. Ik bedoel dat letterlijk zoals ik het nu zeg: Hij was gezonden, Jezus hier op aarde, tot het huis Israël. Zo zei Hij het letterlijk tegen die vrouw uit Tyrus die een beroep op Hem deed. Toen zei Hij: "Vrouw, Ik ben slechts" – dat wil zeggen uitsluitend – "gezonden tot de verloren schapen van het huis Israëls." Hij maakte uiteindelijk een uitzondering voor haar vanwege het geloof waar zij op pleitte, maar waar het nu om gaat is Zijn missie.⟨/p>
⟨p>Hij was gezonden en afgevaardigd. Dat is soms lastig door de wijze waarop wij woorden gebruiken. "Apostel" betekent voor ons vaak niks meer; het is een soort kerkelijk woord geworden. Maar ⟨em>apostolos⟨/em> is een Grieks woord en het betekent simpelweg een afgevaardigde. Er is niks mis met het gebruik van zo’n woord, maar besef wel wat het betekent, anders is het in wezen een leeg begrip. Hij is de apostel, namelijk afgevaardigd tot het huis Israëls. Dat was Hij voor de Hebreeën.⟨/p>
⟨p>U ziet, ik heb al een aantal hele duidelijke, krachtige en niet te weerleggen argumenten gegeven waarom deze brief aan de Hebreeën geschreven is. Dat is volstrekt helder. Maar ook allerlei subtiele aanwijzingen worden daar voortdurend weer in bevestigd. Dit is er zo één: "Hij is onze apostel." Ja, namelijk van de Hebreeën. Voor ons gaat dat namelijk niet op, want Jezus was op aarde helemaal niet gezonden tot de natiën. Als Jezus hier op aarde was, dan zouden wij als gelovigen uit de natiën niets met Hem te maken hebben; daar was Hij ook helemaal niet voor gezonden. En wie is onze apostel dan wel? Hij stelt zich bij meerdere gelegenheden zo voor: dat is de apostel Paulus. Maar Jezus was dus met recht de apostel van die Hebreeën.⟨/p>
⟨p>Bovendien wordt Hij de hogepriester genoemd. Ook dat verraadt weer duidelijk de Israëlitische achtergrond, want het volk Israël heeft een hogepriester. Hij is de apostel voor Israël en ook de hogepriester, waarbij je trouwens iets interessants ziet. Hij is namelijk apostel namens God tot Israël, en Hij is hogepriester namens Israël tot God. Het zijn dus twee verschillende richtingen: als apostel kwam Hij tot Israël en als hogepriester komt Hij tot God, namelijk als degene die Zijn volk vertegenwoordigt bij God. Dat is wat een hogepriester is, feitelijk ook een middelaar.⟨/p>
⟨p>Iemand merkt op dat Hij ook de voleinder van het geloof wordt genoemd en vraagt op wie we de blik moeten richten. Oh ja, maar dat heb ik bij een voorgaande gelegenheid gezegd en dat wil ik nu ook nog wel een keertje heel graag benadrukken. Er zijn zoveel dingen in deze brief – ik heb het in mijn gebed ook al gezegd – die, hoewel de brief niet direct aan ons is gericht, zoveel elementen bevatten die voor ons ter lering zijn. Ze zijn voor ons net zo waar. Dat ons oog alleen op Hem gericht zou zijn, die gedachte vind je hier ook al: "richt uw oog op" of "merkt op Hem". Dat is de kracht, en dat is voor ons niet anders.⟨/p>
⟨p>Ik ben het daar volledig mee eens. En dat is niet alleen omdat u mijn schoonvader bent en ik u niet tegen wil spreken; nee, ik ben het daar helemaal mee eens. We zullen dat nog veel tegenkomen: waarheden die indirect net zo goed op ons van toepassing zijn. Maak dus niet de fout – ik geloof dat ik de vorige keer ook al een hint in die richting heb gegeven – om te denken dat wij aan deze brief helemaal geen boodschap hebben omdat hij aan de Hebreeën gericht is. Dat vind ik altijd een heel merkwaardig verhaal als men zo'n conclusie trekt. Want héél de Schrift is voor ons en ook aan ons gegeven. Oké, niet altijd aan ons gericht, maar wel vóór ons. "Heel de Schrift is niet aan ons gericht, maar wel voor ons", zo hoorde ik het destijds al heel puntig en kort samenvatten. En dat is volstrekt Bijbels.⟨/p>
⟨p>Maar waar ik nu even op wees voordat deze vraag kwam: Hij is de apostel en de hogepriester, dat is Hij voor Israël. Hij is dat niet voor ons, niet direct en zelfs niet eens indirect als onze apostel. Het gekke is dat je het begrip "hogepriester" in de brieven van Paulus – dus de brieven waar de handtekening van Paulus onder staat en die gericht zijn aan de natiën – niet tegenkomt. Je leest daar niet dat Jezus onze hogepriester genoemd wordt. Is het verboden om dat te zeggen? Daar gaat het helemaal niet om, want in overdrachtelijke zin is het natuurlijk wel zo. Je leest namelijk in Romeinen 8 dat Paulus zegt dat Jezus Christus de Gestorvene is, en wat meer is: de Opgewekte, die aan de rechterhand Gods is en ook voor ons pleit. Dat is dezelfde gedachte die in Hebreeën 7 verbonden wordt met het hogepriesterschap. Dus ja, het ligt genuanceerd. We houden ons hier bezig met een brief aan de Hebreeën en daar wordt heel uitdrukkelijk deze terminologie gebruikt: apostel en hogepriester. Dat is heel direct in dat verband, maar in een meer afgeleide of indirecte zin geldt het ook voor ons.⟨/p>
⟨p>De apostel en de hogepriester. Zoals ik al zei: als apostel is Hij er namens God voor Israël, en het andere is precies de omgekeerde richting. De hogepriester vertegenwoordigt zijn volk; hij draagt de stenen op zijn schouders en de twaalf edelstenen op zijn borst, op zijn hart. Dat is een schitterend beeld. Maar dat doet hij namens het volk voor God. Beide termen wijzen dus een verschillende richting op: de ene naar boven en de andere naar beneden, om het zo te zeggen.⟨/p>
⟨p>"Richt uw oog op Hem." Het gaat uiteindelijk dus om Iemand. En dat is ook weer zoiets: dat is een universele waarde waar ook in de brieven van Paulus – de brieven waar zijn handtekening wel onder staat – telkens weer op gewezen wordt. Kijk naar Hem! Natuurlijk, wij zien Hem niet met onze natuurlijke ogen, Hij is verborgen voor het oog, maar door het geloof – dat wil zeggen in de Schriften – zien wij Hem. Laat je oog daar alleen op gericht zijn; dat was ook de boodschap aan deze Hebreeën.⟨/p>
⟨p>"De hogepriester onzer belijdenis." Ik kan het niet nalaten om daar toch nog even op te wijzen. Hier zie je dat woordje "belijdenis", een term die vaker in de Hebreeënbrief gebruikt wordt. Dat woord is ⟨em>homologeo⟨/em> en dat betekent letterlijk "hetzelfde zeggen". Een belijdenis is het naspreken van, in dit geval, het Woord van God. De belijdenis.⟨/p>
⟨p>Ik weet niet hoe u het hebt, maar als ik hoor over de belijdenis, dan denk ik meteen aan de kerkelijke invulling daarvan. De belijdenis, en dan bedoelt men de belijdenisgeschriften: de Formulieren van Enigheid, de Dordtse Leerregels. Maar het idee van de belijdenis was altijd het naspreken van de Schrift. Als dat het inderdaad geweest zou zijn, dan zou er ook geen enkel bezwaar tegen zijn. Dan zou je je ook nooit hoeven te beroepen op de belijdenis. Als de belijdenis niets anders is dan het naspreken van de Schrift, hoef je je niet op de belijdenis te beroepen.⟨/p>
⟨p>De belijdenis is juist dat je zegt: "Er staat geschreven." De kracht zit juist in de verwijzing, dat je hetzelfde zegt. Het is een alarmsignaal wanneer je je beroept op de belijdenis, want dat geeft aan dat je kennelijk niet de Schrift naspreekt.⟨/p>
⟨p>Hier gaat het over de belijdenis, namelijk hetzelfde zeggen aangaande die Jezus die zij beleden. Jezus; zo wordt Hij in de Hebreeënbrief trouwens meestal genoemd: Jezus. En die getrouw is jegens Hem, die Hem heeft aangesteld. Letterlijk: "die Hem maakt tot". Zoals u hier ziet, staat dat woord "aanstellen" er eigenlijk niet eens, maar "die Hem heeft gemaakt" of "die Hem maakt" — aorist — tot apostel en hogepriester. Dat wil zeggen: hier wordt gesproken over Jezus en Hij is getrouw, gelovig, jegens Hem, God, die Hem maakt, namelijk tot apostel en tot hogepriester. En nu wordt er een andere figuur geïntroduceerd.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1420" title="Speel af vanaf 23:40">▶ 23:40⟨/button> ⟨span>Mozes' Getrouwheid in Gods Ganse Huis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Namelijk over Mozes. Hier wordt gezegd: "Evenals ook Mozes getrouw was..." Eigenlijk staat er dat hij trouw is jegens Hem, zoals ook Mozes in heel het huis van Hem getrouw was. Dat wil zeggen: in heel Zijn huis. Wie is die "Zijn"? Dat lijkt wat verwarrend, maar het gaat over Gods huis. Jezus Christus is getrouw in Zijn huis. Wat dat huis is, daar zullen we het straks over gaan hebben; dat gaat de schrijver ons nog vertellen. Maar hij zegt dat Mozes dat ook is geweest, zoals Mozes dat ooit was. Wat je hier leest, is feitelijk een citaat of vrijwel hetzelfde als wat je leest in Numeri 12.⟨/p>
⟨p>Ik citeer het uit de Statenvertaling, want die is wat beter en letterlijker: "Alzo is mijn knecht Mozes niet, die in mijn ganse huis getrouw is." Dit werd gezegd tegen Mirjam en Aäron. Wat is dat huis? Het gaat hier dus over "mijn ganse huis" – Gods huis dus. Mozes was getrouw in Gods huis. Wat is dat huis? Nou, in ieder geval de tabernakel. Je kunt het zelfs nog breder opvatten als het huis Israëls, maar in ieder geval gaat het hier over de tabernakel. Mozes was degene aan wie de bouw van de tabernakel was toevertrouwd. Hij mocht daarbij niets zelf bedenken, maar hij deed dat gewoon volgens de instructies en hij is daarin betrouwbaar gebleken.⟨/p>
⟨p>God geeft hoog over hem op, want je leest in vers 8 van datzelfde Numeri 12: "Van mond tot mond spreek ik met hem, en door aanzien, en niet door duistere woorden." Dat wil zeggen: in klare taal. Hij weet waar ik het over heb. Je leest ook ergens in Psalm 103 dat God aan het volk Israël Zijn daden bekendmaakte, maar aan Mozes maakte Hij Zijn wegen bekend. In Psalm 103 vers 6 en 7 lees je: "De Heer doet gerechtigheid en recht aan alle verdrukten. Hij maakte Mozes zijn wegen bekend, de kinderen Israëls zijn daden." Dat wil zeggen dat Hij de afzonderlijke daden bewees aan het volk, maar Mozes wist veel meer. Mozes kende Gods wegen – niet alleen Gods weg, maar Gods wegen; de routes die Hij ging. Hij had inzicht in dat wat God voornemens was. Dat is veel meer dan alleen maar Zijn daden laten zien. Dat zag Israël ook, maar Mozes had inzicht in wie God was.⟨/p>
⟨p>Dat is wat je hier ook bevestigd vindt in Numeri 12, waar van Mozes gezegd wordt dat hij getrouw en gelovig is in Gods ganse huis. "Van mond tot mond spreek ik met hem, en door aanzien, en niet door duistere woorden, en de gelijkenis des Heeren aanschouwt hij." Dat wil zeggen: dat wat op de Heere lijkt, of Zijn beeld, of een uitbeelding van Hem, dat zag hij. Weliswaar van achteren en in de verschijning van engelen, want in de letterlijke zin kan dat natuurlijk niet. Johannes 1 vers 18 zegt immers: "Niemand heeft ooit God gezien." De eniggeboren Zoon, die aan de boezem des Vaders is, die heeft Hem verklaard. Maar voor de rest heeft niemand Hem gezien. Toch was Mozes zo vertrouwd met God; hij kende Gods wegen.⟨/p>
⟨p>Over deze Mozes wordt dus gesproken en nu wordt er iets belangrijks aangegeven. Mozes wordt hier gepresenteerd als iemand die zeer... ja, dat was dé man van het volk Israël. Hij was de representant van Israël van oudsher. Ook in godsdienstig opzicht is het zo dat een Israëliet, een Jood of een Hebreeër verwees naar Mozes; hij stond voor de Thora. Mozes is vaak gewoon een aanduiding voor de Thora zelf en soms zelfs voor hun hele godsdienst. Van die Mozes wordt dit dan gezegd, maar hier volgt de introductie: de Jezus waar we het over hebben, die is zoveel meer dan hij.⟨/p>
⟨p>We hebben in Hebreeën 1 en 2 al gezien dat Hij zoveel meer is dan de engelen. Nu wordt gezegd dat Hij zoveel meer is dan Mozes, en ook dan Aäron trouwens. Die twee horen bij elkaar. Als we het hebben over de termen "apostel" en "hogepriester", dan is Mozes feitelijk de apostel: degene die namens God sprak tot Israël. En Aäron is de priester: degene die namens Israël tot God kwam. Dat koppel is gezamenlijk een beeld van Hem die na hen zou komen, maar die zoveel meer is. Dat is wat in Hebreeën 3 betoogd wordt.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1804" title="Speel af vanaf 30:04">▶ 30:04⟨/button> ⟨span>De Verhevenheid van Christus: de Bouwmeester en Zijn Huis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Want Hij is zoveel groter heerlijkheid dan Mozes waardig gekeurd. Wat ik zojuist zei, wordt hier nog veel mooier verwoord. Hij is zoveel meer heerlijkheid dan Mozes waardig gebleken of waardig gekeurd. Waar we eerst zagen — dat was in Hebreeën 1 vers 5 — "zoveel meer dan de engelen", daar wordt hier gezegd: "zoveel meer dan Mozes". Hoeveel meer heerlijkheid? Dan komt hier de vergelijking: "zoals de bouwmeester". Dat klinkt wat kritisch en is misschien ook wat moeilijk. Ik zei al dat de Hebreeënbrief zich soms heel kritisch, moeilijk en verheven uitlaat, maar als je de moeite doet om het te verstaan en met precisie kijkt naar wat er precies staat, dan word je niet teleurgesteld.⟨/p>
⟨p>"Zoals de bouwmeester hoger eer geniet dan het huis." De bouwmeester is hier ook de 'inrichter'. Elders in de Hebreeënbrief, in Hebreeën 8 en 9, wordt er gesproken over de inrichting van het huis en daar wordt in het Grieks dezelfde terminologie en dezelfde constructie gebruikt. De gedachte daarbij is dat een bouwmeester, iemand die de opdracht geeft om een woning te maken en daarbij bepaalt hoe het moet worden, zoveel meer is dan het huis. Als ik een huis laat bouwen en ik bepaal hoe het zal zijn en hoe de hele inrichting en indeling zal zijn, dan gaat het uiteindelijk om mij. Dat huis is er voor mij; ik ben er niet voor dat huis. Zo is de bouwmeester zoveel meer dan het huis. Dat lijkt me een vrij duidelijke zaak: het huis is er namelijk ten behoeve van die bouwmeester die de opdracht geeft om te bouwen, in te richten en in te delen.⟨/p>
⟨p>De vergelijking hier is dat, zoals Jezus zoveel meer heerlijkheid heeft dan Mozes, de bouwmeester zoveel meer heerlijkheid heeft dan het huis. Dit is nog maar een onderdeeltje van het verhaal, want dit behoeft nog een vervolg, maar dit is de vergelijking. Je ziet twee woordparen: bouwmeester en huis verhouden zich als Jezus en Mozes, in diezelfde orde. En zoals de bouwmeester zoveel meer eer en waardigheid heeft dan het huis, zoveel meer waardigheid heeft Jezus ook boven Mozes. Dat moet nog toegelicht worden, en dat gebeurt ook, maar heb even geduld.⟨/p>
⟨p>Er staat dan nog bij: "elk huis wordt door iemand gebouwd". Dat lijkt me duidelijk. "Maar de bouwmeester van alles is God." Dat 'van alles' — ⟨em>panta⟨/em> — moet je heel letterlijk opvatten als 'het al', het heelal namelijk. De bouwmeester van het heelal is God. Dit is eigenlijk nog even een tussenzinnetje waar je je niet op blind moet staren, maar ik laat het hier even zien. De gedachte dat God de bouwmeester van het heelal is, is een gedachte die vaker in de Bijbel naar voren wordt gebracht, feitelijk al in het eerste vers.⟨/p>
⟨p>In de Hebreeuwse symboliek is dat prachtig. Het eerste Bijbelvers, Genesis 1 vers 1: "Bereshit Bara Elohim..." — In den beginne schiep God de hemelen en de aarde. Waar het even om gaat, is dat de Bijbel begint met de ⟨em>Bet⟨/em>. De ⟨em>Bet⟨/em>, of onze letter B, is de tweede letter van het alfabet. Maar dat woord ⟨em>Bet⟨/em> is niet alleen een letter en een getal (namelijk de twee), het is ook een woord, namelijk 'huis'. We weten dat van ⟨em>Bethlehem⟨/em>, huis van brood. Zoveel Hebreeuwse plaatsnamen beginnen met ⟨em>Beth⟨/em>, zoals ⟨em>Beth-san⟨/em>. Het idee van die ⟨em>Bet⟨/em> is een huis. In de Hebreeuwse symboliek is het dan ook zo dat God Zich een huis schiep om in te wonen. Hij is Zelf de ⟨em>Aleph⟨/em>, de eerste letter, en Hij heeft Zich een huis gemaakt om daarin te wonen.⟨/p>
⟨p>Dat heelal is feitelijk ook bedoeld om een tempel te zijn; Hij woont in Zijn schepping. In de nieuwe schepping zal dat volledig vervuld zijn, dan is God "alles in allen". Dan woont Hij werkelijk in Zijn schepping en is Zijn aanwezigheid evident en duidelijk in elk creatuur. Maar feitelijk is het nu ook al zo dat heel de schepping spreekt van Zijn heerlijkheid; Hij woont daarin. Nou ja, dat even als toelichting op de zin "de bouwmeester van alles is God". Het gaat daarbij over het heelal; God is de bouwmeester van het heelal. En nu volgt een voortgang van het betoog.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2197" title="Speel af vanaf 36:37">▶ 36:37⟨/button> ⟨span>Mozes als Dienstbode Versus Christus als de Zoon⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Nu was Mozes wel getrouw in heel zijn huis, dat was al vastgesteld. Mozes heeft alles gedaan in het huis wat hij moest bouwen, wat hij moest doen. Hij was getrouw; God had hem ooit op de berg een afbeelding gegeven en Mozes heeft dat gebouwd. Hij was daarin inderdaad getrouw in heel zijn huis, dat wil zeggen: in Gods huis. Maar er staat: 'als dienaar'. Ik heb dat woord onderstreept om even iets anders aan te geven. Het grappige is dat het Griekse woord dat hier gebruikt wordt, ⟨em>therapon⟨/em>, de basis is waar ons woord 'therapie' nog weer van afgeleid is. Dat is een aparte variant, maar het betekent hier zoiets als een dienstbode. Hij was daar als dienstbode om te getuigen.⟨/p>
⟨p>Het idee daarbij is: Mozes was inderdaad getrouw in heel zijn huis, maar hij was slechts een dienstbode, een dienaar. Trouwens, dat hadden we net ook gelezen in Numeri 12: 'Hij is Mijn knecht'. Een dienaar waarvan dan? Wel, om te getuigen van het getuigenis van hetgeen gesproken zou worden, van wat er in de toekomst geopenbaard zal worden. Waar verwijst dat naar? In feite naar het allereerste begin van wat de Hebreeënbrief zegt. Waar begon de Hebreeënbrief mee? God heeft eertijds vele malen en op vele wijzen gesproken tot de vaderen door de profeten, maar Hij heeft nu in deze laatste dagen gesproken in de Zoon. Hij heeft gesproken in de Zoon.⟨/p>
⟨p>Mozes was een dienstbode om te getuigen van dat wat zou komen en van het Woord wat geopenbaard zou worden in de toekomst. Feitelijk is heel Mozes’ bediening profetisch; ook Mozes was een profeet en hij heeft gesproken over Hem die zou komen. Maar wat dacht u van het huis dat hij mocht bouwen namens God? Dat hele huis spreekt tot in alle kleine details van Hem die zou komen. Ik hoop ooit nog eens een keertje een serie studies over de tabernakel te mogen geven. Ja, ik heb over allerlei onderdelen dat wel gedaan, maar om eens een keertje echt de tabernakel als onderwerp te nemen... Het is een schitterend onderwerp: van de ingang tot het wasvat, het brandofferaltaar, het heilige met alle attributen en het heilige der heiligen. Alle bepalingen, de kleuren, de afmetingen en de materialen waar het mee gemaakt werd; het spreekt allemaal tot in de finesses van Hem. De Hebreeënbrief gaat dat in het vervolg, wanneer we inmiddels in Hebreeën 8 en 9 zijn beland, nog uitgebreid aantonen en bespreken.⟨/p>
⟨p>Die tabernakel spreekt van Hem die zou komen en Mozes was slechts een dienstbode daarvan. Niet meer. Hoe hoog en hoe verheven hij dan ook was – en God spreekt daar ook met de grootste achting over – als je het vergelijkt, was hij slechts een dienstbode. Als je het zo zegt, dan staat dat in contrast tot de Zoon. Je hebt aan de ene kant de dienstbode, de dienaar die slechts dienstbaar was aan, en je hebt de Zoon. Dat wil zeggen: de Erfgenaam. Want dat is wat de Zoon is: de Lotsdeelbezitter, degene aan wie alles zal toekomen. Dat is de Zoon.⟨/p>
⟨p>Mozes was daar als dienaar, als dienstbode, maar Christus is de Gezalfde, de Opgestane. Want Hij is gezalfd met Gods Geest toen Hij opstond uit de dood; toen ontving Hij de Geest. De Christus is echter de Zoon over Zijn huis. Het idee daarbij is dat het huis van Mozes waarover hier gesproken werd, die tabernakel, slechts een uitbeelding was van dat wat zou komen, namelijk het huis waarover hier gezegd wordt...⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2514" title="Speel af vanaf 41:54">▶ 41:54⟨/button> ⟨span>Zijn Huis Zijn Wij: het Geestelijk Huis en Heilig Priesterschap⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Zijn huis, zijn wij. Dan praat je niet meer over een huis van fysiek materiaal, van bouwstenen, van goud of zilver. Nee, dan praat je over mensen. Dat huis is gebouwd van mensen en dat zie je hier. Trouwens, dat zie je ook in de brieven van Paulus. In de Korinthebrief staat het en die beeldspraak wordt in de Efezebrief ook gebruikt. Maar ik wil me nu even beperken tot het volk Israël en dan gaan we naar 1 Petrus. Want als hier staat: "zijn huis zijn wij", dan moeten we even bij de les blijven. Zijn huis zijn wij: Israël, gelovig Israël.⟨/p>
⟨p>Dat vind je inderdaad terug bij Petrus. Waarom haal ik Petrus aan? Wel, Petrus was een apostel van de besnijdenis; hij richt zich tot Israël. Dat zie je al in de aanhef van zijn brieven, en zelfs als je die aanhef van de brieven niet zou lezen, dan zou je het nog weten, want hij is de apostel van de besnijdenis. Sowieso weten we dat al op voorhand, maar de brieven en de inhoud bevestigen dat ook.⟨/p>
⟨p>Ik neem u even mee naar het tweede hoofdstuk van 1 Petrus, en daar lees je in vers 5: "en laat ook uzelf" – ik val hier midden in de zin natuurlijk – "en laat ook uzelf als levende stenen" – niet als bakstenen dus, maar als levende stenen – "gebruiken voor de bouw van een geestelijk huis." Nu praten we dus niet meer over een letterlijk materieel huis, maar over een geestelijk huis dat niet gebouwd is van bakstenen of van fysieke stenen die uit de rots gehouwen zijn, maar van levende stenen. Jullie zelf zijn die stenen en laat je gebruiken. Het idee is dat die bouw van het huis een geestelijk huis is, en Hij is degene die dat bouwt. Waartoe Petrus oproept is: laat je daar ook gewoon voor gebruiken, voor de bouw van een geestelijk huis. Dan staat erbij: "om een heilig priesterschap te vormen tot het brengen van geestelijke offers die Gode welgevallig zijn door Jezus Christus." Het idee daarbij is dat dit huis ook nog eens bewoond wordt door priesters die tot God naderen en Hem offers offeren, Hem lof offeren.⟨/p>
⟨p>Ik sla even een paar verzen over en dan kom ik in vers 9. Over wie gaat dat nu? Wie vormen dat geestelijke huis waar Petrus het over heeft? Daar wordt gezegd: "Gij echter zijt een uitverkoren geslacht." Dat wil zeggen: familie. Van alle geslachten zijn jullie uitgekozen. Het gaat hier ook weer over Israëlieten. In feite kun je dit niet zeggen van gelovigen uit de natiën. Wij als de Ecclesia, het lichaam van Christus, zijn gelovigen. Wat betekent dat? Gelovigen zijn mensen die geroepen zijn, die het woord gehoord hebben en bij wie het weerklank vindt. Maar dat heeft niks te maken met jouw familie. Je kunt niet zeggen dat wij een heilige familie vormen of een heilig Nederlands volk. Maar hier wordt gesproken over een uitverkoren geslacht. Het gaat hier echt over een familie, letterlijk ook een vleselijke familie, namelijk Israël. En als u het niet geloven wilt, dan zullen we het nog even verder bekijken: "een koninklijk priesterschap, een heilige natie." Het gaat hier dus over een natie, een volk Gode ten eigendom. Dan staat er nog bij: "om de grote daden te verkondigen van Hem die u uit de duisternis geroepen heeft tot zijn wonderbaar licht." Ik zou haast even willen doorlezen, want er staat nog achteraan: "U, eens niet zijn volk, maar nu wel zijn volk." Eens Lo-Ammi, maar nu Ammi. Dat is ook weer een citaat uit Hosea. Trouwens, wat daar staat is ook weer een citaat uit Exodus, waar God dat tegen Israël zegt.⟨/p>
⟨p>Voordat we gaan pauzeren, wil ik er nog even naar verwijzen: Exodus 19. Dan zie je ook hoe belangrijk het is om de adressering van de brieven altijd goed in gedachte te houden. In Exodus 19 lees je, vlak voordat de Here zal neerdalen op de berg Sinaï, in vers 3 tot 6: "ten eigendom zijn, want de ganse aarde behoort Mij. En gij zult Mij een koninkrijk van priesters zijn, een heilig volk." En dan staat er achteraan: "Dit zijn de woorden die gij tot de Israëlieten spreken zult." Ja, hoe duidelijk wilt u het hebben? Tot wie wordt dat gezegd? Tot de Israëlieten. Dit zijn woorden die tot de Israëlieten gezegd worden. Dat heilige geslacht, dat uitverkoren volk, dat koninklijk priesterschap: dat zijn Israëlieten. Zodat je in alles daarin bevestigd wordt. Dit wordt gezegd door Petrus, de apostel van de besnijdenis, die zich richt tot de Israëlieten in de verstrooiing. Dat lees je ook in de aanhef van zijn brieven. En deze dingen, dat geestelijke huis, dat gaat over dat Israël, dat gelovige overblijfsel van Israël. Dan kom je dus precies ook weer uit bij wat de Hebreeënbriefschrijver ook zegt: "Zijn huis zijn wij." Gelovig Israël, zijn huis zijn wij. Dat is wat hier naar voren gebracht wordt.⟨/p>
⟨p>Ik stel voor dat we eerst even een kopje koffie gaan drinken en dan gaan we straks de draad weer vervolgen.⟨/p>
⟨p>Zullen we onze studie weer vervolgen? Wij waren gebleven in het zesde vers, terwijl we vastgesteld hebben dat de Zoon zoveel meer is dan Mozes. Mozes was slechts een dienstbode om te getuigen van dat wat God nog zou gaan spreken, namelijk definitief in het Woord van zijn Zoon. En Christus, Hij is de Zoon, de Erfgenaam, degene aan wie alles ten deel zal vallen over zijn huis. Waarbij we als laatste hebben besproken: "zijn huis zijn wij." Dat wil zeggen: het huis van God. Hier in de eerste plaats specifiek het huis van Israël; dat is het directe verband. In een breder opzicht kun je inderdaad zeggen – en daar heb je weer precies die twee woorden waar je altijd weer mee moet spreken als je dit soort dingen ter sprake brengt – dat ook Paulus zegt: wij zijn het huis Gods. In wezen is het huis Gods dat waar Hij vandaag woont, te midden van zijn volk, te midden namelijk van degenen die Hij uitroept. Nogmaals, hier gaat het specifiek over Israël, hoezeer de waarheid ook veel universeler of algemener is. Het volk dat God zich vandaag verzamelt uit de natiën, juist, dat is ook dat huis. Dus je zou dat er zonder meer allemaal bij kunnen betrekken, maar dan wordt het onderwerp te wijds. Bovendien trek je het dan in een verband waar het hier niet over gaat en ik wil die zuiverheid toch zoveel mogelijk bewaren.⟨/p>
⟨p>"Zijn huis zijn wij", en dan staat erbij: "indien wij de vrijmoedigheid..." Vrijmoedigheid is een mooi woord. "Boldness", zegt de Concordant Version. Maar letterlijk betekent het, als je het uiteenlegt in zijn elementen: alles spreken. Dat heeft te maken met 'alles' en dat andere heeft te maken met 'doorgeven', eruit gooien, eruit spreken. Dat is vrijmoedigheid, een prachtig begrip. Want het betekent dus dat je alles zegt, dat je niks inhoudt, dat je je niet inhoudt. Het is een begrip dat trouwens in de Hebreeënbrief ook nog wel vaker gebruikt wordt: vrijmoedigheid. Spreek ervan, houd je niet in, laat je ook niet intimideren. Hier wordt gezegd: "zijn huis zijn wij, indien wij..." Dit is zo'n typisch "indien", ook in de Hebreeënbrief. We zullen dat alleen al in dit hoofdstuk, Hebreeën 3, maar ook in de volgende hoofdstukken nog veel vaker aantreffen. En dat klinkt als een soort doem: "zijn huis zijn wij, indien wij..."⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3121" title="Speel af vanaf 52:01">▶ 52:01⟨/button> ⟨span>De Vrijmoedigheid Vasthouden te Midden van Massale Afval⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De vrijmoedigheid en de hoop – dat wil zeggen de verwachting, de heerlijkheid van de hoop, dat is eigenlijk wat er gezegd wordt – de hoop waarin wij roemen, moeten we vasthouden. U ziet daar staan: "tot het einde onverwrikt". Nu is er over die woorden een discussie wat betreft de handschriften; ik weet niet of het direct met de vertaling te maken heeft, maar de vraag is of het in de grondtekst staat. Volgens sommige handschriften wel, volgens andere niet. Voor het verhaal maakt het uiteindelijk geen verschil, want later in dit hoofdstuk komen we vergelijkbare uitdrukkingen tegen. Ik laat het hier even staan zoals het in de grondtekst wordt aangegeven. "Zijn huis zijn wij", dat is wat de schrijver zegt. Zijn huis zijn wij, dat wil zeggen: het gezelschap waarin God woont als collectief, indien wij – dus op voorwaarde dat, of ervan uitgaande dat – wij de vrijmoedigheid en de hoop, de verwachting waarin wij roemen, vasthouden.⟨/p>
⟨p>Het idee daarbij, en dat is ook de achtergrond die we met name in Hebreeën 6 nog gaan zien, is dat er onder de Hebreeën in Israël een massale afval gaande was. U moet zich voorstellen – we zullen dat nog wel vaker bespreken, maar het is belangrijk om die context goed in gedachten te houden – dat in de dagen dat Petrus opstond en het evangelie van het koninkrijk bracht, in het begin van Handelingen, er op de eerste dag al drieduizend mensen tot bekering kwamen. Later lees je over vijfduizend, en in Handelingen 21 lees je zelfs dat Jacobus zegt dat er tienduizenden, myriaden van gelovigen onder Israël waren. En allen waren zij, zo staat er, ijveraars voor de wet. Wij zouden zeggen: het waren Messias-belijdende Joden. Er waren er tienduizenden in die dagen, veel later na het begin dus. Dat had zich als een olievlek uitgebreid onder het volk. Weliswaar hadden de leidslieden het afgewezen, maar er was een krachtige beweging die geloofde dat Jezus de Messias is. Jacobus is hun voorman geweest daar in Jeruzalem; dat weten we uit het boek Handelingen. Ik ga dat nu niet verder aantonen, maar ik wil een schets geven van de situatie die daar bestond.⟨/p>
⟨p>Er was dus een krachtige beweging van mensen die geloofden dat Jezus de Messias was. Het waren er tienduizenden, ze waren ijveraars voor de wet, wat wil zeggen dat ze zich hielden aan de gebruiken, naar de tempel gingen en de sabbat hielden. Kortom: alle Joodse gebruiken. Echte Joden dus. Maar toen eenmaal bleek dat de verwachting die zij hadden – namelijk dat de Messias spoedig zou terugkeren om Zijn koninkrijk te herstellen – niet in vervulling ging, ontstond er een enorme deceptie. Het was trouwens de apostel Paulus die dat ook heeft verteld. Er kwam een ontgoocheling onder het volk en velen zijn afgevallen. Met name in de jaren zestig van de eerste eeuw, vlak voorafgaand aan de uiteindelijke verwoesting van Jeruzalem, de verbranding van de tempel en het feit dat de hele stad met de grond gelijk werd gemaakt, vond een enorme afval plaats. In die tijd speelt de Hebreeënbrief zich af.⟨/p>
⟨p>Er waren dus tienduizenden Messias-belijdende Joden, maar er vond een enorme afval plaats, met name ook onder druk van de volksgenoten. Zij moesten de Messias afzweren en velen hebben dat ook gedaan. We spreken in die tijd van een enorme verdrukking. Om een voorbeeld te geven: Jacobus is in die dagen, vermoedelijk in het jaar 63, omgekomen. Maar er zijn er velen omgekomen. Er was een enorme verdrukking onder het volk, allemaal met het doel om hen Jezus de Messias te laten afzweren. Wanneer we straks Hebreeën 6 bespreken, zullen we dat echt gaan zien. Ik ga nu de bewijzen nog niet leveren, want dat zou te ver voeren, maar het is belangrijk om dit te begrijpen. Dat was de druk. Er was sprake van een enorm groeiend ongeloof. Mensen vielen af; mensen die ooit in de Messias geloofden, lieten dat nu varen en verwierpen het zelfs. Dat is wat er plaatsvond.⟨/p>
⟨p>Nu zegt de schrijver – we laten hem gewoon anoniem –: "Zijn huis zijn wij", en dan zegt hij: "indien wij", dat wil zeggen: ervan uitgaande dat wij de vrijmoedigheid en de hoop waarin wij roemen, vasthouden. Als je dat niet doet, dan komt daarin tot uitdrukking dat je kennelijk nooit echt in het hart bent geraakt en geen werkelijke gelovige bent. Het feit dat je het vasthoudt, is namelijk een bewijs dat het echt in het hart zit. Als je het weer loslaat, dan ben je gewoon een meeloper geweest en niet werkelijk in het hart geraakt. Dus als hij zegt: "Zijn huis zijn wij", dan bedoelt hij dat dit zo is indien wij... oftewel ervan uitgaande dat. Een kenmerk van de ware gelovige is dat hij misschien wel kan afdwalen, maar hij komt altijd weer terug. Je kunt niet definitief afvallen. Dat is wat in de rest van Hebreeën 3 ook nog betoogd zal worden, maar hier zegt hij het ook al: indien wij die vrijmoedigheid en de hoop waarin we roemen, vasthouden.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3507" title="Speel af vanaf 58:27">▶ 58:27⟨/button> ⟨span>De Ernstige Waarschuwing uit Psalm 95 Door de Heilige Geest⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Daarom — en nu gaat de schrijver dat uitleggen. Wat gaat hij uitleggen? Nou, dit: wat hij hier gezegd heeft. Dat 'indien', dat moet hij toelichten. Wat hier nu gaat volgen is een ernstig woord, nogmaals tegen de achtergrond van wat er toen in die dagen speelde, met name in Jeruzalem, maar meer in het algemeen in het hele Joodse land waar de Hebreeën zich bevonden en waar Hebreeuws gesproken werd. Daar speelde die enorme afval en dan zegt hij: "Daarom..."⟨/p>
⟨p>Nu verwijst hij dus naar die laatste verzen van het voorgaande: "Gelijk de Heilige Geest zegt..." Wij zijn gewend om dat zo uit te beelden dat daar de gedachte achter zit van de Heilige Geest met hoofdletters, als de derde persoon van de Drie-eenheid. Dat laten we maar even voor wat het is, maar God zegt dit door Zijn Geest. Het is Gods Geest die dat zegt; het is niet een aparte persoon. Goed, gelijk de Heilige Geest zegt — en nu volgt een citaat. Ook weer een lang citaat uit Psalm 95, vers 7b tot 11. Je kunt het zo nalezen.⟨/p>
⟨p>De schrijver haalt dit trouwens niet aan uit de Hebreeuwse Bijbel, maar uit de Septuagint, de Griekse Bijbel. Dat wil zeggen: dat was de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel die in die tijd ook veel door Joden werd gelezen. Nou, dat citaat volgt. Ik heb inmiddels in de Hebreeënbrief al zoveel citaten besproken en laten zien hoe de schrijver zo vaak refereert aan de Psalmen, de profeten en de Tenach. Links en rechts haalt hij vrijmoedig en ongebreideld de Tenach aan, maar altijd met buitengewone precisie. Ik vind het prachtig om dat telkens weer na te gaan.⟨/p>
⟨p>Nu laat ik het precieze verband van Psalm 95 even rusten. Ik hoop daar de volgende keer, als we het over Hebreeën 4 hebben — hoe we daar ook zullen komen, maar dat denk ik wel — meer over te zeggen. Dit citaat komt straks nog uitgebreid aan de orde en wordt nog verder besproken. Goed, hij gaat nu dus een citaat geven uit Psalm 95. Lees het maar na: "Heden, indien gij Zijn stem hoort..." Vandaag dus. "Indien gij Zijn stem hoort, verhardt uw harten niet, zoals bij de verbittering."⟨/p>
⟨p>Inderdaad, dat is de wijze waarop dat wordt weergegeven: "zoals bij de verbittering". Grappig is dat als je het in de Hebreeuwse Bijbel naleest, er staat: "bij Meriba". Kijk het maar na in Psalm 95, daar staat Meriba. "...ten dage van de verzoeking in de woestijn." En als u het dan naleest in Psalm 95, staat er Massa. Dan vraag je je af: hoe zit dat? Nou, dat is niet zo moeilijk. 'Verbittering' is in het Hebreeuws de betekenis van Meriba; het zijn woorden van gelijke strekking. En 'verzoeking' is ook een plaatsnaam, maar Massa heeft de betekenis van verzoeking. In de Septuagint, waaruit dit dus wordt aangehaald, worden de plaatsnamen vertaald. Dat is het verhaal.⟨/p>
⟨p>Het is net alsof ik zeg dat David uit het Broodhuis kwam. U zegt: "Dat is toch Bethlehem?" Ja, maar Bethlehem betekent Broodhuis. In diezelfde gedachte heb je hier dus: "zoals bij de verbittering", namelijk bij Massa en Meriba. Verhardt uw harten niet zoals in die dagen. Er wordt verwezen naar de woestijnreis, zoals telkens in de Hebreeënbrief wordt teruggewezen naar de woestijnreis. In alle opzichten wordt er gewezen naar Mozes, Aäron en Jozua, maar ook naar de hele tabernakeldienst. De tabernakel was immers ook gegeven tijdens de woestijnreis. Altijd weer die woestijnreis. Waarom? Wel, die veertig jaren zijn een uitbeelding van die periode waarin de Hebreeën zich toen ook bevonden. Laten we eerst eens naar dat gedeelte toegaan.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3809" title="Speel af vanaf 01:03:29">▶ 01:03:29⟨/button> ⟨span>Massa en Meriba: Verbittering, Verzoeking en de Rots⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>In Exodus 17 lezen we over Massa en Meriba. Wat is daar precies gebeurd? Ik wil daarover lezen in Exodus 17. Dat was nog voordat Israël de wet kreeg, want dat gebeurde pas in Exodus 20. Je leest daar dat het volk klaagt en in ongeloof verkeert. Laat ik het even voorlezen. Er wordt tegen Mozes gezegd: "Zie, Ik zal daar vóór u op de rots bij Horeb staan; dan zult gij op de rots slaan en daaruit zal water tevoorschijn komen."⟨/p>
⟨p>Het is zo’n prachtig beeld. Ik had het zojuist over Mozes, die in alle opzichten een dienstbode was van hetgeen gesproken zou worden. Nou, alleen dit al: hij moest met de staf op de rots slaan en dan zou er water uit die rots komen. Laat ik u dit vertellen, maar wellicht had u het zelf ook al bedacht: die rots is, zo zegt Paulus, de Christus. En op die rots is geslagen. Eén keer, en één keer was ook voldoende. Later deed Mozes het nog een keer; toen sloeg hij zelfs twee keer. Dat werd hem buitengewoon kwalijk genomen, want het ging er juist om dat er één keer op de rots is geslagen. Die ene keer dat de rots geslagen werd, was voldoende. Eens voor altijd. Ook dat wordt later in de Hebreeënbrief uitgelegd. Maar de rots, de Christus, bracht levend water voort, waarbij die staf ook weer een uitbeelding is van opstanding uit de doden. Schitterend allemaal!⟨/p>
⟨p>Ik lees nu even verder: "...zodat het volk kan drinken." Want dat was het hele idee: Mozes zou het volk te drinken geven. Het volk klaagde immers meteen alweer: "Waarom heb je ons uit Egypte geleid?" Maar God zorgt, en Hij heeft gezegd: "Zo zal jij het volk te drinken geven." En Mozes deed alzo voor de ogen van de oudsten van Israël. Hij noemde die plaats Massa en Meriba — verzoeking en verbittering — wegens de twist van de Israëlieten en omdat zij de HERE op de proef gesteld hadden door te zeggen: "Is de HERE in ons midden of niet?" Daarmee hebben ze God verzocht. Het was toch evident dat Hij in hun midden was, maar zij verkeerden in ongeloof en hebben Hem verzocht, terwijl God nota bene voorzag.⟨/p>
⟨p>Massa en Meriba waren dus inderdaad plaatsnamen. De schrijver van de Hebreeënbrief vertaalt ze; die plaatsen heten zo vanwege datgene wat er gebeurd was, namelijk vanwege die verbittering en de verzoeking. Daarom heten ze zo. Het staat er ook gewoon bij: "wegens de twist der Israëlieten en omdat ze de HERE op de proef gesteld hadden." Het wordt dus keurig uitgelegd, ziet u? Dan ga ik nu weer even terug naar Hebreeën 3: "...waar uw vaderen — daar bij Massa en Meriba — Mij verzochten door Mij op de proef te stellen, hoewel zij Mijn werken zagen."⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4012" title="Speel af vanaf 01:06:52">▶ 01:06:52⟨/button> ⟨span>De Veertigjarige Woestijnreis als Profetische Parallel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En nu wordt er een sprong in de geschiedenis gemaakt. Dat is niet zo gek, want het is namelijk veertig jaar exact iedere keer hetzelfde verhaal geweest. Dat wat er bij Massa en Meriba gebeurde, dat heeft zich gedurende de geschiedenis telkens weer herhaald. Er staat bij: "Hoewel zij Mijn werken zagen." Dat was duidelijk; Israël heeft voortdurend de daden des Heren gezien, veertig jaren lang. Waarom wordt dat hier zo uitdrukkelijk gezegd? Ik zei het zojuist al: die veertig jaren zijn een heenwijzing, ook voor die Hebreeën. Kijk, die Hebreeën werden daarbij herinnerd aan hun eigen generatie. Die was ooit begonnen in het jaar dertig, toen de Heer stierf en opstond, en die zou eindigen in het jaar zeventig, toen de Joodse natie ten einde kwam en de stad en de tempel volledig verwoest werden. Welnu, zij leefden aan het einde van die periode, aan het einde van die veertig jaren. Het is letterlijk zelfs veertig jaar. Sommige mensen zeggen 31 of 32 na Christus; daar blijf ik dan vanaf, maar in ieder geval was het die periode. Ik ga er nu even aan voorbij dat we de getallen veertig jaren en veertig dagen nog veel vaker tegenkomen, maar voor die Hebreeën moest dit zoveel zeggen.⟨/p>
⟨p>Vandaar ook die verwijzing telkens naar die veertig jaren, naar die woestijnreis. Feitelijk vond wat Israël ooit meemaakte tijdens de woestijnreis zijn duplicaat in de dagen van de Hebreeën. Toen gingen ze ook eerst onder leiding van Mozes uit Egypte door de Rode Zee — een beeld van dood en opstanding — en vervolgens waren ze op weg naar het beloofde land. En nu was het verhaal dat ze onder leiding van de ware Mozes stonden, Hem die meer is dan Mozes. De verlossing was aangebracht, het Pascha was gevierd, en onder leiding van de ware Mozes waren ze uitgegaan. Nu was er weer een periode van veertig jaren zo goed als voorbij. Vandaar die verwijzing daarna, naar die periode. Dat is heel veelzeggend.⟨/p>
⟨p>"Daarom heb Ik een afkeer gekregen van dit geslacht." Waarom? Nou, vanwege die verharding. Het niet geloven van wat God gesproken heeft. "Van dit geslacht," dat wil zeggen: van deze generatie, wat in de Bijbel inderdaad veertig jaar is. "Altijd dwalen zij met hun hart." Dit is trouwens nog steeds dat citaat uit Psalm 95. Dat dwalen met hun hart is — als ik even een kleine opmerking terzijde mag maken — ook een groot voordeel als u een Bijbeltje bij u heeft. Dan ziet u namelijk aangegeven dat het een citaat betreft. Stilistisch wordt er even ingesprongen en dan zie je: aha, hier wordt geciteerd. Dat is nu weer een beetje een nadeel als ik het zo via een PowerPoint laat zien, want hier zoom je echt in op de tekst, op de details, terwijl het soms ook wel makkelijk is om het grote geheel en het hele hoofdstuk even voor je te zien om de indeling te begrijpen. Ik zeg dit eigenlijk gewoon als een stille hint om voortaan uw Bijbeltje mee te nemen. Ja, ik kan hier natuurlijk wel aparte plaatjes van maken zodat u het geheel overziet, maar ik maak het de luisteraars toch al zo makkelijk door zoveel te tonen. Ik doe dit vooral om te laten zien wat er echt geschreven staat; niet alleen om te bepalen waar we het over hebben, maar zodat u echt ziet: dit staat er geschreven.⟨/p>
⟨p>Verder met het citaat: "En Ik heb gezegd" — hier is God aan het woord — "Altijd dwalen zij met hun hart." Dat wil zeggen dat het die hele periode nooit anders is geweest. "En zij hebben Mijn wegen niet gekend." Nou, dit is gewoon een historisch feit; lees het maar na. Het is een bekend gegeven dat het nooit anders is geweest gedurende die hele periode dat ze door de woestijn gegaan zijn. "Zodat Ik gezworen heb in Mijn toorn..." Het is trouwens interessant dat er in de Hebreeënbrief een paar keer verwezen wordt naar een eedzwering van God. Aan het einde van Hebreeën 6 wordt zelfs een hele perikoop gewijd aan de eedzwering van God en waarom God zweert. Dat doet Hij maar een paar keer in het Oude Testament. Eén keer lees je het in Psalm 95, en bij andere gelegenheden nog een heel enkele keer, maar dat is uiteraard omdat God iets bijzonder belangrijks te vertellen heeft. Dan lees je in dat verband van een eedzwering.⟨/p>
⟨p>"Zodat Ik gezworen heb in Mijn toorn: Nooit zullen zij..." Of letterlijk staat er "indien". Dat wil zeggen: op voorwaarde dat, of ervan uitgaande dat ze gelovig zijn, zullen zij ingaan. "Nooit zullen zij tot Mijn rust ingaan." Maar u ziet het woordje "indien" staan. Als ik me niet vergis staat het in de Statenvertaling ook zo. In de praktijk maakt het hier in dit geval niet zo heel veel verschil, maar later wordt het wel belangrijk. Het gaat namelijk om dat "indien", en hoezo "indien"? Wel, het "indien" duidt op de voorwaarde, uitgaande van geloof. Als ik me niet vergis, eindigt het hoofdstuk in vers 19 ook met de uiteindelijke conclusie van dit betoog: "Zo zien wij, dat zij niet konden ingaan vanwege hun ongeloof." Daarom had ik het inderdaad zo aangegeven. Want nu ga ik u nog eens wat laten zien, want er staat: "Nooit" of "indien zij tot Mijn rust zullen ingaan".⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4444" title="Speel af vanaf 01:14:04">▶ 01:14:04⟨/button> ⟨span>Numeri 14: het Ongeloof in Gods Belofte bij de Verspieders⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat is een verwijzing naar Numeri 14. Misschien gaat het u een beetje duizelen met al die citaten, maar dat maakt niet uit; zo ingewikkeld is het niet. Wanneer hier staat: "Indien zij tot Mijn rust zullen ingaan", dan gaat dat over de geschiedenis in Numeri 14. Het gaat over het rapport dat de twaalf verspieders uitbrachten nadat zij het land waren ingegaan. U weet, toen Israël op het punt stond om het beloofde land binnen te gaan, zijn er eerst twaalf verspieders uitgegaan. Zij kwamen terug en deden verslag; ze kwamen met die geweldige druiventrossen terug.⟨/p>
⟨p>Tien van die verspieders zeiden dat we het land niet moesten binnengaan, want er woonden reuzen en we zouden het absoluut nooit kunnen innemen. Zij brachten een rapport uit en verbonden daar direct de conclusie aan: "Dit gaat hem niet worden, we moeten deze poging niet ondernemen." Er waren er echter twee, namelijk Jozua en Kaleb, die zeiden dat het rapport weliswaar klopte – de mens kan het inderdaad niet – maar dat God had gezegd dat we het zouden krijgen. Punt. Dat was Gods belofte.⟨/p>
⟨p>In vers 22 lees je dat God zegt: "Geen van de mannen die Mijn heerlijkheid gezien hebben en de tekenen die Ik in Egypte en in de woestijn gedaan heb gedurende al die tijd, en die Mij nu reeds tienmaal verzocht en naar Mijn stem niet geluisterd hebben, zal het land zien." Geen van die mannen dus. En inderdaad is dat gebeurd: er waren er slechts twee, Jozua en Kaleb, die overbleven. De rest is allemaal omgekomen in de woestijn. Zij hebben toen nog veertig jaar moeten rondzwerven. Eigenlijk hebben ze nog 38 jaar extra in de woestijn doorgebracht, wat het totaal op veertig jaar bracht. Geen van die mannen zal het land zien dat Ik onder ede aan hun vaderen beloofd heb. Daar heb je dat woord "eed" weer. Ja, "niemand van hen die Mij versmaad hebben, zal het zien."⟨/p>
⟨p>Waarin bestond dat versmaden? Wel, in het ongeloof. Luister goed naar wat ik nu zeg, want dat is van belang: dat had niets te maken met het feit dat ze geen goede werken deden, of dat ze niet netjes waren, of omdat ze in de fout gingen. Dat was het punt helemaal niet, hoewel dat vaak wel wordt gedacht. Maar dat is niet zo. Zij konden niet ingaan vanwege ongeloof. Ze geloofden niet in dat wat God had beloofd. Dat is het.⟨/p>
⟨p>Geloof is in wezen niets anders dan staan op wat Hij beloofd heeft. Je kunt heel keurig zijn en naar de mens gesproken heel aannemelijke argumenten hebben, maar God had gesproken en Hij had het beloofd, en zij hebben dat verworpen. Je ziet in de Bijbel altijd weer dat God één ding honoreert: dat een mens "amen" zegt op wat Hij gesproken heeft. En dan al die argumenten en bezwaren van menselijke aard: "Dat kan toch allemaal niet? Dat is veel te moeilijk." Of: "Dat is allemaal veel te makkelijk." Want dat is eigenlijk het verhaal: men vindt het te makkelijk. Lees maar na in Numeri 13 en 14 wat die tien verspieders zeiden over Jozua en Kaleb. Ze zeiden dat die twee deden alsof het allemaal maar zo makkelijk ging en alsof we alleen maar op het woord van God zouden kunnen vertrouwen. Maar zo makkelijk is het volgens hen allemaal niet. Dat is altijd de essentie.⟨/p>
⟨p>Maar God had het beloofd, en Jozua en Kaleb hebben gezegd: "Zo is dat." Dat is wat geloof is. En God rekent geloof tot gerechtigheid. Het heeft dus niets te maken met godsdienstige werken, met fatsoen of met netjes zijn. Nee, het is staan op wat Hij beloofd heeft. Het is zoals Abraham ooit beaamde wat God had beloofd. Dat maakte hem een tzaddik, een rechtvaardige. Een rechtvaardige is iemand die "amen" zegt op wat God belooft. Punt. Uitroepteken.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4755" title="Speel af vanaf 01:19:15">▶ 01:19:15⟨/button> ⟨span>Apostasia: Afstand Nemen van de Levende God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dan: zie toe, zo schrijft de schrijver daarom, zie toe broeders, dat bij niemand van u – of letterlijk: dat niet bij iemand van jullie... Nogmaals, hij richt zich tot de Hebreeën onder wie zo’n enorme afval gaande was. Zie toe broeders, dat niet bij iemand van jullie een boos – dat wil zeggen een ⟨em>wicked⟨/em> – namelijk een ongelovig hart zij. Wat is dat boze hart? Dat is ongeloof en niet vertrouwen op wat God beloofd en gesproken had. En dat is ook precies wat het is door af te vallen of door je te onttrekken: ⟨em>apostasia⟨/em>.⟨/p>
⟨p>⟨em>Apostasia⟨/em>, dat is hier het woord dat wordt vertaald met afvallen. Nee, dat heeft niet te maken met gewichtsverlies, maar ⟨em>apostasia⟨/em> betekent eigenlijk afstaan. ⟨em>Apo⟨/em> is een voorzetsel dat ‘vanaf’ betekent en ⟨em>stasia⟨/em> heeft te maken met staan. Eigenlijk is het dus ‘afstaan van’. Ons woord ‘afstand nemen van’, dat is het. ⟨em>Apostasia⟨/em> is afstand nemen van. God heeft beloofd en zij namen daar afstand van. En daarmee dus, ja, dat is afvallen van de levende God; afstaan van de levende God. De God die gesproken heeft, wiens woord levend en krachtig is, en daar neemt men afstand van.⟨/p>
⟨p>En als je daar afstand van doet, dan kom je dus ergens anders uit. Wat gebeurt er dan? Ik wou zeggen: dan donder je dus inderdaad gewoon van je fundament af. Alleen op dat fundament van Zijn woord, daarop is rust en daarop is zegen. Op het moment dat je daar afstand van neemt – en ook hiervoor geldt weer dat dit in wezen een universele waarheid is – raak je die basis kwijt. Ik zou zo een aantal passages in de brieven van Paulus kunnen aantonen waarin exact dezelfde dingen gezegd worden, waar ook staat: wees standvastig, laat je niet afbrengen van... Altijd weer hetzelfde verhaal. Want alleen op basis van Zijn woord is er zegen, vreugde, genade en vrede.⟨/p>
⟨p>Op het moment dat je daarvan afstand neemt en weer gaat vertrouwen op werken – lees de Galatenbrief – dan verval je van de genade. Dan neem je namelijk afstand van de genade. Dat betekent dat je in de werkende sfeer van godsdiensten terechtkomt en weg is de zegen, weg is de rust. Alles wat het evangelie biedt is juist daar in die genade. Als je daar afstand van neemt, dan wordt het met recht een hooploze zaak.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-14" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4933" title="Speel af vanaf 01:22:13">▶ 01:22:13⟨/button> ⟨span>Elkaar Dagelijks Naastroepen en Bemoedigen Zolang het Heden Is⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>"Maar vermaant elkaar dagelijks." Nou ja, van dat woord "vermanen"... dat komen we zo vaak tegen. Ik heb er al vaker op gewezen dat dit letterlijk "naastroepen" is. Ik weet wel dat daar vaak de hele oerkerkelijke en godsdienstige gedachte van het vermanende vingertje achter zit, maar nee: het is dat naastroepen. Het is aanmoedigen, bemoedigen, elkaar een hart onder de riem steken.⟨/p>
⟨p>Elkaar dagelijks — dat is inderdaad wat er staat. Elke dag. Die bemoediging geldt hier voor de Hebreeën, maar uiteindelijk is het een waarheid die voor ons allemaal geldt. Je hebt elke dag brood nodig, je hebt elke dag voedsel nodig om gevoed te worden. Zo heb je ook elke dag Zijn Woord nodig, Zijn bemoediging en Zijn belofte. Geef dat aan elkaar. Dat is ook de reden waarom je bij elkaar komt: om elkaar een hart onder de riem te steken. Ik zou geen andere, of in ieder geval geen hogere reden weten waarom je elkaar opzoekt dan om elkaar aan te moedigen en elkaar rijker te maken door Zijn Woord te delen. Dat is wat ons samenbindt, maar wat ons ook rijker maakt en body geeft.⟨/p>
⟨p>Moedigt elkaar dagelijks aan, zolang men nog van een "heden" kan spreken. Dat wil zeggen dat dit "heden" in die dagen nog steeds gangbaar was. Want die dag van het gericht, van de verwoesting van Jeruzalem waar de Hebreeën-brief iedere keer naar verwijst, zou komen. Dat stond te gebeuren. Nog een korte tijd, zegt Hebreeën 10, voordat dat zou gebeuren. Maar het was op dat moment nog steeds "heden". Dit is nodig opdat niemand van u zich verharde door de misleiding van de zonde. En wat was die zonde? Ook hier weer: ongeloof en verharding; het is allemaal hetzelfde verhaal.⟨/p>
⟨p>Want we hebben deel gekregen aan Christus, aan de Gezalfde, mits wij — ook hier weer ervan uitgaande — het begin van onze verzekerdheid tot het einde toe vasthouden. Het woord voor "verzekerdheid" is ⟨em>hypostasis⟨/em>. Dat is letterlijk de "onder-stelling", iets wat eronder staat. In de Concordant Version wordt het vertaald met ⟨em>assumption⟨/em>, een onderstelling. Dat is ⟨em>hypostasis⟨/em>: datgene wat onder ons leven ligt. Als we het begin van die onderstelling, wat onder ons leven is geweest — Zijn Woord — tot het einde toe zouden vasthouden... En hier vind je inderdaad de woorden die eerst waren toegevoegd: "tot het einde toe". Houd daaraan vast; dat is wat de schrijver tegen de Hebreeën zegt.⟨/p>
⟨p>Ik zie dat het inmiddels tien voor tien is. Ik stel voor dat we het hierbij laten, want ik red het nou toch niet meer tot vers 21; dat zou echt afraffelen worden. We gaan de volgende keer dus bij vers 15 verder. Feitelijk is het zo — en dat is het laatste wat ik erover zeggen wil — dat ook Hebreeën 4 het betoog voortzet dat hier in Hebreeën 3 al was begonnen. Er is een hele vloeiende overgang tussen beide hoofdstukken. Zullen we het daar voor vanavond bij laten? Of waren er nog dringende vragen? Dank u wel.⟨/p>