⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik en Correctie: de Zeven Heerlijkheden van de Zoon⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>We hebben inmiddels een avond gewijd aan de eerste vier verzen van de Hebreeënbrief en we gaan straks verder met vers 5, maar het lijkt me een goed idee om nog even terug te blikken op wat we in de voorgaande verzen hebben besproken. Daarbij wil ik ook meteen een correctie aanbrengen. Dat is dan ook weer het mooie als je een samenvatting kunt maken; ik ben namelijk naderhand aangesproken op een bepaalde inconsistentie in wat ik verteld heb. Ik was daar eigenlijk onmiddellijk van overtuigd en het lijkt mij een goede gelegenheid om dat meteen even recht te zetten. Is het nu zo heel erg schokkend? Nee, maar het verduidelijkt de tekst wel en dat zal ik meteen laten zien.⟨/p>
⟨p>We hadden het in de voorgaande verzen over de glorie van de Zoon van God, want dat is waar de Hebreeënbrief meteen heel massief en triomfantelijk mee aanvangt: over de wijze waarop God nu in het laatste der dagen gesproken heeft door de Zoon. Over die Zoon worden zeven heerlijkheden naar voren gebracht en ik stel voor dat we ze nog even op een rijtje zetten. Daarbij nemen we ook mee wat we de vorige keer hebben besproken, dat wil zeggen de aantekeningen en aanmerkingen op de vertaling.⟨/p>
⟨p>Van die Zoon lezen we ten eerste dat Hij door God gesteld of geplaatst is tot lotsdeelbezitter van het al. Vaak wordt dit vertaald als 'erfgenaam', maar ik heb verteld dat een lotsdeelbezitter eigenlijk iemand is wie iets ten deel valt. Dat kan door erfenis zijn, maar het is een algemenere term voor iemand wie iets als lot ten deel valt. Welnu, de Zoon is gesteld tot lotsdeelbezitter van het al, dat wil zeggen van niets uitgezonderd. God is degene die Zijn Zoon daartoe gesteld heeft.⟨/p>
⟨p>Vervolgens staat er als tweede: "Door wie Hij ook de aeonen maakt." Niet dat Hij de wereld geschapen heeft, nee: door wie Hij de aeonen maakt. Daarbij slaat 'de aeonen' op die toekomende aeonen, namelijk wanneer de Zoon van God ook daadwerkelijk de troon zal bezitten en zal heersen in die toekomende aeonen. Die aeonen zal God vormgeven door middel van Hem, de Zoon.⟨/p>
⟨p>Die Zoon waarvan gezegd wordt: Hij is de afstraling of de uitstraling van Zijn heerlijkheid. Dus zoals de zon licht geeft, zo is God Zelf weliswaar de Onzienlijke, maar Hij wordt gezien in het licht dat Hij uitstraalt. Die afstraling, die uitstraling, dat zonlicht, dat is de Zoon. God is de Onzienlijke die wij niet kunnen zien, zoals u de zon ook niet rechtstreeks kunt zien, maar wat we ervan zien, is Zijn uitstraling. Dat is wat de Zoon is. Daar zullen we het later deze avond nog even over hebben bij deze uitdrukking, maar op dit moment laat ik het hier even bij.⟨/p>
⟨p>Dan staat er als vierde — en nu wordt de telling ook even anders dan ik hem de vorige keer naar voren bracht — dat de Zoon de afstraling van Gods heerlijkheid is, maar ook de afdruk, het stempel van Gods wezen. De afdruk van het wezen van Hem die alle dingen draagt door het woord van Zijn kracht. Nu breng ik meteen die correctie ter sprake. De vorige keer zei ik het zo, dat de Zoon degene zou zijn die alle dingen draagt door het woord van Gods kracht. Maar dat is niet erg logisch. Het was Mark die me daar even op wees en zoals gezegd, het was mij vrijwel meteen duidelijk. Het gaat hier om de Zoon als de afdruk van het wezen van Hem, van God dus, die alle dingen draagt door het woord van Zijn kracht. Dit 'dragen van alle dingen' slaat dus niet op de Zoon, maar op God. De Zoon is daar de afdruk van.⟨/p>
⟨p>Wie is die Zoon nog meer? Hij is degene die de reiniging der zonden doet. Ik geef het nu vrij letterlijk weer, zoals het er in het Grieks staat. Hij brengt de reiniging van de zonden tot stand. Ook hier staat het weer in de aorist, een tijdloze werkwoordsvorm. Wie is die Zoon? Wel, Hij is degene die de reiniging van de zonden tot stand brengt, die inderdaad schoonmaakt van zonden en al Zijn schepselen in een heel nieuwe setting gaat brengen.⟨/p>
⟨p>Vervolgens, en dat is het zesde wat van Hem gezegd wordt: Hij is gezeten in rechterzijde van de majesteit in hoogten. Ook dit is weer de meest letterlijke weergave die je ervan kunt geven. Hij is zittende in een erepositie, dat wil zeggen rechts van de majesteit in de hoogten, en ook dat speelt een grote rol in deze hele Hebreeënbrief. Hij zit, en dat duidt op een positie van rust. Bovendien is het een positie van de troon, waar Hij weliswaar nu nog niet heerst, maar daar is Hij al wel. Op die troon, in die erepositie, is Hij geplaatst bij de majesteit in hoogten.⟨/p>
⟨p>En dan ten slotte het zevende wat van Hem gezegd wordt, die je gewoon moet meetellen: Hij is zoveel beter wordend dan de engelen, als Hij een uitnemender naam boven hen als lotsdeel ontvangen heeft. Dat wil zeggen, het zevende wat van Hem gezegd wordt is dat Hij een naam ontvangen heeft. Hij is zoveel voortreffelijker geworden, zoveel beter dan de engelen, door de naam die Hij boven hen als lotsdeel ontvangen heeft. Hem is een naam ten deel gevallen die geen van de engelen ooit heeft verkregen, namelijk 'Zoon' te zijn. Hij is de Zoon van God en ook werkelijk verwekt door God. Je zou kunnen verdedigen dat ook engelen bij gelegenheid zonen van God genoemd worden, maar Hij is de eniggeboren Zoon van God, verwekt door God Zelf. Dat is ook precies wat in het navolgende direct ter sprake gebracht wordt.⟨/p>
⟨p>Hier worden dus zeven heerlijkheden op rij gezet over wie de Zoon van God is ten opzichte van de schepping, maar ook ten opzichte van Zijn God. Ten opzichte van Zijn God is Hij de uitstraling van Gods heerlijkheid en de afdruk van Gods wezen. De meeste andere heerlijkheden die in dit zevental genoemd worden, drukken meer uit wat Zijn heerlijkheid is ten opzichte van de rest van de schepping. In de NBG-vertaling staat boven dit gedeelte: "De Zoon is gesteld boven de engelen." Daar gaat heel hoofdstuk 1 over, waarbij pas in het begin van het tweede hoofdstuk naar voren wordt gebracht waarom dat dan zo van belang is. Gek genoeg wordt dat in Hebreeën 1 in wezen nog niet verteld. Alleen het feit wordt gesteld: Hij is boven de engelen in alle mogelijke opzichten. Dat moeten we voor een groot gedeelte nog bespreken vanavond, maar Hij is gesteld boven de engelen. Hij is zoveel beter en voortreffelijker dan de engelen, omdat Hij een uitnemender naam ontvangen heeft.⟨/p>
⟨p>Even nog voor ik het vergeet: dat begrip 'Zoon', want daar gaat het over en dat blijkt uit het navolgende, is een naam. Het is geen ambt. Als je zegt dat Hij de Mashiach is, de Messias of de Christus, dan is dat een ambt, een zalving tot een ambt. Hij is Koning, profeet of priester; dat zijn allemaal ambten. Maar dat Hij Zoon is, dat is geen ambt. Dat drukt Zijn wezen uit. Dat is Hij vanaf de aanvang, dat hoort bij Hem, dat is Zijn identiteit. Wie is Hij? Hij is de Zoon van God. Waarom is Hij de Zoon van God? Wel, Hij is door God Zelf verwekt en dat is uniek. Vandaar ook: de eniggeboren Zoon van God.⟨/p>
⟨p>Hij is zoveel meer dan de engelen. Dat is waar heel Hebreeën 1 over gaat. Zoals gezegd wordt dat pas in het begin van hoofdstuk 2 uiteengezet waarom. Ik kan alvast wel verklappen waarom het zo is, maar dan zeg ik het nu nog zonder verdere toelichting.⟨/p>
⟨p>Ooit is de wet gegeven door bemiddeling van engelen aan het volk van Israël. Eigenlijk is het jodendom gebaseerd op de Tora. En hoe is die Tora gegeven aan de mens, aan het volk Israël? Wel, door engelen. Dat lees je in hoofdstuk 2 vers 1, 2 en 3.⟨/p>
⟨p>Dus nu heeft God in het laatste gesproken door de Zoon. En aangezien die Zoon zoveel meer is dan de engelen, is Zijn woord ook zoveel meer dan wat het jodendom ooit gekend heeft. De Tora is eigenlijk het woord van engelen. Dat wat we nu kennen, dat is het woord van de Zoon. En aangezien die Zoon zoveel meer is dan de engelen, is het woord van Hem ook zoveel méér.⟨/p>
⟨p>Als u het nu allemaal nog niet helemaal kunt volgen: daar hebben we het bij een latere gelegenheid nog wel over. Ik stel voor dat we nu gewoon weer verdergaan.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="672" title="Speel af vanaf 11:12">▶ 11:12⟨/button> ⟨span>Hebreeën 1 Vers 5: de Onuitsprekelijke Naam van de Zoon⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Laten we de draad weer oppakken waar we hem zojuist hebben losgelaten. We hebben er al even iets over gezegd, over dat vijfde vers, maar het lijkt me handig om dat nu hier verder op te pakken. Immers, hij heeft zoveel uitnemender naam boven de engelen als lotsdeel ontvangen, en dat wordt nu betoogd en onderbouwd met deze woorden: "Immers, tot wie van de engelen..." — letterlijk: boodschappers. Het woordje 'engel' is eigenlijk een beetje een interpretatie, want wij denken bij 'engel' uiteraard meteen aan hemelwezens, terwijl de betekenis van dat begrip veel breder is. Het is gewoon een boodschapper. Je leest bijvoorbeeld van die spionnen die in het huis van Rachab in Jericho kwamen, de verspieders; dat waren boodschappers. Zij had de boodschappers, de engelen, in haar huis opgenomen. Dat staat ergens in Jacobus — of Hebreeën, daar blijf ik nu even vanaf — maar in elk geval: dat waren boodschappers. Dat kunnen hemelwezens zijn, maar dat hoeft niet. Ik moet er wel bij zeggen dat het hier in Hebreeën 1 onmiskenbaar over hemelse boodschappers gaat. Het zit dus op zich niet in die term zelf, maar de context is hier volstrekt helder. Het gaat over hemelse boodschappers en ik zal dat ook even nader aantonen.⟨/p>
⟨p>In het laatste vers van Hebreeën 1 staat: "Zijn zij niet allen dienende geesten?" Het gaat hier over die engelen, die boodschappers die uitgezonden worden ten dienste van hen die het heil zullen beërven. En als je nog even doorleest in vers 2 van hoofdstuk 2: "Want indien het woord door boodschappers gesproken..." — dat wil zeggen: engelen. Dat is die Torah die gegeven was op de berg Sinaï door bemiddeling van engelen. Dus het gaat hier inderdaad in Hebreeën 1 over boodschappers, maar over welke boodschappers? Hemelse boodschappers; dus inderdaad wat wij altijd engelen noemen. Via een omweg kom je uiteindelijk toch bij dat vertaalwoord uit. Maar goed, dat moet ik er dan toch even bij zeggen.⟨/p>
⟨p>Het is een retorische vraag die hier gesteld wordt: "Immers, tot wie van de engelen heeft Hij ooit gezegd?" Het idee is: dat heeft Hij natuurlijk nooit gezegd. Nooit is zo’n woord tot een engel gesproken: "Mijn Zoon zijt Gij, Ik heb U heden verwekt." Dit is een citaat uit Psalm 2, en we zijn daar al even naartoe gegaan. Ik lees het nog één keer voor. Waarom? Wel, Psalm 2 is een van de meest bekende Messiaanse psalmen. Eigenlijk zou mijn vraag zijn of niet ongeveer álle psalmen Messiaans zijn, in die zin dat ze verwijzen naar de Messias, maar Psalm 2 is wel zo heel duidelijk. Deze psalm wordt ook regelmatig in het Nieuwe Testament aangehaald en onderbouwd. In Psalm 2 gaat het over de Messias die heerst in Sion; u kunt het allemaal in het verband lezen, het lijdt geen enkele twijfel. Maar van die Messias wordt dit gezegd, en dan lees ik in Psalm 2 vers 7: "Ik wil gewagen van het besluit des HEREN, van het besluit van Yahweh. Hij sprak tot mij." Hier wordt de Messias sprekend ingevoerd; het is de Messias die hier zelf aan het woord is: "Hij sprak tot mij: Mijn Zoon zijt Gij, Ik heb U heden verwekt."⟨/p>
⟨p>En dan vers 8: "Vraag Mij en Ik zal volken geven tot Uw erfdeel, de einden der aarde tot Uw bezit." Hier is het weer God die aan het woord is; het is een soort van beurtzang, zeg maar. "Vraag Mij en Ik zal volken geven tot Uw erfdeel, de einden der aarde tot Uw bezit." Dat is wat aan de Messias wordt toegekend. Dus niet alleen Israël — Hij heerst in Sion, staat er — maar het zijn de volkeren die tot Zijn erfdeel zullen worden gesteld, tot aan de einden der aarde, dat wil zeggen: tot aan alle kuststroken.⟨/p>
⟨p>Maar het gaat uiteraard even om dit woord: "Tot wie van de engelen is ooit dit gezegd: Mijn Zoon zijt Gij, Ik heb U heden verwekt?" Als je daar even over nadenkt, is het op zich eigenaardig zoals het er staat. Want waar slaat dat 'heden' op? Ja, 'verwekt' — de Zoon is verwekt door God Zelf, daar kom ik straks nog op terug. Maar waar slaat dat 'heden' dan op? Als dat verwekken de conceptie is — de kracht van de Allerhoogste kwam over Maria en zo werd zij zwanger — werd de Zoon tóen op die dag aangesproken? Maar toen was Hij nog niet eens geboren; dat was de dag van Zijn conceptie. Slaat het daarop? Dat is eigenlijk al vreemd. Ik werp deze vraag op omdat er namelijk een perfect antwoord op bestaat, maar houdt u die gedachte even vast.⟨/p>
⟨p>Ik ga eerst even naar het gegeven toe dat de Zoon de Zoon heet omdat Hij door God verwekt is. Ik heb er nu in dit korte deel van mijn toespraak al diverse keren aan gerefereerd: Hij is de eniggeboren Zoon van God. En dat is met name gebaseerd op dit woord dat tot Maria gezegd wordt als zij een bezoek krijgt van die hemelse boodschapper. En de engel, de boodschapper, antwoordde en zeide tot haar — tot Maria dus: "Heilige Geest zal over u komen en de kracht des Allerhoogsten zal u overschaduwen." Ik bedoel, het was de vraag die zij stelde: "Hoe kan dat, zwanger worden, dewijl ik geen man beken?" Dat wil zeggen: "Ik heb geen gemeenschap met een man, hoe kan ik dan zwanger worden?" Wel, het antwoord van deze boodschapper is: "Heilige Geest zal over u komen en de kracht van de Allerhoogste — vergis je niet — die zal u overschaduwen. Dáárom zal ook het Heilige..." — ja, het is uit Heilige Geest voortgekomen — "...daarom zal ook het Heilige dat verwekt wordt, Zoon Gods genoemd worden."⟨/p>
⟨p>Waarom is Hij de Zoon Gods? Omdat Hij verwekt is, niet door een man, maar door de kracht van de Allerhoogste, of door Heilige Geest die over Maria kwam. Dus zonder tussenkomst van een man. Daarom heet God Zijn Vader en is Hij ook letterlijk de Zoon Gods, en ook de eniggeboren Zoon Gods. Niemand van de mensen kan dat zeggen, ook al is het waar dat er bijvoorbeeld van gelovigen gezegd wordt dat ze zonen Gods zijn. Ik zei het zojuist ook al over hemelwezens, die ook als zonen Gods worden betiteld, maar Hij is de eniggeboren Zoon van God, de uniek verwekte in de letterlijke zin dus: verwekt door God Zelf. Dat is een van de mooiste titels — het is eigenlijk geen titel, het is een naam van Hem: de naam van de Zoon, namelijk de Zoon van God. Daarmee is Zijn identiteit vastgesteld. Wie is Hij? Wel, Hij is de Zoon Gods zoals er maar één is. Er is één God en er is ook maar één Middelaar tussen God en mensen: de mens Christus Jezus, zegt Paulus. Maar die mens is Zoon. De Zoon.⟨/p>
⟨p>Nu zou je kunnen denken: "O, dat moet daar dus op betrekking hebben, als er in Psalm 2 staat: Mijn Zoon zijt Gij, Ik heb U heden verwekt." En toch is dat niet het geval.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1162" title="Speel af vanaf 19:22">▶ 19:22⟨/button> ⟨span>Het 'heden' van Psalm 2 en de Verwekking uit de Doden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik ga u nu even meenemen naar een andere schriftplaats, namelijk naar Handelingen 13. Daar lees je dat Paulus in de synagoge van Antiochië is – in het huidige Turkije welteverstaan, want er zijn twee Antiochiës in het Nieuwe Testament, maar dat doet nu even niet ter zake. Je leest dat Paulus het woord neemt en daar een schitterende toespraak houdt. Ik heb daar vorig jaar in Zoetermeer nog een paar Bijbelstudies over mogen geven, over de toespraak die Paulus daar heeft gehouden. Midden in zijn toespraak zegt Paulus: "En wij – dat wil zeggen Paulus en Barnabas, want Barnabas trad daar ook op – wij verkondigen u dat God de belofte die aan de vaderen geschied is, aan ons, hun kinderen, vervuld heeft." Hoe? Wel, door Jezus op te wekken.⟨/p>
⟨p>Het gaat hier over de opstanding van Jezus Christus uit de doden. Dat is altijd dé boodschap: Hij is opgewekt uit de doden. Eigenlijk moet ik zeggen dat Hij is opgewekt. Dat wil zeggen dat Hij dood was en dat het God was die Hem opwekte. Ik weet dat er andere versies van zijn, zoals in dat bekende paaslied: "Hij stond op uit het graf uit eigen kracht, want Hij is God bekleed met macht." Maar dat is niet Bijbels. Laat ik het daartoe beperken; dat is immers meer dan genoeg: het is niet Bijbels. Nee, Hij stond niet op uit eigen kracht; Hij werd opgewekt. Zou God Hem niet hebben opgewekt, dan zou Hij nog dood zijn. God heeft Hem opgewekt uit de doden; er zijn tientallen schriftplaatsen waar dat staat. Hij werd gewekt en zo stond Hij op, in die volgorde. Je wordt eerst gewekt en dan sta je op, precies zoals dat bij u vanmorgen ook ging. God wekte Hem en vervolgens stond Hij op.⟨/p>
⟨p>Eigenlijk gaat de hele Bijbelse boodschap daarover: de opstanding van Jezus Christus uit de doden, waarmee Hij bewees de Messias te zijn en waarmee Hij ook de beloften vervulde die in het Oude Testament al gedaan waren. Het Oude Testament is immers een grote verzameling van beloften aangaande Hem. In dit verband doelt Paulus op één specifiek woord. Hij zegt dat God de belofte die aan de vaderen geschied is, aan hun kinderen nu vervuld heeft door Jezus op te wekken, "gelijk in de tweede Psalm geschreven staat: Mijn zoon zijt Gij; Ik heb U heden verwekt."⟨/p>
⟨p>Waar slaat dat "heden" op? Op het moment dat Hij verwekt werd uit de doden. Hij was de Zoon van God, verwekt uit de maagd Maria – jazeker, dat is waar – maar toen werd Hij verwekt in dit oude leven, als ik het zo mag zeggen. Bij een latere gelegenheid werd Hij verwekt uit de doden. God wekte Hem op, en dat "heden" in Psalm 2 slaat volgens Paulus op dat moment: op de dag dat God Hem deed opstaan of opwekte uit de doden. Handelingen 13 vers 32 en 33 geven daar volstrekt uitsluitsel over.⟨/p>
⟨p>Hoezeer het ook waar is dat God Hem al verwekt had uit de maagd Maria, dat "heden" slaat op de dag van de opstanding. Dan begrijp je ook dat God Hem op die dag heeft aangesproken. Op de dag van Zijn conceptie kon Jezus nog niet worden aangesproken, maar op de dag van Zijn opstanding heeft God Hem aangesproken met: "Heden heb ik U verwekt." Dat wil zeggen: opgewekt uit de doden. Trouwens, op diezelfde dag heeft Hij Hem ook ontvangen in de hemel, maar dat is een heel ander onderwerp waar we het nu verder niet over gaan hebben. In elk geval is Hij door God op die dag aangesproken, en daar slaat dat "heden" in Psalm 2 op. Zodat wanneer je dat in Hebreeën 1 weer leest, we meteen bepaald worden bij de Zoon van God die opstond en door God zelf uit de doden verwekt was. In dubbele zin is Hij dus door God verwekt.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1501" title="Speel af vanaf 25:01">▶ 25:01⟨/button> ⟨span>De Eed aan David: een Troon Die voor Immer Is Bevestigd⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik ga verder, want er volgt nog een citaat. De schrijver van de Hebreeënbrief geeft in dit hoofdstuk een zevental citaten. Daar heb je weer dat getal zeven; dat zal vast geen toeval zijn. Hij geeft een zevental citaten uit het Oude Testament, de Tenach, de Hebreeuwse Bijbel. De meeste volgen overigens uit de Psalmen, maar dat zult u vanzelf nog wel zien. Het is geen wet van Meden en Perzen, want u ziet hier dat hij, nadat hij uit Psalm 2 heeft geciteerd, nu citeert uit 2 Samuël 7. Er staat: "en wederom". De gedachte is eerst die retorische vraag: "Tot wie van de engelen heeft Hij ooit gezegd: Mijn Zoon zijt Gij, Ik heb U heden verwekt?" Dat is één Bijbelwoord, en nu gaat de schrijver nog een Bijbelwoord citeren.⟨/p>
⟨p>Dat doet hij de hele Hebreeënbrief door. U bent gewaarschuwd, dat gaan we nog vele, vele malen meemaken. Hij doet niet anders dan allemaal Oudtestamentische schriftplaatsen aan elkaar rijgen. Daarbij wordt ook heel duidelijk dat het publiek dat hij hier aanspreekt, zeer, zeer vertrouwd was met de Hebreeuwse Bijbel. Het waren Hebreeën die waren opgegroeid met de Schriften. Ze kenden die goed en het publiek wist precies waar hij het over had. Nu volgt er dus weer zo’n woord, zoals gezegd uit 2 Samuël 7: "Ik zal hem tot een Vader zijn, en hij zal Mij tot een zoon zijn."⟨/p>
⟨p>Je moet weten waar dat over gaat. De schrijver van de Hebreeënbrief is daar nogal duidelijk over: het gaat hier uiteraard over de Zoon van God. Maar als je even naar 2 Samuël 7 gaat, dan lees je inderdaad dat aan David een eed gezworen wordt. Dat gebeurt maar een paar keer in de Bijbel, want normaal gesproken is Gods belofte meer dan voldoende. Maar bij bepaalde gelegenheden die zo belangrijk zijn, geeft God een dubbele bevestiging. Vandaar die eed; een dubbele bevestiging dat het Zijn Woord is en dat het niet herroepen kan en zal worden. Eén zo’n eed — ja, dat is meervoud hè, dat klinkt een beetje vreemd, maar in ieder geval één zo'n eed — is de belofte die God heeft gegeven aan David.⟨/p>
⟨p>Eigenlijk is dat zo’n karakteristiek verhaal dat als een rode draad door heel de Bijbel loopt. Het begint al in Genesis, waar God Juda uitkiest. Jakob zegt al op zijn sterfbed tegen de stam Juda dat de scepter aan hem zal toekomen. Het zou nog zo’n kleine duizend jaar duren voordat David geboren werd en die hele dynastie tot stand kwam, maar daar wordt al gezegd dat de koningsstam Juda de scepter zal krijgen en de troon toebedeeld krijgt. Dat wordt steeds meer toegespitst en uiteindelijk is het inderdaad een geslacht uit Bethlehem dat wordt uitgekozen. Van David wordt gezegd dat zijn troon zal blijven bestaan. Niet van David zelf, maar aan zijn zoon zou het toekomen. Dat is natuurlijk vrij dubbelzinnig. Want als ik het heb over de zoon van David, over wie hebben we het dan?⟨/p>
⟨p>In de eerste plaats hebben we het over Salomo. Dat was zijn lijfelijke zoon die ook de troon van hem beërfde. Hij is trouwens ook weer een schitterend type van de Heer Jezus Christus, de Zoon van David. Als ik het zo zeg, dan is het helemaal dubbelzinnig, maar Hij is de Vredevorst. Zijn naam, Salomo, betekent dat trouwens ook. Hij heeft inderdaad de troon van zijn vader bevestigd en het Israëlitische rijk is in die dagen ongekend groot geweest. Dat wordt zelden onderkend. Ik wilde dat graag nog eens een keertje in een Bijbelstudie aanwijzen; ik heb er laatst nog weer een boek over gelezen en daar worden allerlei schriftplaatsen genoemd die mij eigenlijk altijd ontgingen. We kennen allemaal het Babylonische wereldrijk en het Medo-Perzische rijk, maar ook Israël heeft een wereldrijk gekend, namelijk in de dagen van Salomo. Dat is ongekend groots geweest. Het was Salomo ook die het huis van God gebouwd heeft. David mocht dat niet, hij had bloed aan zijn handen, maar Salomo wel. Salomo is een schitterend type van Hem die komen zou. "Meer dan Salomo is hier", zei Jezus ooit over Zichzelf.⟨/p>
⟨p>Maar goed, 2 Samuël 7. Het gaat over de zoon van David — hoe dubbelzinnig wil je het hebben? De zoon van David zal "Mijn Naam een huis bouwen". Dat zal de Messias straks bij gelegenheid ook doen, en feitelijk doet Hij dat nu ook: een huis bouwen, een tempel, alleen dan een geestelijke woonstede. "Ik zal zijn koninklijke troon voor immer bevestigen." Die troon zal vaststaan. Moet je nagaan: inmiddels is die troon van David die daar in Jeruzalem stond al duizenden jaren vakant. Hij staat leeg. Vanaf 2500, nou nog meer, zo'n 2700 jaar geleden is er een einde gekomen aan die Davidische dynastie en tot op de dag van vandaag bestaat die niet meer. Maar heel de Bijbelse profetie gaat erover dat die troon weer hersteld gaat worden op de locatie waar die hoort te staan. Als u daar meer over wilt weten, dan moet u aanstaande zondag op de Bijbelstudiedag in Zoetermeer komen. Dan gaan we het hebben over die troon die uiteindelijk inderdaad aan de Zoon van David zal toekomen; dan gaat het over het beeld van Nebukadnezar.⟨/p>
⟨p>Terug naar 2 Samuël 7: "Ik zal zijn koninklijke troon voor immer bevestigen." En nu komt het: "Ik zal hem" — Ik is God — "tot een Vader zijn, en hij zal Mij tot een zoon zijn." Je zou hier nog kunnen zeggen dat dit bij wijze van spreken is. Nee, het is dus letterlijk. God is de Vader van Hem, van die Zoon van David. En Jezus Christus is daadwerkelijk de Zoon. Die dingen lopen in 2 Samuël 7 nog min of meer door elkaar als het gaat om Salomo en de Heer Jezus Christus. Maar de schrijver van de Hebreeënbrief zegt dat het hier uiteindelijk definitief, dat kan niet missen, over Jezus Christus gaat. Wiens troon blijvend is om de simpele reden dat het niet meer overgegeven hoeft te worden aan een ander, want Hij leeft namelijk voor altijd. Normaal gesproken wordt een troon weer vergeven aan een opvolger omdat we nu eenmaal stervelingen zijn, maar Hij heeft de dood overwonnen. Hij is onvergankelijk en daarom is Zijn troon ook een blijvende.⟨/p>
⟨p>Maar let even op: "Ik zal hem tot een Vader zijn en hij zal Mij tot een zoon zijn." Dat gaat inderdaad over de Zoon van David. Als de schrijver in Hebreeën 1 allerlei citaten geeft, doet hij dat niet zomaar in het wilde weg. Hij weet waar hij het over heeft. Al die citaten die hij geeft, gaan daadwerkelijk over de Zoon van God en zijn Messiaans, op welke wijze dan ook. We gaan verder.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2057" title="Speel af vanaf 34:17">▶ 34:17⟨/button> ⟨span>Hebreeën 1 Vers 6: de Introductie van de Eerstgeborene⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En wanneer Hij wederom de Eerstgeborene in de wereld brengt — we zijn bij vers 6 van Hebreeën 1. Laten we eerst stilstaan bij dat "wederom". Dat gaat over Zijn terugkeer, met recht Zijn wederkomst. God heeft de Eerstgeborene ooit in de wereld gebracht — Hij die nu de Eerstgeborene is — maar Hij zal Hem straks wederom in de wereld brengen. Wie dan? De Eerstgeborene. Zo wordt Hij hier genoemd: de Eerstgeborene. En hoezo "de Eerstgeborene"? Ook dat verwijst weer naar een Messiaanse titel in Psalm 89. Hoe kan het ook anders, want Psalm 89 gaat over het huis van David en de belofte die God aan die dynastie heeft gegeven. Het gaat hier in vers 27 over de zoon van David; daar staat: "Ik zal hem tot een eerstgeborene stellen, tot de hoogste van de koningen der aarde."⟨/p>
⟨p>Een eerstgeborene is in de Bijbel in feite niet — hoe gek het ook mag klinken — degene die het eerst geboren is. Nee, lang niet altijd. Trouwens, als u een beetje op de hoogte bent van de Bijbelse geschiedenis, weet u dat het haast een wetmatigheid is dat de eerstgeborene geen eerstgeborene is. Dat is altijd zo. Het eerstgeboorterecht verging meestal naar de tweede, niet naar de eerste. Of u het nu heeft over Abraham — die zelf trouwens ook een tweede was — of over zijn zoon Isaak, of over Jakob. En was Jozef de eerstgeborene? Jozef was de eerstgeborene van Rachel, maar hij was zeker niet de eerstgeboren zoon van Jakob. En toch wordt die titel vergeven. In de Bijbel gaat het dus niet om degene die het eerst geboren is. Vandaar ook dat hier staat: "Ik zal hem tot eerstgeborene stellen." Hij was het dus van nature niet. Trouwens, Salomo was ook geen eerstgeborene; als ik me niet vergis was hij de zevende of de achtste zoon, en in beide gevallen vind ik dat typologisch erg mooi.⟨/p>
⟨p>"Ik zal hem tot een eerstgeborene stellen." Wat betekent dat? Wel, de eerstgeborene heeft recht op een dubbel erfdeel. Zo was dat al geregeld in de wet: degene die het eerst geboren was, kreeg een dubbel deel van de erfenis. Hij kreeg het hoogste en het beste deel; hij was de hoofderfgenaam. Dat is de betekenis van de eerstgeborene. Vandaar: "Ik zal hem tot een eerstgeborene stellen." Dat blijkt ook uit de zin die daarop volgt, want dat is feitelijk een toelichting op deze term: "tot de hoogste van de koningen der aarde." Het is niet zo dat Hij de koningen der aarde vervangt, maar Hij is de Koning der koningen, de Koning die boven hen allen staat. Dat is het koninkrijk dat straks in de wereld gevestigd zal worden. Het wordt dus met recht een Israëlitisch koninkrijk en Hij is daarvan het Hoofd; Hij zit op de troon. Vers 28 zegt: "Voor altoos zal Ik jegens hem mijn goedertierenheid bewaren en mijn verbond zal voor hem vast blijven."⟨/p>
⟨p>Het gaat hier om die Eerstgeborene en dat heeft alles te maken met het deel dat Hem ten deel valt en het bezit dat Hij verkrijgt. Hij is de Eerstgeborene, en als Hij straks in de wereld gebracht zal worden bij Zijn wederkomst, dan zal Hij inderdaad het einde der aarde tot Zijn bezit verklaren en daarover heersen. Het gaat hier in Hebreeën 1 iedere keer over die toekomende aionen. In hoofdstuk 2 vers 5 staat: "want niet aan engelen heeft Hij de toekomende wereld, waarvan wij spreken, onderworpen." Heb je het weer: niet aan engelen. Wie dan wel? Daar spreekt Hij over de toekomende wereld. Dat pak ik nog even mee voordat we gaan pauzeren. Wanneer Hij wederom de Eerstgeborene in de wereld brengt, spreekt God: "En Hem moeten alle engelen Gods huldigen." Waaruit opnieuw blijkt dat Hij boven de engelen verheven is, want de engelen moeten Hem huldigen en eer toebrengen.⟨/p>
⟨p>Dit staat al in de Hebreeuwse Bijbel, al is dit citaat specifiek uit de Septuagint, de LXX. Dat zijn Latijnse letters die "70" betekenen; de vertaling van de zeventig. Het is opvallend: in de Hebreeuwse tekst zoals wij die nu kennen, kun je dit niet terugvinden. Waarschijnlijk is de Hebreeuwse Bijbel dit gedeelte kennelijk kwijtgeraakt, maar het is bewaard gebleven in de Griekse Bijbel en dát wordt hier geciteerd. Dat is een interessant gegeven. Maar laten we even naar Psalm 97 gaan, want dat is nou weer zo frappant. Wanneer hier Godsprekend wordt ingevoerd en Psalm 97 wordt geciteerd, dan is dat niet zomaar willekeurig. Nee, Psalm 97 is ook weer Messiaans. Als er staat "Hem moeten alle engelen Gods huldigen", blijkt het inderdaad te gaan over de Zoon van God en over de Messiaanse tijd.⟨/p>
⟨p>In vers 5 van die psalm staat: "De bergen versmelten als was voor het aanschijn van de HERE der ganse aarde." Dat gaat over Zijn verschijning straks en over de grote omkering die plaats zal vinden wanneer Hij orde op zaken stelt. Ik had u al beloofd nog even terug te komen op dat woord: "de afstraling van Zijn heerlijkheid". Wel, hier heb ik hem. Je vindt hem vaak in de Bijbel. De Heere is de Onzienlijke; niemand heeft Hem ooit gezien. Maar Hij verschijnt straks wel. En wie zal dan zichtbaar worden? Als de Heere zichtbaar wordt, dan is dat in Zijn icoon, Zijn beeld: de Zoon van Gods liefde. Dus als de bergen versmelten als was voor het aanschijn van de Heere der ganse aarde, dan zegt vers 6: "De hemelen verkondigen zijn gerechtigheid en alle volkeren zien zijn heerlijkheid."⟨/p>
⟨p>Hoe zien zij die heerlijkheid? Wel, door de afstraling van Zijn heerlijkheid. Dat zal straks zichtbaar worden. De Eerstgeborene wordt in de wereld gebracht; de Zoon van God zal acte de présence geven. Hij zal Zich presenteren aan de wereld en alle landen, de volkerenwereld, opeisen tot Zijn bezit. De Davidische troon zal Hij weer gaan bezetten en de beloften die aan Abraham gedaan zijn, zullen dan vervuld gaan worden. "De hemelen verkondigen zijn gerechtigheid en alle volken zien zijn heerlijkheid." En dan komt het: "Alle beelddienaars zullen beschaamd worden." Dat wil zeggen: alles wat religie tot stand gebracht heeft. Wat godsdienst doet, is zelf een beeld van God maken. Maar God wil helemaal niet dat de mens een beeld van Hem maakt. God heeft Zichzelf namelijk al van een Beeld voorzien, en dat Beeld is Zijn Zoon. Daar gaat het hier over.⟨/p>
⟨p>Alle beelddienaars zullen beschaamd worden, zij die zich op de afgoden beroemen. En dan staat er: "Buigt u voor hem neer." Wie? Wel, Hij die Gods heerlijkheid zichtbaar maakt. Buigt u voor Hem neer. In de Septuagint staat hier: "engelen". En dat is het woord wat in Hebreeën 1 geciteerd wordt. Ziet u dat de schrijver heel goed weet waar hij het over heeft als hij dit citeert? Hij verwijst naar het Messiaanse Rijk, wanneer de Heere Zelf en Zijn heerlijkheid — namelijk de Zoon van God — zichtbaar zal worden. Bij die gelegenheid buigen de engelen zich voor Hem neer en bewijzen zij Hem hulde. Zo werkt dat citeren; het is uiterst nauwkeurig en zeer ter zake, stuk voor stuk. Voordat we verder gaan met vers 7, stel ik voor dat we eerst even gaan pauzeren.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2649" title="Speel af vanaf 44:09">▶ 44:09⟨/button> ⟨span>Hebreeën 1 Vers 7: Engelen als Dienende Winden en een Vuurvlam⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Wat dacht u ervan? We gaan weer eens verder met Hebreeën 1 en wij beginnen nu met vers 7. "Van de engelen zegt Hij" — en nu volgt een citaat uit Psalm 104 vers 4 — "Die zijn engelen maakt tot winden en zijn dienaren tot een vuurvlam." Dat wil zeggen dat winden en een vuurvlam gewoon Zijn boden, Zijn knechten of Zijn dienaren kunnen zijn. Zijn engelen dus, want dat is eigenlijk wat ik al eerder naar voren bracht: een engel is niets anders dan een boodschapper.⟨/p>
⟨p>Je kunt het op twee manieren opvatten. "Die zijn engelen maakt tot winden": de winden zijn Zijn engelen, Zijn dienaren en Zijn boden. Maar hier is het idee inderdaad de verwijzing naar die hemelwezens. We vinden daar meer dan één voorbeeld van, maar ik wil me even beperken tot één voorbeeld in Ezechiël 1. Daar lees je over een merkwaardig visioen en als je dat leest, dan gaat het je wat duizelen door de manier waarop dat allemaal beschreven wordt. Het gaat over een rad midden in een rad en je ziet daar raderen draaien. Het is de Godstroon, een mobiele Godstroon die Ezechiël ziet.⟨/p>
⟨p>In vers 4 staat: "En ik zag en zie, een stormwind kwam uit het noorden en een zware wolk met flikkerend vuur en omgeven door een glans; daarbinnen, midden in het vuur, was wat er uitzag als blinkend metaal en in het midden daarvan was wat geleek op vier wezens." De beschrijving gaat nog veel langer door, maar uiteindelijk komt hij helemaal in het midden van die troon; hij komt steeds dichterbij. Dan staat er op een gegeven ogenblik iets wat ik de climax van Ezechiël 1 vind: "En ik zag iemand gelijk een mensenkind."⟨/p>
⟨p>Dan is hij dus helemaal in het midden van de troon van Gods genade en daar ziet hij iemand gelijk een mensenkind. En van wie zou dat nu weer spreken? "Een Mensenzoon" staat er trouwens, dat is nog duidelijker. Maar het gaat nu even om die stormwind en dat vuur; dat wordt allemaal in verband gebracht met die hemelwezens. Welnu, dat zijn die engelen. Die engelen zijn als winden en die vuurvlammen zijn slechts dienaren van Hem. Maar — en dan nu komt de tegenstelling.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2817" title="Speel af vanaf 46:57">▶ 46:57⟨/button> ⟨span>Hebreeën 1 Vers 8: de Scepter en Heerschappij van de Zoon⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Vers 7 diende eigenlijk alleen om het contrast duidelijk te maken; het is de achtergrondkleur om de engelen te contrasteren met de Zoon. Maar van de Zoon wordt iets heel anders gezegd, waarbij een citaat uit Psalm 45 volgt: "Uw troon, o God..." En nu wordt het merkwaardig, want hier wordt de Zoon aangesproken en Hij wordt aangesproken met: "Uw troon, o God."⟨/p>
⟨p>Laten we daar eens naartoe gaan, naar Psalm 45. Waar gaat die psalm over? Als u in het eerste deel goed hebt opgelet bij wat ik over de psalmen in het algemeen heb gezegd – de Tenach is in de kern messiaans – dan is het geen verrassing meer als ik verklaar dat Psalm 45 zeer messiaans is. Dat is eigenlijk het grote refrein in deze psalm. Het begint met de vermelding dat het een lied is van de Korachieten, een leerdicht, een lied der liefde. Het is inderdaad een liefdeslied; de bruid bezingt de bruidegom, en die bruidegom is een Koning. Schitterend.⟨/p>
⟨p>Maar het gaat mij om het punt wat dit citaat van Psalm 45 in Hebreeën 1 doet. In vers 2 van de psalm staat: "Mijn hart trilt van blijde woorden, ik draag mijn gedicht een Koning voor." De bruidegom is dus een Koning. "Gord uw zwaard aan de heup, gij held, uw majesteit en uw luister." Ja, uw luister, dat wil zeggen uw heerlijkheid. "Rijd voorspoedig uit." Het gaat hier om iemand die in triomf als een held voortschrijdt op zijn overwinningstocht. Dat blijkt ook uit het vervolg in vers 5: "Uw pijlen zijn gescherpt, volken zijn onder u, zij dringen in het hart van des konings vijanden." Dat wil zeggen: Hij onderwerpt de vijanden aan Zich. Het gaat hier dus weer over de introductie van dat messiaanse Koninkrijk in de toekomst, wanneer de Koning vanaf Zijn troon Zijn heerschappij gaat vestigen.⟨/p>
⟨p>Als ik het zo zeg, doet het me denken aan een lied uit de opwekkingsbundel: "Vanaf Zijn troon vestigt de Zoon Zijn heerschappij." Dat is inderdaad waar. Vanuit Jeruzalem begint Hij en breidt Hij Zijn heerschappij uit. Hij begint in Israël, vestigt daar Zijn heerschappij en breidt die vervolgens uit tot aan de einden der aarde. Hij onderwerpt de volkeren; dat is de Koning die hier wordt beschreven.⟨/p>
⟨p>Vervolgens wordt die Koning in vers 6 aangesproken: "Uw troon, o God, staat voor altoos en eeuwig." Letterlijk staat er dat de troon staat voor de olam. De olam is de Hebreeuwse versie van wat in het Grieks de aion heet. Dat is een tijd met een verborgen begrenzing. Let op, er staat "voor altoos en eeuwig". We kennen die uitdrukking in het Nederlands natuurlijk heel goed. Iets is "voor altoos en eeuwig", en dan klinkt het alsof je twee keer hetzelfde zegt: voor altoos, namelijk voor eeuwig. Maar nee, het idee is: voor de olam en nog verder. Die begrippen lopen dus niet parallel. Het is altoos én nog verder.⟨/p>
⟨p>Hieruit blijkt uiteraard dat het eerste begrip niet eindeloos is. In plaats daarvan – want zo wordt het meestal opgevoerd: "voor altoos en eeuwig, zie je wel dat er geen einde aan komt" – wijst de uitdrukking zelf er juist op dat het te maken heeft met wereldtijdperken. Het is voor de olam, de aion die gaat komen, en daar nog overheen. Nog verder. "Olam wa'ed" staat er in het Hebreeuws, en dat betekent letterlijk gewoon: voor de olam, voor de aion, en verder. Dat wordt over die Koning gezegd. Zijn troon... Hij wordt aangesproken als God. Ik kom daar nu op terug, want dat verdient toelichting, maar ik leg hier eerst even het accent op: Zijn troon staat voor de olam en nog verder. De Zoon wordt dus aangesproken als God – waarover straks meer – en tegen Hem wordt gezegd: "Uw troon is tot in alle eeuwigheid", dus voor de olam en verder.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3114" title="Speel af vanaf 51:54">▶ 51:54⟨/button> ⟨span>Vertaling Versus Theologie: tot in de Aion van de Aion⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>In het Grieks – want dit is natuurlijk geschreven in het Nieuwe Testament en wordt daarin geciteerd – staat namelijk niet 'alle eeuwigheid'. Echt niet. Kijk maar met mij mee: er staat letterlijk 'tot in de aeon van de aeon'. Hoezo 'alle eeuwigheid'? Dit is theologie, mensen. Dit is geen vertaling. Men heeft een theologische bril opgezet en men weet al wat het betekent, namelijk 'eeuwigheid', maar dat staat er niet. Er wordt gesproken over de 'aeon van de aeon' – een unieke term trouwens, die we nergens anders treffen dan alleen hier.⟨/p>
⟨p>Ik kom daar straks op terug, maar eerst even dit: van die Zoon wordt dus gezegd dat Hij een troon heeft, en dan staat er in onze vertaling: 'In alle eeuwigheid'. Maar dat is niet zo. Dat staat er niet; daar staat 'tot in de aeon van de aeon'. Het ligt me nog vers in het geheugen: ik mocht afgelopen zondag een presentatie geven in Zwolle, waar een aantal van u bij waren. Dat ging over alverzoening en toen is dit vers ook nog even ter sprake gekomen. Er wordt vaak gezegd dat de Zoon van God in 'alle eeuwigheden' zou heersen. Dat is een bekend gegeven; er zijn ook heel wat liederen die zoiets zeggen. Dat is bijvoorbeeld ontleend aan woorden in Openbaring 11: "Het koninkrijk van de wereld is gekomen aan onze Here en aan Zijn Gezalfde", dat wil zeggen de Christus, de Messias, "en Hij zal als Koning heersen tot in alle eeuwigheden," wordt er dan gezegd in de vertaling.⟨/p>
⟨p>Maar je kunt het wel op je buik schrijven – 'en met je hemd er weer van afwegen', zei mijn moeder altijd – want dat staat er niet. Er staat gewoon 'tot in de aeonen van de aeonen'. 'Alle' is gewoon dikke-duimwerk; het woord 'alle' staat er helemaal niet. En 'eeuwigheden'? Nee, er wordt twee keer over aeonen gesproken: de aeonen van de aeonen. Dat is een overtreffende trap, zoals 'Koning der koningen' en het 'Heilige der heiligen'. Het Hebreeuws kent vele van dat soort uitdrukkingen. Het Hooglied, ons Bijbelboek, is in het Hebreeuws ⟨em>Shir ha-shirim⟨/em>, het 'Lied der liederen'. Dat is eigenlijk het hoogste lied; van alle liederen is dat hét lied, het overtreffende. Het gaat hier over de aeonen die de andere aeonen overtreffen, die wereldtijdperken. Maar er staat niet 'alle eeuwigheden'.⟨/p>
⟨p>Die troon die aan de Zoon is toegekend en toebedacht door God Zelf, staat inderdaad voor de aeonen, absoluut. Maar niet eindeloos. Ik citeer een ander Bijbelwoord, 1 Korinthe 15, waar dat gewoon expliciet staat. Je ziet dat als je nauwkeurig en eerbiedig met de Schrift omgaat en gewoon leest wat er staat, zonder dingen te gaan verzinnen of bedenken, alles perfect in elkaar past. Dan hoef je niets meer te verzinnen; het klopt namelijk vanzelf. Op het moment dat je zelf beelden gaat construeren en een beeldendienaar wordt, conflicteert het altijd met de Schrift. De Schrift geeft Zelf antwoord op de vragen; sterker nog, de Schrift voorkomt dat we zulke vragen hebben. Als je gewoon de Schrift naspreekt, dan weet je: de troon van de Zoon staat tot in de aeonen der aeonen. Vergeet dat 'alle eeuwigheden', dat is theologie en heeft niets te maken met de Schrift.⟨/p>
⟨p>Dat blijkt ook wel, want er staat in 1 Korinthe 15 over het einde – dan gaat het over de laatste opstanding, de laatste levendmaking, de laatste categorie: "Wanneer Hij het koninkrijk aan God de Vader overdraagt" – daar gaat het over de Zoon – "wanneer Hij alle heerschappij, alle macht en kracht onttroond zal hebben. Want Hij moet als Koning heersen totdat Hij al Zijn vijanden onder Zijn voeten gelegd heeft." Het heersen van Christus, van de Zoon, heeft dus een 'totdat'. De laatste vijand die onttroond wordt, is de dood. Daar heb ik het gisteren nog over gehad in verband met het overlijden van Michel: de dood die tenietgedaan wordt. Dat gebeurt als ook de laatste categorie doden tot leven wordt gewekt. Dan zijn er geen graven meer; dan zijn allen levend gemaakt en daarmee is de dood voorbij. Hoe doet God de dood teniet? Door allen levend te maken. Simpeler kan het niet, maar het is goddelijk; Hij doet het op die manier.⟨/p>
⟨p>En als Hij dat gedaan heeft, dan is de heerschappij van de Zoon tot culminatie gekomen, dat wil zeggen: tot voltooiing. Dan draagt Hij een volmaakt koninkrijk aan Zijn God en Vader over, opdat God zal worden 'alles in allen'. Maar het gaat mij nu even om dat punt: die troon van de Zoon staat 'tot in de aeon van de aeon'. Ik wil dat nog even toelichten. Ik heb u laten zien dat Hij een troon krijgt en heerst tot in de aeonen, maar wat betekent die uitdrukking 'de aeon van de aeon'? Eerst even dit: je hebt de tegenwoordige aeon. Ik heb hem in de presentatie expres even zwart gemaakt omdat het nogal een donkere aeon is waarin de leugen heerst. Dat is de tegenwoordige tijd. De aeonen die komen, zijn de aeonen waarin Hij zal heersen en waarin Zijn troon gevestigd zal worden. Dat is niet in de tegenwoordige aeon, maar dat zijn de toekomende aeonen.⟨/p>
⟨p>Dan weet je ook meteen waarom dat de 'aeonen der aeonen' zijn. Er liggen al wereldtijdperken achter ons. We hebben de huidige aeon die begonnen is in de dagen van Noach en die eindigt straks bij de terugkeer van de Heer. Op het moment dat Hij terugkeert en als de Eerstgeborene in de wereld gebracht wordt, begint de nieuwe aeon: de duizend jaren waarin satan gebonden zal worden. Dat is de toekomende aeon. Maar die aeonen, dat zijn de aeonen waar de Zoon zal heersen. Nu nog wat: die uitdrukking in Hebreeën 1 vers 8, waarvan ik zei dat deze uniek is en je hem nergens anders tegenkomt, is toch heel logisch. Het is 'de aeon van de aeon'. Dat is een wat typische manier van formuleren waar we het de vorige keer al even over hadden, maar het heeft te maken met een overtreffende trap; dat is een ding wat zeker is.⟨/p>
⟨p>Het idee dat dit oproept is dit: de laatste aeon overtreft nog de voorgaande. In die laatste aeonen zal de troon van de Zoon gevestigd worden. Eerst zal Hij heersen in de duizend jaren, maar daarna volgt de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, het Nieuwe Jeruzalem. Dat is van een nog veel overtreffender heerlijkheid. Daar staat de troon van de Zoon en daar heerst Hij nog steeds. Dat geeft op zich al aan dat daar nog steeds de dood niet tenietgedaan is; Hij moet immers heersen totdat Hij al Zijn vijanden – de laatste vijand inclusief – tenietgedaan of onderworpen zal hebben. Het feit dat de troon van de Zoon in die laatste aeon, in de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, er nog is, betekent dat nog niet alle vijanden zijn onderworpen. En dat klopt, want er is nog één vijand: de dood. Kijk het maar na in Openbaring 21. Daar is sprake van de dood, de tweede dood. Maar dat is ook dood. Pas als ook diegenen levend gemaakt zullen zijn, is er geen dood meer. Dan pas zal God alles kunnen worden in allen. Welke allen? Allen die in Adam sterven en Adamsstervelingen zijn. Al die miljarden mensen, wie ze ook zijn.⟨/p>
⟨p>Uiteraard is dit onderwerp zeer veelomvattend, letterlijk en figuurlijk, maar het gaat mij nu specifiek om de uitdrukking 'de aeon van de aeon'. Hiermee wordt verwezen naar die laatste, overtreffende aeon waarin de troon van de Zoon zal staan. Dan begrijp je ook wat er in Psalm 45 in het Hebreeuws staat: ⟨em>olam baed⟨/em>. Dat betekent: 'in de aeon en verder'. Dat is die laatste, overtreffende aeon. Ik laat dit verder even voor wat het is, want dat is een plaatje waar je een heel bijbelstudieseizoen aan zou kunnen wijden.⟨/p>
⟨p>We zijn dus bezig met het citaat uit Psalm 45. Van de Zoon wordt daar gezegd: 'Uw troon, o God, is in alle eeuwigheid' – maar dat stond er eigenlijk niet. Er staat: 'is tot in de aeon van de aeon'. En de scepter der rechtmatigheid, of van de eerlijkheid, is de scepter van Uw koninkrijk. Hij wordt hier aangesproken: Hij zal heersen in eerlijkheid, in rechtschapenheid of rechtmatigheid.⟨/p>
⟨p>Moet je nagaan: nu wordt deze hele wereld nog geregeerd door de leugen. Onze koningin zei dat ooit zo treffend: 'De leugen regeert'. Ja, daarom doet ze natuurlijk troonafstand. Maar deze wereld wordt inderdaad geregeerd door de leugen. Straks wordt het Koninkrijk geregeerd via het recht. Er zal echt recht worden gedaan; het zal een volmaakt Koninkrijk zijn.⟨/p>
⟨p>De scepter is de koningsstaf. Als die staf in de hand van de herder is, dan is het de herdersstaf, en als hij in de hand van de koning is, is het de koningsstaf, oftewel de scepter. In alle gevallen is zo'n staf trouwens ook een embleem van opstanding. De scepter der rechtmatigheid is de scepter van Zijn koninkrijk; dat is wat er letterlijk staat.⟨/p>
⟨p>Ik ga nu even verder: 'Gerechtigheid hebt Gij lief'. U ziet dat dit hier tijdloos staat. Niet 'hebt Gij liefgehad', nee: 'Gerechtigheid hebt Gij lief', ongeacht wanneer. Dat is een vastgesteld feit. Zo wordt dat gesteld: 'Gerechtigheid hebt Gij lief en ⟨em>anomia⟨/em>' – dat wil letterlijk zeggen: wetteloosheid – 'haat Gij'. Hij heeft een wet, een norm. Dat is eigenlijk wat het is: ons woord 'norm' is hiervan afgeleid. Zijn Woord is de norm, dat heeft Hij lief. Wetteloosheid haat Hij.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3886" title="Speel af vanaf 01:04:46">▶ 01:04:46⟨/button> ⟨span>Gij Zijt Goden: Aangesproken als God in het Oude Testament⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Daarom — en nu kom ik waar ik zojuist even naartoe wilde gaan — daarom heeft u, o God, uw God met vreugdeolie gezalfd boven uw deelgenoten. Dat vraagteken waar ik naar wilde verwijzen, heeft hiermee te maken. Want het blijft merkwaardig zoals het hier staat. De Zoon wordt hier aangesproken met: "o God". En over die God wordt vervolgens gezegd: "Daarom heeft u, o God, uw God met vreugdeolie gezalfd." Dus is die Messias, diegene die gezalfd is, zelf ook God? Hoe kan dat? Er is toch maar één God? Hij is toch de Zoon van God? Maar hoe kan hij dan hier in de Psalmen nota bene door zijn God, door wie hij gezalfd is, zelf aangesproken worden met "God"?⟨/p>
⟨p>Ik zou deze vraag niet zo triomfantelijk hebben gesteld als ik er niet een geweldig antwoord op had. De vraag die ik nu opwerp, wordt namelijk letterlijk zo behandeld in het evangelie naar Johannes, door niemand minder dan Jezus zelf. We gaan even naar Johannes 10. Daar lees je over een conflict dat hij heeft — of nou ja, niet zozeer dat hij heeft, maar dat zij met hem hadden, zo is het meestal. De Joden antwoordden hem (ik val midden in het gedeelte, bij vers 33): "De Joden antwoordden Hem: Niet om een goed werk willen wij u stenigen (want dat is wat het voorgaande aangaf; ze namen stenen op en wilden hem stenigen), niet om een goed werk willen wij u stenigen, waaronder dan wel? Maar om godslastering. Hoezo godslastering? Omdat gij, een mens, uzelf God maakt." Dat was hun beschuldiging.⟨/p>
⟨p>Nu volgt het antwoord van Jezus: "Jezus antwoordde hun: Is er niet geschreven in uw wet: Ik heb gezegd, gij zijt goden?" Waar citeert Jezus hier uit? "De wet" wordt hier in de meest uitgebreide zin des woords gebruikt, want hij citeert hier Psalm 82. Daar spreekt God de Allerhoogste, de God der goden. Let op: de God der goden spreekt mensen, rechters, aan en hij zegt: "Gij zijt goden." Hij is de Allerhoogste God, maar waarom heet Hij de Allerhoogste? Omdat Hij de allerhoogste God is boven andere goden. Een "god" is namelijk in feite een functie. Het Griekse woord ⟨em>Theos⟨/em> heeft te maken met de plaats; degene die alles een plaats geeft. Gisteren heeft Emily dat op de begrafenis ook nog gezegd: wij geloven dat God ⟨em>Theos⟨/em> is, degene die alles een plaats geeft. Inderdaad is er maar één ⟨em>Theos⟨/em> in de meest absolute zin des woords, maar dat neemt niet weg dat er in relatieve zin vele goden zijn.⟨/p>
⟨p>Dat zeg ik niet om het ingewikkeld te maken; ik kan dat op vele manieren bevestigen. Paulus schrijft in 1 Korinthe 8 vers 5 en 6: "Al zijn er goden in menigte — en dan zegt hij inderdaad dat er goden in menigte zijn — voor ons nochtans is er maar één God, de Vader, uit wie alle dingen zijn." Maar hier in de Psalmen worden dus mensen, "plaatsers", door God zelf aangesproken als goden. Waarom? Wel, een mens kan namelijk ook een functie vervullen als plaatser. In dit geval gaat het, zo wordt het ook in vertalingen nog wel eens weergegeven, om rechters. In het boek Exodus — mag ik dat nog even toelichten? — lees je ook dat wanneer Israëlieten in de woestijn met onderlinge conflicten zaten, zij voor "de goden" moesten treden. Zo staat het er letterlijk. In de vertaling staat dan meestal "de rechters", en dat betekent het in de praktijk ook, maar feitelijk is een rechter iemand die de dingen plaatst, die recht doet en een plaats toewijst. In relatieve zin is dat dus een god.⟨/p>
⟨p>Om een lang verhaal kort te maken: God spreekt mensen, schepselen, aan als goden. "Gij zijt goden." Wat Jezus hier als repliek geeft aan deze Joden, aan de Joodse autoriteiten, vervolgt hij in vers 35: "Als Hij hen goden genoemd heeft tot wie het woord van God gekomen is — en de Schrift kan niet gebroken worden, dat wil zeggen: zo staat het er toch — zegt gij dan tot hem die de Vader geheiligd (dat wil zeggen: apart gezet) en in de wereld gezonden heeft: Gij lastert, omdat ik heb gezegd: Ik ben Gods Zoon?" Ziet u hoe het argument hier gaat? Wat had Jezus gezegd? "Ik ben Gods Zoon." Dat was ook werkelijk zo, maar daar hadden we het al eerder over. Hij zei: "Ik ben Gods Zoon", en dat was in de oren van deze Joden godslasterlijk. Daarmee maakte hij zich in hun ogen gelijk aan God: "omdat gij, een mens, uzelf God maakt." Deed hij dat? Nee, hij zei: "Ik ben Gods Zoon."⟨/p>
⟨p>Hoe is het mogelijk? Nota bene mensen worden door God zelf bij gelegenheid aangesproken met: "Gij zijt goden." En nu veroordelen jullie mij, omdat ik zeg: "Ik ben Gods Zoon"? Dat is wat hij hier zegt. Want dat is precies wat hij was en is: Gods Zoon. Mensen en schepselen in het algemeen kunnen bij gelegenheid inderdaad als goden worden aangesproken, namelijk in hun functie als plaatser, rechter of eventueel als koning. In al die gevallen behelst de functie dat dingen op hun plek worden gezet, maar dat weerspreekt helemaal niet dat er maar één God is. Het was de Heer Jezus zelf — en dat was niet in Johannes 10, maar in Johannes 17 — die zei toen hij zijn knieën boog vlak voordat hij gevangen genomen zou worden: "Dit nu is het eeuwige leven." Hij zegt dan tegen zijn Vader: "Dat zij U kennen, de enige waarachtige God, en Jezus Christus, die Gij gezonden hebt." Er is maar één waarachtig God, en Hij is Gods Zoon. In een bepaalde context kunnen mensen, en ook hijzelf, als God worden aangesproken. Dat is waar.⟨/p>
⟨p>Daarom begrijp je dus ook dat dit woord uit Psalm 45 niet eens zo heel bijzonder is, want elders in de Psalmen lees je immers een soortgelijk verhaal waarin mensen of schepselen in het algemeen als goden worden aangesproken. Hier wordt de Gezalfde aangesproken door God als "God". Je zou dat in het Nederlands dus eigenlijk moeten weergeven met "god" met een kleine letter. Dan heb je het verhaal gewoon ook meteen duidelijk gemaakt. Maar ik moet erbij zeggen dat het Hebreeuws en Grieks geen kleine letters kennen zoals wij; het zijn daar in feite allemaal hoofdletters. Maar in het Nederlands zou je het op die manier kunnen onderscheiden: "Daarom heeft u, o God, uw God met vreugdeolie gezalfd." Hij is de Gezalfde.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4440" title="Speel af vanaf 01:14:00">▶ 01:14:00⟨/button> ⟨span>Gezalfd met Vreugdeolie Boven Zijn Hemelse Deelgenoten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Waarom? Omdat hij door God zelf is gezalfd met vreugdeolie. Dat vind ik een prachtige term trouwens: vreugdeolie. Olie in het algemeen, daar word ik al helemaal blij van als ik eraan denk, aan alles wat daarmee te maken heeft. In de Bijbel, als het gaat over licht in het heiligdom, dan is dat het licht van de olijfolie. De lamp die licht gaf, deed dat omdat die voortdurend door de hogepriester werd bijgevuld met olijfolie. En dat is een beeld van de vrucht van die boom die nooit doodgaat — de olijfboom. Een olijfboom gaat niet dood, die regenereert zichzelf voortdurend en geeft licht. Hij is geneeskrachtig; we weten allemaal dat er niets zo goed voor een mens is als olijfolie. Het wordt wel een levenselixer genoemd.⟨/p>
⟨p>Maar het spreekt van onvergankelijk leven. De Heere Jezus is tot Christus gemaakt, de Gezalfde. Waarom? Wel, doordat hij opgewekt werd uit de doden. Hij werd overladen met olie, met geest. Olie is inderdaad een beeld van geest, van leven, maar dat zijn allemaal synonieme begrippen: als je de geest krijgt, dan ontvang je leven. En hij heeft leven ontvangen; daar werd hij gezalfd met heilige geest, met onvergankelijk leven. Het heeft te maken met heerlijkheid, met onvergankelijkheid en met kracht. Hij is de Opgewekte, het nieuwe leven, een nieuwe schepping. Dat is waar de Christus van spreekt. Zijn God heeft hem opgewekt uit de doden. Hij is een mens, dat is waar, maar hij is de Zoon van God die door God werd opgewekt en gezalfd met geest, met vreugdeolie.⟨/p>
⟨p>Daarbij staat er ook: "boven uw deelgenoten". Dat is een prachtige term waar we later in de bespreking nog wel vaker aan herinnerd zullen worden. Ik ga het nu nog niet helemaal uit de doeken doen, maar bij een latere gelegenheid moet dat wel, omdat het dan ook echt een thema wordt in de brief zelf. Deelgenoten of partners, zo wordt het in de Concordante Versie weergegeven. Een deelgenoot is niets anders dan een partner, iemand die deel heeft aan iets. In het woord 'partner' zit ook het woordje 'part' of 'deel'. Een deelgenoot, ja, met recht. Hier wordt gesproken over die Zoon. Hij ontvangt, hij wordt gezalfd met vreugdeolie. Het is een prachtige uitbeelding van nieuw leven en wat mij betreft misschien wel de mooiste beschrijving van waarom hij de Christus is.⟨/p>
⟨p>Nog een tekst die ik in dit verband even vergeten ben te noemen, maar die wel van belang is, is Handelingen 2 vers 36. Daar lees je dat Petrus ook zegt dat God hem door zijn opstanding tot Heer (Lord, Kurios) en tot Christus (Gezalfde) heeft gesteld. Dus die term, die titel 'Christus', verwijst inderdaad naar zijn opstanding uit de doden. Maar hij is met vreugdeolie gezalfd boven zijn deelgenoten. Dat wil zeggen dat hij dat niet alleen geniet. Het deel wat hij krijgt — hij is een eerstgeborene — maar wat hem ten deel valt, dat deelt hij met anderen.⟨/p>
⟨p>En wie zijn nu die deelgenoten? De ecclesia. Ik kan daar zo twee antwoorden op geven. Hier in verband met de Hebreeën en ook in verband met Psalm 45 gaat het inderdaad over de bruid. De bruid is Israël, die haar bruidegom, de Messias, bezingt. Zij deelt in zijn lot, wat logisch is als bruid en bruidegom. Maar inderdaad, de Hebreeënbrief gaat daar ook over: dat ook wij nu in de tegenwoordige tijd deel hebben aan de Christus en deelgenoten van hem zijn, maar op een hemels niveau, op een hoger niveau. Maar dat komt allemaal nog veel uitgebreider ter sprake; hier wordt het alleen nog maar aangestipt. Het is als het ware al een soort van teaser van de schrijver, die zegt: "Houd dit vast, dit komt nog veel uitgebreider ter sprake." Hier heb je die partners al, de deelgenoten. Hij is niet alleen; er zijn er meerdere met wie hij dit deelt, of het nu van de aardse of van de hemelse kant is.⟨/p>
⟨p>Nu zou ik verder gaan naar vers 10, maar dat doe ik maar niet meer, want dat is weer een verhaal apart. Ik had gedacht dat ik bij vers 14 zou uitkomen, maar we zijn bijna bij vers 10 gekomen. Er volgen echter nog meer avonden, Deo volente — of 'inshallah', zoals ze dat in het Arabisch zeggen.⟨/p>