⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Welkomstwoord en Inleiding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Goed, mensen, vrienden. Een hele goede avond allemaal. Een heel hartelijk welkom aan u allen die hier gekomen bent van heinde en ver, mag ik wel zeggen. Dan denk ik niet alleen aan Elias die helemaal uit de provincie Utrecht is gekomen. Nee, ik bedoel niet Zeeland, ik bedoel ook niet Ethiopië.⟨/p> ⟨p>We hebben ook twee Duitse gasten in ons midden. Voor de meesten van u zullen zij waarschijnlijk onbekend zijn: Gernot en Iris. Voor mij zijn ze dat in elk geval niet, en voor Menno en Annika Heijman — ook hartelijk welkom trouwens — ook bepaald niet. Gernot en Iris komen hier in Nederland elk jaar al sinds een jaar of zes. Elk jaar zijn ze een week hier in Katwijk en dan hebben ze altijd heel veel te bespreken met André, met Menno Heijman en met mijn persoontje ook, mag ik wel zeggen. Dat komt omdat Gernot en Iris zeer actief zijn met het bijbelprogramma van André en Menno, het ISA-programma. Gernot en Iris nemen daarvan het Duitse deel voor hun rekening. Daar besteden ze al vele jaren bijna elke vrije minuut aan, mag ik bijna wel zeggen.⟨/p> ⟨p>Ik vind het geweldig dat ze hier in ons midden zijn. Ze spreken geen Nederlands, maar ik vermoed dat ze toch wel het een en ander zullen oppakken. Begrijp je dit? Ja, oké. Dat zal vast wel gaan lukken. En in elk geval, als ik dit laat zien, dan zegt Gernot: "Ah!" en Iris: "Ah!" Dat is het, juist dat kennen ze.⟨/p> ⟨p>Goed, we gaan weer even terug naar het begin. Voordat we de Bijbelstudie gaan aanvangen: we zijn inmiddels aangekomen bij de vijfde studie over deze brief, de Hebreeënbrief. We waren gebleven bij hoofdstuk 2; daar zijn we de vorige keer mee begonnen en we waren gebleven bij hoofdstuk 2 vers 9. Daar pakken we straks dan ook weer de draad bij op.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="155" title="Speel af vanaf 02:35">▶ 02:35⟨/button> ⟨span>De Hebreeënbrief in Vogelvlucht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het lijkt mij een goed idee om eventjes een helder beeld te hebben van het totaal. Ik heb dat tot dusver nog niet eerder gedaan, maar er is om gevraagd en dat is eigenlijk ook heel terecht. Hoe ziet die brief er in zijn geheel uit? Hoe deel je hem in? Ik heb daarvoor een grove indeling van de brief gemaakt en voor het gemak heb ik de hoofdstukindeling ongeveer als leidraad genomen. Dat klopt in dit geval ook vrij aardig, zodat we een overzicht hebben van hoe de brief als geheel verloopt.⟨/p> ⟨p>Hoofdstuk 1 en 2, waar we nog steeds mee bezig zijn, gaan over de Zoon die beter en verheven is boven de engelen. Ik gebruik hier iedere keer het woord ‘beter’, want dat zult u vanzelf zien: dat is een van de sleutelwoorden van deze Hebreeënbrief. Verheven boven de engelen, dat is hoofdstuk 1 en 2. Hoofdstuk 3 en 4 gaan over de Zoon als verheven boven Mozes en Jozua. Dan krijgen we hoofdstuk 5, 6 en 7. Maar liefst drie hoofdstukken worden gewijd aan de verhevenheid van de Zoon van God, van Christus, die verheven is boven Aäron maar ook boven Melchizedek. Aan die laatste wordt in hoofdstuk 7 zelfs een compleet hoofdstuk gewijd.⟨/p> ⟨p>Dan Hebreeën 8, dat gaat over een beter verbond. Daar worden het oude en het nieuwe verbond tegenover elkaar geplaatst. Hoofdstuk 9 gaat over de betere en hogere tabernakel, in de letterlijke zin van het woord: het hemelse heiligdom. Hebreeën 10 gaat over het betere offer. Het grote offer van Jezus Christus wordt geplaatst tegenover de offerdienst zoals die is gegeven op de berg Sinaï, de hele Mozaïese offerdienst.⟨/p> ⟨p>Vervolgens komen we bij hoofdstuk 11, het bekende hoofdstuk van de geloofsgetuigen, ook wel een wolk van getuigen genoemd. Hoofdstuk 12 gaat over de Leidsman en Voleinder van het geloof; een uitdrukking die ook aan dat hoofdstuk is ontleend. En uiteindelijk hoofdstuk 13, maar het duurt natuurlijk nog een hele tijd voordat we daar zijn aangeland. Dat zijn de slotwoorden, hoewel het toch nog een vrij lang hoofdstuk is.⟨/p> ⟨p>Je zou deze hele brief in drie grote afdelingen kunnen plaatsen. Hoofdstuk 1 tot en met 7: de Zoon is beter, de betere Persoon. Hoofdstuk 8 tot en met 10 gaan over het betere bestel of de betere orde, namelijk een beter verbond, een betere tabernakel en een beter offer. Tenslotte hebben de laatste drie hoofdstukken, 11, 12 en 13, vooral de praktijk op het oog: de betere levenswandel.⟨/p> ⟨p>Dit zijn grofweg de drie hoofdafdelingen in de brief en de thema's die passeren. Daarbij moet ik wel zeggen dat het in de praktijk nog wat ingewikkelder is, omdat de brief ook nogal wat tussenzinnen kent. Dat heb ik allemaal even buiten beschouwing gelaten om een algemeen overzicht te hebben. Wellicht dat we hier later nog eens op terugkomen, want als we zo in de details terechtkomen en de brief vers voor vers en regel voor regel behandelen, is het altijd goed om het totaal, de hele context, het oogmerk en de reden van schrijven steeds goed in ogenschouw te houden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="425" title="Speel af vanaf 07:05">▶ 07:05⟨/button> ⟨span>Terugblik op de Heerschappij van de Zoon (hebreeën 2:1-9)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik stel voor, voordat we gaan beginnen met hoofdstuk 2 vers 10, dat we nog even de eerste negen verzen met elkaar zullen lezen. Dat hebben we de vorige keer al besproken. Daarom begint de schrijver in hoofdstuk 2: "Daarom moeten wij te meer aandacht schenken aan hetgeen wij gehoord hebben, opdat wij niet afdrijven. Want indien het woord, door middel van engelen gesproken, van kracht is gebleken en elke overtreding en ongehoorzaamheid rechtmatige vergelding heeft ontvangen, hoe zullen wij dan ontkomen, indien wij geen ernst maken met zulk een heil, dat allereerst verkondigd is door de Here en door hen die het gehoord hebben en op betrouwbare wijze aan ons is overgeleverd? Terwijl ook God getuigenis daaraan heeft gegeven door tekenen en wonderen en velerlei krachten en door heilige Geest toe te delen naar Zijn wil."⟨/p> ⟨p>"Want niet aan engelen heeft Hij de toekomende wereld, waarvan wij spreken, onderworpen. Maar iemand, David, heeft ergens, in Psalm 8, betuigd, zeggende: Wat is de mens dat Gij zijner gedenkt? Of des mensen zoon dat Gij naar hem omziet? Gij hebt hem voor een korte tijd beneden de engelen gesteld. Met heerlijkheid en eer hebt Gij hem gekroond. Alle dingen hebt Gij onder zijn voeten onderworpen. Want bij dit: 'alle dingen hem onderworpen', heeft Hij niets uitgezonderd dat hem niet onderworpen zou zijn. Doch thans zien wij nog niet dat hem alle dingen onderworpen zijn. Maar wij zien Jezus, die voor een korte tijd beneden de engelen gesteld was vanwege het lijden des doods, opdat Hij door de genade Gods voor een ieder de dood zou smaken, met heerlijkheid en eer gekroond."⟨/p> ⟨p>Tot en met vers 9, dat is dus wat hier direct aan voorafgaat. Het gaat over de Zoon des Mensen, de Ben Adam, want zo heet Hij in Psalm 8. We moeten ons goed realiseren dat als er in het Nieuwe Testament sprake is van de Zoon des Mensen, dan verwijst dat naar een term uit de Hebreeuwse Bijbel en dat is de Ben Adam: de zoon of de erfgenaam van Adam. Dus dat betekent veel meer dan alleen maar een mensenkind of zomaar een mens; nee, het is die ene specifieke Zoon van Adam.⟨/p> ⟨p>Het gaat dus over de Zoon des Mensen die gesteld is over de toekomende wereld. Hoofdstuk 2 vers 5 zegt: "Want niet aan engelen heeft Hij de wereld, de toekomende wereld waarvan wij spreken, onderworpen." Dus hij spreekt over die toekomende wereld. Niet de tegenwoordige wereld is aan de Zoon van Adam onderworpen, maar de toekomende wereld. Hij is daarover gesteld en voor een korte tijd is Hij beneden de engelen gesteld. En dan wordt er ook bij gezegd: vanwege het lijden van de dood voor een ieder. Die dood heeft Hij gesmaakt.⟨/p> ⟨p>Het is nog maar een paar dagen geleden dat de hele christenheid daar heel speciaal ook aandacht aan heeft gegeven: Goede Vrijdag, dat Hij de dood gesmaakt heeft. Dat woord 'gesmaakt' geeft aan dat het niet zomaar langs Hem heen is gegaan. Nee, Hij was mens. Hij is mens en Hij heeft die dood gesmaakt. Er wordt met recht gesproken over het lijden van de dood, maar voor een korte tijd was Hij beneden de engelen gesteld, en dat had David in Psalm 8 al geprofeteerd.⟨/p> ⟨p>Hij is in het verleden voor een korte tijd beneden de engelen gesteld en dat gaat dan specifiek over het lijden dat betrekking heeft op Zijn dood. Hij is ten derden dage opgestaan en Hij is nu met heerlijkheid en eer gekroond. Dat zegt de schrijver dan ook: "Wij zien Jezus." Die toekomende wereld is aan Hem onderworpen. En wat zien wij daarvan? Niets. Maar wij zien Jezus, niet met deze ogen, maar gewoon met de ogen door middel van de Schrift, door de bril van de Schrift, zien wij Jezus gekroond met eer en heerlijkheid. De heerlijkheid van het nieuwe leven dat Hij aan het licht gebracht heeft en de kroon die Hij van God heeft ontvangen.⟨/p> ⟨p>Dat zal straks geopenbaard worden, maar alles — en dat is ook de clou van de Hebreeën-brief — alles is vandaag verborgen. Later in de brief komt dat natuurlijk nog uitgebreid ter sprake, trouwens ook al in hoofdstuk 2, dat Hij de Koning-Priester is die ingegaan is in het heiligdom, onttrokken aan het oog, maar niettemin: daar is Hij. Dan stel ik voor dat we nu weer verder gaan met de eigenlijke bespreking.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="790" title="Speel af vanaf 13:10">▶ 13:10⟨/button> ⟨span>Hebreeën 2:10 - Vele Zonen tot Heerlijkheid Brengen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan lees je in hoofdstuk 2, vers 10. Laat ik meteen nog dit zeggen ter waarschuwing: in het algemeen hebben we van de Hebreeënbrief alles al een paar keer gezegd en overwogen. Het is een zware brief; veel dingen zijn moeilijk te verstaan. En als ik dat zo zeg, moet ik er ineens aan denken dat Petrus dat ook zo zegt van de brieven van Paulus. Hij zegt dat Paulus jullie ooit een brief heeft geschreven — dat wil zeggen: aan de besnijdenis — en ik denk (maar dat heb ik bij een vorige gelegenheid al eens onderbouwd) dat hij daar specifiek op deze brief doelt, die moeilijk is te verstaan. Nou, dat kun je wel zeggen: de Hebreeënbrief is een schitterende brief, maar ook zwaar om te begrijpen.⟨/p> ⟨p>Zo’n passage zullen we vanavond en ook de volgende avonden nog wel vaak onder ogen krijgen. Dus u bent gewaarschuwd: houd uw aandacht erbij. Ik doe van mijn kant mijn best om het zo duidelijk en overzichtelijk mogelijk te vertellen. Goed: "Het voegde Hem..." — en dat gaat over God — "...om wie en door wie alle dingen bestaan." Nou, dat kan niet missen: dat is uiteraard niemand minder dan God. Om Hem en door Hem bestaan alle dingen: het al, ⟨em>ta panta⟨/em>.⟨/p> ⟨p>"Het voegde Hem", dat wil zeggen: het betaamde Hem. Hij behoort dat te doen; het is eigen aan wat Hij geacht wordt te doen. Waarom? "Dat Hij, om vele zonen tot heerlijkheid te brengen..." Het is eigenaardig dat het hier zo staat, want er wordt tot dusver alleen nog maar gesproken over "de Zoon". Zo begint de Hebreeënbrief ook heel triomfantelijk over de Zoon van God. Eigenlijk is dat tot dusver het enige onderwerp geweest: de Zoon van God. Maar Hij is niet de enige. Ja, oké, Hij is de eniggeboren Zoon van God; door geboorte is Hij een zoon van God. Maar Hij deelt Zijn positie als zoon, als erfgenaam, met vele anderen. Hier staat: "vele zonen". Zodat Hij dé Zoon van God is, maar Hij heeft vele zonen. God heeft veel meer zonen, dat is wat hier staat.⟨/p> ⟨p>Hij is dus de Eerstgeborene. Nu denk ik aan een ander woord uit Romeinen 8: de Eerstgeborene onder vele broederen. Want Hij is dé Zoon, maar Hij deelt Zijn positie als zoon met vele andere erfgenamen. Dat zijn dus broers van Hem. En dat verzin ik niet, want dat staat hier even later ook nog; we zullen daar vanzelf op komen. Hoofdstuk 2 vers 10... nou, dat klopt niet, dat moet vers 11 zijn waarschijnlijk: "broeders" of "deelgenoten", "partners". Het voegde God dat Hij, om vele zonen tot heerlijkheid te begeleiden — er staat eigenlijk "begeleiden" — de Leidsman van hun behoudenis door lijden heen zou volmaken.⟨/p> ⟨p>Wel, het gaat hier dus over God, maar vervolgens wordt hier gesproken over de Leidsman van de redding, van de behoudenis van hen. Die uitdrukking "de Leidsman" komen we nog wel vaker tegen; vier keer om precies te zijn. Ik wil u even meenemen naar die drie andere plaatsen waar dat genoemd wordt. Petrus spreekt in Handelingen 3 vers 15 over de Leidsman en zegt tegen Israël: "De Leidsman ten leven hebt gij gedood." In hoofdstuk 5 vers 31 staat: "Hem heeft God door Zijn rechterhand verhoogd tot een Leidsman en Redder om Israël bekering en vergeving van zonden te schenken." Weer diezelfde uitdrukking als de Hebreeënbrief bezigt. Let op: hier is de Leidsman degene die ook de Redder is.⟨/p> ⟨p>En wat doet die Leidsman en Redder? Wel, Hij schenkt Israël zowel bekering als vergeving of bevrijding van zonden. Dat is een geschenk, zowel het een als het ander. En let op dat Hij dat aan Israël doet. Petrus heeft het daar ook over en de Hebreeënbrief is juist ook op Israël gericht, aan de Hebreeën.⟨/p> ⟨p>In Hebreeën 12 komen we de uitdrukking nog een keer tegen en die is bekend. Trouwens, ik heb hem zojuist nog even gebezigd toen ik de hoofdstukken opsomde. Dan lees je in hoofdstuk 12 vers 2: "Laat ons oog daarbij alleen gericht zijn op Jezus..." — trouwens, Jezus betekent ook "de Redder", God of Yahweh is Redder — "...de Leidsman en de Voleinder van het geloof." Er zit hier (maar dat zullen we later nog wat beter en gedocumenteerd zien) zelfs al een verwijzing in naar Mozes en naar Jozua. Jozua die Israël leidde uit Egypte en door de woestijn als leidsman, en Jozua als de voleinder die hen ook daadwerkelijk in het beloofde land bracht. En Jezus, Jehoshua — eigenlijk de echte Jozua — Wel, Hij is de Leidsman, de ware grote Mozes, en de Voleinder (meer dan Jozua) van het geloof. De schrijver zegt: laat ons oog alleen op Hem gericht zijn, die Leidsman.⟨/p> ⟨p>Maar u ziet: in al die gevallen heeft die uitdrukking "de Leidsman" vooral ook betrekking op Zijn relatie tot het volk Israël. In Handelingen 3 en 5 zie je dat. Als Leidsman staat Hij in relatie tot Israël om hen bekering te schenken en bevrijding van zonden. Ik wil nog op één ding wijzen: dat Hij de Leidsman van hun redding is. Hij brengt hun redding, maar hoe doet Hij dat? Wel, door lijden. Het staat eigenlijk in het meervoud; in het Engels komt dat wat beter uit de verf: ⟨em>sufferings⟨/em>. Door lijden heen volmaakt Hij Hem en hen.⟨/p> ⟨p>De Zoon zelf is door lijden heen gegaan en zo in de heerlijkheid gearriveerd, maar dat geldt ook voor die vele zonen: die worden ook door lijden heen volmaakt. "Volmaakt" wil zeggen: voltooid, volwassen gemaakt. Deze term wordt elders ook vertaald met "volwassen worden". Iets tot volheid brengen, dat is het idee. Hoe gaat dat? Door lijden heen. Dat is het universele Bijbelse principe: dat de weg naar heerlijkheid verloopt via lijden. Eigenlijk zie je dat al meteen in het allereerste begin van de Bijbel: zonder kwaad, zonder kennis van het kwaad, is er ook geen werkelijke kennis van het goede. Vandaar ook het principe dat je altijd weer zult zien: de weg naar de volmaking verloopt via het lijden. Dat is misschien niet leuk of aantrekkelijk, maar het is de waarheid. En dé Zoon is daarin voorgegaan. Goed, vers 11.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1330" title="Speel af vanaf 22:10">▶ 22:10⟨/button> ⟨span>Hebreeën 2:11 - de Heiliger en de Geheiligden Zijn uit Één⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want Hij die heiligt en zij die geheiligd worden... daar moet u even bij stilstaan, bij zo’n uitdrukking: "die geheiligd worden". Let op, dat is werk dat aan ons – of in dit geval specifiek aan de Hebreeën – gebeurde. Het is niet iets wat mensen zelf doen; de Bijbel kent dat niet, dat mensen zichzelf heiligen. Je wordt geheiligd. Dat is iets wat Hij aan ons doet. En Degene die hier heiligt, wel, dat is de Heer zelf, de Leidsman. Hij is het die heiligt, afzondert, toewijdt en apart zet, en zo een volk maakt voor Hem. Hij is het die heiligt en de Hebreeën zijn degenen die geheiligd worden.⟨/p> ⟨p>"En zij zijn allen uit één." Dat is misschien een heel simpele term – "één" is een heel simpel woord – maar waar dat hier betrekking op heeft, is nog niet eens zo makkelijk te zeggen. Want als je de verklaringen eens langsloopt – en ik heb dat in dit geval ook even gedaan – dan kom je op alle mogelijke verklaringen. "Zij zijn allen uit Adam", zegt bijvoorbeeld een verklaring. Een andere verklaring zegt: "Zij zijn allen uit Abraham." Zelf denk ik dat het hier gaat over God. Zij zijn allen uit de Heiliger. De Heiliger – dat wil zeggen Christus – en degenen die geheiligd worden, zij zijn allen uit één, uit God. Of het zou ook nog kunnen betekenen dat ze allen uit één positie zijn, namelijk die geheiligde positie. Ik durf daar niet echt een definitieve uitspraak over te doen; trouwens, die doe ik hier sowieso niet. Ik geef u alleen maar mijn overwegingen mee. Zij zijn in elk geval, dat is wat de schrijver zegt: "allen uit één".⟨/p> ⟨p>En daarom, zo voegt hij eraan toe, schaamt Hij Zich niet om hen broeders te noemen. Hier hebt u waar ik zojuist op doelde: Hij is de Zoon, maar er zijn vele zonen. Kijk, en dat is iets wat we in deze brief nog heel vaak zullen zien. Ik heb het al eens eerder overwogen en ik zeg dat nu ook weer: deze brief is gericht aan Hebreeën. Dat is de ene kant. Het is dus niet gericht aan de ekklesia, aan de gemeente, aan gelovigen in Christus Jezus in het algemeen, nee, specifiek aan het volk van Israël. Maar je kunt niet zeggen dat alles wat hier staat ons niets aangaat of dat het ons niet zou raken. Want er is heel veel overlap en dat geldt hier ook. Wat hier specifiek van de Hebreeën gezegd wordt, is namelijk dat zij broeders van Hem zijn. Maar dat geldt voor ons ook.⟨/p> ⟨p>Ik haalde zojuist Romeinen 8 aan, waar van Jezus gezegd wordt dat Hij de eerstgeborene is onder vele broederen. En dan gaat het juist over u en mij, de gelovigen uit de natiën van het lichaam van Christus. De waarheid die in de Hebreeënbrief naar voren gebracht wordt, geldt in dit verband net zo goed voor ons. Maak dus niet de fout door te denken: "Deze brief is gericht aan Israël, aan Hebreeën, dus wij hebben daar niets aan." Dat klopt niet. Het is van enorm groot belang om te weten dat deze brief geadresseerd is aan dat volk, in die context, vlak voordat Jeruzalem verwoest zou worden. Als je dat niet begrijpt, dan snap je de brief domweg niet.⟨/p> ⟨p>Maar maak aan de andere kant niet de fout door te zeggen dat, omdat het een brief gericht is aan Israël, de waarheden die hier naar voren gebracht worden totaal niet van toepassing zijn op ons. Ik hoop ook in deze hele serie bijbelstudies het rechte midden daarin zoveel mogelijk te bewandelen en beide zaken in ogenschouw te nemen: namelijk de adressering en de specifieke context van deze brief – daar zal ik altijd weer op wijzen – maar ook dat er vele dingen zijn die wij net zo goed gemeen hebben met dat volk, en dan bedoel ik ook met de gelovigen uit dat volk. Daarom schaamt Hij Zich niet hen broeders te noemen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1645" title="Speel af vanaf 27:25">▶ 27:25⟨/button> ⟨span>Hebreeën 2:12 - de Opgestane Heer als Koorleider (psalm 22)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik lees nu verder vers 12, en Hij zegt – en nu gaat het weer om een citaat uit de psalmen, namelijk Psalm 22. Als u Psalm 22 leest, staat er: een psalm van David. Maar lees nu Hebreeën 2 vers 12, en dan lees je dat deze woorden die nu volgen achter de dubbele punt, van de Zoon van David zijn. En Hij – met een hoofdletter, want het gaat hier over Christus, de Leidsman – Hij zegt... Dat wil dus zeggen: de Zoon. Met andere woorden: David spreekt in Psalm 22, maar het is in werkelijkheid de Zoon van David die daarachter aan het woord is; dat kan niet missen. Lees de psalm maar na, het blijkt in alle opzichten. Het is een profetische psalm en de ik-figuur in Psalm 22 is niemand minder dan de Zoon van David.⟨/p> ⟨p>Hij zegt: "Uw naam zal ik aan mijn broeders verkondigen, in het midden van de gemeente zal ik uw lof zingen." Ik ga u even meenemen, want dit is zo boeiend. Ik vind het iedere keer een sport om de context van al die citaten erbij te betrekken. Dat is een hele klus, dat realiseer ik me, maar iedere keer als de schrijver van de Hebreeënbrief een citaat geeft uit de Tenach, uit het Oude Testament, dan blijkt dat zozeer to the point te zijn. Dat is ook in dit geval zo; het gaat hier over de Zoon van David en dat blijkt gewoon. Ik zal het u ook bewijzen. Psalm 22 is een psalm van David, maar zoals Petrus dat in Handelingen 2 ook zegt: David was een profeet en hij heeft gesproken vanuit iemand die uit zijn lendenen zou voortkomen, de Messias.⟨/p> ⟨p>Het eerste gedeelte van die psalm – het is een lange psalm – de eerste 22 verzen gaan stuk voor stuk over het lijden dat over de Christus zou komen. Het begint al in vers 2. U zou eigenlijk een Bijbeltje voor u moeten hebben om het even met me mee te lezen, maar ik zet het hier eventjes op een rijtje. Het begint al met: "Mijn God, mijn God, waarom (of waartoe) hebt Gij mij verlaten?" We weten allemaal: deze woorden sprak de Heer aan het kruis. Het zijn precies die woorden van Psalm 22 die Hij in zijn mond nam. En niet alleen deze woorden. Toen David dit optekende, sprak hij over de Zoon van David.⟨/p> ⟨p>Ik wijs op een paar highlights in deze psalm om echt aan te geven en te bewijzen dat het gaat over de Zoon van David. Hij is veracht door het volk, Israël (vers 7). En dan vers 17: "Honden hebben mij omringd." In de Bijbel is dat een aanduiding voor de natiën. Dat is niet zo erg complimenteus, maar het is een Bijbelse gedachte. En dan staat er in datzelfde vers nog bij: "die mijn handen en voeten doorboren." Hoe duidelijk wil je het hebben? Sprak David over zichzelf? Nee, natuurlijk niet, dat kan helemaal niet. Er staat dus echt: "die mijn handen en voeten doorboren." Dat gaat niet over David, dat gaat over de Zoon van David. En dan nog even verder, vers 19: "Zij verdelen mijn klederen onder elkaar." Ook dat wordt trouwens in de evangeliën aangehaald, waarbij gezegd wordt: let op, Psalm 22 gaat hierover, opdat de woorden vervuld zouden worden.⟨/p> ⟨p>Psalm 22 is een profetische psalm; David had dit al duizend jaar van tevoren zo beschreven. Aan het einde van dat gedeelte, in vers 22, klinkt de roep: "Verlos mij!" Dat zijn de woorden van de Messias aan het kruis: "Verlos mij!" En dan krijg je een complete omkeer. Deze psalm valt uiteen in twee delen: het eerste deel gaat over het lijden dat over de Christus komen zou – dat is van vers tot vers volstrekt profetisch – en dan krijg je de grote wending vanaf vers 23 tot en met het einde van de psalm, vers 32. Het eerste gedeelte gaat over het lijden, en het tweede gedeelte gaat over al de heerlijkheid daarna.⟨/p> ⟨p>In vers 22c zie je het omslagpunt. Eerst dus "Verlos mij!", en dan: "Gij hebt mij geantwoord." Ik bedenk het even ter plekke en ik was vergeten het te zeggen, maar ik wil er nu toch even op wijzen, want in Hebreeën 5 – daar ga ik nu eventjes met u naartoe, dit is even een intermezzo omdat de gedachte me nu te binnen schiet – daar lees je in vers 7: "Tijdens zijn dagen in het vlees heeft Hij gebeden en smekingen onder sterk geroep en tranen geofferd aan Hem die Hem uit de dood kon redden." En daar staat bij in vers 8: "En Hij is verhoord uit zijn angst." Zo heeft Hij, hoewel Hij de Zoon was, gehoorzaamheid geleerd uit hetgeen Hij geleden heeft. Maar let op, er staat: Hij heeft onder sterk geroep en tranen geofferd aan Hem die Hem uit de dood kon redden, en er staat bij: "en Hij is verhoord uit zijn angst." Hoe dan? Nou, toen Hij opstond uit de doden; toen is Hij inderdaad gered uit de dood. Dat is ook precies waar Psalm 22 vers 22c van spreekt. Dus eerst die smeekbede en die roep "Verlos mij!", en Hij is verlost, drie dagen later, uit de dood: "Gij hebt mij geantwoord!"⟨/p> ⟨p>Dan krijg je zoals gezegd die omkeer, en dan lees je vers 23. Dat is nu erg actueel, want over dat vers hebben we het: "Ik zal uw naam aan mijn broeders verkondigen, en uw lof zingen in het midden van de gemeente." Lees nog even met me mee om een beeld te hebben van de hele psalm. In vers 24 wordt gezegd: "Verheerlijk Hem, gij ganse nageslacht van Israël." En vers 28: "Alle geslachten van de aarde zullen zich neerbuigen, en alle volkeren zullen tot Hem komen." Het is net als met dat plaatje dat ik erbij heb gedaan van een steen die als het ware in de vijver gegooid wordt. Eerst is daar die Ene, die eenzame – zo wordt Hij ook in Psalm 22 genoemd – die eenzame ziel die sterft aan het kruis, van God en mensen verlaten. Die Eenzame wordt geantwoord; Hij heeft die beden tot God geofferd en Hij is geantwoord. Vervolgens krijg je eerst een kleine kring om Hem heen: Hij vertelt zijn naam aan zijn broeders. "Ik zal uw lof zingen in het midden van de gemeente." Dan vervolgens nog later – dat is nog steeds toekomst in onze dagen – krijg je het volk, het ganse nageslacht van Jakob, van Israël om Hem heen. En nog weer later zullen alle geslachten van de aardbodem zich neerbuigen voor Hem. De kring wordt steeds wijder en wijder. Wij weten dat die kring zelfs ongelimiteerd alles en iedereen gaat insluiten. Die contouren zie je al in Psalm 22.⟨/p> ⟨p>De psalm eindigt met die lofzang dat elk het zal zeggen. Waarom wordt Hem de lof betuigd? Omdat – en dat zijn de laatste woorden van deze psalm – "omdat Hij het gedaan heeft!" Als u het mij vraagt, is daarmee ongeveer het hele Bijbelse getuigenis samengevat. Hij is degene die het doet, zal doen en ook in het verleden gedaan heeft. Daarom brengen we Hem de lof, alleen Hem de lof. Want als Hij degene is die alles doet, aan wie zou dan de lof toegebracht worden anders dan aan Hem alleen?⟨/p> ⟨p>Maar waarom breng ik dit nu allemaal ter sprake? Wel, omdat wanneer de schrijver van de Hebreeënbrief – laten we hem maar heel anoniem houden – dit woord citeert uit de psalmen, hij dat doet met grote kennis van zaken. Deze psalm specifiek gaat inderdaad over de Zoon van David, die vandaag na zijn opstanding de naam van God aan zijn broeders heeft verkondigd. Hij is aan hen verschenen, aan Israël in de eerste plaats, en "in het midden van de gemeente", staat er, "zal ik uw lof zingen." Het hele idee is feitelijk dat de Heer zelf, de Opgestane, de Koorleider is. Het is met opzet dat ik het zo formuleer.⟨/p> ⟨p>Want dan weet je ook meteen over wie het ten diepste gaat als in de psalmen in de aanhef wordt gesproken over de koorleider. Wie is die koorleider? Dat is degene die in het midden van de gemeente de toon aanheft; de voorzanger, degene die inderdaad in het midden de zang aanheft.⟨/p> ⟨p>Waarom? Omdat Hij verhoord is. De reden van die lofzang in Psalm 22 is dat God antwoord heeft gegeven op Zijn beden. Hij heeft Hem leven gegeven, onvergankelijk leven; Hij stond op uit de doden. Dit gaat dus allemaal over het geopende graf en over de weggewentelde steen. En dat heeft alle consequenties van dien, want dat leven wat Hij aan het licht bracht, wordt aan Zijn broeders gegeven, aan een gemeente. Later lees je over een grote gemeente, over het ganse nageslacht van Jakob en over alle geslachten van de aardbodem. Kortom, het houdt niet op; iedereen krijgt dat. Hij is degene die dat doet en Hij heft de lofzang aan.⟨/p> ⟨p>Ik vind het een geweldige gedachte, want in wezen gaat dat ook op voor de ekklesia die de Heer Zich in onze dagen vormt. Voordat het nageslacht van Jakob zich zal bekeren, is er nu ook al een ekklesia waar u en ik deel van uitmaken. En Hij is degene die de lofzang aanheft.⟨/p> ⟨p>Ik neem u nog even mee naar een ander vers; ik kan het niet nalaten. We zijn dan inmiddels helemaal aan het einde van de brief gekomen: Hebreeën 13 vers 15. Daar staat: "Laten wij dan door Hem" – dat wil zeggen door de Koorleider, door de Heer Jezus Christus – "Gode" – aan God – "voortdurend een lofoffer brengen." Wat is dat lofoffer dan? Namelijk de vrucht van onze lippen die Zijn naam belijden.⟨/p> ⟨p>Op het moment dat wij spreken van Hem, van Zijn heerlijkheid en van wat Hij aan het licht heeft gebracht, dan is dat Zijn lof. Zijn heerlijkheid wordt dan in het licht gesteld. Denk niet dat dit alleen maar is wanneer je een lied zingt. Op het moment dat je Zijn heerlijkheid in je mond neemt en Zijn woord spreekt, en daarmee Zijn glorie in het licht stelt, dan belijd je Zijn naam. Dat is de vrucht onzer lippen en dat is dat lofoffer. Laten we dat voortdurend doen, in alles. Eigenlijk is dat ook weer zo’n thema van de Hebreeënbrief: dat we als priesters in het heiligdom gaan om Hem te verheerlijken.⟨/p> ⟨p>Goed, dat was dat ene citaat uit Psalm 22, maar daar zijn we er nog niet.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2526" title="Speel af vanaf 42:06">▶ 42:06⟨/button> ⟨span>Hebreeën 2:13 - de Messias en de Kinderen als Teken (jesaja 8)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want dan komen we aan in vers 13 van Hebreeën 2. 'En wederom', en daar bedoelt de schrijver mee te zeggen: 'Ik geef nu nog een citaat.' We zijn nog maar kort geleden met de Hebreeënbrief begonnen, het is nog maar het tweede hoofdstuk, maar hoeveel citaten uit het Oude Testament hebben we inmiddels al niet behandeld? Enorm veel! Hier zegt hij weer: 'en wederom', en dan volgt een citaat uit Jesaja 8 vers 17: 'Ik' – dat is de Messias – 'zal op Hem vertrouwen.' Ook hier gaat het weer over de Messias. Maar voordat ik u dat laat zien, wil ik u nog even meenemen naar de rest van dat vers. Er staat: 'en wederom', en dan volgt een citaat uit Jesaja 8 vers 18 (dezelfde passage): 'Ziehier, Ik en de kinderen die God Mij gegeven heeft.'⟨/p> ⟨p>Het zijn woorden uit Jesaja 8. Opnieuw moet ik vaststellen: dit is zo mooi! Als je Jesaja 8 gaat opslaan, zie je dat wat de schrijver van de Hebreeënbrief hier doet, zeer to the point en zeer ter zake is om de Schriften te openen. Het gaat namelijk precies over de tegenwoordige tijd. Ik neem u mee naar dat gedeelte om het u te laten zien. In Jesaja 8 vers 16 staat: 'Bind de getuigenis toe, verzegel de wet onder mijn leerlingen.' 'De getuigenis' is in de Bijbel een ander woord voor de Torah, en soms meer in het algemeen de Schriften. 'Bind de getuigenis toe' loopt parallel met 'verzegel de wet, de Torah'. Eigenlijk had ik dat niet hoeven zeggen, want dit is een parallellisme.⟨/p> ⟨p>Weet u wat dat betekent? Dat is heel wat hoor. Als er staat 'bind hem toe', dan wil dat zeggen: sluit hem. Oftewel: verzegel die Torah, zodat niemand daar inzage in heeft, niemand het begrijpt en niemand hem kan openen. 'Verzegel de wet onder mijn leerlingen' betekent dat het alleen voor hen is. De Tenach – wat wij het Oude Testament noemen – is slechts toegankelijk voor de leerlingen die onderwijs krijgen en die zich laten onderwijzen. Dat klinkt misschien wat cryptisch als ik het zo zeg, maar ik neem u mee, want dan zullen we het vanzelf zien.⟨/p> ⟨p>Let u maar eens op Jesaja 8 vers 17: 'En ik zal wachten op JAHWEH.' Nu moet u aandachtig meelezen: 'die Zijn aangezicht verbergt voor het huis van Jakob, ja, op Hem zal ik hopen (of op Hem zal ik vertrouwen).' Dat is een kwestie van vertaling; dit is geciteerd uit de Septuagint. Over welke tijd gaat het hier? Dit gaat over de tijd dat de Torah toegesloten is. Om het met een ander woord uit 2 Korinthiërs te zeggen: de Torah, de Tenach, is bedekt. Er ligt een bedekking op voor Israël. De Torah is toegesloten; ze hebben er geen inzage in. Ja, ze lezen hem wel, maar ze begrijpen hem niet. Dat het inderdaad over deze tijd gaat, blijkt uit: 'Ik zal wachten op JAHWEH, die Zijn aangezicht verbergt voor het huis van Jakob.' Dat is de tegenwoordige tijd.⟨/p> ⟨p>Heel veel profetieën gaan daarover: dat God Zijn volk zou verstrooien onder de natiën. In Deuteronomium lees je het al; er zijn te veel Schriftplaatsen om dat allemaal zo op te sommen, maar degenen die een beetje weten waar ik het over heb, pakken dat ongetwijfeld op. Het gaat over de tijd dat de Here Zijn aangezicht verbergt. Dat wil zeggen: Hij laat Zich niet zien. De tijd van de verborgenheid, dat is de tijd waarover hier gesproken wordt. In de tijd dat Hij Zich verbergt voor Israël – uiteraard tijdelijk, want straks zal Zijn aangezicht geopenbaard worden – wie zal dan verschijnen? Dan zullen ze de Here Jezus Christus zien, want Hij is Zijn beeld, Zijn aangezicht. Maar nu leven wij in de tijd dat JAHWEH Zijn aangezicht verbergt voor Israël. De Torah wordt niet verstaan; er ligt een bedekking op hun aangezicht. Maar in die tijd is het de Messias die vertrouwt op Zijn Heer.⟨/p> ⟨p>Dan vers 18, laat ik dat er meteen nog even bij nemen, want dat is wat de schrijver van de Hebreeënbrief ook aanhaalt: 'Zie, Ik en de kinderen die JAHWEH Mij gegeven heeft.' Ik heb u gewaarschuwd: het is wat moeilijk, maar als u de moeite doet om mij nu even te volgen in het betoog van de schrijver, dan gaat u iets geweldigs zien. Hier is Jesaja aan het woord, die inderdaad van God twee kinderen heeft gekregen. Van die zonen, die kinderen die Jesaja heeft gekregen, lees je dat zij tot tekenen en tot zinnebeelden zijn onder Israël. Jesaja en die kinderen die God hem gegeven heeft, zijn een type van de Messias en Zijn volk.⟨/p> ⟨p>Het is leuk om dat even te memoreren: u weet natuurlijk hoe die kinderen van Jesaja heten, toch? Sorry? Je hebt bijna gelijk, want Immanuel komt uit Jesaja ('een kind is ons geboren en men noemt Hem Immanuel'), maar dat is hem niet. Jesaja had twee zonen met hele bijzondere namen. Niemand? Is iedereen bang zijn tong te breken? Nee hoor, je hoeft geen boete te betalen, Ton, maar je loopt inderdaad een risico. Hij had twee zonen en die zonen kregen namen van Godswege; dat was een getuigenis, een zinnebeeld. De ene zoon heette Shear-Jasjub – het hangt er een beetje vanaf hoe Hebreeuws je het wilt zeggen – en dat betekent: 'een rest zal zich bekeren'. Die andere zoon heette Maher-Sjalal Chaz-Baz. Kun je je voorstellen dat zij geroepen werden om te eten? 'Shear-Jasjub en Maher-Sjalal Chaz-Baz, kom je eten?' Maar de naam betekent: 'haastig buit, spoedig roof'. Dat is wat er ook zou gebeuren. Namen zoals Ammi, Lo-Ammi en Lo-Ruchama werden niet zomaar gegeven. Dat geldt in de Bijbel in het algemeen: een naam is nooit willekeurig. Een naam is in wezen een uitbeelding van identiteit; je naam zegt iets over wie je bent.⟨/p> ⟨p>Goed, even samenvatten voordat we gaan pauzeren. Deze woorden, die uitgesproken zijn over Jesaja, worden door de schrijver van de Hebreeënbrief aangehaald omdat Jesaja daarbij een type is van de Messias. Dit gaat over de tijd dat de Torah gesloten is, niet toegankelijk is en niet begrepen wordt door Israël; de tijd dat God Zijn aangezicht verbergt voor het huis van Jakob. Maar in die tijd is er Iemand die op God vertrouwt: de Messias. Hij vertrouwt op Zijn God en Hij heeft kinderen van Godswege gekregen die een zinnebeeld en een getuigenis zijn voor Israël. Zodat, als Jesaja deze woorden uitspreekt, het ook gaat over toekomende dingen betreffende de Messias.⟨/p> ⟨p>Als u het misschien niet helemaal pakt nu, zou u het bij gelegenheid nog eens een keertje kunnen nalezen of nabeluisteren. Maar onthoud dit: de schrijver is zo accuraat en spreekt precies over die dingen waar de profeet Jesaja inderdaad ook al van sprak. Deze tijd: Israël verstrooid onder de natiën, God verbergt Zijn aangezicht. Maar in die tijd is er ook een getuigenis onder leiding van de Messias, die vertrouwt op hun Heer, en zij worden beschouwd als de kinderen. Over die kinderen gaat vers 14 vervolgens verder; namelijk de kinderen van Israël. Maar ik stel voor dat we, voordat ik daar verder op inga, eerst even een kopje koffie met elkaar gaan drinken.⟨/p> ⟨p>Goed mensen, zullen wij de draad weer oppakken bij deze moeilijke verzen? We hebben dat in de pauze ook nog even met elkaar overwogen, en dat is ook zo, maar aan de andere kant is het zo geweldig hoe juist dat in de Hebreeënbrief gedemonstreerd wordt: hoe heel de Schrift een eenheid vormt. Ook als er citaten gegeven worden, is het allemaal zo perfect en zo precies.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3251" title="Speel af vanaf 54:11">▶ 54:11⟨/button> ⟨span>Hebreeën 2:14 - Deel Gekregen aan Bloed en Vlees⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want als het dan staat in vers 14: "Daar nu de kinderen...". Welke? De kinderen waar het voorgaande vers over sprak. Dat was dat citaat uit Jesaja 8, weet u wel. Ja, natuurlijk, je moet de aandacht er even bij houden, maar zo moeilijk is het nou ook weer niet hoor. Want — en dat is wel iets wat je daarbij moet bedenken, wat ik voor de pauze al even aangaf in verband met de adressering — het is gericht aan Hebreeën, maar vergis u niet: die Hebreeën kenden de Schriften, hun eigen Bijbel. Daar waren ze zeer goed van op de hoogte; velen van hen waren daarin doorkneed.⟨/p> ⟨p>Als de apostel hier deze brief schrijft, dan refereert hij ook voortdurend aan hun eigen geschriften en aan dat wat ze wisten. Voor ons is dat wel eens een hobbel, maar voor hen zal dat ongetwijfeld veel minder het geval zijn geweest. Hoewel, Petrus schreef al: sommige dingen zijn zwaar om te verstaan. Dat heeft vooral te maken met de diepgang. Het is zo diep en het blijkt zoveel lagen te hebben; dat maakt het verstaan soms wat lastig.⟨/p> ⟨p>Goed, "daar nu de kinderen". Het gaat hier dus specifiek over Jesaja’s kinderen, die zinnebeelden waren van Israël, het gelovig Israël. "Daar nu de kinderen — Israëls dus — aan bloed en vlees deel hebben...". Wij kennen de uitdrukking vooral als "vlees en bloed". Hier wordt het omgekeerd. Meestal is de uitdrukking "vlees en bloed". Je eigen vlees en bloed; zo gebruiken we het in de gewone spraak, maar ook in de Schrift. In 1 Korinthiërs 15 staat: "Vlees en bloed kunnen het Koninkrijk Gods niet beërven". Het is altijd "vlees en bloed" in die volgorde, maar hier is het omgekeerd. Waarom?⟨/p> ⟨p>Nou, vermoedelijk omdat hier — tenminste, dat is zoals ik dat mag verstaan — meteen gesproken wordt over het sterven van de Heer Jezus. Hij is door de dood heen gegaan en heeft daarom Zijn bloed gegeven. Ik denk dat vanwege dat accent eerst het bloed genoemd wordt. Maar als u daar anders over denkt... Fred? Is dat zo? Ja? Oké. Dat is dan een handschriftenkwestie; het heeft niet te maken met de vertaling. Eén ding weet ik wel: de Statenvertaling gaat terug op een grondtekst die niet zo betrouwbaar is als wat we nu voor ogen hebben, maar ik zou niet weten hoe dat verder in elkaar steekt. Maar goed, het is een verschillende grondtekst, dat kan haast niet missen; dit heeft niet te maken met vertaling. We houden het even op dat "bloed en vlees", maar in de praktijk maakt dat natuurlijk geen verschil, want in beide gevallen gaat het over bloed en vlees of vlees en bloed. Het accent ligt in dit geval alleen op het bloed.⟨/p> ⟨p>Welnu, de kinderen hebben deel aan bloed en vlees. Natuurlijk kun je daarbij zeggen: wij allemaal. Alle kinderen van Adam hebben deel aan bloed en vlees. Dat is zo, maar het gaat hier specifiek over de kinderen van Israël, over het nageslacht van Abraham. Maar nu loop ik weer vooruit op het zestiende vers, waar dat zo gezegd wordt: het zaad van Abraham. De kinderen Israëls hebben deel aan bloed en vlees; ze zijn vergankelijk, dat is het idee. Oké, daar nu de kinderen aan bloed en vlees deel hebben, heeft ook Hij — die Leidsman, de Zoon — op gelijke wijze daaraan deel gekregen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3519" title="Speel af vanaf 58:39">▶ 58:39⟨/button> ⟨span>De Diabolos en de Macht van de Dood Onttroond⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat wil zeggen: ook bloed en vlees is Hij geworden. Opdat Hij door Zijn dood hem die de macht over de dood had, de diabolos, zou onttronen. Daar moeten we even bij stilstaan, want in deze ene uitdrukking zit een addertje onder het gras. Dat is een leuke woordspeling in dit verband, want we hebben het over de diabolos, die oude adder. Maar ook die andere uitdrukking is mooi: "opdat Hij door de dood". Dat moet je heel letterlijk nemen: door de dood héén. Hij ging de dood in en Hij kwam de dood weer uit; dat is met recht "door de dood". Dat dit inderdaad de gedachte is, blijkt uit het vervolg: opdat Hij door – niet Zijn dood, maar door dé dood – hem die de macht over de dood had...⟨/p> ⟨p>En nu moet ik echt een aanmerking op de vertaling maken, want dit is heel essentieel. Kijk, over "vlees en bloed" ga ik geen strijd aan, maar over dit punt wel, voor zover dat nodig is. Er staat namelijk niet dat hij de macht "over" de dood had. U ziet het hier op de dia ook staan: er staat "die de macht van de dood heeft". Dat is heel iets anders. Het gaat hier over de diabolos. Ons woord "duivel" is een vervorming van dit woord. Diabolos betekent "de dooreenwerper". Ons woord duivel betekent dat eigenlijk ook, maar ik gebruik zelf liever dat woord diabolos, omdat je dan inderdaad denkt aan de dooreenwerper, degene die alles door elkaar gooit. Het woord duivel is bij ons een beetje belast geworden door allerlei mythologische ideeën.⟨/p> ⟨p>In goede vertalingen wordt het onderscheid gemaakt, maar de Statenvertaling haalt het helaas hopeloos door elkaar. Over het algemeen praat ik met grote achting over de Statenvertaling, maar nu even niet. Ik heb er nog niet zo lang geleden een artikeltje over geschreven: het begrip "demonen" en "duivelen" wordt daar altijd verward. Als u het woord "boze geesten" leest in de NBG-vertaling, dan is dat de vertaling van het woord demonen. Duivel is de vertaling van diabolos. En wat heeft die diabolos? De macht over de dood? Nee, gelukkig niet, dat heeft hij ook helemaal niet. Hij heeft de macht van de dood.⟨/p> ⟨p>Dat wil zeggen: wat doet hij? Hij maakt dood. Kijk, iemand die de macht over de dood heeft, die kan levend maken; die triomfeert namelijk over de dood. Maar dat heeft de duivel helemaal niet. Hij heeft alleen maar de macht van de dood. Ik heb expres even dat plaatje van de verboden vrucht erbij gemaakt, want daar begon het. Toen was het de diabolos die zei: "Eet van die vrucht, want dan gaan je ogen open." God had gezegd dat je ten dage dat je daarvan eet, stervende zult sterven. De diabolos keerde dat om, en zo heeft de dood zijn intrede gedaan in de menselijke familie. We kennen het verhaal; we zijn allemaal stervelingen. Hij wordt in Johannes 8 ook de "mensenmoorder van den beginne" genoemd. Hij heeft de macht van de dood, wat betekent dat de dood zijn wapen is. Hij heeft geen macht over de dood; de dood is zijn instrument.⟨/p> ⟨p>Maar wat staat hier nu? Het gaat over de Heer Jezus. Opdat Hij door de dood hem die de macht van de dood had – de diabolos – zou onttronen. De Heer Jezus is gestorven, Hij is in de dood gegaan en Hij is opgestaan uit de dood. Zo heeft Hij door de dood juist degene die de macht van de dood had, onttroond. Waarom moest Jezus sterven? Dit is het meest simpele en duidelijke antwoord: om degene die de macht van de dood had te onttronen. Oftewel: Hij moest sterven om te kunnen opstaan. Heel simpel. Als Hij niet was gestorven, had Hij niet kunnen opstaan en had Hij dus ook de dood niet kunnen overwinnen. Dit was Zijn overwinning: Hij stond op uit de doden en daarmee onttroonde Hij degene die de macht van de dood had.⟨/p> ⟨p>Iemand vraagt of Hij niet stierf om de zonden van de wereld weg te nemen. Jawel, ik zeg zeker niet dat dit het hele antwoord is. De zonde van de wereld is trouwens nog een ander verhaal. Ik heb daar onlangs in Rotterdam over gesproken, over het Lam Gods dat de zonde der wereld wegneemt. Wat is die zonde der wereld? Ik heb het zelf ook altijd misverstaan, maar de zonde der wereld is ongeloof. Het is frappant dat hetzelfde Johannes-evangelie waarin dat staat over het Lam Gods, een paar hoofdstukken verder in Johannes 16 expliciet zegt: "van zonde, omdat zij niet in Mij geloven". De zonde der wereld is ongeloof. Dus als het Lam Gods de zonde der wereld wegneemt, wat neemt Hij dan weg? Het ongeloof.⟨/p> ⟨p>Mensen zeggen vaak: "Er is maar één zonde waarom een mens verloren kan gaan, en dat is ongeloof." Dat klinkt heel vroom en godsdienstig, het is een groot christelijk bezwaar. Maar dan denk ik: als je zoiets zegt, dan ken je het Lam Gods nog niet. Want het Lam Gods is juist Degene die de zonde bij uitstek, het ongeloof, wegneemt. Hij opent de ogen door Zijn sterven. Het Lam Gods is gestorven om de zonde der wereld in het algemeen weg te nemen, en dat doet Hij door ongeloof weg te nemen en er geloof voor in de plaats te stellen. Als het ongeloof weggenomen wordt, wat blijft er dan over? Geloof. Dat is wat Hij doet.⟨/p> ⟨p>Natuurlijk stierf Hij ook "de dood des kruises" om allen te verzoenen, oftewel om de vijandschap weg te nemen. Er is veel meer over te zeggen, maar we hebben het nu vooral over de vraag waarom Hij moest sterven. Antwoord: om te kunnen opstaan. Het is niet compleet als ik het alleen zo zeg; er zijn veel meer redenen. Ik herinner me dat we ooit zelfs twee studiedagen hebben gewijd aan de vraag: "Waarom moest Christus sterven?". We hebben toen een hele lijst van redenen uit de Bijbel opgezomd. Het is niet met één reden te benoemen, maar deze reden uit Hebreeën is zo essentieel dat hij absoluut in dat lijstje thuishoort. Een kind kan het begrijpen: Hij stierf om te kunnen opstaan en zo degene die de macht van de dood had – van de dood, niet over de dood – te onttronen.⟨/p> ⟨p>Het is heel fraai, want je leest in Genesis al wat de "moederbelofte" wordt genoemd. In Genesis 3:15 wordt tegen de slang, de diabolos, gezegd: "Ik zal vijandschap zetten tussen u en de vrouw, en tussen uw zaad en haar zaad; dit zal u de kop vermorselen en gij zult het de hiel vermorselen." Dat wil zeggen: het zaad van de vrouw, de Messias, zou in Zijn wandel gegrepen worden. Als door een adder zou de slang Zijn hiel vermorselen; Zijn wandel zou worden afgebroken. Dat ziet op Zijn sterven. Maar juist dat zou de slang de kop vermorselen. Juist door Zijn sterven zou Hij degene die de macht van de dood had, tenietdoen. Je leest in 1 Korinthe 2 dat als de oversten van deze wereld het geweten hadden, zij de Heer der heerlijkheid niet gekruisigd zouden hebben.⟨/p> ⟨p>Als de beheersers van deze aion hadden geweten van deze wijsheid, van deze overwinning en alles wat daarmee te maken heeft – als ze dat hadden geweten, dan hadden ze de Heer der heerlijkheid niet gekruisigd. Dit wist hij niet, hoewel hij het had kunnen weten uit de Schriften, als hij het geloofd had. Als je het mij vraagt, had hij het kunnen weten. Maar als hij het geweten had, zo staat er, dan had hij de Heer der heerlijkheid niet gekruisigd.⟨/p> ⟨p>Hij dacht dat het kruis zijn overwinning was. Hij pakte het zaad der vrouw in zijn versenen, in zijn hiel. Ja, maar juist daardoor werd drie dagen later zijn kop vermorzeld. Dat wil zeggen: de dood werd van zijn macht ontdaan. Hij werd van zijn macht ontdaan en de dood werd overwonnen door de dood.⟨/p> ⟨p>Goed, en zo komen we bij vers 15.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4200" title="Speel af vanaf 01:10:00">▶ 01:10:00⟨/button> ⟨span>Hebreeën 2:15 - Bevrijding van Levenslange Doodsangst⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En Hij zou hen allen bevrijden die gedurende hun ganse leven door angst voor de dood tot slavernij gedoemd waren. Letterlijk staat er eigenlijk "door angst des doods" of "doodsangst" – een uitdrukking die wij natuurlijk ook nog kennen. Hier wordt specifiek gerefereerd aan het nageslacht van Abraham, maar ook hiervan moet ik weer zeggen: we zitten als mensen, als stervelingen, allemaal in hetzelfde schuitje. We zijn stervelingen en we hebben angst voor de dood.⟨/p> ⟨p>Ik bedoel dat niet gewoon als natuurlijk mechanisme, want dat is eigen aan elk organisme. De mens inclusief – ook een gelovige net zo goed – toont weerstand op het moment dat je in doodsgevaar bent; dan verweer je je daartegen. Dat is een normaal mechanisme, maar daar gaat het hier niet over. Het gaat hier over de angst voor de dood als zodanig.⟨/p> ⟨p>En wij kunnen met recht zingen – ik heb het juist een paar dagen geleden nog gedaan: "Nu jaagt de dood geen angst meer aan, want alles, alles is voldaan." Wij weten: de dood is overwonnen. Wij kijken daar heel anders tegenaan. De dood is inderdaad een vijand, dat is waar. Vandaar ook dat natuurlijke mechanisme dat iedereen zich daartegen verzet. En toch, al is het een vijand, wij weten dat hij overwonnen is. En daarom jaagt de dood geen angst meer aan; de angel is eruit. Dat staat ook in 1 Korinthe 15: "Dood, waar is uw angel?" De angel is eruit. Het pijnlijke punt is verdwenen.⟨/p> ⟨p>Waarom? We weten dat de dood een verslagen vijand is. Het leven heeft getriomfeerd en dat wordt het deel van elke sterveling. Nou, dat is toch geweldig? Daarmee is deze doodsangst compleet weg. We kijken daar dus totaal anders tegenaan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4351" title="Speel af vanaf 01:12:31">▶ 01:12:31⟨/button> ⟨span>Hebreeën 2:16 - de Dood Grijpt Geen Engelen aan (een Vertaalkwestie)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nu komen we op nog iets; we schakelen de ene kwestie aan de andere. In de vertaling staat: "Want over de engelen ontfermt hij zich niet." Oei, vallen die dan buiten de boot? Dat is ook zielig voor die engelen. Maar ik ga u even iets anders vertellen, want dit is nou typisch weer zo’n voorbeeld dat ingekleurd is door de vertalers. Je kunt het heel gemakkelijk aantonen; je hebt hier gewoon een lijstje, een concordantie. Het Griekse woord dat hier gebruikt wordt en dat hier vertaald wordt met "ontfermen", komt negentien keer voor in het Nieuwe Testament. U ziet hier het hele rijtje met alle vervoegingen en alle vormen daarvan. Iedere keer is dit de wijze waarop de NBG het weergeeft: slechts één keer van die negentien keer wordt het vertaald met "ontfermen", en dat is dus hier in Hebreeën 2. Al die andere keren wordt het meestal vertaald met grijpen, vatten, nemen, zich aantrekken, bij de hand vatten of vat krijgen. Iedere keer is dat de gedachte: ⟨em>taking hold⟨/em> of ⟨em>getting hold⟨/em>.⟨/p> ⟨p>Dit is in elk geval de concordante wijze waarop dat wordt weergegeven. Als je een goed concordant, dat wil zeggen een eensluidend vertaalwoord daarvoor wilt kiezen – het Grieks kent immers maar één woord, dus zou je daar idealiter ook één woord voor moeten weergeven – dan zou je het altijd moeten weergeven met "aangrijpen", of een woord van gelijke strekking. Ik hoef nu echt niet tot in de allerkleinste details te gaan, maar het idee is in elk geval dat het woord "ontfermen" hier absoluut niet staat. Er is wel een woord voor ontfermen in de Bijbel, ook in het Nieuwe Testament, en dat komt heel vaak voor, maar dat is een compleet ander woord. Het gaat hier helemaal niet over ontfermen. Hier zie je de bonnetjes; je kunt het allemaal nagaan. Pak een concordantie en je ziet dat er bij dit Griekse woord helemaal geen "ontfermen" staat.⟨/p> ⟨p>Ontfermt Hij Zich niet over engelen? Nou, echt wel! Weet u wat er staat in Psalm 145? "Zijn barmhartigheid is over al zijn werken." Welk vers het precies is, weet ik even niet, maar het is Psalm 145. Dat is de hele Bijbelse gedachte: Gods liefde gaat uit naar elk creatuur. Maar het gaat hier helemaal niet over ontfermen, en het gaat trouwens hier ook niet over God; het gaat hier over de dood. Want letterlijk staat er: "Want zeker niet engelen grijpt het aan." Wat grijpt niet aan? De dood! De dood grijpt geen engelen aan. Daar hadden we het al eerder over in verband met Hebreeën 2 vers 5 tot 9, waar staat dat Hij voor een korte tijd beneden de engelen gesteld is vanwege het lijden van de dood. Toen hebben we al gezien dat engelen niet sterven; zij zijn daar niet aan onderworpen.⟨/p> ⟨p>Hebreeën 2 vers 16 grijpt die gedachte weer even aan – dat is wel leuk als ik het zo zeg – en pakt die draad weer op. Het herhaalt als het ware het idee: zeker niet engelen grijpt de dood aan, ofwel de dood grijpt geen engelen aan. Nee, engelen sterven niet en zijn hier niet aan onderworpen. Op deze hele begraafplaats kan ik u één ding verzekeren: er ligt geen enkele engel. Alleen maar bengeltjes, ja, maar geen engelen. Nee, hier liggen allemaal nakomelingen van Adam. De schrijver van de Hebreeënbrief heeft het hier eigenlijk alleen nog maar over het nageslacht van Abraham, maar daarover kan hetzelfde gezegd worden. Want zeker niet engelen grijpt het aan, maar het zaad van Abraham grijpt het aan. Wat? De dood. De dood grijpt het zaad van Abraham aan, maar dat is toch wel duidelijk; dat hoef ik niet te verklaren.⟨/p> ⟨p>Ik herinner me nog dat dit vers mij al heel gauw voor de voeten werd geworpen, net nadat ik de ontdekking deed – of eigenlijk dat mijn ogen opengingen – voor het feit dat God de Redder is van alle mensen. Het ging toen ook over de vraag hoe het dan zat met de engelenwereld. Men zei: "Want over die engelenwereld ontfermt Hij Zich niet, dus met al die gevallen engelen en de satan heeft God helemaal geen boodschap." Dacht u dat echt? Er werd dit vers als bewijsplaats aangevoerd dat God helemaal geen liefde zou hebben voor de schepselen in de hemel. Nou, dan kan ik u iets anders vertellen.⟨/p> ⟨p>Ton vroeg zojuist naar nog meer redenen voor het sterven van de Heer Jezus. Dan wijs ik op Colossense 1 vers 20, waar je leest dat door het bloed van het kruis "het al" weder met God verzoend zal worden. En daar staat bij: "hetzij wat op de aarde is, hetzij wat in de hemelen is." Dus alles wat vijandig of vervreemd is op aarde, dat verzoent Hij, maar ook alles wat vijandig en vervreemd is in de hemelen daarboven. Al die vijandige schepselen, overheden en machten die niets van Hem moeten weten of van Hem vervreemd zijn – engelen, machten, overheden – vallen daaronder. Zijn barmhartigheid gaat over al Zijn schepselen; ook voor hen is die verzoening weggelegd. Dat wil zeggen dat ook zij eenmaal in vrede gebracht zullen worden met hun Schepper. God ontfermt Zich over elk schepsel. Hier gaat het dus uitdrukkelijk niet over ontfermen, maar over de dood die geen engelen aangrijpt, maar in dit geval het zaad van Abraham en zelfs nog veel breder het zaad van Adam. Gewoon alle mensen dus. Daarom staat er:⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4815" title="Speel af vanaf 01:20:15">▶ 01:20:15⟨/button> ⟨span>Hebreeën 2:17 - aan de Broeders Gelijk Geworden Om Zonden te Bedekken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We zijn bij vers 17 en ik wil hoofdstuk 2 eigenlijk nog even afronden voor vanavond. Daarom moest Hij in alle opzichten aan Zijn broeders gelijk worden. Dat was nodig om te kunnen sterven, om zo te kunnen opstaan en om de mensen te bevrijden van de angst voor de dood – een angst die overigens volkomen terecht is.⟨/p> ⟨p>Wat hier staat, is een bevestiging van de lezing die u zojuist hebt gehoord. Het is een tekst die men vaak heeft weergegeven met een vertaalwoord dat eigenlijk nergens naar lijkt. Maar ja, waarom heeft men dat zo weergegeven? Wij doen bijbelstudie om erachter te komen wat er werkelijk staat. Als we dat niet doen, klopt het niet meer met de traditionele theologie, en dat wordt dan als een probleem ervaren. Maar laten we kijken naar de tekst: "Daarom moest Hij in alle opzichten aan Zijn broeders gelijk worden, opdat Hij een barmhartig en getrouw Hogepriester zou worden bij God."⟨/p> ⟨p>Barmhartig wil zeggen dat Hij Zich kan ontfermen over Zijn volk, en getrouw is Hij ook. Er staat bij: "om de zonden van het volk te verzoenen". Hier stuiten we op een groot probleem in de Nederlandse taal wat betreft het woord verzoenen. In onze taal heeft dit woord namelijk twee totaal verschillende betekenissen.⟨/p> ⟨p>Bij verzoenen denken wij in de eerste plaats aan vijanden die weer vrienden worden. Als mensen vijandschap jegens elkaar hebben en zij sluiten vrede, dan verzoenen zij zich. Maar verzoenen heeft in het Nederlands helaas nog een heel andere betekenis, namelijk in de zin van: zonden worden verzoend. Dat betekent dat zonden worden bedekt. Dat is het idee in het Hebreeuws, in de Tenach. Het gaat om het woordje ⟨em>kaphar⟨/em> of ⟨em>kippur⟨/em>. Denk maar aan ⟨em>Yom Kippur⟨/em>, de Grote Verzoendag. Dat woord ⟨em>kaphar⟨/em> betekent letterlijk bedekken. Het Griekse woord dat hier gebruikt wordt, refereert aan dit Hebreeuwse begrip en heeft dus de betekenis van bedekken.⟨/p> ⟨p>Ik vind het altijd heel frappant dat de eerste keer dat dit Hebreeuwse begrip in de Bijbel voorkomt, dat is in verband met de geschiedenis van Noach. Hij moest de ark bedekken met pek, en daar wordt ditzelfde woord gebruikt. Het is dus simpelweg bedekken. U begrijpt dat dit een heel ander idee is dan vijanden die met elkaar verzoend worden. Het Nederlands heeft dus de eigenschap dat ditzelfde woord twee verschillende betekenissen dekt. Het Duits en het Engels kennen dit probleem niet, maar wij wel. Als je dit eenmaal weet, kun je er wel mee omgaan, maar in mijn bijbelstudies geef ik het liefst de voorkeur aan de vertaling: "om de zonden van het volk te bedekken".⟨/p> ⟨p>Het idee bij bedekken is dat de zonde zo wordt bedekt dat deze niet meer gezien wordt. Het verleden wordt niet weggenomen; een zonde is immers iets wat al gebeurd is. Maar het wordt bedekt zodat het uit het zicht is. De profeet Micha zegt het geloof ik zo: "Ik zal uw zonden werpen in de diepten van de zee." Dat wil zeggen: op de zeebodem, bedekt door al die wateren. Er wordt niet meer aan gedacht en je hoeft er niet meer naar te vissen. Voor het zicht is het compleet verdwenen en het speelt geen enkele rol meer.⟨/p> ⟨p>Het woord voor zonde is hier 'het doel missen'. Er wordt ook gesproken over overtredingen die verzoend worden, maar het is steeds ditzelfde begrip: bedekken, zodat er niet meer aan gedacht wordt en het geen rol meer speelt. Dat is de gedachte die hier even voorbijkomt, want later in deze brief zal dit uitgebreider worden besproken. Hier wordt alvast vastgesteld dat Hij een barmhartig en getrouw Hogepriester bij God is, die de zonde van het volk verzoent. Ik heb daarom met opzet het plaatje getoond van de hogepriester die op ⟨em>Yom Kippur⟨/em> het heiligdom binnengaat; Hij is Degene die dat alles realiseert.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5160" title="Speel af vanaf 01:26:00">▶ 01:26:00⟨/button> ⟨span>Hebreeën 2:18 - Verzocht in het Lijden Om te Kunnen Helpen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want — en dat is het laatste vers van Hebreeën 2 — misschien maak ik me er nu wel een beetje erg snel vanaf, maar goed, ik wil het toch nog even afronden, zodat we de volgende keer met hoofdstuk 3 vers 1 verder kunnen gaan. Want doordat Hij zelf in verzoekingen geleden heeft... Ja, want Hij was een mens op aarde. Hij heeft aan bloed en vlees deel gekregen en Hij heeft aan verzoekingen deelgehad. Bekend is de geschiedenis natuurlijk van de verzoekingen in de woestijn, waar de slang, de diabolos, Hem ook iedere keer weer verzocht en uitprobeerde.⟨/p> ⟨p>Uitprobeerde; dat woord 'verzoekingen' — u ziet het hier ook in de Engelse weergave — dat is eigenlijk uitproberen. Wel, Hij heeft die verzoekingen geleden. Later in de brief komt dat nog veel uitgebreider ter sprake: waarom Hij zo betrouwbaar daarin is geweest. Maar in elk geval: Hij was hier op aarde mens. Hij is nu hogepriester in het heiligdom en Hij kan sympathiseren met Zijn volk. Hij weet wat het is om op aarde te zijn, om te lijden en om ook verzoekingen te ondergaan. En daarom kan Hij ook degenen die verzocht worden — zo staat het hier — te hulp komen. Hij kan ze helpen; het is voor Hem niet vreemd.⟨/p> ⟨p>En dat laatste waar ik dan op wil wijzen vanavond — want dat is een woord uit Hebreeën 4 vers 15, waarin staat (en nu lopen we even vooruit): "Want wij hebben geen hogepriester," wordt tegen de Hebreeën gezegd, "wij hebben geen hogepriester die niet kan meevoelen, niet kan sympathiseren met onze zwakheden, maar één die in alle dingen op gelijke wijze als wij is verzocht geweest." Vergis u niet: Jezus is een mens. Geen engel; ik weet dat dat idee er is bij velen, maar Hij is een mens. Er is één God en één Middelaar tussen God en mensen: de mens Christus Jezus. Hij is een mens en Hij was op aarde, en Hij heeft net zoals u en ik verzoekingen geleden. Maar, zo staat erbij: toch zonder te zondigen. Letterlijk staat er: "afgezien van zonde". Hij heeft geen doel gemist. Daarom is Hij ook een getrouw hogepriester. Hij is gekwalificeerd als de enige echte. En ik stel voor dat we het bij deze woorden vanavond maar zullen laten.⟨/p>