⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik: Johannes de Doper als Wegbereider⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hartelijk dank voor dit welkom. We gaan ons weer bezighouden met het Johannesevangelie. Er zijn nogal wat pauzes geweest; een tweetal keren zijn er bijeenkomsten uitgevallen en de frequentie was al minder geworden. Op deze manier gaat de voortgang in het Johannesevangelie niet al te snel, maar wel gestaag. Inmiddels zijn we dus bij de vierde studie over het Johannesevangelie en we bevinden ons nog steeds in het eerste hoofdstuk. Ik vermoed dat we vanavond dat hoofdstuk ook niet zullen verlaten. Nou ja, als het even een beetje meezit, komen we wel tot het einde van het hoofdstuk. We zullen zien.⟨/p> ⟨p>Wellicht is het nuttig om nog even terug te blikken op de voorgaande keren, en dan vooral op de voorgaande keer. Wat we gezien hebben, waren de eerste drie besprekingen. Zeg ik het nou goed? Tijdens de eerste twee besprekingen hebben we ons beziggehouden met de proloog. Nou nee, dan ga ik aarzelen of dit inderdaad wel de vierde keer is. Maar dat moet haast wel. Toch wel ja. In elk geval was het zeker een aantal keren geweest en één keer niet. De vorige keer was de drieëntwintigste afgezegd, toen waren wij er niet. Ah, dan klopt het dus toch? Oké. De eerste twee keren hebben we ons beziggehouden met de proloog, met de eerste achttien verzen: het Woord dat van den beginne was en dat vlees geworden is. We zijn inmiddels in het veertiende vers waar dat beschreven wordt. Toen hebben we ons beziggehouden – en dat was de vorige keer dus, de derde keer – met de verzen negentien tot en met achtentwintig.⟨/p> ⟨p>In dat gedeelte wordt gesproken over een delegatie die vanuit Jeruzalem komt. Die gaan Johannes – dat wil zeggen Johannes de Doper, dat moet ik er even bijzeggen want we komen nogal wat Johannessen tegen in alleen al het eerste hoofdstuk, die allemaal verschillend zijn van elkaar, waarover straks trouwens nog meer – ondervragen. Een delegatie uit Jeruzalem ondervraagt Johannes. In vers 19 tot en met 23 lezen we dat priesters en Levieten, die in ieder geval bij die delegatie hoorden, navraag doen naar de identiteit van Johannes. "Wie ben jij nu eigenlijk?" Daar worden verschillende suggesties voor aangedragen. Ik wilde er trouwens nog op wijzen – ik weet niet of ik dat de vorige keer gedaan heb – dat wanneer hier staat dat priesters en Levieten navraag doen naar zijn identiteit, u zich moet realiseren dat Johannes de Doper zelf ook een Leviet was. Hij kwam uit een priesterlijk geslacht, want zijn vader was Zacharias, de priester die ooit dienst deed in de tempel en de echtgenoot van Elisabeth. Johannes kwam dus zelf uit die orde, uit die stam of uit dat priesterlijke geslacht. De navraag die zij doen naar zijn identiteit is dus niet zo vreemd, want dat is wat juist hen ook zo interesseerde.⟨/p> ⟨p>Johannes geeft daar ook antwoord op. Vervolgens lezen we in vers 24 tot en met 28 dat Farizeeën navraag doen naar zijn motief om te dopen in water. We hebben daarbij al aangetekend dat dopen – het fenomeen van onderdompeling en wassingen – een heel bekend en zelfs een essentieel, elementair of, met de woorden van Hebreeën 6, zelfs een fundamenteel gegeven was binnen het jodendom, binnen Israël. Dat vond dikwijls plaats bij allerlei gelegenheden. Het bijzondere van het optreden van Johannes was echter niet alleen dat het sterk deed denken aan Elia – in zijn hele optreden en zelfs zijn voorkomen – maar ook de wijze waarop hij doopte. Nee, beter gezegd: de wijze waarop hij de doop predikte. Hij predikte de doop der bekering, staat er dan, maar hij werd ook "de Doper" genoemd. Dat was bijzonder, want wat men kende binnen het jodendom en binnen Israël was dat mensen zichzelf doopten. Ze doopten zichzelf. Wat Johannes echter deed, was dat hij anderen doopte. Hij was dus een doper. Dat fenomeen was nieuw en vandaar ook dat hij genoemd werd: Johannes de Doper. Dat kende men niet; dat was een heel nieuw gegeven. Maar het had alles te maken met het feit dat hij de Messias, zijn neef, iedere keer aankondigde.⟨/p> ⟨p>Dat is heel karakteristiek voor dit hele eerste hoofdstuk. Ook in de proloog zagen we al dat Johannes niet het licht was. Hij is niet de Messias, hij is er om daarvan te getuigen. Hij zegt ook: "Ik ben een wegbereider van de Heer." Dat lezen we ook in ditzelfde gedeelte. We zullen dat trouwens vanavond ook weer tegenkomen: dat hij niet op zichzelf wijst, maar op degene die na hem kwam, maar feitelijk voor hem geweest was. Hij was weliswaar een half jaar ouder dan Jezus, maar hij zegt ook bij diverse gelegenheden: "Hij was voor mij." Hij is namelijk het Woord, het vleesgeworden Woord van God.⟨/p> ⟨p>Tenslotte hebben we ons nog beziggehouden met vers 31 – daar zijn we toen gekomen in de bespreking – en daar lezen we: "De volgende dag." Dat wil zeggen: de dag na wat er zojuist plaats had gevonden, nadat die delegatie uit Jeruzalem hem had ondervraagd. Dan lees je "de volgende dag", dat was dus dag 2. We zullen zien dat die telling vandaag een grote rol speelt; we zullen het vanavond ook weer gaan zien. Maar hier staat dus "de volgende dag". Dan lees je dat Johannes wijst op Jezus. Daar hebben we met name bij stilgestaan, althans aan het einde van de avond. Wat zegt hij dan als hij Jezus tot zich ziet komen? Dan zegt hij: "Zie, het Lam Gods dat de zonde der wereld wegneemt." Dat woord "wegneemt" betekent eigenlijk letterlijk "opheft". Het is een prachtige uitdrukking. Hij neemt het weg, maar hoe doet Hij dat? Door de zonde op te heffen. We hebben toen ook gezien dat "de zonde der wereld" ongeloof is. Dat ongeloof neemt Hij weg of dat heft Hij op, door er geloof voor in de plaats te stellen. Wie is het Lam Gods waarop hij wijst? Wel, dat is niet beperkt tot Israël. Nee, het heeft een wereldwijde, een kosmische reikwijdte, want hier staat in het Grieks ook het woordje "kosmos". Als hier staat "wereld", dan staat er in het Grieks "kosmos". Dus dat wat de Heer doet... Hij is het Lam Gods, natuurlijk een heel bekende vergelijking vanuit de Hebreeuwse Bijbel. Een lam, maar wat doet Hij? Wel, Hij neemt de zonde van de wereld weg en daarop wijst Johannes. Hij zegt: "Zie dat Lam Gods, dat de zonde der wereld opheft." Nou, en toen zijn we gebleven bij het 31e vers en daar wil ik nu dan ook aanhaken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="462" title="Speel af vanaf 07:42">▶ 07:42⟨/button> ⟨span>Vers 31: de Openbaring aan Israël en het Getuigenis van de Geest⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik heb er al wel een paar dingen over gezegd, maar het lijkt mij een goed instapmoment in de bespreking van Johannes 1. Johannes de Doper zegt: "Zelf wist ik niet van Hem." Dat wijst erop dat hij, ondanks dat hij Zijn neef was, niet wist wie Hij werkelijk was. Maar het is hem verteld. We zullen dat trouwens vanzelf nog zien. "Zelf wist ik niet van Hem, maar opdat Hij aan Israël zou geopenbaard worden, daarom kwam ik dopen in water" — of letterlijk: in water.⟨/p> ⟨p>Ik onderstreep daarbij nog eens een keer dat de waterdoop een Israëlietische aangelegenheid is. Feitelijk is het niet eens iets voor de natiën. Dat laatste is een onderwerp apart, maar het is wel goed om dat even te realiseren. Johannes kwam dopen in water, niet met water. Ik heb het idee dat die uitdrukking "met water", zoals dat hier gebezigd wordt in de vertaling, nog iets te maken moet hebben met de kerkelijke praktijk van besprenkeling. Het gaat mij er niet om daar kritiek op te leveren, maar het is gewoon niet wat de Bijbel zegt. Je wordt gedoopt in water, gedompeld in water. Het is geen instrument; het is echt de sfeer waarbinnen je gebracht wordt. Ik stel gewoon vast dat dit voorzetsel wordt gebruikt: niet "met", maar "in". Daartoe doopte hij dus vanwege Israël. Israël kende dat.⟨/p> ⟨p>Nu begint de bespreking van een gedeelte waar we nog niet eerder zijn geweest. In vers 32 staat: "En Johannes getuigde". Zoals ik al eerder heb gezegd, is dit een heel juridisch begrip. Hij is een ooggetuige en hij legt een verklaring af; hij spreekt van dingen die hij gezien en waargenomen heeft. Johannes geeft daar getuigenis en zegt: "Ik heb aanschouwd". Dat is nog sterker dan alleen maar gezien. Hij heeft het echt gade geslagen.⟨/p> ⟨p>Wat heeft hij gade geslagen? Dat de Geest nederdaalde. In de tekst staat dit eigenlijk in de tegenwoordige tijd. Hij beschrijft het zoals hij het ziet, alsof hij het voor zijn ogen ziet gebeuren: "Ik zie de Geest nederdalen als een duif uit de hemel." En dan staat er ook nog bij: "En Hij bleef op Hem." Die hoofdletter "Hij" is een beetje misleidend, want er staat gewoon de derde persoon mannelijk, vrouwelijk of onzijdig. Je zou dus kunnen zeggen: "zij" of "het" bleef op Hem. Leg dus niet te veel in dat woordje "Hij", want dat is wat de vertalers hebben ingevuld. Als je het heel neutraal zou willen weergeven, dan zou je kunnen zeggen: "en dezelfde". Dan laat je het helemaal in het midden of het hij, zij of een het is. Dan heb je het helemaal omzeild en daarmee ook opgelost.⟨/p> ⟨p>Uiteraard bleef die duif daar niet op Hem zitten, maar de Geest kwam in de gedaante van een duif. Dat is wat hij zag. Maar de Geest zelf bleef op Hem. Wat hij aanschouwde was dat de Geest nederdaalde. Het eigenaardige is dat dit in het Johannesevangelie verder niet wordt beschreven, behalve dan dat Johannes hiervan getuigenis afgeeft. Maar in alle drie de andere evangeliën, de zogenaamde synoptische evangeliën — Matteüs, Marcus en Lukas — wordt dat inderdaad vrij uitgebreid beschreven. Laat ik het eventjes voorlezen uit Matteüs 3.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="722" title="Speel af vanaf 12:02">▶ 12:02⟨/button> ⟨span>De Doop in Water als Profetisch Type van Sterven en Opstanding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dan staat er in vers 16 – Johannes 3:16 is natuurlijk erg bekend, maar nu gaat het om Matteüs 3:16. Dat is trouwens wel mooi, want let op hoe het geformuleerd wordt: "terstond", dus direct daarna. Dat is een woord dat vooral in het Marcusevangelie heel vaak gebezigd wordt; daar struikel je bijna over het "terstond". Er zit heel veel vaart in die beschrijving. Terstond nadat Jezus gedoopt was, steeg Hij op uit het water. Feitelijk gaat het in de doop daar ook om. Het gaat er niet in de eerste plaats om dat je ondergedompeld wordt, maar het gaat erom dat je daaruit opstijgt. Het gaat niet om de dood, het gaat om de opstanding. Maar u weet: je kunt alleen maar opstaan als je eerst dood bent, dus vandaar dat die twee bij elkaar horen.⟨/p> ⟨p>Maar het gaat hierom: Hij steeg op uit het water, Hij stond daaruit op, en feitelijk is dit het officiële begin van Jezus' bediening onder Zijn volk. De doop door Zijn neef Johannes. Wat er dan gebeurt, is zo profetisch geladen, want wat hier plaatsvond verwijst naar voren. Het verwijst naar wat er een paar jaar later zou plaatsvinden, toen Hij daadwerkelijk stierf en ondergedompeld werd in de dood. Trouwens, later in de evangeliën lees je ook dat Jezus dat een doop noemt. Dan zegt Hij tegen een van Zijn discipelen – ik geloof ook Johannes – dat Hij gedoopt moet worden met een doop waarmee zij niet gedoopt worden. Er staat meen ik zelfs uitdrukkelijk bij dat Hij daarbij verwees naar Zijn sterven, naar Zijn dood. Dat heet ook een doop. Je moet bij "doop" dus niet per definitie aan water denken. Helemaal niet. Er zijn vele andere vormen van onderdompeling, ook in de meer metaforische zin van het woord.⟨/p> ⟨p>Daar stond dus: nadat Jezus gedoopt was, steeg Hij op uit het water en zie, de hemelen openden zich en Hij zag de Geest Gods neerdalen. Er zijn vier regels die ik hier heb afgebeeld, maar je zou er zelfs met gemak de vier grote heilsfeiten in kunnen lezen. Namelijk: Jezus werd gedoopt (Zijn sterven). Hij steeg op uit het water (Zijn opstanding). De hemelen openden zich (Zijn hemelvaart). En Hij zag de Geest Gods neerdalen (de uitstorting van de geest). Dat laatste staat geloof ik in het evangelie van Marcus of Lucas: in lichamelijke gedaante. Want terwijl dat plaatsvond, opende de hemel zich. Hoe ik me dat moet voorstellen, weet ik niet, maar in elk geval daalde daar een duif neer – bij die gerechtigheid – en dat moet indrukwekkend geweest zijn.⟨/p> ⟨p>Johannes was daar in de Jordaan, in het Overjordaanse bij Bethanië, aan het dopen; dat hebben we al eerder gezien. Dan komt zijn neef. Johannes was aanvankelijk zeer terughoudend; hij wilde Jezus helemaal niet dopen. In tegendeel, hij vond dat dat omgekeerd moest plaatsvinden. Maar goed, Jezus staat erop en dan gebeurt dit. Terstond als dat gebeurd is, vindt er zoiets indrukwekkends plaats: de hemelen openen zich en de Geest Gods daalt in de gedaante van een duif op Hem neer. Johannes staat erbij en kijkt ernaar. Hij is dus met recht een ooggetuige. Of er nog meer mensen bij hebben gestaan, weet ik eigenlijk niet. Dat heb ik me nooit zo afgevraagd en uit deze beschrijving kun je het ook niet direct opmaken. In elk geval heeft Johannes dit gezien.⟨/p> ⟨p>Dan staat er nog: "en zie, een stem uit de hemelen zeide". Genadig trouwens, hè? "En zie, een stem". Ik denk – maar ik geef het alleen als overweging door – dat dit er zo staat omdat de woorden die we vervolgens vinden, de stem die klinkt en wat er gezegd wordt, al geschreven staan in de Schriften. Dat kon dus worden gezien. Er werd een stem gehoord, jawel, maar wat er gehoord werd, konden ze zo terugzien in de Schriften. Ik vermoed dat dat de reden is waarom hier staat: "en zie, een stem". Anders zou ik het eigenlijk niet weten.⟨/p> ⟨p>"En zie, een stem uit de hemelen zeide: Deze is Mijn zoon, de geliefde." Dat is feitelijk ontleend aan Psalm 2: "Gij zijt Mijn zoon, Ik heb u heden verwekt." Als dat in Psalm 2 staat, dan blijkt dat te slaan op de opstanding uit de doden. Ik weet niet of ik nu te veel zeg; het voert te ver om dat nu aan te tonen, want dan komen we op zoveel andere Schriftplaatsen. Mocht er vraag naar zijn, dan kunnen we er straks nog even over doorgaan. Maar in elk geval: "En zie, een stem uit de hemelen zeide: Deze is Mijn zoon, de geliefde." Eigenlijk "de Geliefde". Als je het in het Hebreeuws zegt, dan zeg je "David". David betekent namelijk "geliefd". Dan weet je ook meteen dat het inderdaad de Zoon van God is. God heeft Hem verwekt. Dat is heel dubbelzinnig: uit Maria, maar ook uit de doden. Hij is de Davidische koning, de Opgestane. Hij die stierf, maar wat meer is: die opgewekt is uit de doden. "In wie Ik Mijn welbehagen heb."⟨/p> ⟨p>Johannes heeft dat dus gezien. Als Johannes zegt: "Ik heb aanschouwd en getuigd dat de geest neerdaalde als een duif uit de hemel en bleef op Hem", dan is dat inderdaad een ooggetuigenverslag van Johannes zelf. Johannes zegt dan: "Ik kende Hem niet." Dus tevoren wist hij dit niet, maar nu ziet hij het; hij is er ooggetuige van. Hij zei: "Ik kende Hem niet, maar Hij die mij gezonden had om te dopen in water, die had tot mij gezegd..." Ook Johannes heeft dus een goddelijke roeping gehad en wist wat hem te doen stond. Eigenlijk was dat vanaf de aanvang al duidelijk, want ooit had een boodschapper zijn vader al aangesproken over wat hij zou gaan doen. Vanaf zijn geboorte was Johannes vol van Gods geest. Een bijzondere man natuurlijk, met een bijzondere roeping.⟨/p> ⟨p>Hij heeft dus van tevoren al een mededeling van Godswege gekregen. Hij zegt: "Ik kende Hem niet", maar één ding was hem wel bekendgemaakt. "Hij die mij gezonden had om te dopen in water, die zei tot mij: Op wie gij de geest ziet neerdalen en op Hem blijven, deze is het die met de heilige geest doopt." Hem was dus al te verstaan gegeven dat als je op iemand de geest ziet neerdalen en blijven, je weet: dit is degene wiens weg jij bereidt. Degene die met de heilige geest doopt.⟨/p> ⟨p>Ook hier staat trouwens weer: "die in heilige geest doopt". Niet eens "dé geest". Ik had juist van de week nog een gesprekje met iemand over de wijze waarop we "heilige geest" altijd opschrijven. Zoals we dat meestal willen lezen, staat er "de Heilige Geest", met een hoofdletter voor zowel "Heilig" als "Geest". Dat doe je eigenlijk alleen bij eigennamen. Dat komt omdat men bij de heilige geest denkt aan een aparte persoon in de godheid. Als het daarentegen de heilige geest van God is – de kracht van de Allerhoogste – dan kom je niet op het idee aan een aparte persoonlijkheid te denken. Het is Gods geest, Gods persoonlijke geest, maar niet een aparte persoonlijkheid. Daarom verander ik dat woordje "heilig" altijd; ik schrijf het met een kleine letter, omdat een hoofdletter je zomaar op een verkeerd spoor zet, alsof het een eigennaam is. Dat is het niet. Je zou trouwens ook goed kunnen verdedigen om het woord "geest" met een kleine letter te schrijven. Dat is geen oneerbiedigheid. Waarom heeft men het met een hoofdletter geschreven? Nogmaals: omdat men denkt aan een eigennaam. En een eigennaam schrijf je met een hoofdletter.⟨/p> ⟨p>In dit geval is er sprake van 'in heilige geest'. Het is Gods geest, dat is waar, en daarom ook heilige geest. Dat is ook zoiets: het lidwoord 'de' hebben ze er tussen geschoven, waarmee de suggestie versterkt wordt dat het om een apart persoon gaat, onderscheiden van God de Vader en dergelijke.⟨/p> ⟨p>Maar Hij is het die in heilige geest doopt. Hier zie je meteen wat ik al eerder probeerde aan te geven: namelijk dat dopen niet per definitie gelieerd is aan water. Dat water is eigenlijk alleen maar... dat klinkt misschien wat kleinerend, maar ik bedoel te zeggen dat dit niet is waar het werkelijk om gaat. Het dopen in water is een type, maar dat verwijst naar veel grotere, letterlijk geestelijke zaken. Dat water is een beeld van geest.⟨/p> ⟨p>Johannes is een doper en hij zegt: "Na mij komt Iemand op wie de Geest neerdaalt." Die Geest blijft ook op Hem en bovendien ontvangt Hij zoveel, dat Hij vervolgens anderen zal dopen in geest.⟨/p> ⟨p>Vervolgens is dan de vraag: wat is de christelijke doop? Men zegt dan vaak dat dit een doop in water is, maar dat kan dus niet. Het is opmerkelijk – ik wijs er op deze dia ook al even op – dat er in het Nieuwe Testament maar liefst zes keer op dit contrast wordt gewezen. Ik heb alle schriftplaatsen er even bij vermeld. Johannes zegt: "Ik doop in water, maar Hij die na mij komt en diens weg ik bereid, Hij is het die in heilige geest doopt." Johannes is een doper in water, maar Hij die na hem komt is een doper in geest. Een geestelijke doper dus, en daar komt geen druppel water aan te pas.⟨/p> ⟨p>Dit is dus de echte doop. Het andere is slechts het type, het beeld. Zoals gezegd wordt daar nota bene zes keer op gewezen. Het is dus een heel fundamenteel, elementair gegeven dat er in het Nieuwe Testament zo dikwijls gewezen wordt op dit feit: Christus is de doper in geest.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1460" title="Speel af vanaf 24:20">▶ 24:20⟨/button> ⟨span>Het Absolute Contrast: Dopen in Water Versus Dopen in Geest⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De christelijke doop – ik kan het niet genoeg benadrukken – is een geestelijke doop. Daarmee wordt ook meteen de hele kwestie of het nu om besprenkeling of onderdompeling gaat, een stuk minder belangrijk. Eigenlijk maakt het niet zoveel uit. Ik wijs er natuurlijk wel op dat er staat dat het 'in water' is én 'in Geest'; dat staat er immers. Maar voor ons maakt het feitelijk niet eens zoveel uit. Het was de apostel der natiën die zich min of meer verontschuldigde dat hij bij gelegenheid een aantal mensen gedoopt had. Hij zegt echter: de Heer heeft mij niet gezonden om te dopen, maar om het Evangelie te verkondigen.⟨/p> ⟨p>Wanneer we kijken naar de doop in water, dan is dat eigenlijk een onderdompeling in de dood. Een doop in Geest is daarentegen een doop uit het leven. Dat beeld zien we ook terug in de geschiedenis van Jezus: Hij moest gedoopt worden in water – de dood – maar wij worden gedoopt in Geest, in het leven. Ik ga daar helemaal in mee en ben het er volledig mee eens, omdat 'Geest' in de Bijbel feitelijk synoniem is voor leven. De Geest ontvangen is leven ontvangen. Toen de Heer dood in het graf lag, was het Gods Geest die Hem levend maakte. Hij ontving Geest en daarmee dus leven – maar dan ook echt Leven met een hoofdletter, omdat het opstandingsleven is.⟨/p> ⟨p>Ik aarzel een klein beetje, omdat de gedachte van de opstanding ook al in de doop van Johannes de Doper gelegen is. Zoals ik net liet zien: Hij stond op uit het water en toen pas daalde de Geest op Hem neer. Dat beeld van de doop in de Geest begint dus eigenlijk met de opstanding. Hij ontving de Geest nadat Hij uit het water was opgestaan. In Romeinen 6 heeft de betekenis van de doop nog wel meer kanten. Paulus spreekt natuurlijk vaker over de doop, al spreekt hij in de Korintiërsbrief slechts één keer expliciet over de waterdoop. In Galaten 3 zegt hij: 'Zovelen dan in Christus gedoopt zijn, die zijn met Christus ook bekleed.' Dat is een doop in Christus.⟨/p> ⟨p>Het is opmerkelijk hoe men in de commentaren altijd maar denkt dat Paulus de waterdoop bedoelt als hij spreekt over 'gedoopt in Christus'. Maar ik denk dat het precies betekent wat er staat: een doop in Christus. In wat voor 'stof' – tussen aanhalingstekens – zijn we dan gedoopt? In Christus! In Hem zijn we ondergedompeld, zodat we één met Hem zijn gemaakt. In 1 Korintiërs 12:13 staat dat wij allen in één Geest tot in één lichaam gedoopt zijn. Daar heb je hem weer: wij zijn allen in één Geest gedoopt tot in één lichaam. Dat wil zeggen dat die Geest ons heeft gedoopt in dat ene lichaam, zodat we één zijn met Hem en tezamen het lichaam van Christus vormen. In Romeinen 6 lezen we bovendien dat we in Zijn dood gedoopt zijn. Zo zie je telkens weer die volgorde: gedoopt in Zijn dood en vervolgens de opstanding. Dat is in ieder geval een goede overweging, Marjolein.⟨/p> ⟨p>'Op wie gij de Geest ziet nederdalen en op Hem blijven, deze is het, die met de heilige Geest doopt.' Dat was aan Johannes al eerder te verstaan gegeven en nu ziet hij het vlak voor zijn ogen gebeuren. Hij getuigt: 'Ik heb gezien en ik heb getuigenis gegeven dat deze de Zoon van God is.' Waarom getuigt hij dat zo specifiek? Dat staat niet in het Johannes-evangelie vermeld, maar het is precies wat er bij die gelegenheid vanuit de hemel gezegd werd. In Matteüs 3:17 lezen we dat een stem uit de hemel zei: 'Deze is mijn Zoon, de geliefde, in wie Ik mijn welbehagen heb.' Johannes is dus met recht getuige van het feit dat deze de Zoon van God is; een stem uit de hemel heeft hem dat bevestigd. 'Ik heb het gezien en ik heb getuigd: de Zoon van God.'⟨/p> ⟨p>Dit is een van de mooiste titels in het Johannes-evangelie. In geen enkel ander evangelie wordt zo vaak benadrukt dat Jezus de Zoon van God is. Let wel: de Zoon van God, niet 'God de Zoon'. Hij is verwekt door God Zelf, en dat betekent dus ook letterlijk verwekt door God Zelf. Goed, en dan gaan we weer een dag verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1817" title="Speel af vanaf 30:17">▶ 30:17⟨/button> ⟨span>De Volgende Dag: Twee Discipelen Horen het Getuigenis en Volgen het Lam⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De volgende morgen – eigenlijk staat er: de volgende morgen. Dat is dus inmiddels dag drie. Want we zagen in vers 19 tot en met 28 dat er iets beschreven wordt over die delegatie die uit Jeruzalem kwam. Dan lees je in vers 29: "En de volgende dag zag hij Jezus tot zich komen" – Johannes dus. En dan geeft hij dat getuigenis van: "Zie het Lam Gods dat de zonde der wereld opheft." Maar nu is het weer een dag later. Het is gewoon een reeks van dagen die hier beschreven worden; de volgende dag. Dat is trouwens ook wel even opmerkelijk: deze dagen worden gelinkt aan Johannes' optreden. Dat begint dus al in vers 19 bij die delegatie; dat was dus eergisteren, om zo te zeggen. Gisteren wees hij op het Lam Gods dat de zonde der wereld wegneemt en getuigde hij van die doop van de Heer Jezus.⟨/p> ⟨p>En nu een dag later, de volgende morgen, stond Johannes daar weer. Ja, wat deed hij daar? Nou, hij was daar aan het dopen. Dus hij stond daar weer met, zo staat er, twee van zijn discipelen. Want ook Johannes had discipelen. We lezen daar later ook nog weer over in Johannes 3; veel later zullen we dat nog wel bespreken als er een discussie ontstaat tussen de discipelen van Johannes en de Farizeeën over de reiniging. Ja, heb je het weer: over de reiniging. Dat was waar ze experts in waren. Johannes doopte in water, en de Joden hielden zich daar sowieso al dikwijls mee bezig. Daar ontstond een geschil en er was een discussie over. Maar dat zeg ik even om daarmee aan te geven dat Johannes dus ook discipelen had. Maar het bijzondere is wat daar nu mee gebeurde.⟨/p> ⟨p>Toen Johannes de Doper Jezus zag gaan – letterlijk staat er trouwens: "toen hij Jezus zag wandelen" – zei hij iets. Ik stel het me zo voor: Johannes is daar bezig, hij stond daar weer in de Jordaan en hij ziet Jezus daar wandelen. De vorige dag lees je dat hij Jezus tot zich zag komen, maar hier staat er: hij zag Hem wandelen. Dus niet in zijn richting, maar hij zag Hem wandelen. Vandaar dat de vertalers waarschijnlijk, ook gezien het vervolg, dachten dat ze Hem zagen wegwandelen of langswandelen. Maar in ieder geval, hij zag Jezus wandelen. En hij zei – het is een herhaling –: "Zie het Lam Gods." Precies zoals de vorige keer ook, in hoofdstuk 1 vers 29. Toen zei hij er nog bij dat Hij de zonde der wereld wegneemt of opheft, maar hier wijst hij er weer op. Het is dus de tweede keer. De vorige dag riep hij het, en hier zegt hij het: "Zie het Lam Gods."⟨/p> ⟨p>Daar waren dus die discipelen; in ieder geval een tweetal van die discipelen van Johannes hoorden dat, toen hij dat zo zei. En dan lees je: "En de twee discipelen hoorden hem dat zeggen en ze volgden Jezus." Met andere woorden, ze waren discipelen van Johannes en nu werden het discipelen van Jezus. Ze volgden Jezus. Jezus wandelde daar en ze gaan achter Hem aan. Dat is aanschouwelijk verteld. Ik stel het me ook heel letterlijk voor: ze horen Johannes voor de tweede keer getuigen. En wel, de boodschap moet toch een duidelijke zijn. Johannes wees niet op zichzelf, maar op Degene die na hem zou komen. Dat deed hij al vanaf het begin. Dat is juist typerend en karakteristiek voor zijn hele bediening, maar ook voor de doop die hij predikte en die hij voltrok.⟨/p> ⟨p>Nu wijst hij concreet, heel letterlijk: "Dat is Hem, daar heb je het Lam Gods." Net als de vorige dag. Wat lag er dan meer voor de hand voor deze discipelen dan daaraan gehoor te geven? Ze hoorden het, maar ze geven er ook gehoor aan. Dat wil zeggen dat ze de praktische conclusie eruit trekken: ze gaan achter Jezus aan. Maar Jezus, zo staat er dan in vers 38, keerde Zich om. Hij wandelde daar en Hij ziet dat zij Hem volgden. Hij slaat ook hier weer dat veel sterkere woord voor gadeslaan. Hij kijkt om en Hij ziet dat daar twee van die discipelen van Johannes achter Hem aankomen. En Hij zei tot hen: "Wat zoekt gij?" Of letterlijk: "Wat zoeken jullie?" Er worden twee mensen aangesproken; dat "gij" is hier een meervoud. "Wat zoeken jullie?"⟨/p> ⟨p>En zij geven antwoord. Ze zeiden tot Hem: "Rabbi", wat vertaald wil zeggen: Meester. Dat betekent trouwens ook dat Johannes hier... dat blijkt uit de wijze waarop dat dan iedere keer, niet alleen hier maar ook op andere plaatsen, vermeld wordt... schrijft voor een Grieks sprekend publiek. Kijk, het Johannesevangelie is geschreven in het Grieks. Jezus, Johannes en zijn leerlingen spraken Aramees, een Hebreeuws dialect zeg maar. Nu lees je bij gelegenheid inderdaad dat woorden soms letterlijk even worden overgezet, maar dan ook meteen vertaald. Je vindt daar heel wat voorbeelden van in de evangeliën; met name Markus doet dat heel vaak. Een mooi voorbeeld: dan lees je dat er een doofstomme bij Jezus komt en dan zegt Jezus tot hem... Er staat: Hij zuchtte en dan zei Hij: "Effata". En dan staat erachter wat het betekent: "Word geopend". Maar je zou de vraag kunnen stellen: waarom moet je dat "Effata" erbij zetten, want dat is een taal die de mensen niet spreken? Ja, maar het geeft aan dat de schrijver dat zo als het ware nog hoort in zijn oren. Dat zei Hij, en hij geeft er dan ook meteen de betekenis van aan.⟨/p> ⟨p>Je leest dit ook later in het Johannesevangelie, op de dag van de opstanding, wanneer Maria van Magdala in de veronderstelling is dat ze met de tuinman te doen heeft. Als Jezus dan zegt: "Maria", valt ze op haar knieën of op haar aangezicht en zegt ze: "Rabboni". Daar staat dan ook bij wat het betekent: "mijn Meester". Maar je hóórt het haar zeggen. Vandaar ook dat het even onvertaald wordt gelaten. Het wordt gewoon zo opgetekend als het gesproken is. En hier ook, zij zeiden tot Hem: "Rabbi". Het is niet voor niks dat het hier in het Aramees wordt weergegeven. Maar voor het publiek, voor de lezers, was het nodig om dat dan ook even letterlijk over te zetten. Letterlijk vertaald wilde dat zeggen: Meester. Maar ons woord "rabbijn" heeft daar natuurlijk ook direct mee te maken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2338" title="Speel af vanaf 38:58">▶ 38:58⟨/button> ⟨span>"rabbi, Waar Houdt Gij Verblijf?": Kom en Zie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Rabbi, waar houdt Gij verblijf?" Het is een leuke Joodse conversatie, want er wordt een vraag gesteld en er wordt geantwoord met een wedervraag. Waarom antwoordt Hij met een wedervraag? Waarom zou Hij dat niet doen? "Maar waar houdt Gij verblijf? Waar verblijft U?" Jezus woonde daar niet in die omgeving, maar Hij overnachtte daar; "waar logeert U?", is het dus eigenlijk. Ze willen meer dan alleen maar een gesprek; ze vragen naar Zijn verblijfplaats. Ze willen bij Hem thuiskomen, of in ieder geval op de plaats waar Hij vertoeft. Daar willen ze zijn. En dat gaan ze dan ook doen. In vers 40 lees je dat Jezus tot hen spreekt: "Kom, je zult het zien."⟨/p> ⟨p>Dat zullen we later trouwens nog een keer tegenkomen in ditzelfde hoofdstuk, waar het tegen Filippus (of is het Natanaël?) gezegd wordt: "Kom en zie." Er is een gemeente in Capelle aan den IJssel die ook zo heet: 'Kom en Zie'. Volgens mij is het ook de titel van een lp van Elly en Rikkert. Ik vind die uitspraak ijzersterk. Er is niets beters wat je kunt doen dan te zeggen: "Kom zelf kijken en trek je conclusie." Dat is heel wat beter dan duizend redeneringen. Kom en zie.⟨/p> ⟨p>Dit is trouwens ook een voorzegging: "Kom en je zult het zien." Jullie ⟨em>zullen⟨/em> het zien. Dat betekent niet: "jullie moeten zien." Ik weet dat "gij zult" meestal zo opgevat wordt als een gebod — gij zult dit of dat — maar het is een voorzegging: jullie zullen het zien. Dat is ook nog wel mooi: de Heer geeft geen adres op. De vraag was: "Waar houdt U verblijf?" Dan had de Heer kunnen zeggen: "Nou, dan moet je daar en daar wezen", maar Hij zegt: "Kom en je zult het zien."⟨/p> ⟨p>Het doet mij denken aan diverse andere passages en geschiedenissen. We lezen over Abraham in Hebreeën 11:8 dat hij werd geroepen. Hoe staat dat daar precies? "Door het geloof is Abraham, toen hij geroepen werd, in gehoorzaamheid getrokken naar een plaats die hij tot een erfdeel zou ontvangen, en hij vertrok zonder te weten waar hij komen zou." Dat was bij hen eigenlijk ook het geval: ze moeten gewoon achter Hem aan gaan. Je leest dat ook van de geliefde van de Bruidegom. Dan zegt deze beeldschone dame tegen de herder-koning: "Waar houdt Gij verblijf?" En dan zegt Hij niet: "Nou, daar en daar", maar Hij zegt: "Volg de sporen van de kudde." U kunt het nalezen in Hooglied 1: volg de sporen van de schapen. Dat is een mooie gedachte; ook hier wordt niet gewoon een adres afgegeven. Nee, volg het maar na; volg degenen die Mijn stem horen, want dat zijn de schapen natuurlijk.⟨/p> ⟨p>Hij sprak tot hen: "Kom en je zult het zien." Ze kwamen en ze namen waar waar Hij verblijf hield, en ze bleven die dag bij Hem. Het was omstreeks het tiende uur. Dat is een eigenaardige toevoeging. Waarom staat dat er zo bij? Het geeft één ding in ieder geval aan, lijkt mij. Voor de goede orde: als er staat "het tiende uur", dan moet je niet denken dat het tien uur 's morgens of 's avonds was. Volgens de Hebreeuwse rekenwijze begint de dag bij zonsopgang — laten we voor het gemak even zeggen: zes uur 's morgens. Tien uur later ben je dan aangekomen om vier uur 's middags, in de namiddag dus.⟨/p> ⟨p>Ze bleven die dag bij Hem. Of ze omstreeks het tiende uur daar kwamen of dat ze daar weer weggingen, is niet helemaal duidelijk, maar het loutere feit dat dit zo precies vermeld wordt, suggereert in ieder geval heel sterk dat de schrijver zeer gedetailleerd op de hoogte is. Dat hij zelfs zoiets er nog bij vermeldt, wijst op nog iets (en ik kom daar straks nog even op terug): dat een van die twee discipelen misschien wel de schrijver zelf was. Dat hij het zo precies weet en zegt dat het het tiende uur was, betekent dat je er zelf bij geweest moet zijn. Ik denk inderdaad — en er zijn meer argumenten waar ik straks op terugkom — dat deze ene discipel, een van die twee, Johannes was.⟨/p> ⟨p>We hebben bij de eerste keer al gezien dat Johannes, als hij zichzelf ter sprake brengt, dat altijd heel cryptisch doet. Hij trekt zich altijd terug en noemt zichzelf sowieso niet bij name; hij blijft anoniem. Als hij zichzelf aanduidt, dan heeft hij het over "de discipel die Jezus liefhad" — dat wil zeggen: die geliefd werd door Jezus. Daarmee bedoelt hij heel duidelijk zichzelf, maar de naam noemt hij niet. Laten we even verder lezen. Misschien dat ik later nog terugkom op dat getal tien, maar voor nu laat ik dat even rusten. Eén ding is duidelijk: de getuige, degene die dit zo optekent, weet het met precisie te vermelden. Het was omstreeks het tiende uur. Eén van de twee discipelen waarvan hier sprake is, weten we in ieder geval wel bij name.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2765" title="Speel af vanaf 46:05">▶ 46:05⟨/button> ⟨span>Andreas Vindt de Messias en Leidt Zijn Broer Simon Naar Jezus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Die kennen we bij naam, want dat wordt hier zo vermeld. Het is een figuur waar ik me heel verwant mee voel, al was het maar vanwege zijn naam: Andreas. En trouwens ook met die ander, want die heette Petrus en dat is mijn achternaam. Ik ken een broeder die sommigen van u zich misschien nog wel herinneren, Johannes Insveld. Die oude broeder zei altijd tegen mij: "Andreas Petros."⟨/p> ⟨p>Andreas is een naam waarvan ik de eerste keer dat ik hoorde wat het betekende, een bijzondere herinnering kreeg. Er was een predikant, een goede vriend van mijn ouders, en die man doceerde ook Grieks, Latijn en de klassieke talen. Toen hij als predikant in Aalsmeer kwam, maakte hij kennis met mijn ouders en stelde ik mezelf voor. Ik was toen nog een vriendje van een jaar of zeven, acht of zo. Ik noemde mijn naam, André, en hij keek mij heel dromerig aan. Dat weet ik nu, zoveel jaren later, nog steeds. Hij zei: "André, dat is een mooie naam. Dat komt van het Griekse andros, en dat betekent mannelijk, sterk, dapper." Dat vergeet ik nooit meer. Aan dominee Prins heb ik hele goede herinneringen. Zo heette die man, dominee Prins. Sommige mensen denken dat ik alleen maar lelijk over predikanten kan spreken, maar dat is dus niet waar, hè? Dat heb ik bij dezen bewezen. Hij was een hele lievelijke man, en dat was niet alleen maar omdat hij iets moois over mijn naam zei.⟨/p> ⟨p>Andreas heette dus een van die twee discipelen. Hij wordt geïntroduceerd als de broeder van Simon Petrus, want Andreas heeft altijd in de schaduw gestaan van zijn broer. Kennelijk was Simon Petrus bekender, want Andreas wordt specifiek zo genoemd: "Andreas, de broer van Simon Petrus." Hij was één van de twee die het van Johannes gehoord hadden en hem gevolgd waren.⟨/p> ⟨p>Daar moet ik trouwens nog iets bij zeggen. Als je in de andere evangeliën leest – het wordt in alle drie de synoptische evangeliën vermeld, zowel in Matteüs, Marcus als Lukas – dan worden ze pas bij een latere gelegenheid geroepen. In Matteüs 4 lees je die geschiedenis die we misschien wel kennen: dat is inmiddels aan het Meer van Galilea. Ze zijn daar aan het werk als vissers en Jezus komt langs en zegt: "Volg mij, ik zal je maken tot vissers van mensen." Dan laten ze hun netten achter en gaan ze achter Jezus aan. Als je dat zo leest in Matteüs, Marcus en Lukas, komt dat wat vreemd over. Gaan ze zomaar achter een wildvreemde aan die zegt: "Volg mij"? Nee, zo is het ook niet; ze kenden hem al. Ze zijn na deze ontmoeting gewoon weer aan het werk gegaan. Wat hier in Johannes 1 vermeld wordt, is hun eerste ontmoeting met hem, maar ze zijn daarna kennelijk weer aan hun werk gegaan. Pas bij een latere gelegenheid, niet veel later, zijn ze daadwerkelijk geroepen om hun werk achter te laten en werkelijk dagelijks met Jezus op te trekken. Dat zijn dus twee verschillende dingen. Dit is de eerste kennismaking van Andreas, de broer van Simon Petrus, met Jezus. Andreas was dus eerst een discipel van Johannes de Doper.⟨/p> ⟨p>Deze vond eerst zijn broeder Simon. Hij gaat dus naar zijn broer Simon Petrus. Hij heet hier trouwens nog steeds Simon, vandaar dat het zo genoemd wordt. Maar wat betekent dat woordje "eerst"? Als je het zo leest, suggereert het dat deze ene discipel eerst zijn broeder vond, wat inhoudt dat de ander daarna zijn broeder vond. Waarom staat dat woordje "eerst" er anders? Dat suggereert toch dat er nog iemand was. Wie vond dan vervolgens zijn broeder? Nou, die had hij al gevonden. Hij zegt: "Wij hebben de Messias gevonden." Ze hadden hem dus al gevonden.⟨/p> ⟨p>Als ik zo tussen de regels door lees en die woorden op me laat inwerken, dan suggereert dat iets. We zagen dat zojuist al even bij dat tiende uur; dat vermeldt de schrijver wel heel erg precies. Past hij er soms zelf bij? Juist omdat zijn eigen naam niet vermeld wordt en die andere wel, wijst dat in die richting. En hier ook weer: "Deze vond eerst zijn broeder Simon." Met andere woorden: die andere discipel vond later zijn broer. Andreas en Petrus waren broers, maar Johannes had ook nog een broer, een hele bekende: Jacobus. Dat waren de zonen van Zebedeüs.⟨/p> ⟨p>Andreas zei tot Simon: "Wij hebben gevonden." Wij, dus wij beiden; Andreas en wellicht Johannes. "Wij hebben gevonden de Messias," de gezalfde, de koning. Want u weet: de Messias is de gezalfde, iemand die gezalfd werd tot koning, priester of profeet. Het gaat hier over de Messias, de Gezalfde die in de Hebreeuwse Bijbel is aangekondigd en die wij verwachten. Ook hier weer de vertaling: "wat betekent Messias: Christus." Het ene is Hebreeuws, Christus is Grieks, en als je het in het Nederlands zegt, dan zeg je gewoon "gezalfd" of "gezalfde".⟨/p> ⟨p>De vraag is dan: sinds wanneer is Jezus de gezalfde, de Christus? Daar kun je twee antwoorden op geven. Je kunt zeggen: sinds zijn doop in de Jordaan, want toen werd hij gezalfd met heilige geest. Je kunt ook zeggen: in zijn opstanding. Maar dit bevestigt precies wat ik zojuist al wilde aangeven: zijn doop in de Jordaan en wat daar plaatsvond – hij stond op uit het water en de geest daalde op hem neer – is een type van wat later zou plaatsvinden. De intimi zeiden het wel, maar de Heer zei tijdens zijn bediening op aarde altijd: "Mondje dicht." Als Petrus later zegt: "Gij zijt de Christus," dan verbood hij nadrukkelijk om dat tegen iemand te zeggen. Dat was prematuur. Officieel, echt voluit, werd hij pas de Christus in zijn opstanding. Zijn doop in de Jordaan en wat daar plaatsvond, is daar een type van.⟨/p> ⟨p>Maar ik zie dat het inmiddels al over negen is, dus ik stel voor dat we eerst even een kopje koffie gaan drinken met elkaar.⟨/p> ⟨p>We hadden het over de enthousiaste Andreas die bij zijn broer Simon komt en zegt: "Wij hebben hem gevonden." Dat suggereert ook dat ze naar hem zochten. Dat is logisch, want hij was zelf een van die discipelen, misschien was Petrus ook wel een leerling van Johannes de Doper, dat staat er niet bij vermeld. "Wij hebben hem gevonden." Die verwachting was bij hen zo sterk; ze waren niet voor niets leerlingen van Johannes. Maar nu hebben ze hem gevonden: dé Messias, dat wil zeggen de Christus. De ene term is Hebreeuws, de andere Grieks.⟨/p> ⟨p>Er staat dan: "Hij leidde hem tot Jezus." Ik had het net over "kom en zie", wat een staande uitdrukking geworden is, en dat geldt voor deze frase ook. Ik geloof dat je destijds een christenpedagoog had, dokter Waterink. Ja, van de "moeders van popjes-Jezus". Volgens mij heeft hij ook een boek geschreven met de titel "En hij leidde hem tot Jezus", uiteraard ontleend aan dit vers en wat Andreas deed bij Petrus. Wat Andreas dus gewoon doet, is Petrus naar Jezus brengen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3337" title="Speel af vanaf 55:37">▶ 55:37⟨/button> ⟨span>De Profetische Voorzegging: Simon Barjona Zal Keefas (de Rots) Heten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Andreas leidde hem naar Jezus toe en Jezus zag hem aan. Ook hier weer keek Hij hem aan en Hij zei: "Jij bent Simon, de zoon van Johannes." Later lees je trouwens dat Petrus nog eens zo wordt aangesproken als de zoon van Johannes, wanneer hij gerehabiliteerd wordt bij die maaltijd aan het meer. Daar wordt gezegd: "Simon Petrus, zoon van Johannes." Trouwens, in Matteüs 16 lees je dat Simon "Barjona" genoemd wordt, in die bekende passage waarin Petrus naar voren komt en zegt: "U bent de Christus, de Zoon van de levende God." De Heer Jezus zegt dan tegen hem: "Gelukkig ben jij, Simon Barjona."⟨/p> ⟨p>Deze man heeft dus waarschijnlijk twee namen gehad; ik kan het er niet anders uit afleiden. Jona betekent 'duif' en Johannes betekent 'Jahweh is genadig'. Het zijn dus wel twee verschillende namen. Er zijn nog meer manieren om het te verklaren, bijvoorbeeld door te zeggen dat het een pleegvader of stiefvader is geweest, maar dat vind ik persoonlijk ver gezocht. Er zijn immers zoveel mensen met een dubbele naam, nietwaar? Waarom deze man dan niet?⟨/p> ⟨p>In elk geval wordt hij Simon, de zoon van Johannes genoemd, maar ook de zoon van Jona. Over die naam Johannes zei ik al even eerder wat; dat is natuurlijk een veelvoorkomende naam, zeker in dit hoofdstuk. Je struikelt erover. Ik heb het niet geteld, maar de naam wordt heel vaak genoemd, verdeeld over drie verschillende personen. Ik wil u er nog even aan herinneren: Johannes betekent 'Jahweh is genadig'. Dat is eigenlijk ook wat als een 'blauwe letter' boven dit hele evangelie staat genoteerd: Jahweh is genadig. Dat is waar Johannes van getuigt, alleen al qua naam. We kwamen Johannes de Doper tegen, en Johannes de schrijver, een van de twaalf discipelen. En nu dus ook nog eens Johannes de vader van Andreas en Petrus, die ook zo heette. Als je het over Johannes hebt, moet je dus even duidelijk maken over wie je het precies hebt.⟨/p> ⟨p>Trouwens, er zijn nog meer Johannessen hoor; er wordt wat 'afgehannes' in het Nieuwe Testament. Het schiet me zo ter plekke te binnen: Johannes Marcus, beter bekend als Marcus. Ik noemde net al dubbele namen, maar Marcus, de schrijver van het evangelie, had eigenlijk ook een dubbele naam: Johannes Marcus. Ik heb er dus niet zoveel moeite mee dat de vader van Petrus kennelijk ook een dubbele naam heeft gehad: Johannes. In het Hebreeuws zeg je trouwens 'Yohanan'. We komen die naam ook al tegen in de Hebreeuwse Bijbel, in het Oude Testament.⟨/p> ⟨p>Dan zegt de Heer Jezus tegen hem: "Jij bent Simon, de zoon van Johannes, maar jij zult..." Dat 'zult' betekent niet 'je moet', maar het is een voorzegging. "Je zult Kefas heten." Dit is dus een voorzegging: "Je zult Kefas heten." Niet: 'je heet vanaf nu Kefas', maar 'je zult zo gaan heten'. Wanneer dat is? Dat is niet zo moeilijk, want dat vinden we weliswaar niet in ditzelfde evangelie, maar wel in Matteüs. Ik heb er nu al een paar keer aan gerefereerd, aan het moment waarop de Heer Jezus, als Hij helemaal in het noorden van Israël is, in de omgeving van Caesarea Philippi — onlangs heb ik daar in Zoetermeer nog over gesproken — vraagt: "Wie zeggen de mensen dat Ik ben?" En uiteindelijk: "Maar wie zeggen jullie dat Ik ben?" Dan is het Petrus die het woord neemt en zegt: "U bent de Christus, de Zoon van de levende God." Hij krijgt dan te horen: "Jij bent Petrus." Nee, er staat: "Gelukkig ben jij, Simon." Hoe staat de naam daar? "Simon Barjona. Gelukkig ben jij, Simon Barjona."⟨/p> ⟨p>Dat 'Jona' heeft volgens mij meer betekenis dan alleen het feit dat zijn vader misschien twee namen had. Dat lijkt mij ook, want dat zegt Hij natuurlijk niet zomaar. Ik denk eerlijk gezegd dat die verwijzing naar Jona ook weer te maken heeft met de duif. Dat is één ding: de duif boven de wateren. Dan denk ik trouwens ook meteen weer aan de zondvloed, met het venster dat geopend werd en die duif met het olijfblad. Maar ik denk ook aan Jona, het boek Jona, die op de derde dag uit het water kwam. Zoals Jona drie dagen en drie nachten in het hart van de aarde was — dat is Matteüs 12 — zo zal ook de Zoon des mensen drie dagen en drie nachten in het hart van de aarde zijn. Het teken; het teken dat aan Israël gegeven zou worden. Dat zijn toch schitterende associaties?⟨/p> ⟨p>Dus als de Heer Jezus bij die gelegenheid "Barjona" zegt, is dat natuurlijk niet voor niets. En hier is "zoon van Johannes" ook niet voor niets, want juist die naam Johannes moet hier voor het voetlicht gebracht worden: "Jahweh is genadig". Vandaar dat je er hier over struikelt. Maar dat Barjona heeft daar in Matteüs 16 wel degelijk ook betekenis, dat kan niet missen. Dat is wat Kefas betekent. Want als de Heer dan zegt... oh ja, ik was nog halverwege dat citaat uit Matteüs 16: "Gelukkig ben jij, Simon Barjona. Maar Ik zeg je, jij bent Petrus, en op deze petra zal Ik mijn gemeente bouwen." Mijn Ecclesia bouwen.⟨/p> ⟨p>Maar Petrus is exact dezelfde naam als Kefas. Die bewering kan ik gemakkelijk staven, want het staat er namelijk gewoon zwart-op-wit: "Jij zult heten Kefas." Zo heette hij nog niet. Andreas zijn broer noemde hem gewoon Simon, maar Jezus zegt: "Je zult Kefas heten." Pas later, een paar jaar later, kort voordat ze vertrekken naar Jeruzalem waar de Heer overgeleverd zal worden, is het Simon die er zo expliciet voor uitkomt: "U bent de Christus, de Zoon van de levende God." Bij die gelegenheid krijgt hij de naam Kefas. Op deze petra, Kefas, zal Ik mijn Ecclesia bouwen.⟨/p> ⟨p>Omdat zijn woord... ik moet hier even op ingaan. Het is soms jammer als je ergens een toespraak over geeft; dat is leuk, maar dan krijg je daarna nog wel eens opmerkingen of vragen: "Zou het ook niet zus kunnen zijn?" Dan denk ik: wauw, dat is mooi, maar jammer dat ik er net al over gesproken heb, omdat ik het graag nog had doorgegeven. Dat had ik een paar weken geleden toen ik in Zoetermeer sprak over Petrus de rots, naar aanleiding van mijn bezoek aan Rome. Theo Frederiks kwam na afloop naar me toe en zei: "Weet je hoe het zit?" In Matteüs 16 — ik lees dit voor: "Gelukkig ben jij, Simon Barjona, want vlees en bloed heeft je dat niet geopenbaard, maar mijn Vader, die in de hemelen is. Ik zeg je dat jij Petrus bent, en op deze petra zal Ik mijn gemeente bouwen." Dat jij Petrus bent, maar op deze petra — namelijk dat wat je gezegd hebt — zal Ik mijn gemeente bouwen.⟨/p> ⟨p>Het is dus gewoon aanwijsbaar: jij bent Petrus en op deze petra — dat wat je gesproken hebt: "U bent de Christus, de Zoon van de levende God" — daarop ga ik mijn gemeente bouwen. Dat is een schitterende gedachte. Men zegt wel: "Jij bent Petrus", maar op deze petra, dat wat je gezegd hebt, daar ga ik mijn Ecclesia op bouwen. Bij die gelegenheid krijgt hij vanaf dan dus ook de naam Kefas. "Jij zult Kefas heten," dat wordt hem hier in Johannes 1 dus al op voorhand gezegd. Dat zou pas in de toekomst gebeuren. "Kefas" wordt vertaald met "Petrus". Kefas is Aramees, Petrus is Grieks. De naam Kefas vinden we trouwens vooral in de brieven van Paulus. Als Paulus het over hem heeft, noemt hij hem op twee keer na bijna altijd Kefas; slechts twee keer noemt hij hem dus Petrus.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3947" title="Speel af vanaf 01:05:47">▶ 01:05:47⟨/button> ⟨span>De Vierde Dag: het Vertrek Naar Galilea en de Roeping van Filippus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het verhaal gaat verder, een dag verder, de volgende morgen. En dat is dus inmiddels dag vier. Het is heel gemakkelijk te tellen hoor, in Johannes 1. Maar de climax krijgen we niet meer vanavond, maar dat wordt de volgende keer. Dat is namelijk in Johannes 2 bij de bruiloft te Kana. "Op de derde dag", want daarom wordt er geteld. Daar moeten we namelijk uitkomen.⟨/p> ⟨p>Dit is dus weer een dag later. Wilde hij... Jezus naar... Ja, wilde hij... Dit is nou wat arbitrair, want hier staat "wilde Hij" met een hoofdletter. Daarmee zetten de vertalers je meteen op het spoor, maar het kan ook een dwaalspoor zijn. Want er is namelijk niet gezegd dat het hier over Jezus gaat. Het kan namelijk heel goed gaan over... Kijk: "Jij bent Simon, de zoon van Johannes en je zult Kefas heten", wat vertaald wordt met Petrus. En de volgende dag wilde hij – ja, wie is hij nu? Was dat Andreas over wie we het in het vorige vers hadden? Of is het Petrus, of is het Jezus? De vertalers hebben gekozen voor Jezus en dat hebben ze heel simpel gedaan door het met een hoofdletter te schrijven. Maar het is niet gezegd en eerlijk gezegd denk ik dat het inderdaad Andreas of Petrus is.⟨/p> ⟨p>Laten we het nu nog even in het midden laten en eerst even doorgaan. En hij – dan krijg je dus weer dezelfde vraag: wie is hij? – en hij vond Filippus. Ja, dan kun je zeggen: Jezus zocht hem. Maar lees nou even verder: en hij vond Filippus en Jezus zei tot hem: "Volg mij." Dus het is inderdaad de volgende morgen; hij wilde naar Galilea vertrekken, hij vond Filippus en Jezus zei dan tot die Filippus: "Volg mij."⟨/p> ⟨p>Nog even dit: Filippus betekent 'paardenliefhebber'. Ik zit nu even te aarzelen om daar wat over te vertellen. Over één ding hoef ik niet te aarzelen: hij was een van de twaalf, in Mattheüs 10 vers 3, maar er zijn diverse andere passages waar de opsomming gegeven wordt en de naam van Filippus valt. Dus dat is deze Filippus. Een rare naam: paardenliefhebber. Waarom? Je kunt natuurlijk gewoon zeggen: hij heette zo. Dat is zo. Maar ik heb daar een idee over. Ik ken namelijk in de Bijbel een paardenliefhebber die bekendstaat om zijn paarden, zelfs tot op heden, en dat is Salomo. Als je nu naar Israël gaat, naar Megiddo, dan kun je nu nog steeds de beroemde paardenstallen van Salomo bezoeken. Nou, een koning. Maar hij mocht niet vele paarden hebben; dat lees je al in de koningswet. Hij mocht niet vele vrouwen hebben, staat er, maar ook niet veel paarden. Het is allebei zeer edel, en Salomo had beide juist wel veel: veel paarden en helden.⟨/p> ⟨p>Maar een paard is een koninklijk dier. Ja, je bedoelt het in het boek Openbaring. Maar het is ook de koning die te paard komt: de prins op het paard, de prins op het witte paard. Een paard is een heel koninklijk dier. Wij zeggen trouwens ook dat het een edel dier is; het is het enige dier dat geen kop en geen poten heeft. Maar het is een koninklijk dier, in tegenstelling trouwens weer tot een ezel, want dat is een nederig dier. Vandaar ook dat je in Zacharia vindt dat de koning komt: "Zie, uw Koning komt, nederig rijdend op een ezel." Een sjofele koning dus; in het Hebreeuws staat er 'shafel'. Hij komt eerst in vernedering op een ezel, maar straks – u weet het hè – hij kwam in vernedering op een ezel, maar straks bij zijn wederkomst... kijk het maar na in het boek Openbaring: de prins op het witte paard is Hij, Openbaring 19. U zegt: dat is beeldspraak. Natuurlijk, maar het is niet voor niets dat Hij dan het paard gebruikt. Hij zit op een paard inderdaad om te strijden, maar Hij is ook Koning; Hij gaat zijn koninkrijk vestigen. Dus zo'n paard heeft te maken met de Koning, vandaar ook met Salomo, met macht en met het vrederijk. Iemand zei eens – ik ken een bijbelleeraar die zei: "Een ezel is gewoon een vernederd paard." Ja. Maar dat paard heeft denk ik alles te maken met dat koninkrijk dat gaat komen. En we zullen dat trouwens ook in het vervolg nog zien, want dat speelt nu juist een hele grote rol. Ik geef het even als suggestie door.⟨/p> ⟨p>Trouwens, later komen we deze Filippus ook nog weer tegen bij de spijziging. Dan is het Filippus die naar Jezus toe komt over de scharen: wat moeten ze eten? En dan zegt Filippus: "Nou, hier is een jongen met vijf broden en twee visjes." Filippus wordt gevonden en Jezus zei tot hem: "Volg mij." Wie is die Filippus? Nou, dat staat dan in vers 45. Filippus was nu uit Betsaida, de stad van Andreas en Petrus. Dat geeft ook logica aan de suggestie. Ik zeg het voorzichtig; mijn eigen idee is – ik vind het op zich logisch om hier in dit geval te denken aan Andreas of aan Petrus. Waarom? Wel, eerst was het Andreas die Petrus vond en nu is het Petrus die vervolgens Filippus vindt. En waarom zocht hij hem? Wel, ze kwamen uit dezelfde plaats. Filippus nu was uit Betsaida, de stad van Andreas en Petrus. Dat geeft logica aan de verhaaltrant, namelijk dat hij hem vond. Hij zocht hem; het waren plaatsgenoten. En wellicht was ook deze Filippus – en ik denk dat daar goede redenen voor zijn, maar u hoort dat dit... ik kan het niet bewijzen – maar het zou heel goed kunnen dat ook deze Filippus, en vervolgens Natanael die we straks zullen tegenkomen, allemaal discipelen waren van Johannes de Doper.⟨/p> ⟨p>Hoe dan ook, Filippus nu was uit Betsaida. Betsaida betekent 'huis van jagen', dat wil zeggen op vissen. Want even voor de goede orde om het een beetje voor de geest te krijgen: de Here Jezus was gedoopt hier in Bethanië. Zien jullie het allemaal? Dat ligt dus helemaal in het zuiden, dat wil zeggen bij Judea, in het Overjordaanse. Aan de andere kant van de Jordaan, daar doopte Johannes. En dan vervolgens: hier ligt Galilea en ze wilden weer naar Galilea gaan. Ze gaan naar Kana toe; daar zal straks over een paar dagen ook de bruiloft plaatsvinden. Maar hier kwamen Andreas en Petrus vandaan uit Betsaida. Dat ligt dus helemaal aan de andere kant van het meer. Hier had je Kapernaüm en Tiberias, maar dit ligt dus precies aan de andere kant: Betsaida aan de noordkant. Daar kwamen Andreas en Petrus vandaan, en dus ook Filippus.⟨/p> ⟨p>En jij zegt dat het helemaal daar is, jongens? Ja, hier. Maar volgens toeristische ideeën is het niet zo in Israël. Want ze zitten helemaal... ja, maar het was toch echt in de... ja, nou, je hebt daar zogezegde rijen, kramen, water en alles. Ja. Maar waar men dat dan op baseert? Ik zou het niet weten. Want één ding is zeker: Johannes doopte op een plaats die niet hier in Galilea was, want ze gingen juist op naar Galilea. Dus dat was in het zuiden. Dus ja, waar men dat op baseert, weet ik niet. Nou ja, de dikke duim van zulke gidsen is wel vaker erg dik. Je kunt daar een hoop verkopen. Je bedoelt: commercieel is het wel interessant om het hier te lokaliseren. Ja, dat is wel zo. Heel typerend is dat hij in het Overjordaanse doopt, hè? Ja, aan de andere kant van de Jordaan. Weer aan de andere kant van de Jordaan. Mooi hè? Ja, dat is niet voor niets. Je moet eerst de Jordaan door, ook weer een beeld van dood en opstanding. Of bedoel je het zo? Nou nee, ook wel een beetje dat je zegt: nou, de Here Jezus werd gedoopt; Hij is Messias in Israël, maar Hij werd gedoopt niet in Israël. Aha, aan de andere kant van die Jordaan, ja. Ook dat, ja. Maar goed, even om dat dus een beetje helder voor de geest te krijgen waar Betsaida lag.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4580" title="Speel af vanaf 01:16:20">▶ 01:16:20⟨/button> ⟨span>Filippus Vindt Nathanaël: Wij Hebben Hem Gevonden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En Filippus vond vervolgens Natanaël. Eigenlijk wordt er over Filippus verder niets vermeld, want over Natanaël des te meer. Filippus is eigenlijk alleen maar een rijdier en hij brengt ons bij Natanaël. Filippus vond Natanaëls mooie naam trouwens; dat betekent dat 'Natan' 'gave' is en 'El' 'God' is: een gave van God. En dat is vergelijkbaar met Theodor. Waarom? Omdat Theodore eigenlijk Theodorus is, uit het Latijn. 'Theo' betekent God en 'dorus' is geschenk, dus een godsgeschenk. Theodorus is de Latijnse variant van Natanaël.⟨/p> ⟨p>Filippus vond Natanaël en hij zei tot hem... Oh ja, dan moet ik er nog even bij zeggen: over deze Natanaël lezen we in Johannes 21 vers 2 dat hij kwam uit Kana. Aha, en nu wordt het hele plaatje dus meteen weer helemaal scherp, want nu worden we eigenlijk al warm gemaakt voor wat er op de derde dag straks hier gaat gebeuren, in die plaats van Natanaël. We komen daar nog over te spreken, maar ik lees even door.⟨/p> ⟨p>Filippus vond Natanaël — wat hun verhouding of hun relatie was, wordt niet vermeld, maar ik opperde dat hij mogelijk ook een discipel is geweest van Johannes. Ik kan het niet bewijzen, maar het zou kunnen. Filippus vond Natanaël en zei tot hem: "Wij hebben Hem gevonden van wie Mozes in de wet geschreven heeft en de profeten." Ook dat "wij hebben Hem gevonden" suggereert weer sterk: net als wij, wij zoeken Hem. Zij verwachtten Hem. En daarom geven Natanaël en Filippus zich ook meteen gewonnen. Dat was met Andreas het geval, dat was met Petrus het geval, en nu ook met Filippus en Natanaël. Ze zijn meteen overtuigd; het was een gewillig hart bij wie deze boodschap ingang vond.⟨/p> ⟨p>"Wij hebben Hem gevonden van wie Mozes in de wet geschreven heeft en de profeten." De hele Hebreeuwse Bijbel staat vol van die verwachting: Hij zal gaan komen. En die verwachting was zo hooggespannen; Johannes wist dat het in die dagen zou gaan gebeuren. Johannes kondigde Hem al aan, Hij moest komen in die dagen. Dat was onmiskenbaar. Heel enthousiast, je hoort het hem bij wijze van spreken zeggen: "We hebben Hem gevonden, geen twijfel mogelijk: Jezus, de zoon van Jozef!"⟨/p> ⟨p>Eigenlijk staat er trouwens niet "de zoon van Jozef", maar er staat "zoon van de Jozef". Dat woordje "de" hoort niet hierbij, maar bij Jozef. Dat suggereert trouwens dat Jozef kennelijk een prominente naam was. De vader van Jezus. Zoon van de Jozef, namelijk uit Nazaret. Ja, nou ja, is dat toch niet waar? Ja, toch wel. Dat hangt ervan af. Niet door hem verwekt natuurlijk, maar niettemin naar de wet. Je leest het ook in Lukas 3, dat er wordt gezegd dat Hij naar de wet een zoon van Jozef was. Dus Hij was een wettige zoon van Jozef. Uiteraard niet verwekt, nee, maar ik moet er trouwens bij zeggen dat het begrip "zoon" een juridisch feit is. Het heeft niet zozeer te maken met je genen; het is geen biologisch begrip, het is een juridisch begrip. Een zoon is namelijk een erfgenaam. En naar de wet was Hij een zoon van Jozef, namelijk die uit Nazaret. En dan krijg je die legendarische woorden...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4854" title="Speel af vanaf 01:20:54">▶ 01:20:54⟨/button> ⟨span>Nathanaëls Scepsis: Kan uit Nazareth Iets Goeds Komen?⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En Nathanaël zei tot hem: "Kan uit Nazareth iets goeds komen?" Ja, dat zijn hele flauwe... In mijn beleving is het flauw. Er wordt wel eens een verklaring gegeven dat Kana vlak bij Nazareth ligt en dat het een soort burenruzie was, zoals je dat hebt tussen Katwijk en Rijnsburg – van die buren die zo op elkaar zitten te katten. Of Amsterdammers en Rotterdammers. Maar dat kan natuurlijk helemaal niet zo zijn. Want juist de reputatie van Nathanaël was die van een Israëliet in wie geen bedrog was; die deed niet aan zulke flauwe dingen mee, om het zo maar te zeggen.⟨/p> ⟨p>Nee, het gaat erom waarom Nathanaël deze vraag stelt. Kijk, kan er iets goeds voortkomen? Filippus zegt: "Wij hebben Hem gevonden van wie Mozes in de wet geschreven heeft en de profeten." En dan wordt er gezegd dat Hij uit Nazareth komt. Dan zegt Nathanaël: "Kan uit Nazareth iets goeds...?" Dat wil zeggen: kan die beloofde Messias waar jullie het over hebben daarvandaan voortkomen?⟨/p> ⟨p>Dat idee komen we een paar hoofdstukken later tegen, in Johannes 7. Daar komen we bij een veel latere gelegenheid natuurlijk nog over te spreken, maar dit geeft wel heel duidelijk aan waarom Nathanaël deze vraag stelt. Je leest daar dat sommigen uit de schare die naar de woorden van Jezus geluisterd hadden, spraken: "Deze is waarlijk de profeet." Anderen zeiden: "Deze is de Christus." Maar weer anderen zeiden: "De Christus komt toch niet uit Galilea? Zegt de Schrift niet dat de Christus komt uit het geslacht van David en uit het dorp Bethlehem, waar David was?" Er was daarover verwarring, lees je een vers later.⟨/p> ⟨p>En dan zie je hoe mensen heel gemakkelijk zomaar conclusies trekken uit een gebrekkig aantal gegevens. Ze weten: "De zoon van Jozef uit Nazareth", en concluderen dat het dus nooit de Messias kan zijn. Ze weten niet dat Hij Zich pas later in Nazareth heeft gevestigd en dat Hij wel degelijk geboren is in het dorp Bethlehem, in de stad van David en uit het geslacht van David. Maar Jozef had die naam natuurlijk wel, jazeker, en Maria volgens mij ook.⟨/p> ⟨p>In Zoetermeer heb ik ooit een studie gegeven over dat begrip "de Nazarener" en over de stad Nazareth. Netzer. Dat dat een dorpje was waar zich van origine allemaal nakomelingen van David hadden gevestigd. Het is een heel verhaal om dat nu helemaal te staven en uit de doeken te doen, maar dat was dus eigenlijk een soort nederzetting waar nakomelingen van David zich hadden gevestigd. "Nazarener" was in wezen een Messiaans geladen begrip.⟨/p> ⟨p>Maar Nathanaël zegt: "Wacht even, de Messias komt niet... één ding staat vast: Hij komt niet uit Nazareth. Hij zal geboren worden in Bethlehem." Daar had hij volkomen gelijk in. Dus dat is een hele correcte vraag.⟨/p> ⟨p>Wat Nathanaël dan als antwoord krijgt van Filippus, is wat we al eerder hoorden: "Kom en zie." En dat is beter dan elke andere redenering. Dit is geen redenering; dit is gewoon: overtuig jezelf. Dat geldt eigenlijk ook als het gaat om het doorgeven van het Woord. Het heeft helemaal geen zin om mensen te proberen te overtuigen. Lees het zelf, kijk zelf: kom en zie. Wij kunnen dat natuurlijk niet op die manier doen. Jezus is nu niet op aarde, we zien Hem niet, maar wat we hebben zijn de Schriften. Jezus zag Nathanaël tot Zich komen en zei... Zie, dat wordt dus van Nathanaël gezegd.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5136" title="Speel af vanaf 01:25:36">▶ 01:25:36⟨/button> ⟨span>Een Ware Israëliet in de Messiaanse Rust Onder de Vijgenboom⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Zie, waarlijk een Israëliet in wie geen bedrog is!" Het begrip "Israël" in het Johannesevangelie heeft een hele positieve klank. Het wordt trouwens maar een paar keer gebruikt. Meestal heeft de tekst het over "de Joden", en dat klinkt vaak nogal... nou ja, daar klinkt een zeker dedain in door. In ieder geval dat de Joden er zoveel bij hebben gemaakt. Maar "Israël" daarentegen heeft echt een positieve klank; dat zie je hier. We zullen het een paar verzen later ook nog zien: "Zie, waarlijk een Israëliet in wie geen bedrog is."⟨/p> ⟨p>Kijk, Israël is namelijk de gelovige Jakob. U weet het? Hij heette Jakob, de bedrieger, maar Jakob werd Israël. En daar staat die naam dan ook voor. Ik vind dat een hele mooie tekst in Jesaja 9 vers 8. Daar lees je: "De Heere heeft een woord gezonden in Jakob en het is gevallen in Israël." Tot een ongelovig volk komt het woord voort, maar als het valt en wordt aangenomen, dan is er geen Jakob meer, maar dan is het Israël. Waarlijk een Israëliet in wie geen bedrog is.⟨/p> ⟨p>En Natanaël zei tot Hem: "Vanwaar kent Gij mij?" Jezus antwoordde en zei tot hem: "Eer Filippus u riep, zag Ik u onder de vijgenboom." Hiermee bewees Jezus heel duidelijk Wie Hij was. Natanaël is hierdoor zo van ontdaan en verbijsterd. Jezus bewees hiermee uiteraard de Profeet te zijn die naar waarheid dingen kon spreken en openbaren die Hij menselijkerwijs gesproken natuurlijk helemaal niet kon weten. Waarmee ik niet zeg dat Jezus alwetend was; natuurlijk niet. In de evangeliën lees je bijvoorbeeld: "Van die dag en die uren weet niemand, ook de zonen niet, maar alleen Mijn Vader in de hemel." Ik weet dat men soms uit zo'n vers probeert af te leiden dat Jezus alwetend was, maar dat staat er niet. Hij is de Profeet. Hij kan goddelijke boodschappen doorgeven die Hij menselijkerwijs gesproken natuurlijk helemaal niet kon weten.⟨/p> ⟨p>Maar goed, "eer Filippus u riep, zag Ik u onder de vijgenboom." Daarmee is ook iets heel moois gezegd over die Natanaël. Want wat lees je? Dat hij onder de vijgenboom zat, is in wezen ook alweer zo'n prachtige uitbeelding van het Koninkrijk. Dat is het laatste waar ik nog even op wil wijzen. In Micha 4 lees je een schitterende profetie over het komende Koninkrijk. Als de Koning op het witte paard is gekomen, dan staat er: "Hij, de Messias, Hij zal richten tussen vele volkeren en rechtspreken over machtige natiën tot in verre landen." En dan zullen zij hun zwaarden tot ploegscharen omsmeden en hun speren tot snoeimessen. Geen volk zal tegen een ander volk het zwaard opheffen en ze zullen de oorlog niet meer leren. Wat een tijd!⟨/p> ⟨p>Maar dan: "Zij zullen zitten, een ieder onder zijn wijnstok en onder zijn vijgenboom, zonder dat iemand hen opschrikt, want de mond van de Heere der heerscharen heeft het gesproken." Hier wijs ik even op, want dit is precies wat Natanaël alvast deed: hij verwachtte de Koning. Hij verwachtte Hem die zou komen en hij was al in de rust ingekeerd; hij zat al onder zijn vijgenboom. Dat was die Natanaël. En dan antwoordt Natanaël Hem en zegt: "Rabbi, Gij zijt de Zoon van God, Gij zijt de Koning van Israël!" Ja, de Zoon van God. We hebben dat al eerder gezien; dat is een verwijzing naar Psalm 2.⟨/p> ⟨p>Maar ik zie dat ik toch niet meer helemaal de bespreking van het hoofdstuk kan completeren, want het wordt dan echt te laat. Dus ik stel voor dat we hier maar even een punt zetten in de bespreking. Die laatste verzen zijn namelijk ook nog zo erg mooi, dat ik het zonde vind om daar nu doorheen te "crossen", over die geopende hemel en over de Jakobsladder. Dus we laten het hier eventjes bij.⟨/p>