⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik op de Dagenreeks en de Bruiloft te Kana⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Goede vrienden, het is mij een groot genoegen om hier weer te mogen zijn en een nieuw seizoen te beginnen. En in zekere zin ook weer voort te zetten, want we waren natuurlijk al bezig in het Johannes-evangelie, inmiddels zelfs al in het tweede hoofdstuk. Het eerste hoofdstuk was een lang hoofdstuk; we hebben dus toch ook al heel wat besproken en u ziet dat dit inmiddels de zesde studie is die we vanavond hier mogen hebben.⟨/p>
⟨p>Het lijkt mij sowieso – dat doe ik altijd – goed om even terug te blikken. Maar in dit geval lijkt het me helemaal erg nuttig, omdat we pakweg tweeënhalve maand geen studies hebben gehad. Dus het is wel even goed om het geheugen weer even op te frissen. Na de proloog, de beroemde proloog ofwel het voorwoord – want dat is wat dat woord betekent. Het voorwoord in Johannes, dat zijn de eerste achttien verzen van dit evangelie waarin hij eigenlijk een blauwdruk neerlegt van waar het in de hele evangeliebeschrijving van hem om gaat. Dan volgt een beschrijving van zeven dagen. Die vinden we beschreven vanaf vers 19 in hoofdstuk 1 tot en met vers 11 van hoofdstuk 2. We pakken daar straks nog even het staartje van mee, want de vorige keer hebben we daar al vrijwel een hele avond aan gewijd: die beroemde bruiloft te Kana.⟨/p>
⟨p>Laat ik het nog eventjes op een rijtje zetten. Je leest in vers 19 tot en met 28 dat een priesterlijke delegatie uit Jeruzalem naar Johannes de Doper komt en dat hij daar getuigenis aflegt van wie hij is. Daar was juist navraag naar gedaan: wie hij was of wie hij niet was en wat zijn papieren waren, zijn cv. Dan vervolgens krijg je vanaf vers 29 – dat wordt dan ingeleid met 'de volgende dag' – wat betekent dat je die dagen gewoon kunt nummeren. Dag 2 dus. De volgende dag lees je dat Johannes wijst op Jezus. Daar vind je ook die schitterende woorden: 'Zie het Lam!' Of zeg ik het nou verkeerd? Nu ben ik er toch even... Jawel, het is correct. In vers 29: 'Zie het Lam Gods dat de zonde der wereld wegneemt.' Ook in de navolgende verzen lees je dat Johannes wijst op wie Jezus is. Hij is degene die zal gaan dopen met – of beter: in – Geest, zoals hij, Johannes, doopte in water. Hij zegt: 'Na mij komt Hij', en hij heeft Hem zojuist aangewezen als degene die in Geest zal dopen.⟨/p>
⟨p>Dan vanaf vers 35 volgt weer een nieuwe dag. Er staat 'de volgende dag', dat is dus dag 3. Dat is de dag waarop we de ontmoeting beschreven vinden van Andreas en Petrus, twee broers. Die treffen Jezus in Zijn woning. Het is even zoeken, maar dan vinden ze Hem en ze verblijven die hele dag bij Hem. En dan nog weer een dag later, dat is dan vanaf vers 44, daar wordt opnieuw ingeleid met 'de volgende dag'. Je kunt ze gewoon keurig nummeren; dan is dus de vierde dag aangebroken. Philippus en Natanaël ontmoeten Jezus. Ook in dat gedeelte wordt dat allemaal beschreven, met name de ontmoeting tussen Natanaël en de Heer Jezus. U weet wel, die rechtvaardige Israëliet in wie geen bedrog is, die onder zijn vijgenboom zat en zo Jezus trof. We hebben daar de nodige aandacht aan gegeven.⟨/p>
⟨p>Vervolgens komen we in hoofdstuk 2 uit en dat vangt aan met de woorden: 'En op de derde dag was daar een bruiloft in Kana, in Galilea.' Daar hebben we de laatste avond, dat was dus avond nummer vijf, aan gewijd. Aan die beroemde geschiedenis. Zojuist had Ariët het al eventjes over de bruid die zich klaarmaakt voor haar man en voor de bruiloft. Wel, over dat thema gaat het in dat gedeelte. Het gaat natuurlijk om een concrete bruiloft waar Jezus was uitgenodigd en waar Zijn moeder trouwens ook van de partij was en Zijn discipelen erbij waren. Maar het is zo overduidelijk dat dit – zelfs los van het feit dat het er expliciet staat – in het licht van het hele Johannes-evangelie een betekenis heeft. Het is een teken. Dit wijst op de geweldige profetische waarheid die zo vaak wordt genoemd in de profeten: dat Israël straks in de toekomst, in de laatste dagen, een nieuw verbond zal sluiten en dat God Zijn volk zal huwen.⟨/p>
⟨p>De bruiloft krijgt met name in de profeet Hosea, maar ook in Jeremia heel veel aandacht. Het oude verbond wordt vergeleken met een huwelijk met alles wat erbij hoort: een echtelijke woning, een huwelijksakte – wat eigenlijk de wet is – een bruid en een bruidegom, een man en een vrouw. Zo wordt het allemaal beschreven. Maar er komt een nieuw verbond en dat zal een blijvend verbond zijn. Het meest karakteristieke daarvan is dat de verplichtingen geheel eenzijdig zijn. Nergens wordt dat beter, uitgebreider en explicieter beschreven dan in Jeremia 31. Daar wordt inderdaad gezegd dat God bij die gelegenheid alleen nog maar zegt: 'Ik zal'. 'Ik zal hun verleden niet meer gedenken. Ik zal Mijn wetten in hun verstand en in hun hart schrijven.' Alleen maar: 'Ik zal, Ik zal, Ik zal'.⟨/p>
⟨p>Dat thema wordt in het Nieuwe Testament natuurlijk ook zo dikwijls naar voren gebracht. Trouwens, het woord 'Nieuw Testament' betekent eigenlijk ook gewoon 'nieuw verbond'. Maar dat verbond zal gesloten worden met het volk van Israël. Het staat er trouwens heel uitdrukkelijk bij; voor de Hebreeuwse profeten is dat geen enkel punt. Wie is de bruid? Dat mag in de christelijke theologie of in de kerkgeschiedenis in het algemeen een groot item geweest zijn, waarbij men zonder blikken of blozen altijd gezegd heeft: 'Nou, die bruid, dat is natuurlijk de gemeente'. Maar het is eigenaardig genoeg dat in de brieven het woord 'bruid' niet één keer voorkomt. Zelfs niet in de besnijdenisgeschriften, in de brieven van Jakobus of Petrus of die van Johannes. Nergens. In de evangeliën vind je het en in het boek Openbaring komt de bruid van het Lam ter sprake, maar in de brieven speelt dat begrip 'bruid' geen enkele rol. Dat is geen mening, dat is gewoon een vaststelling. Kijk het na in een concordantie. Daar krijgt de gemeente een grote rol toebedeeld, maar nooit wordt zij genoemd met de metafoor van een bruid.⟨/p>
⟨p>Die bruiloft heeft alles te maken met wat er straks in het komende millennium gaat gebeuren. Ik zeg het koninklijke millennium, maar ik bedoel het millennium: de duizend jaren waarin de Messias zal heersen. Ik moet het misschien nog anders zeggen: de tijd waarin de satan, de tegenstander, gebonden zal zijn en hij niet in staat zal zijn de volkeren te verleiden of te verzoeken. Dat was ook een van de prachtige dingen die in deze eerste twee hoofdstukken zo schitterend naar voren gebracht worden: de thematiek van de dagentelling, die van de week. Iedere keer worden er dagen beschreven en vervolgens worden er in Johannes 2 twee dagen geskipt, waarna je uitkomt op de 'derde dag'. Gerekend vanaf die vierde dag is die derde dag tevens de zevende dag in de reeks. Dat lijkt me niet zo moeilijk: de derde dag gerekend vanaf de laatste dag waar het over ging, is tevens de zevende dag. We zullen dat later in Johannes 4 ook nog weer tegenkomen, dat daar sprake is van die derde dag. De vorige keer heb ik daar al bij stilgestaan. Het is een geweldig onderwerp. De derde dag doet uiteraard in de eerste plaats denken aan een concrete dag van twaalf uren, gewoon in de zin van een aardsetmaal of, zo u wilt.⟨/p>
⟨p>De dag dat Christus opstond uit de doden, dat is de derde dag bij uitstek. Maar uiteindelijk is het ook veel breder nog, namelijk de derde dag als je het in de profetie ook bekijkt. Dat is ook Hosea: dat Israël hersteld zal worden, op zal staan op de derde dag. Als je het naleest in Hosea gaat het niet eens over de Messias, maar dan gaat het juist over het volk; een nationale opstanding op de derde dag. Dat is heel cryptisch geformuleerd, want dan gaat het uiteraard niet om een dag van 24 uur. Maar goed, dat wordt later dan ook uitgelegd door de apostel Petrus: wat voor de Heer dan één dag is. En dat is dan tevens ook de zevende dag, de Sabbat. Schitterend thema! Het hield me de laatste tijd erg bezig, die chronologie. Maar je vindt het hier dus ook weer: die zevende dag die tevens de derde dag is, en het is een bruiloft.⟨/p>
⟨p>Nou, wat we hebben gezien – zoals ik deze dingen al even aanhaalde – de derde dag verwijst profetisch naar Israëls herstel en naar het nieuwe huwelijksverbond. Hoe staat het in Hosea 2 vers 19? "Dan zal Ik u Mij tot bruid werven voor eeuwig, voor de Olaam." Dat gaat dan ook met name over die Olaam, die toekomende Aion, dat zijn die duizend jaren.⟨/p>
⟨p>En dan nog iets, want we gaan dat natuurlijk niet allemaal nog eens een keertje dunnetjes overdoen. Maar om een goede herstart te hebben zo dit seizoen en deze avond, wil ik er nog even op wijzen dat die ritueel gereinigde watervaten – want zo worden ze heel uitdrukkelijk ook neergezet... Er staat in vers 6 van Johannes 2: "Nu waren daar, ter gelegenheid dus van die bruiloft, nu waren daar zes stenen watervaten neergezet volgens het reinigingsgebruik der Joden." Dus dat doet direct denken aan de Joodse rituele reiniging en daarmee ook aan het oude verbond.⟨/p>
⟨p>Wel, in die ritueel gereinigde watervaten wordt water – in het algemeen, maar in het bijzonder in het Johannes-evangelie – een beeld van het Woord. Ook met alle dubbelzinnige betekenissen. Ik bedoel de Schriften, maar ik bedoel uiteindelijk ook Hem die het vleesgeworden Woord is. Welnu, het water zal wijn worden. Wijn, een beeld van het nieuwe verbond; dat lijkt me duidelijk. En van nieuw leven. Wijn die uit de kelder komt – dat als druivensap in de kelder is terechtgekomen en uiteindelijk als wijn, als geestrijk vocht daaruit voortkomt dat vreugde bereidt – is een uitbeelding van nieuw leven dat uit de grafkelder, bij wijze van spreken, komt. Want dat is allemaal geweldige symboliek waar we nu even aan voorbijgaan.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="834" title="Speel af vanaf 13:54">▶ 13:54⟨/button> ⟨span>De Goede Wijn tot het Laatst Bewaard⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik wil namelijk verder gaan met de bespreking nu we dit zo gezien hebben bij vers 10 in Johannes 2. Want dan heeft dat wonder plaatsgevonden. Die zes stenen watervaten vormden een gigantische hoeveelheid. De vorige keer heb ik er al op gewezen dat als je dat omrekent — want die inhoudsmaat wordt erbij geleverd — het om 650 of 700 liter wijn gaat, als ik me niet vergis. Dat is dus niet niks.⟨/p>
⟨p>Het wordt aan de leider van dat feest gegeven, de ceremoniemeester, en die gaat daar vervolgens op reageren. Hier haken we aan in vers 10 van Johannes 2. De ceremoniemeester zegt: "Iedereen zet eerst de goede wijn op en als er goed gedronken is..." Ja oké, ik herinner me dat ik er toen al even op gewezen heb dat daar letterlijk staat dat als ieder dronken zou zijn. De vertalers hebben het wat gepolijst, want dit vonden ze blijkbaar een beetje 'te'. Maar in ieder geval betekent het dat de mensen niet meer nuchter zijn en in elk geval niet meer in staat om te onderscheiden wat de kwaliteit is. Daarom zet je eerst de goede wijn en als iedereen goed gedronken heeft — of zoals het letterlijk staat: dronken zou zijn, onder invloed is — wel, dan kun je de mindere gaan schenken, want dat hebben de mensen dan toch niet meer in de gaten. Dat lijkt mij ook.⟨/p>
⟨p>En dan zegt hij "gij" tegen de bruidegom. De leider van het feest zegt tegen de bruidegom: "Jij hebt echter de goede wijn tot dit ogenblik bewaard." Het woordje 'goed' hier betekent voortreffelijk. In het Grieks heb je twee woorden voor goed. U ziet het in de tweede regel op de dia: de concordante regel wordt weergegeven met 'ideaal'. En of dat ideaal is, weet ik eigenlijk niet, maar wij kennen die onderscheidingen van 'goed' ook wel. Je kunt goed en kwaad hebben; dan gebruik je goed in de morele zin van het woord. Maar je hebt ook goed in de kwalitatieve zin van het woord: dan is het goed en fout, of goed in de zin van voortreffelijk. Dat is de betekenis waar het hier over gaat: goed in de kwalitatieve zin.⟨/p>
⟨p>"Jij hebt echter de goede wijn tot dit ogenblik bewaard." Wat strikt genomen dus niet waar is. Dat dacht die ceremoniemeester wel, maar er was helemaal niks bewaard, want het was namelijk ter plekke zojuist recentelijk gecreëerd. Het is water wijn geworden. Iemand wees er nog op dat eigenlijk in een... Hoe was het ook alweer? Nee, het was toch anders. Laat maar zitten. Het zou alleen maar verwarrend zijn als ik dat er nog bij zou betrekken. Maar in elk geval wist die ceremoniemeester dat niet beter; hij wist ook niet beter. Als het misschien een wijnkenner zou zijn geweest, dan had hij misschien nog kunnen zeggen: "Dat is een echte", of misschien zelfs het jaar nog kunnen noemen. Maar hoe een grote kenner hij dan ook geweest zou zijn, hij zat er toch naast. Dat zijn dingen die niet na te rekenen zijn, en dat is mijn hoed ook. In elk geval had dat wonder zojuist plaatsgevonden.⟨/p>
⟨p>Wat hier natuurlijk achter steekt, is een geweldig goddelijk principe, een Bijbels principe: God reserveert het beste voor het laatst. Daarom zeg ik altijd zo graag: het beste komt nog. Als ik dat woord uitspreek of dat citaat geef, dan denk ik altijd aan een liedje van Elly en Rikkert. Ik ga het niet voorzingen, maar: "U hebt het beste voor het laatst bewaard." Ja, en als je dat weet, als je dat beseft, dan maakt dat je automatisch een optimist. Waarom? Gewoon, het beste komt nog. En dat zie je hier op dit feest ook gedemonstreerd. De beste wijn was wat als laatste geserveerd werd.⟨/p>
⟨p>Zo ziet eigenlijk de hele heilsgeschiedenis in elkaar. Altijd is het weer van het goede wat God zich voorgenomen heeft naar het allerbeste. Het zijn zes dagen van menselijk getop en God zegt: "Nou, die laatste dag, die zevende dag..." Want daar hebben we het hier uiteindelijk toch over. De derde dag of de zevende dag, maar dat is in dit geval ook identiek. Dan komt het beste. En zelfs op die zevende dag kun je dat nog zeggen, want dan volgt na de zevende dag de achtste dag en dan wordt het nog beter. Ik durf te zeggen dat het dan nog beter wordt, want het is eigenlijk net een... het is iedere keer weer overtreffend. Vandaar ook de wijze waarop die Aeonen die nog gaan komen, beschreven worden. Dat is ook in zo'n typische overtreffende trap. Het zijn de Aeonen der Aeonen, maar je hebt ook nog de Aeon der Aeon. Wat daar uiteindelijk wordt afgesloten, is het totale tenietdoen van de dood. Dat is de laatste regeringsdaad, maar dan ook het beste hoogtepunt van Christus' heerschappij: dat Hij de dood tenietdoet. Oftewel, de dood wordt verzwolgen in de overwinning. Nieuw leven.⟨/p>
⟨p>Dat is wat op deze derde dag gedemonstreerd wordt. De dood wordt overwonnen in Leven, maar dan met allemaal hoofdletters. Daar is die wijn uiteindelijk natuurlijk een beeld van: van opstandingsleven. Vandaar dat we zeggen, nietwaar Therese? L'chaim! Op het leven! Dat ligt er allemaal nog klaar. We proeven er al van en wij heffen het glas al, maar dit is wat allemaal nog gaat komen en in zijn volle glorie geopenbaard zal worden. En dan staat erbij:⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1248" title="Speel af vanaf 20:48">▶ 20:48⟨/button> ⟨span>Het Begin van Zijn Tekenen: Leven en Overvloed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>In vers 11, ter afsluiting: dit heeft Jezus gedaan. Dat staat eigenlijk in de aorist. Dit doet Jezus; het feit wordt gesteld als begin van Zijn tekenen te Kana in Galilea. Hier begon het allemaal mee. In het Johannes-evangelie wordt dit beschreven en in geen van de andere evangeliën van Matteüs, Markus en Lukas vinden we dit terug. Dit is een unieke beschrijving van Johannes. Johannes was hier zelf ook bij en hij beschrijft dit ook werkelijk als een ooggetuige. Dat blijkt trouwens ook weer uit die navolgende dingen die we straks ook zullen zien. Dat is typisch het verslag van iemand die er zelf ook bij was; de details die vermeld worden, zijn de details die iemand zich herinnert en daarom ook optekent.⟨/p>
⟨p>Dit heeft Jezus gedaan als begin van Zijn tekenen te Kana. Hier wordt feitelijk de toon gezet. Ik heb er de vorige keer op gewezen en dat doe ik dan nu nog een keer, want hier ligt het helemaal voor de hand: ook hier weer het contrast met Mozes. Dat is niet voor niks dat ik dat contrast hier ook laat zien, want in de proloog van Johannes was al gezegd — en ik lees nu voor uit vers 17 van Johannes 1: "De wet is door Mozes gegeven; de genade en de waarheid," als het wordt als eenheid beschreven, "is door Jezus Christus geworden." Dus die twee worden tegenover elkaar gezet. In zekere zin is het ook elkaars verlengde. Natuurlijk is Mozes de voorbereiding, maar er is ook het contrast. De wet is door Mozes gegeven, maar genade en waarheid is door Jezus Christus geworden.⟨/p>
⟨p>Nou, Mozes' eerste teken was dat hij water veranderde in bloed in de Nijl. Hoe karakteristiek kan het verschil worden neergezet? Water wordt veranderd in bloed, waarbij dat bloed in deze hele context natuurlijk een uitbeelding is van de dood en van veroordeling. Dit staat tegenover het teken dat Jezus hier deed als begin van Zijn tekenen. Hier wordt de toon gezet van Mozes' optreden, maar hier in Galilea, hier in Kana, daar wordt de toon gezet voor Jezus' optreden. Het begin van Zijn tekenen, allemaal al als een prelude en als een anticipatie van wat gaat komen. Zijn heerlijkheid laat Hij hier al zien. Uiteindelijk gaat het allemaal om de opstanding en het leven wat Hij daarin zal gaan openbaren. Maar goed, al die tekenen wijzen daar al naar vooruit. En zoals het ene een uitbeelding is van dood en veroordeling, zo is het begin van Jezus' tekenen een uitbeelding van leven en rechtvaardiging, en van feestvreugde daarom ook.⟨/p>
⟨p>Zie je? Het contrast is zo duidelijk en zo schitterend ook. En vandaar ook, en het is de apostel Paulus die daar uitgebreid op ingaat — ik denk aan de tweede Korintiërsbrief, 2 Korintiërs 3 — die dan ook Mozes plaatst tegenover Christus. De bediening van het oude verbond, van de stenen tafelen, dat is een bediening van dood en veroordeling. Ja ja, dat zijn de termen die hij daar in dat verband voor gebruikt. Dat staat tegenover het nieuwe verbond, dat een uitbeelding is van leven en rechtvaardiging. Heel 2 Korintiërs 3 gaat daarover, ook over die tegenstelling, dat contrast. Kijk, er is sprake van een parallellisme. Dat wil zeggen: het loopt gelijk op. Het ene is een beeld van, maar wat met name benadrukt wordt, is juist het contrast tussen beiden: een oud verbond en een nieuw verbond. Je kunt wijzen op de overeenkomst; het is beide een verbond en het is beide van Gods wege. Maar het gaat er vooral om dat het een contrast is. In het oude, dat van Mozes, zie je de contouren van wat Christus aan het licht zou brengen, maar het is dan toch vooral juist de schaduw. De ene is het licht en de andere is juist de schaduw; het is in zichzelf duister.⟨/p>
⟨p>Goed, dit heeft Jezus gedaan als begin van Zijn tekenen te Kana in Galilea. Hier begint het nog maar mee. En er staat bij dat woordje 'teken' — daar heb ik al even op gewezen — dat is in dit geval ook een wonder met een betekenis. Die termen worden heel dikwijls naast elkaar gebruikt: wonderen en tekenen. Het is een woordpaar dat zo dikwijls zo gebruikt wordt. En er staat: "Hij heeft Zijn heerlijkheid geopenbaard." Met andere woorden, wat de Heer hier deed was een manifestatie, een openbaring van Zijn heerlijkheid. En wat Hij dus deed, wat is Zijn heerlijkheid? Wel, dat Hij water in wijn verandert op die derde dag, op een bruiloft. Waar we het zo over gehad hebben, dat manifesteert Zijn heerlijkheid, Zijn glorie.⟨/p>
⟨p>Heerlijkheid, leven en overvloed. In Johannes 10 wordt die uitdrukking gebruikt: "Ik ben gekomen opdat zij leven hebben en overvloed." Of overvloedig leven. Echt leven dus, dat de dood achter zich heeft en daarom echt een overvloedig leven is. Het leven van de derde dag — de zevende dag zo u wilt — de bruiloft van het Lam, wel dat is die heerlijkheid die hier openbaar wordt. Ik denk eraan dat er in het Johannes-evangelie aan het einde wordt gezegd waarom Johannes dit alles zo heeft opgetekend. Dat is een eerste slot in Johannes 20 vers 30. Ik heb er geen diaatje van, maar daar staat dit: "Jezus heeft nog wel vele andere tekenen voor de ogen van Zijn discipelen gedaan die niet beschreven zijn in dit boek, maar deze zijn geschreven opdat gij gelooft dat Jezus is de Christus, de Zoon van God, en opdat gij gelovende het leven hebt in Zijn naam."⟨/p>
⟨p>Die heerlijkheid die Hij openbaart, dat is juist de heerlijkheid van het leven. Leven is een van die termen die in het Johannes-evangelie zo enorm vaak voorkomen. "Ik ben de weg, de waarheid en het leven." En ook als Hij andere uitdrukkingen gebruikt, als Hij zegt: "Ik ben het licht", dan zegt Hij: "Ik ben het licht van het leven." Dat leven is namelijk het licht. Of: "Ik ben het brood", ja, "Ik ben het brood van het leven," het brood des levens. Iedere keer zie je die combinatie, welk teken Hij ook doet. Als Hij brood vermenigvuldigt, dan zegt Hij dat het een beeld van Hemzelf is: "Ik die het levende brood ben, het brood des levens." En hier ook is dit de heerlijkheid die Hij hier op de derde dag aan het licht brengt. Dat water dat veranderd wordt in wijn, dat is een uitbeelding van overvloedig leven. Dat is Zijn heerlijkheid. En opdat je gelovende het leven hebt in Zijn naam. Dat bezit je dan gewoon juridisch; degene die dat gelooft, die bezit dat, ook als dat in fysieke zin nog toekomende tijd is.⟨/p>
⟨p>Eigenlijk is dat ook het geval in deze, als dat zo in dit evangelie beschreven wordt. Alles wat hier gedaan wordt, is feitelijk nog prematuur. Het zijn signalen van wat aan het licht zou komen op die ene grote derde dag. En nu doel ik eventjes op de dag dat Hij het graf leeg achterliet en de steen werd weggewenteld. Maar die tekenen wezen daar al naar vooruit. Dat is wat Johannes ook zegt: al die tekenen die hier staan beschreven, zijn bedoeld opdat je zou geloven dat Hij de Christus is. Maar officieel werd Hij dat ook pas echt demonstratief en in de overvloedige zin van het woord: de Christus en de Zoon van God, opdat ze gelovende het leven zouden hebben in Zijn naam. Maar dat leven zou pas echt aan het licht treden op die derde dag. Als ik het daarover heb, dan wil ik nog even terugbladeren, want je leest in Johannes 7 vers 37 — ik heb ook hier geen diaatje van — maar daar staat: "En op de laatste, de grote dag van het feest..." Het Loofhuttenfeest, wat binnenkort trouwens op de Joodse kalender gaat aanvangen. Dat was de achtste dag waar het hier over gaat. Op de laatste, de grote dag van het feest, stond Jezus op en Hij zei...⟨/p>
⟨p>"Indien iemand dorst heeft, hij kome tot Mij en drinke. Wie in Mij gelooft, gelijk de Schrift zegt: stromen van levend water zullen uit zijn binnenste vloeien." En dit zeide Hij van de Geest – want Geest is leven – welke zij die tot geloof in Hem kwamen, ontvangen zouden. Want de Geest was er nog niet, omdat Jezus nog niet verheerlijkt was, nog niet opgestaan was uit de doden en de heerlijkheid van God de Vader had gekregen.⟨/p>
⟨p>Dus ook wat Jezus al van tevoren zei, ook hier op het tempelplein terwijl er zo'n hele waterprocessie plaatsvond en Hij dan roept: "Wie komt tot Mij?" En: "Stromen van levend water zullen uit je binnenste vloeien." Dat ging over een toekomstige gebeurtenis, over toekomende dingen die op dit moment feitelijk nog niet er waren, nog niet beschikbaar waren. Maar dat is waar alles in de bediening van Jezus al naarheen vooruitwees. Hij heeft Zijn heerlijkheid geopenbaard en, zo staat er: Zijn discipelen geloofden in Hem.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1963" title="Speel af vanaf 32:43">▶ 32:43⟨/button> ⟨span>Afdalen Naar het Dorp Kapernaüm⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Daarna, zo staat er in vers 12, daalde Hij af naar Kafarnaum. De spelling van die plaatsnamen is in de laatste vertaling nogal gewijzigd, maar als je het helemaal goed wilt zeggen op z'n Hebreeuws, dan zeg je ⟨em>Kfar Nachum⟨/em>. Dit is trouwens het dorp waar Jezus is gaan wonen; we weten dat uit Mattheüs 4 vers 12 en 13. Hij ging daar wonen nadat Hij had vernomen dat Johannes de Doper, Zijn neef, was overgeleverd en gevangen genomen door Herodes. Waarschijnlijk is er nog enige tijd overheen gegaan voordat Johannes ook geëxecuteerd of onthoofd werd, maar in elk geval staat er dat Jezus bij die gelegenheid daar ook ging wonen.⟨/p>
⟨p>Of dat helemaal samenvalt met deze gebeurtenis, weet ik niet. Dat betwijfel ik eigenlijk ook, omdat je later in Johannes 3 ook vindt dat Johannes daar nog aan het getuigen is. Dus ik denk dat Jezus hier nog niet woonde in Kafarnaum. We weten trouwens ook dat Zijn moeder en Zijn broeders daar ook zijn gaan wonen. Hij is opgevoed in Nazareth, zoals u weet, maar later gaan wonen in Kafarnaum. Zoals ik al zei: oorspronkelijk heet het ⟨em>Kfar Nachum⟨/em> en dat betekent letterlijk: ⟨em>kfar⟨/em> is dorp en ⟨em>Nachum⟨/em> betekent vertroosting. Het is dus het dorp van Nachum. Of dat de profeet is? Ik ken eigenlijk geen andere Nachum, maar de deskundigen zijn het daar niet over eens. Maar goed, als je Bijbelstudie doet en je vraagt: "Aan wie doet dit dorp jou denken?", dan zegt de naam het al: aan Nachum. En die naam betekent trouwens vertroosting. Een mooie plaats om te wonen.⟨/p>
⟨p>Terwijl ik dat gezegd heb, moet ik er ook bij zeggen dat de woorden die de Heer aan het adres van de inwoners van ⟨em>Kfar Nachum⟨/em> heeft geuit, niet al te vleiend waren. Er hebben vele wonderen en tekenen plaatsgevonden. Jezus wijst daar in het Mattheüs-evangelie ook op als dat verhaald wordt. Er staat dat wanneer in Sodom en Gomorra de tekenen hadden plaatsgevonden die zij hadden gezien, zij zich al lang in zak en as zouden hebben bekeerd. Hij kondigde dan ook aan dat Kafarnaum zou afdalen naar het dodenrijk, naar de Hades, en ongezien zou zijn.⟨/p>
⟨p>Nou, ik zou zeggen: kijk eens een keertje nu in 2017. Daniela, wellicht dat we daar dan ooggetuigen van zullen zijn. Het duurt nog wel eventjes, maar dan zullen we zeker, als die Israëlreis er is, een bezoek gaan brengen aan Kafarnaum. Voor zover daar nog wat van te zien is, want het zijn eigenlijk alleen maar ruïnes. Sorry? Oh, ja, daar had ik nog niks over gezegd. Nou, ik heb er wel eens wat over gezegd, maar jij had er nog niks van vernomen, Marjolein. Wat er in de planning staat sinds deze zomer: een 'Goed Bericht'-weekend. Daniël had dat idee geopperd of ik zin zou hebben om een 'Goed Bericht'-reis naar Israël te organiseren. Ik zei: "Nee, niet om te organiseren, daar ben ik heel slecht in." Maar hij zei: "Nou, dat wil ik wel doen, en als jij dan de Bijbelstudies voor je rekening wilt nemen, dan gaan we dat regelen."⟨/p>
⟨p>Het duurt nog eventjes, want het staat pas in de planning voor volgend jaar, april of mei 2017. Dus u hoort er wellicht nog van. De route moet ook nog uitgestippeld worden. Wat zeg ik? Jij wilt het ook eens zien? Ja, ik ben er ook al een aantal keren geweest, hoewel het inmiddels alweer een hele tijd geleden is. Maar goed, over Kafarnaum: dat kun je dus nog steeds bezoeken. Ik zei al, veel meer dan een paar ruïnes is het niet. Wat je trouwens nog kunt zien, is een oude synagoge met een paar pilaren, en daaronder is dan weer het platform van een nog oudere synagoge. Die moet dateren uit de dagen van Jezus. Je leest trouwens ook dat Jezus geregeld in de synagoge van Kafarnaum onderwees op de sabbat. Dus over dat Kafarnaum valt heel wat te melden. Als ik daar nog een Bijbelstudie over mag houden in Israël, dan denk ik dat er genoeg materiaal voorhanden is om daar mooie dingen over te vertellen.⟨/p>
⟨p>Afijn, Hij was dus in Kana. Hier heb je een kaartje van Noord-Israël. Je ziet dat Kana betrekkelijk dicht bij Nazareth lag. Dat is allemaal maar een paar kilometer; zoveel is dat niet hoor. Vervolgens zijn zij op die derde dag doorgereisd en afgedaald. Want het is een flink eind naar beneden; u weet dat de Zee van Galilea of het Meer van Galilea erg laag ligt. Het is één van de laagstgelegen gebieden ter wereld, zo'n 200 meter onder de zeespiegel. Hier in het noorden van het meer heb je dan Kafarnaum en aan de zuidwestkant ligt Tiberias. U ziet hier allemaal van die plaatsnamen die je in de evangeliën tegenkomt: Gennesaret, Chorazin, Betsaïda, de Gerasenen... Afijn, deze route is Jezus dus gegaan als er staat dat Hij afdaalde naar ⟨em>Kfar Nachum⟨/em>: Hij, Zijn moeder, Zijn broeders en Zijn discipelen.⟨/p>
⟨p>Ik moet er trouwens bij zeggen — dat weten we uit hetzelfde Johannes-evangelie — dat Zijn broeders bepaald niet enthousiast waren over hun oudste halfbroer, over Jezus. Je leest in Johannes 7, waar ik eerder uit citeerde, dat Zijn broeders in vers 3 zeiden: "Ga van hier en reis naar Judea." Maar dat bedoelde ik niet; er staat eigenlijk nog iets bij in Johannes 7 vers 5: "Want zelfs Zijn broeders geloofden niet in Hem." Later werden twee broers in elk geval wel hele fervente volgelingen: Jakobus en Judas. Zij zijn ook Bijbelschrijvers aan het einde van ons Nieuwe Testament. Die beiden waren broers — of halfbroers zo u wilt — van de Heer Jezus en geloofden toen wel in Hem. Maar hier bij deze gelegenheid nog niet. Maar goed, dat is verder hier niet aan de orde. Ze gingen dus naar Kafarnaum en ze bleven daar niet vele dagen. Waarom dat zo was? Nou, dat staat er gewoon pal daarna.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2467" title="Speel af vanaf 41:07">▶ 41:07⟨/button> ⟨span>Optrekken Naar Jeruzalem voor het Pascha⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Want er staat vervolgens: "En het Pascha der Joden was nabij." En wat doe je dan? Dan trek je op naar Jeruzalem, als je even in de gelegenheid bent. Drie keer per jaar trok men op naar Jeruzalem om deze hoogtijden te vieren. Dat was bij Pesach, het Pascha; bij het Pinksterfeest en later bij het Loofhuttenfeest, Soekot, in de zevende maand. Dat waren de drie tijden dat die pelgrimaties plaatsvonden.⟨/p>
⟨p>Opmerkelijk trouwens – en dat wordt iedere keer zo in het Johannes-evangelie genoemd: "het Pascha der Joden". Daar klinkt heel veel afstand in door. Het is dus niet zoals dat in de Hebreeuwse Bijbel altijd heet: "het Pascha voor de HEERE" of "het Pascha voor Yahweh". Nee, het is hier "het Pascha der Joden". Daar klinkt zelfs in door dat het niet meer het Pascha van Hém is, maar dat het is geannexeerd door het volk, dat er ook mee zijn eigen gang is gegaan. Het klinkt veel afstandelijker: het Pascha der Joden.⟨/p>
⟨p>Dat was nabij, staat hier, en Jezus ging op naar Jeruzalem. Dat is wel leuk, want we zagen in het voorgaande vers dat Hij afdaalde naar Kafarnaum, en hier staat: Hij ging op. Dat is letterlijk een opgaande beweging. Pak de landkaart er maar bij en kijk naar het reliëf en de hoogteverschillen, dan begrijp je het ook meteen. Want dan ga je inderdaad weer een heel eind omhoog naar Jeruzalem. Je gaat dus met recht op naar Jeruzalem, naar het Pascha.⟨/p>
⟨p>En dan vind je een geschiedenis die ook alleen – en nu ga ik misschien iets vreemds zeggen in uw oren; op het eerste gezicht lijkt dat vreemd – in het Johannes-evangelie beschreven wordt. En toch denk ik dat dat goed hard te maken is. Want weliswaar wordt hier gesproken over de tempelreiniging en zou je kunnen zeggen: "Oh wacht even, die tempelreiniging wordt ook in Matthäus, Marcus en Lukas beschreven." Dat klopt, maar dat is niet dezelfde. Dat is niet dezelfde tempelreiniging.⟨/p>
⟨p>Hier gaat het om een tempelreiniging die plaatsvindt aan het begin van Jezus' bediening. Zo wordt het ook heel uitdrukkelijk neergezet door Johannes. Je zou het natuurlijk nog kunnen verdedigen dat het Johannes-evangelie niet per se chronologisch is – en dat klopt, het is meer thematisch: bepaalde thema's worden neergezet en allerlei gebeurtenissen worden daar rondom gegroepeerd, waarbij de tijdlijn niet zozeer het leitmotief is. Dat is waar, maar hier gaat het toch echt om een beschrijving van... hoe stond het er ook alweer?⟨/p>
⟨p>"Ze bleven daar niet vele dagen" en dan vervolgens: "Het Pascha der Joden was nabij." Waarom bleven ze daar niet vele dagen? Omdat het Pascha nabij was en ze weer gingen optrekken naar Jeruzalem. Nou, aangezien net het begin van Jezus' tekenen vermeld en beschreven is, gewoon pál in het begin van het evangelie, gaat het hier dus over een reiniging van de tempel aan het begin van Jezus' bediening. Ja, dat lijkt me wel. Ik zal er straks ook nog even op wijzen, want... nou, laat ik... ik kan dan trouwens ook wel eventjes nog op verschillen wijzen. Maar in de eerste plaats: laten we dit in Johannes 2 even verder lezen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2716" title="Speel af vanaf 45:16">▶ 45:16⟨/button> ⟨span>De Tempelreiniging: het Zuurdeeg Weggedaan⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Jezus vond in de tempel de verkopers van runderen, schapen en duiven en de wisselaars die daar zaten. Wisselaars namelijk... want wat ik vernam – dat is wel interessant – als je daar offerdieren, duiven of wat dan ook ging kopen, dan kon dat niet zomaar met de Romeinse munt. Dat gebeurde met een heilige munt, een heilige valuta voor de tempel. Speciale zilverstukken die gemaakt waren voor de tempel. Dus als jij daar iets wilde kopen in die tempel, dan moest dat met een speciaal muntstuk. En dan moest je dus de reguliere, de gangbare Romeinse munt met de kop of met het hoofd van de Romeinse keizer inwisselen. Uiteraard met provisie, want voor niets gaat de zon op. Het was gewoon handel die daar gedreven werd.⟨/p>
⟨p>Die wisselaars die daar zaten... Jezus vond ze daar en Hij maakte een zweep van touw. En dit is trouwens heel opmerkelijk, want bij die andere tempelreiniging waarover in de evangeliën van Matteüs, Marcus en Lucas gesproken wordt, lees je niet dat daar sprake is van een zweep van touw. Dus niet alleen de timing van deze geschiedenis is anders – de ene is aan het begin, en als je dus leest in Matteüs, Marcus en Lucas gaat het echt om een tempelreiniging die aan het einde van Jezus' bediening was, het was zelfs Jezus' laatste Pascha – maar ook de details verschillen. Die latere reiniging wordt geplaatst na Zijn intocht in Jeruzalem. U weet het: Hij ging toen met de ezel, op dat ezelsveulen, van de Olijfberg af met die grote optocht waar ze riepen. Zo daalde Hij van de berg af. Vervolgens komt Hij daar in Jeruzalem en dan lees je dat Hij de tempel inging en dat Hij dan hetzelfde deed als wat Hij jaren eerder dus ook al deed. Alleen wordt er dan inderdaad geen melding gemaakt van een zweep van touw. Dat niet. Dus dat soort details ontbreken dan weer in die beschrijving.⟨/p>
⟨p>Het lijkt dan weliswaar heel erg op elkaar, maar toch is het niet dezelfde gebeurtenis. Dus die tempelreiniging heeft twee keer plaatsgevonden, dat kun je niet missen. En Hij maakte een zweep van touw en Hij dreef allen uit de tempel. En nou wil ik even wijzen op wat Fred zojuist al eventjes opperde, namelijk dat hier echt de voorbereiding voor het Pascha plaatsvindt. Want u weet: vlak voordat het Pascha gevierd wordt, dan moet eerst het huis helemaal op zijn kop gezet worden en elk stukje zuurdesem, elk stukje deeg, dat wordt verwijderd. Alle oude deeg wordt verwijderd uit het huis. En er wordt echt een grote schoonmaak gehouden. Daar hebben wij ook nog onze grote schoonmaak in het voorjaar aan te danken, aan dat gebruik. Maar dat is feitelijk een religieus, een Joods motief.⟨/p>
⟨p>God had het zo bepaald. Het was het feest van de ongezuurde broden. Dat heette ook het feest van Pascha. Dat is een week lang, zeven dagen feest waarbij men geen zuurdesem at. Waarbij zuurdesem altijd ook weer staat voor het oude, het kwade, het vergankelijke. Dat wat zuur wordt; eigenlijk niet zo moeilijk. Zuur heeft altijd te maken met wat oud en vergankelijk is. En het ongezuurde heeft juist te maken met dat waarbij het oude is voorbijgegaan: zie, het nieuwe is gekomen. En wat er gebeurde in het hele Jodendom speelt een enorm grote rol. Het is veel meer dan alleen maar grote schoonmaak; het is ook gewoon een ritueel. Want zoals dat dan gaat – wellicht dat Thérèse daar veel meer over zou kunnen vertellen – dan gaan ze met een lampje, ik heb dat wel beschreven gehoord of gezien, echt door het huis, langs alle hoekjes en gaatjes. Of er ook niet nog een klein kruimeltje gevonden wordt van zuurdesem. Het huis moet echt compleet aan kant zijn en er mag absoluut geen zuurdesem meer in huis zijn.⟨/p>
⟨p>Maar dan gaat het dus over de gewone huizen waarbij dat van belang is. In de gewone huizen mag geen zuurdesem gevonden worden. Maar nu komt de Heer Jezus in het huis van Zijn Vader. Zo noemt Hij het ook: 'het huis van Mijn Vader'. En terwijl ze zich zo bezighielden met het verwijderen van kruimeltjes en gewoon zuurdesem, ontging hun waar het werkelijk om gaat, namelijk waar zuurdesem een beeld van is. Zuurdesem spreekt van slechtheid en boosheid, daar spreekt Paulus over in 1 Korinthe 5. Dat is wat zuurdesem is. Het is consequent in de Bijbel altijd een beeld van het kwade, het boze, het vergankelijke en dat wat verzuurt. Maar wat de Heer hier doet, is de echte voorbereiding op het Pascha: het boze doet Hij uit dat huis. Dat hoort niet thuis in de tempel. Dat daar die runderen en die schapen en de duiven verkocht worden, prima, maar dat hoort niet in die tempel, in dat huis plaats te vinden. Net zo min als die handel van die wisselaars. En dat is dus zuurdesem. Hij dreef ze uit de tempel, uit het huis. De schapen en de runderen, en het geld van de wisselaars wierp Hij op de grond.⟨/p>
⟨p>Kun je je voorstellen wat een revolutionaire daad dat is? En ik kan me ook heel goed voorstellen dat de autoriteiten, de Joodse autoriteiten – en misschien de Romeinse ook wel, want die wilden helemaal geen onrust – zich kapot hebben geërgerd aan zo'n daad. Daar komt iemand uit Galilea – dat stond trouwens ook al niet erg hoog aangeschreven – en die komt daar, en het is Zijn eerste openbare optreden in Jeruzalem, en Hij doet dit meteen. Gewoon wat daar altijd plaatsvond, juist ook ter gelegenheid van een groot feest, een grote hoogtijd die juist op het punt stond aan te breken. Dat is wat, als je dat lef hebt om dat te doen! We hebben vaak dat beeld van die zoete, lieve Jezus. Nou, degene die dit doet, is niet zoet en lief hoor. Hij is echt verschrikkelijk boos en verontwaardigd dat Hij dit alles ziet, deze hele toestand in het huis van Zijn Vader.⟨/p>
⟨p>En dan zitten jullie je druk te maken over broodkruimeltjes in je huis, terwijl ik in het huis van Mijn Vader al deze praktijken zie. Weg ermee! Het gaat hier trouwens ook primair over die hele handel van die schapen en runderen. Vandaar die zweep van touw die Hij gemaakt had om die schapen en runderen weg te jagen. Vervolgens dat geld ook nog eens een keertje op de grond. Dus al die muntstukjes links en rechts... probeer je dat even voor te stellen. Maar dat is een revolutionaire daad ook geweest naar de Joodse autoriteiten toe. Vandaar ook dat ze Hem straks – we zullen het zien – op het matje roepen. Dat kun je je voorstellen. Het was Zijn eerste openbare optreden. Voor zover we dat vanuit de Bijbel weten, kenden ze Jezus ook nog niet in Jeruzalem. Hier is Hij in Jeruzalem en dit is Zijn eerste manifestatie daar in die stad. En dit doet Hij dan. Wie is Hij, dat Hij dat zo durft te doen?⟨/p>
⟨p>Hij keerde hun tafels om en dan zegt Hij erbij, tot de duivenverkopers: "Neemt dit alles hier vandaan en maakt het huis van Mijn Vader niet tot een verkoophuis." Gewoon een plaats van handel, een handelsplaats. Die uitdrukking 'het huis van Mijn Vader' zullen we veel later in het Johannesevangelie nog een keer tegenkomen. In Johannes 14 zegt Hij: 'In het huis Mijns Vaders zijn vele woningen.' Exact dezelfde uitdrukking. Waar dat precies betrekking op heeft, daar hebben we het nog wel een keer over, maar dat duurt nog wel even. Maar in elk geval, dat is het motief: "Maak het huis van Mijn Vader niet tot een verkoophuis." En Zijn discipelen herinnerden zich...⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3344" title="Speel af vanaf 55:44">▶ 55:44⟨/button> ⟨span>De Ijver voor Uw Huis Heeft Mij Verteerd⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>We waren gebleven in vers 17. We hadden zojuist gelezen dat de Heer Jezus voor het eerst in Jeruzalem optreedt – revolutionair, als ik het zo mag zeggen. Hij joeg daar de handelaars weg met alles wat ze bij zich hadden; de runderen en de schapen joeg Hij naar buiten. Hoe stond het er ook alweer? Met een zweep van touw die Hij gemaakt had, zuiverde Hij zo de tempel.⟨/p>
⟨p>In vers 17 staat dat Zijn discipelen eraan herinnerd werden dat er geschreven staat in Psalm 69: "De ijver voor Uw huis zal Mij verteren." Dat is een profetische uitspraak. In de Masoretische weergave staat dat trouwens niet in de toekomende tijd, maar: "heeft Mij verteerd."⟨/p>
⟨p>In Psalm 69 – ik heb een deel van die psalm ook toegevoegd op deze dia – zegt de schrijver profetisch: "Ik ben een vreemde geworden voor mijn broeders." Daar hadden we het zojuist over. "Een onbekende voor de zonen van mijn moeder, want de ijver voor Uw huis heeft mij verteerd en de smaadwoorden van wie U smaden, kwamen op mij neer."⟨/p>
⟨p>Dit zijn Messiaanse woorden; het zijn de woorden van de lijdende Messias. En waarom wordt Hij verteerd? Als we ons houden aan de uitspraak die hier wordt geciteerd uit de Hebreeuwse Bijbel, uit het psalmboek, dan is dat vanwege de ijver voor het huis van Zijn Vader. De ijver voor Uw huis – het huis van U, God, mijn Vader – zal Mij verteren. Uiteindelijk zou Hij daardoor inderdaad worden omgebracht. Dit is dus ook een profetische uitspraak die hier in herinnering wordt gebracht. Ik kom er straks nog even op terug, maar ik lees eerst even verder in Johannes 2.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3495" title="Speel af vanaf 58:15">▶ 58:15⟨/button> ⟨span>Breek Deze Tempel Af en Ik Zal Hem Doen Herrijzen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Daar staan de Joden dan. Eigenaardig dat hier staat dat zij 'antwoordden', want er was helemaal geen vraag gesteld. Maar het is wel een reactie; het is een antwoord, niet op een vraag, maar op een situatie die nu ontstaan was. Dat wil zeggen: de Heer had zo gehandeld en dit lokt een reactie uit van de Joodse autoriteiten, die Hem nu ook ter verantwoording roepen en feitelijk vragen naar Zijn bevoegdheid. Wie denk Je wel dat Je bent, dat Je dit kunt doen? Welk teken toon Gij ons, dat Gij dit moogt doen? De strekking is inderdaad dat Je moet aantonen dat Je gelegitimeerd bent om zo op te treden in de tempel. Wij zijn daar de baas en wat geeft Jou de autoriteit om dit te doen?⟨/p>
⟨p>Welk teken toont Hij ons? Nou, tekenen zouden er genoeg volgen. Maar Jezus reageert daar vervolgens op. Hij antwoordde hen — en dat is heel cryptisch. Dat zie je met name in het Johannes-evangelie heel vaak: zoveel van die cryptische uitspraken, ook in de dialogen die er worden beschreven. Als je dat dan leest — ik weet niet of het u ooit is opgevallen — maar het Johannes-evangelie heeft de reputatie een heel eenvoudig evangelie te zijn. Je deelde het zomaar op straat uit; vroeger gebeurde dat heel vaak. Als je mensen wilde confronteren met het evangelie, dan kregen ze als eerste een Johannes-evangelie, want dat zou zo eenvoudig zijn. Nou, vergeet het maar, denk ik dan. Dat is helemaal niet zo eenvoudig. Aan de ene kant is het natuurlijk wel heel zwart-wit, in die zin dat dingen door de contrastrijke beschrijvingen heel confronterend binnenkomen. Heel zwart-wit; een kind kan dat begrijpen: licht en duisternis, waarheid en leugen, leven en dood. Maar aan de andere kant staan er zoveel diepzinnige dingen in.⟨/p>
⟨p>Neem nu ook zoiets. Zij vragen, verontwaardigd over wat Jezus zojuist heeft gedaan in de tempel, vlak voorafgaand aan zo’n grote hoogtijdag: "Welk teken doe Je dat Je dit mag doen?" En dan is de reactie van Jezus: "Breek deze tempel af." Dit is wel heel dubbelzinnig hoor. "Deze tempel" — wat bedoelt Hij daarmee? Ja, later wordt het uitgelegd, maar als we nu even in de schoenen gaan staan van degenen die Hem hier die vraag stellen: Hij bevindt Zich in de tempel, dus waarop anders zou Hij doelen dan op de tempel waar zij het ook over hebben? Maar dat blijkt niet zo te zijn. Althans... daar moeten we het nog even over hebben. "En binnen drie dagen zal Ik hem doen herrijzen" — of: "in die drie dagen zal Ik hem doen herrijzen."⟨/p>
⟨p>Als je het zo leest, kun je dat op minstens twee manieren begrijpen. Ik had het over dubbelzinnigheid op meerdere niveaus. De eerste primaire betekenis is degene die hier direct opvolgend zelf expliciet wordt vermeld: Jezus' lichaam werd afgebroken als ware het een tempel. Het was ook een tempel. Maar in drie dagen herrees Hij. Dat is de eerste betekenis. Maar het geldt zelfs ook voor die tempel in Jeruzalem, die ook zou worden verwoest. Veertig jaar later werd die tempel verwoest, maar wel degelijk komt er weer een nieuwe tempel voor in de plaats. De tempel die beschreven wordt in het boek Ezechiël. Op die "derde dag" zal daar ook weer een tempel zijn: het Huis des Heren. De volkeren zullen optrekken; het zal een bedevaartplaats zijn voor alle natiën. Jeruzalem zal een bedevaartsoord zijn. Waarom? Vanwege het huis wat dan gebouwd zal worden.⟨/p>
⟨p>Laat ik u dit vertellen: de tempel die in het begin van onze jaartelling werd verwoest, die zou inderdaad na twee dagen — dus in de derde dag — weer herrijzen. De ene tempel zou worden verwoest; de tempel die eigenlijk representatief is voor het oude verbond. Die is verwoest op een gruwelijke wijze trouwens, maar er komt een nieuwe tempel voor in de plaats. Een echte tempel, het Huis des Heren. En dan zullen de volkeren zeggen — hoe staat het in zowel Micha als in Jesaja? — dat de volkeren zullen zeggen: "Kom, laat ons optrekken naar het Huis des Heren, naar het huis van de God van Jakob, opdat Hij ons lere aangaande Zijn wegen." Dan praten we over zo’n geweldig rijk waarin de hele volkerenwereld zal delen in de zegen. Het is zo mooi: die derde dag, of de zevende dag die gaat aanbreken, dat is gewoon ook een bruiloft. De Heer trouwt opnieuw, maar nu definitief, met Zijn bruid: Israël. En feitelijk zijn al die volkeren de bruiloftsgasten op die dag. Het is ter gelegenheid van een bruiloft, een nieuw huwelijksverbond tussen de Bruidegom, de Heer Zelf, en Zijn bruid. Maar er zullen vele gasten zijn en er zal rijkelijk feest gevierd worden.⟨/p>
⟨p>Kortom, ik bedoel het dus ook in de letterlijke zin als het gaat over de fysieke tempel te Jeruzalem. Die werd verwoest aan het begin van de jaartelling en inderdaad: na twee millennia, in het derde millennium, zal die tempel alsnog herrijzen. Ik zeg niet dat dat de primaire betekenis is; ik zet het ook expres als tweede punt hier neer. Want ook in dat opzicht, als je het dus niet bekijkt vanuit termen van gewone dagen, maar in termen van profetische dagen, blijkt het namelijk ook te kloppen. Zo zie je dat Bijbelse waarheden allerlei lagen hebben. De opstanding ten derde dage is ook zo’n gelaagd begrip, want het is waar in verband met de Messias, maar het is net zo goed ook waar voor Israël als natie. En wat de verwoesting van de tempel betreft, kun je hetzelfde opmerken.⟨/p>
⟨p>Daar blijft het niet bij, want ik wil straks nog op één ding wijzen. Er staat in vers 20 — daar gaan we eerst even naartoe: "De Joden dan zeiden: Zesenveertig jaren is over deze tempel gebouwd en Gij zult hem binnen drie dagen doen herrijzen?" Zij zitten nog steeds natuurlijk op de letterlijke tempel, op hun eigen stramien. Ze hebben er gewoon helemaal niets van begrepen. Ik denk zelfs dat het ook de bedoeling was; ik weet het wel zeker. Waarom zou Jezus Zich zo cryptisch uitdrukken dat zelfs Zijn omstanders, Zijn discipelen, het niet begrepen? Pas later, als Hij opgestaan is uit de doden, dan worden ze eraan herinnerd. Niet: 'dan herinneren zij het zich', nee, 'dan worden ze eraan herinnerd'. Wanneer je te snel gaat praten, struikel je soms over je eigen woorden, maar je leest dat de Heer Jezus in de veertig dagen dat Hij hier na Zijn opstanding nog vertoefde, heeft gesproken over de dingen van het Koninkrijk Gods. We weten alleen al van die Emmaüsgangers die zo’n geweldige Bijbelstudie hebben gekregen. De discipelen hebben toen ook daarna nog Bijbelstudie gekregen en allerlei dingen zijn in herinnering gebracht. Maar die Joden hier begrepen er natuurlijk helemaal niets van.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4022" title="Speel af vanaf 01:07:02">▶ 01:07:02⟨/button> ⟨span>Zesenveertig Jaar Gebouwd aan de Tempel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En zij zeggen dan: "Zesenveertig jaar is over deze tempel gebouwd." Het gaat dan over de restauratie van de tempel door Herodes de Grote, de Herodes die ook regeerde toen Jezus geboren werd en die de kindermoord liet uitvoeren. Die restauratie is begonnen in 20 vóór Christus en heeft dus zesenveertig jaar geduurd. In de dagen dat dit nu plaatsvond, was het eigenlijk nog maar recentelijk voltooid. Als zij erop wijzen dat er zesenveertig jaar aan gebouwd is, dan wijzen ze erop dat het inmiddels voltooid is, maar dat was nog maar een paar jaar daarvoor. Als het in 20 vóór Christus is begonnen, dan was het dus in 26 na Christus voltooid. Ik ga ervan uit, hoewel ik dat nu niet direct kan bewijzen, dat de Heer Jezus zijn optreden begon in het jaar 27. Dat was dus het voorgaande jaar, of volgens mij twee jaar daarvoor. Zoiets.⟨/p>
⟨p>"Zesenveertig jaar is over deze tempel gebouwd." Ook Flavius Josephus schrijft daarover in zijn legendarische werken 'De Joodse Oorlog' en hij meldt ook die termijn. En dan zeggen zij: "Zesenveertig jaar is over deze tempel gebouwd en Gij zult hem binnen drie dagen doen herreizen?" Dat moet stupide in hun oren hebben geklonken. Ik kan me voorstellen dat, wanneer zoiets plaatsvindt door een jongeman van dertig jaar die een onbekende is in Jeruzalem en daar meteen die tempel reinigt en zo optreedt, dat een enorme irritatie heeft losgemaakt. Als ze Hem dan ter verantwoording roepen en Hij zich op zo’n cryptische wijze uitlaat, dan heeft dat geen begrip opgeroepen. Het was letterlijk onbegrip; men kon Hem daarin niet begrijpen.⟨/p>
⟨p>"En Gij zult hem binnen drie dagen doen herreizen?" Opmerkelijk is hier nog iets aan; dat is echt heel boeiend. Deze geschiedenis hier in Johannes 2, en ook de uitspraak van de Heer dat Hij zegt: "Breekt deze tempel af en in drie dagen zal Ik hem doen herrijzen", die vind je alleen in het Johannesevangelie. U vindt ze niet in Matthäus, niet in Marcus en niet in Lukas. Maar in het proces tegen Jezus, een jaar of drie later, komen die woorden weer terug. Dan maakt Johannes er weer geen melding van, maar Matthäus, Marcus en Lukas juist weer wel. Dat is echt heel eigenaardig.⟨/p>
⟨p>In Matthäus 26 zijn we weer in Jeruzalem, ook weer met het Pascha, dus we zijn inmiddels drie jaar verder. Dan lees je dat de overpriesters en de gehele Raad van het Sanhedrin — we praten dus op het hoogste niveau, de Joodse autoriteiten — trachten een vals getuigenis tegen Jezus te vinden om Hem ter dood te brengen. Maar ze vonden er geen, want je moest van goeden huize komen wilde je een grond kunnen aanvoeren om Jezus ter dood te brengen, of in ieder geval om Hem aan de Romeinen over te leveren. Ze vonden er geen, hoewel er vele valse getuigen optraden. Maar ten laatste traden er twee op. Die heb je nodig, twee getuigen, anders werd een zaak sowieso geseponeerd. Als hier staat dat er valse getuigen optraden, betekent dit dat dit in ieder geval enkelvoudige getuigenissen waren. Iemand beweert iets, maar als dat niet geverifieerd kan worden door een ander die dat kan bevestigen, dan ben je een valse getuige en wordt de zaak afgevoerd. Dat kan geen grond zijn.⟨/p>
⟨p>Maar ten laatste traden er twee op die verklaarden: "Deze heeft gezegd: Ik kan de tempel Gods afbreken en binnen drie dagen opbouwen." Zoals ik al zei maken Matthäus, Marcus en Lukas er geen melding van dat Jezus dat inderdaad een keer gezegd heeft, maar in het proces tegen Jezus wordt deze uitspraak geciteerd. Maar nu nog iets eigenaardigs: dit is een fout citaat. Dit had Jezus niet gezegd. Op de klank af lijkt het er wel op, maar Hij had niet gezegd: "Ik kan de tempel Gods afbreken." De gebeurtenis waaraan zij refereren wordt inderdaad in de Bijbel vermeld, alleen niet door Matthäus, Lukas of Marcus, maar alleen door Johannes, die op zijn beurt weer geen getuigenis aflegt van dit specifieke deel van het proces. Mooi hè, hoe die evangelisten elkaar daarin bevestigen.⟨/p>
⟨p>Hij had het niet zo geformuleerd. Het is typisch het citaat van iemand die niet weet waar het over gaat; iemand die wel de klok heeft horen luiden, maar niet weet waar de klepel hangt. Hij had niet gezegd: "Ik kan de tempel Gods afbreken", maar Hij had de gebiedende wijs gebruikt: "Breekt de tempel af en Ik zal hem in drie dagen doen herrijzen." Dat was het correcte citaat. De getuigen zeiden: "En binnen drie dagen opbouwen." En de hogepriester stond op en zei tot Hem: "Geeft Gij geen antwoord? Wat getuigen dezen tegen U?" Maar Jezus bleef zwijgen.⟨/p>
⟨p>Dan krijgt het proces een heel andere wending, want dan gaat de hogepriester Hem onder ede ondervragen, maar daar gaat het nu even niet om. Het gaat erom dat er in het proces dus een woord wordt geciteerd dat Jezus drie jaar eerder had uitgesproken. Die twee getuigen treden op omdat dit feitelijk heiligschennis is. Het is tempelschending als je zoiets durft te beweren over de tempel; althans, dat was het motief waarom zij zo optraden.⟨/p>
⟨p>Later, nog een hoofdstuk verder, lees je dat wanneer de Heer Jezus aan het kruis hangt, de voorbijgangers lastertaal tegen Hem spraken en hun hoofd schudden. Ze zeiden: "Jij die de tempel afbreekt en in drie dagen opbouwt, red Uzelf indien Gij Gods Zoon zijt en kom af van het kruis." En dan te bedenken dat juist op dat moment de tempel werd afgebroken, om drie dagen later te herrijzen. Jezus heeft deze woorden inderdaad uitgesproken, maar hoe langer ik erover nadenk, hoe opmerkelijker ik het vind hoe het Nieuwe Testament in elkaar steekt en hoe deze geschriften elkaar daarin bevestigen. Je zou eigenlijk verwachten dat Matthäus eerder in zijn evangelie hier al melding van zou maken, maar dat doet hij niet.⟨/p>
⟨p>Terwijl ze daar op Golgotha staan, zeggen ze dus: "Jij die de tempel afbreekt en in drie dagen opbouwt, red Uzelf indien Je Gods Zoon bent en kom af van dat kruis." Evenzo, op dezelfde wijze en kennelijk met dezelfde woorden, spotten de overpriesters samen met de schriftgeleerden en de oudsten. Dat woord is hen dus wel bijgebleven. Oké, fout geciteerd, maar niettemin herinneren ze het zich maar al te goed. Nou, en dan hier in Johannes 2 vers 21 volgt uiteraard het commentaar van de schrijver.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4549" title="Speel af vanaf 01:15:49">▶ 01:15:49⟨/button> ⟨span>Hij Sprak over de Tempel van Zijn Lichaam⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Hij sprak over de tempel van Zijn lichaam. Dat zijn hier geen woorden van de Heer Jezus zelf; er wordt in de derde persoon over gesproken. "Hij sprak van de tempel van Zijn lichaam." Dit is even verklarend: Hij sprak niet over die stenen tempel, maar over de tempel, namelijk Zijn lichaam. En nu kom ik op nog een betekenis die ook dubbelzinnig is. Natuurlijk gaat dit in de eerste plaats over Zijn lichaam dat afgebroken werd op Golgotha en drie dagen later herrees. Daar spreekt Hij in de eerste plaats van.⟨/p>
⟨p>Maar weet u waar ik denk dat het ook over spreekt? Ik zie die diepe laag in ieder geval heel duidelijk. Het gaat namelijk ook over dat wat de Heer vandaag in twee dagen aan het doen is. Hij bouwt vandaag ook Zijn tempel, en dat is Zijn lichaam. Efeze 2 gebruikt die beide beelden: dat de ekklesia vandaag gebouwd wordt op de hoeksteen, Christus – de hoeksteen, de sluitsteen – gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten. Om het even precies en correct te citeren: "In wie elk bouwwerk, goed ineensluitend, opwast tot een tempel, heilig in de Heere, in wie ook gij mede gebouwd wordt tot een woonstede Gods in de geest."⟨/p>
⟨p>Hier wordt de ekklesia – niet alleen hier, maar dit is wel een van de duidelijkste plaatsen – de ekklesia die vandaag gevormd wordt, vergeleken met een woonstede Gods in de geest. Het is een woonstede Gods in de geest en het wordt een tempel genoemd, een heilig bouwwerk. Dus God is vandaag ook een bouwwerk aan het maken. Dat bouwwerk voltooit Hij binnen drie dagen. En dat is het werk wat Hij vandaag doet; dat is ook inderdaad Zijn lichaam. Maar nu praten we dus niet over Zijn fysieke lichaam, maar over het lichaam van Christus.⟨/p>
⟨p>In Kolossenzen 2 zegt Paulus: "In Hem woont de ganse volheid der Godheid lichamelijk." Waar denkt u dan aan? Denkt u dan aan Zijn fysieke lichaam? Dat kan. Hij die daar momenteel aan het oog onttrokken is, daar woont Hij en daar is Hij, en de hele volheid van de Godheid woont in Hem lichamelijk. Maar in de hele context, juist ook van die Kolossenzenbrief, zie ik dat dit lichaam ook op ons slaat: Hoofd en lichaam. Dat lichaam van Hem, het lichaam van Christus, is een tempel, een woonstede Gods in de geest – een geestelijke plaats. Dan praat je dus niet over een tempel van bakstenen in dezelfde orde zoals die ooit stond in Jeruzalem en ook weer zal staan in Jeruzalem. Nee, we praten dan over een geestelijk bouwwerk. En dat wordt ook gebouwd in drie dagen.⟨/p>
⟨p>De woorden die hier gesproken worden, zijn dus dubbelzinnig – of beter gezegd: ze zijn dubbel, dubbel, dubbelzinnig. Er zitten zoveel lagen in en op al die niveaus is het ook waar. Als Johannes dit zo naar voren brengt, waar denkt hij dan aan? Het loutere feit dat dit in combinatie wordt opgevoerd met de vermelding van die derde dag is veelzeggend. In Johannes 4 lees je dat Hij twee dagen in Samaria is en op de derde dag weer terugkomt in Kana; weer een soortgelijk verschijnsel. Die twee dagen is Hij in Samaria en daar wordt Hij geloofd en beleden als de Redder der wereld. Dat spreekt dus over de tegenwoordige tijd. In het Johannesevangelie zitten zoveel verborgenheden waarin je de waarheden die Paulus in zijn brieven naar voren brengt, herkent. En Johannes 2 vers 21 is er zo een, als u het mij vraagt.⟨/p>
⟨p>Maar goed, ik geef direct toe dat in de primaire zin hier natuurlijk sprake is van het fysieke lichaam dat gedood werd aan het kruis en op de derde dag opverrees uit het graf. Dat blijkt ook wel, want zo gaat het ook verder in vers 22: "Toen Hij dan opgewekt was..." Hij werd gewekt; dat staat in een lijdende vorm. Opgewekt door de heerlijkheid van Zijn Vader. Toen Hij dan opgewekt was uit de doden – dat wil zeggen dat de doden allemaal in het graf achterbleven, maar Hij werd daaruit gewekt – toen herinnerden Zijn discipelen zich dat Hij dit gezegd had.⟨/p>
⟨p>Trouwens, hier is het weer: zij werden eraan herinnerd. Niet "zich herinneren", want dat doe je zelf, maar ze werden eraan herinnerd. Dat is een lijdende vorm; anderen wijzen jou daarop of een ander wijst jou daarop. Ik denk eerlijk gezegd dat het de Heer zelf is geweest die hen daarop gewezen heeft. Je zou dat zelfs uit dit vers kunnen opmaken, want Zijn discipelen werden eraan herinnerd dat Hij dit gezegd had. En ze geloofden de Schrift, want in de Schrift stond dit allemaal al opgetekend. Ze geloofden de Schrift en het woord dat Jezus had gesproken, maar ook hier staat het weer in de aorist. Het gaat om het woord dat Jezus spreekt, want Hij herinnerde hen er ook aan. En terwijl Hij te Jeruzalem was – want ik wil het hoofdstuk eventjes afronden in de bespreking.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4969" title="Speel af vanaf 01:22:49">▶ 01:22:49⟨/button> ⟨span>Hij Wist Zelf Wat in de Mens Was⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En terwijl Hij te Jeruzalem was op het paasfeest — of eigenlijk, 'paasfeest' is een beetje een gechristianiseerde term. Het is gewoon het Pascha. Wij denken bij paasfeest natuurlijk alleen maar aan een christelijk feest, maar dat was hier uiteraard niet aan de orde. Het is gewoon een Joods feest, het Pascha der Joden. En terwijl Hij te Jeruzalem was in het Pascha, in het feest, geloofden velen in Zijn naam. Daarvan zou je zeggen: nou, dat is prachtig. Maar dat andere geeft te denken, namelijk het motief dat daarvoor wordt opgegeven. Want er staat: doordat zij Zijn tekenen zagen die Hij deed. Je vindt dat ook later in het Johannes-evangelie, als dat wonder heeft plaatsgevonden van de vermenigvuldiging van die broden. Dan willen ze Hem koning maken, maar even later is de stemming compleet om. Als de Heer dan de dag daarna uitleg geeft over wat dat wonder werkelijk wil zeggen, dan lees je dat ze allemaal weggingen. Ze gingen allemaal weg en slechts een handjevol bleven nog over. Dus Jezus was daar helemaal niet zo op gebrand om maar zoveel mogelijk publiek te krijgen. Sterker nog, als je dat zo in de evangeliën leest, hield Hij er dikwijls zelfs op uit om schifting aan te brengen. Al die mensen die er om valse motieven waren, in dit geval doordat ze de sensatie zagen van: wauw, dat is geweldig! Maar ze begrepen niet waar het werkelijk om ging. Wel, dat soort geloof kon Hem, als ik het even zo mag zeggen, gestolen worden. Dat blijkt ook wel als je dan verder leest: maar Jezus zelf vertrouwde Zichzelf hun niet toe, omdat Hij hen allen kende. Hij had het helemaal door.⟨/p>
⟨p>Dit geeft dus wel heel duidelijk aan dat Hij in de gaten had dat het motief waarom zij Hem geloofden niet juist was, niet recht was. Opmerkelijk trouwens dat die woordspeling die hier door Johannes gebruikt wordt, niet echt uit de verf komt in de vertaling. Want dit woord 'vertrouwde' — u ziet het hier — is hetzelfde woord als 'geloven'. Helaas komt het zelfs in de interlineair niet echt tot uitdrukking, maar geloven en vertrouwen is in het Grieks hetzelfde begrip. Geloven is vertrouwen. Hier wordt gesproken: zij geloofden in Zijn naam, maar Jezus zelf vertrouwde Zich... of laat ik het anders zeggen: zij vertrouwden in Zijn naam, maar Jezus zelf vertrouwde Zichzelf hun niet toe. Dat is dan de woordspeling; hetzelfde begrip wordt daarin gebezigd. Hij vertrouwde Zichzelf niet aan hen toe, omdat Hij hen allen kende. Hij doorzag dat.⟨/p>
⟨p>En omdat het voor Hem niet nodig was dat iemand van de mens getuigde. Dit is een schitterende bevestiging van wat ik zojuist probeerde te zeggen, namelijk dat het de Heer helemaal niet om publiek ging of dat mensen zouden zeggen van: wauw, geweldig! Hij doorzag de motieven waarom Hij geprezen werd en wanneer er geapplaudisseerd werd. Een mens wordt daar doorgaans dronken van, hè? Dat is een goeie... Ik heb me daar ook mijn hoofd over gebroken en ik ben er nog steeds niet uit. Je hebt Hem getuigd, behalve dan de Vader zelf en de Schrift? Ja, ik denk hetzelfde. Want hier staat: en omdat het voor Hem niet nodig was dat iemand van de mens... de mens... nou, Hijzelf getuigde. Dat is logisch. Alleen ik zat er een beetje mee hoe het dan afsluit: want Hij wist zelf wat in de mens was. Ja, dat moet dan. De mens hier is dus niet hetzelfde als de mens daar. Maar dat is een beetje een merkwaardige overgang. Is het allemaal met 'anthropos'? Nee, dat is niet vergelijkbaar, lijkt mij.⟨/p>
⟨p>Maar goed, dat tweede wat Hij wist... want ik heb een kanttekening hier waarin staat dat Hij voorachter van God was. Maar dat wist Hij ook uit de Schrift, wat de mensheid is. Ja, ik weet het, ik heb in de commentaren ook gezien dat dit dan als argument wordt aangevoerd dat Jezus alwetend was, als God. Maar dat gaat niet op. Dat is ook niet het idee. Trouwens, dat kun je ook absoluut niet zo zeggen, want het is de Heer zelf die bij meerdere gelegenheden — de duidelijkste is wel in Mattheüs 24 — zegt dat niemand die dag en die ure weet, dan alleen Mijn Vader in de hemel, maar zelfs de Zoon des mensen niet. Dus de Heer was daar op dat moment niet van op de hoogte. Je kunt dus niet zeggen dat Hij alwetend was. Oké, als profeet, als mens van God gezonden, doorzag Hij de mens. Dat staat hier. Bijzonder door God begiftigd. Maar je kunt niet zeggen dat dit een eigenschap is van God, alwetendheid, die Hij hier had. Dat lijkt mij te kort door de bocht.⟨/p>
⟨p>Waar is dat geschreven? In het Hebreeuws of in het Grieks? In het Grieks. Heel het Nieuwe Testament is geschreven in het Grieks, ja. Hoe dat zo? Nou ja, er wordt hier inderdaad over de mens gesproken en hier ook weer gewoon over de mens. Maar het lijkt mij inderdaad dat omdat het voor Hem niet nodig was... Hij had er geen behoefte aan dat iemand van de mens — dat moet dan in dit geval Hemzelf zijn — daarvan getuigenis aflegt. Wat het eigenlijk betekent... ik geloof dat er een vertaling is, een vrije vertaling, die zegt dat het Hem koud liet wat een ander van Hem zei. Dat is het niet. Hij had zulke bevestigingen gewoon niet nodig. Jawel, maar dat heeft te maken met de naamvalsvorm. Het is gewoon 'anthropos'. Dus het is hetzelfde woord dat gebruikt wordt, alleen in een andere grammaticale vorm. Maar Hij had er geen behoefte aan dat er van Hem getuigd werd, want Hij wist zelf wat in de mens was. Hij doorzag die motieven en feitelijk is dit al een opstap naar het volgende hoofdstuk, maar dat gaan we over drie weken bespreken. Deo volente, want dan komt er iemand op Hem af in de nacht, ene Nicodemus. En dan is het ook meteen zo dat Nicodemus weliswaar vragen op Hem gaat afvuren, maar de Heer doorziet hem en stelt de correcte vraag, of eigenlijk geeft Hij het correcte antwoord. Hij doorziet hem. Dat vindt trouwens ook nog plaats tijdens het Pascha. Dat gesprek met Nicodemus, waar het in het volgende hoofdstuk over gaat, was een gesprek in Jeruzalem. Hij was ook een overste van de Joden. Maar goed, daar gaan we het dan de volgende keer over hebben.⟨/p>
⟨p>Inmiddels hebben we dus twee hoofdstukken van het Johannes-evangelie besproken. Zijn er nog dringende vragen? Nee, ik zit ook te denken over 'de mens' en 'de mens'. Maar het lijkt toch wel of het gewoon echt over de Heer zelf gaat. Want als je gewoon zo leeft: Hij heeft het dus niet nodig dat iemand van Hemzelf getuigt, want Hij weet zelf wat in Hem is. Ja. Dus dat vind ik niet gek. Hij weet gewoon zelf: Ik ben de Heer. Er hoeft niemand Mij verder te bevestigen. Nee, dat geeft ook een goede zin. En deze verklaring heeft het grote voordeel dat in beide gevallen aan 'de mens' dezelfde betekenis wordt toegekend. Het is inderdaad... ik vind het ook een beetje onbevredigend om daar in het ene geval te denken aan de Heer en in het andere geval aan de mensheid en de mensen om Hem heen. Dat is wat vreemd. En de wijze waarop jij dat nu zo naar voren brengt, dat ondervangt dat bezwaar helemaal. Terwijl je het zo naar voren brengt, denk ik: ja, dat moet het zijn. Lijkt mij ook, ja. Dankjewel. Dan... heel ook dat je gaat zeggen: we zullen straks wel afrekenen. De wisselaars... had hij een Marjolein? Oh, je ziet de dollartekens al in m'n ogen? Marjolein, dan gaat het niet goed met deze jongeman. Ik geloof dat het tijd wordt om af te sluiten. Zullen we nog afsluiten met dankgebed?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5579" title="Speel af vanaf 01:32:59">▶ 01:32:59⟨/button> ⟨span>Afsluitend Dankgebed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Machtige God en Vader, we willen U heel hartelijk dankzeggen voor het feit dat we ons zo in alle rust mochten bezighouden met woorden die al zo lang geleden opgetekend zijn. Bijna tweeduizend jaar geleden, maar wat een kracht, hoe solide. Wat geweldig is het dat we Hem mogen kennen, van Wie elke bladzijde in Uw Woord getuigt: onze Heer, de Zoon van God, Israëls Messias, de Redder der wereld. Hij, die op de derde dag verrees en nieuw leven aan het licht bracht.⟨/p>
⟨p>Heer, we danken U dat we gelovende het leven mogen hebben in Zijn naam en dat er inderdaad levend water door ons gedronken mag worden op een avond als deze. We mogen ons verlustigen in wat U geeft. We drinken dat water en het wordt wijn in ons: een bron van vreugde die ook uit ons binnenste vloeit en waarvan we mogen getuigen. Woorden van leven, woorden van kracht; woorden die zo'n vitaliteit hebben.⟨/p>
⟨p>Heer, we danken U dat daar een overvloed van is. Doe ons beseffen wat de rijkdom is van wat U ons allemaal te melden hebt. Geef ons verlichte ogen van het hart, zodat we de Schriften steeds beter gaan verstaan. Geef ook dat dat Woord rijkelijk in ons mag leven, zodat we het ook mogen en kunnen doorgeven aan ieder die het maar horen wil.⟨/p>
⟨p>We danken U dat we voor Uw rekening zijn, dat U de God van ons leven bent. En we danken U dat het beste voor het laatst bewaard is, door U, zodat we met zoveel hoop in deze wereld mogen staan. In de naam van Uw Zoon. Amen.⟨/p>