⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie: het Goddelijk Design van Tijd⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dankjewel, Wolter, dat is mooi. Heel mooi om daar zo mee te beginnen: Prediker 3. Ik zat nog eventjes mee te lezen; jij begon met vers 1: "Alles heeft zijn uur en ieder ding onder de hemel zijn tijd." En als we dan nog even doorlezen in vers 11, dan staat er: "Alles heeft Hij voortreffelijk gemaakt op zijn tijd."⟨/p> ⟨p>Ja, dat is een mooie start en een prachtige uitvalsbasis voor deze avond. Wat zeg ik? Voor deze hele studieserie onder de titel: Reken maar! Het plaatje dat u daarboven ziet, is een aardige weergave van waar we het niet alleen vanavond, maar al die twaalf avonden over hopen te gaan hebben. Twaalf is trouwens een mooi getal als we het hebben over de verdeling van de tijd. Gedurende pakweg driekwart jaar, zo ongeveer tot mei of juni, zullen we deze studies voortzetten. Het is helemaal waar wat Wolter zojuist naar voren bracht: dat ik de afgelopen maanden enorm bezig geweest ben met dit onderwerp. De Bijbelse chronologie... ik geef toe, dat woord komt nogal droogstoppelig over. Ik kan me ook voorstellen dat sommige mensen daar in eerste instantie niet zo enthousiast van worden, maar wacht maar af, dat gaat wel veranderen.⟨/p> ⟨p>Die Bijbelse chronologie heeft mij echter altijd al heel erg beziggehouden. De Bijbelse tijdlijn, want in het woord chronologie zit het woordje 'chronos', en dat betekent tijd. Chronologie heeft te maken met tijdrekenkunde. Dat is waar we het over gaan hebben. We beginnen vanavond gewoon bij Adam en we zullen vanavond uitkomen bij... ja, we gaan echt flinke stappen maken hoor, in korte tijd. We gaan zo'n tweeënhalf millennium even doorcrossen, dus ik geef het je te doen.⟨/p> ⟨p>Wat ik altijd heel boeiend heb gevonden aan de Bijbelse chronologie, is het overzicht dat je nodig hebt om geschiedenis te begrijpen. De geschiedenis, de dingen die gebeuren, vinden plaats in de tijd. Je kunt het alleen maar begrijpen wanneer je het ook kunt plaatsen in de tijd. Wanneer gebeurde dat? Hoe verhoudt zich dat tot die andere dingen? Het probleem dat ik tot dusver altijd gehad heb met de Bijbelse chronologie – en waarom ik me ook altijd gehinderd voelde om daarover studies te geven – is dat ik het ontwerp miste. Ik heb het daar met Menno in de auto nog over gehad: ik miste het Goddelijk design.⟨/p> ⟨p>Je kunt natuurlijk wel een mooie tabel opzetten met alle gegevens, alle data en jaartallen met de tekstverwijzingen, maar in mijn beleving ontbrak er iets, namelijk die Goddelijke handtekening. Als ik iets in de schepping zie, of je nu de levende natuur neemt of omhoog kijkt naar de hemel en dat geweldige uurwerk van de hemellichamen ziet en hoe het allemaal in elkaar steekt... dat is zo fenomenaal! Dan zeg je: "Kijk, dat is design. Dat is Goddelijk design, Intelligent Design." Dat is juist waarom je weet dat er een Schepper is. Hoe zie je dat? Gewoon, daar is zo over nagedacht, dat is onvoorstelbaar.⟨/p> ⟨p>Dat ontbrak mij tot dusver qua inzicht in die chronologie; dat ontwerp zag ik niet. Maar deze zomer kwam daar verandering in. Ik viel van de ene verbazing in de andere en ik vond het zo schitterend, dat ik echt heb staan trappelen om deze studieserie te gaan geven. Laat ik daar dan als eerste dit over zeggen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="258" title="Speel af vanaf 04:18">▶ 04:18⟨/button> ⟨span>Anno Hominus: een Strikt Bijbelse Chronologie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wat we deze serie gaan doen, is ons bezighouden met een strikt Bijbelse chronologie. Vanaf Adam noem ik dat dan AH. Dat is trouwens ook nog een aardige; nee, het heeft niets te maken met de buurtsuper. Maar ik bedoel Anno Hominus, dat is Latijn voor 'het jaar van de mens'. Dus eigenlijk gerekend — dat is mijn idee, zo zal ik ook de jaren gaan weergeven — vanaf Adam gerekend dus: Anno Hominus.⟨/p> ⟨p>Een Bijbelse chronologie vanaf Adam tot aan Christus en zijn Koninkrijk. En ik formuleer het expres een beetje dubbelzinnig, want dat kun je opvatten als een chronologie tot aan Christus in het verleden, maar je kunt het ook opvatten als tot aan zijn Koninkrijk in de toekomst. Die dubbelzinnige betekenis zit in deze hele serie. Want weliswaar gaan we ons de eerste avonden vooral en vrijwel uitsluitend bezighouden met geschiedenis, maar we ontkomen er ook niet aan om ons bezig te houden met de toekomst, de profetie dus.⟨/p> ⟨p>Het geweldige is, en dat is één van de dingen die ik daarbij heb ontdekt, dat de Bijbel inderdaad alle informatie verschaft om zo'n chronologie te ontdekken. En daarbij zal ik geen linken leggen naar de gangbare jaartellingen, zoals wij dat gebruikelijk zijn te doen. We spreken dan over voor Christus en na Christus. Die jaartelling is ooit uitgevonden door een meneer Dionisius Exiguus — dat mag u trouwens gewoon weer vergeten hoor. En er was in de zestiende eeuw — nu heb ik toch een tijdsbepaling na Christus gegeven, maar dat is één van de weinige hoor — ene Jakob Usscher. Hij was een aartsbisschop, een Engels-Saksische aartsbisschop, die een Bijbelse chronologie heeft opgesteld. Maar dat deed hij dan wel aanleunend tegen de gangbare chronologieën, namelijk met steunpunten in de wereldchronologie.⟨/p> ⟨p>Ik weet niet in hoeverre u zich daar ooit mee beziggehouden hebt, maar ik stel me zo voor dat driekwart misschien geen eens een idee heeft wie deze figuren zijn die ik hier nu noem. Maar Manetho — alleen zijn naam is al heel lastig uit te spreken — en Ptolemeüs. Ik geef Nederlandse lessen aan Polen en die lachen mij heel vaak vierkant uit, maar zij bestaan het om zomaar met gemak vijf of zes medeklinkers achter elkaar te zeggen. Ptolemeüs vind ik echter nog altijd een beetje een lastige. Maar die twee figuren zijn echt klinkende namen als je je ooit beziggehouden hebt met de wereldchronologie en de geschiedenis; dan zijn dit namen die gewoon als standaard gelden.⟨/p> ⟨p>Manetho heeft zich beziggehouden met de Egyptische geschiedenis, maar daar is ook heel veel mis mee. Dat geldt trouwens ook voor die Ptolemeüs met zijn Perzische koningslijsten; die zijn veel te lang. Waarom zeg ik dat nu misschien zo badinerend? Dat klinkt misschien minachtend, maar ik bedoel te zeggen dat als je het legt naast de Bijbelse tijdlijn, er het een en ander niet klopt.⟨/p> ⟨p>Wat ik dus eigenlijk ga doen vanavond en de hele studieserie — en sommige mensen zullen dat juist als een diskwalificatie beschouwen, maar voor mij is het juist een eretitel: ik ben, aangenaam kennis te maken, een biblicist. En wat bedoelen ze met een biblicist in de theologie? Is dat een scheldterm? Dat is iemand die zich uitsluitend beroept op de Bijbel. Nou, wat voor de een een scheldterm of een scheldwoord is, dat is voor de ander een eretitel. En dat is ook echt mijn benadering; dat is ook precies wat ik bedoel te geven. Namelijk een chronologie zonder steunpunten te vinden in wat Manetho of Ptolemeüs heeft opgehoest of doorgegeven, of wat daarvoor als vaststaand wordt aangenomen. Ik heb er geen boodschap aan, het zal me een zorg zijn nu. Het gaat mij puur om wat de Bijbel zegt: een strikt Bijbelse chronologie.⟨/p> ⟨p>En wat we daarbij gaan zien deze avonden, dat is een Goddelijk design. Goedenavond Bastiaan! Er is nog plek, hier bijvoorbeeld. We zijn toch alvast maar begonnen. Ik dacht van: Bastiaan is er nog niet, maar...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="575" title="Speel af vanaf 09:35">▶ 09:35⟨/button> ⟨span>Zes Dagen van Duizend Jaar: het Grote Overzicht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wat we gaan zien is een goddelijk design. Als u het plaatje een beetje bestudeert, dan ziet u het al: drie keer twee millennia. Millennia is het meervoud van millennium, een duizendtal jaren. Dus drie keer tweeduizend jaren, en ik heb daar achter geschreven: zes dagen. Voor mij is dat, en wellicht voor de meesten hier ook, een vanzelfsprekendheid, want zo rekent de Heer. Petrus zegt aan het einde van zijn leven in zijn laatste brief, zijn geestelijk testament, in 2 Petrus 3 vers 8: "Dit ene mag u niet ontgaan, geliefden, dat voor de Heer één dag is als duizend jaar en duizend jaar als één dag." Hij heeft het daar juist ook in verband met de wederkomst. Hij waarschuwt aan het einde van zijn leven, aan het einde van de jaren zestig van de eerste eeuw, dat er mensen komen die zeggen: "Wat blijft de belofte van zijn komst? Alles blijft hetzelfde." Dan is dit zijn eerste reactie: "Dit mag u niet ontgaan, dat voor de Heer één dag is als duizend jaren."⟨/p> ⟨p>Hiermee refereert Petrus aan diverse Bijbelse gegevens, in ieder geval aan die van de Bijbelse week van zeven dagen. De goddelijke ordening bestaat uit zes dagen van menselijke arbeid en de zevende dag is de dag van Hem, de Dag des Heren om zo te zeggen. Nee, dat is niet de zondag. De Dag des Heren is de zevende dag, de dag dat Hij openbaar zal worden en er eindelijk rust zal komen voor deze schepping. Dat blijkt inderdaad te zijn na verloop van zesduizend jaren, oftewel na zes dagen. Ik geef toe, ik praat nu een beetje voor mijn beurt, want ik moet het allemaal nog hardmaken. Maar goed, dat noemen ze klantenbinding, geloof ik. U bent geen klant, maar in ieder geval roept het hopelijk nieuwsgierigheid op. Vanavond zullen we daar al een aardig voorproefje van krijgen.⟨/p> ⟨p>Wat je ook ziet in dit goddelijke design, is niet alleen die drie keer twee millennia—zes 'dagen', zo rekent de Heer—maar ook vier keer vijfhonderd jaren. Dat is vier keer zeventig jaarweken. Nu verwacht ik eigenlijk dat de meesten van u gaan steigeren en zeggen: "Zeventig jaarweken, dat is 490 jaar. Dat is 70 maal 7." Daar gaan we het nog over hebben, maar ik kan u nu alvast vertellen dat het wel degelijk vijfhonderd jaren zijn. Ook dit bewijs moet ik later gaan leveren, maar daar gaan we het uitgebreid over hebben. Het maakt me eigenlijk ook niet uit of het in dit verband zeventig jaarweken zijn; het is gewoon vier keer vijfhonderd jaar. De eerste vijfhonderd jaren van die middelste tweeduizend jaar zijn trouwens al het onderwerp van vanavond. Hoe ver we komen, weet ik niet; ik durf geen garanties te geven.⟨/p> ⟨p>Wat ook zo bijzonder is en het goddelijk design verraadt, is de symmetrie in tal van perioden. Ik zal u er nog heel dikwijls op wijzen. Symmetrie houdt in dat je verschillende delen hebt waarbij er sprake is van een spiegelbeeld. Wat je hier ziet, zie je daar ook, en soms juist in het omgekeerde. Het zijn hele eigenaardige verhalen waarbij je jezelf afvraagt: hoe verzin je het? Je zou haast zeggen dat er Iemand is die de tijden in Zijn hand heeft en de dingen gewoon plaatst op de juiste plek en de juiste tijd. 'Right place, right time', zo'n God hebben wij. Eigenlijk is het nog belangrijker dan dit laten zien, dat je de betekenis gaat inzien van het feit dat je God mag kennen. Dan bedoel ik niet een vaag godsdienstig idee van een god, maar dé God, de Plaatser die alles voortreffelijk in Zijn plan plaatst, ook qua timing. Er is niemand die zo kan timen als Hij. Logisch, want de tijden zijn in Zijn hand. De psalmist zegt het al: "Mijn tijden zijn in Uw hand." Dat gaat puur persoonlijk, en godzijdank is dat zo, maar het is ook zo in het grote wereldgebeuren en in het grote geheel.⟨/p> ⟨p>Als we praten over de millennia, en over nog grotere happen van tijd zoals de aionen—de vijf aionen—dan zijn die in Zijn hand. Alle vijf. In het middelpunt staan de dood en de opstanding van Christus. Ook daar zie je weer die geweldige symmetrie; dat is goddelijk design. Het allermooiste is dat je niet alleen zicht krijgt op het plan van God, maar dat je God leert kennen. Wat een God hebben we die dat ontwerpt en in Zijn hand heeft. Het geeft je rust, want je weet dat het allemaal voortreffelijk verloopt naar Zijn tijd. Dat is wat een mens nodig heeft: dat dit licht in je hart schijnt en je weet dat het naar Zijn plan gaat.⟨/p> ⟨p>Die drie keer twee millennia monden uiteindelijk uit in dat laatste millennium, het hoogtepunt van de menselijke geschiedenis hier op aarde: de dag van Hem. De Sabbatdag, de dag waarin Hij rusten zal in Zijn schepping. Het is een geweldig hoogtepunt in de wereldgeschiedenis. Na zes dagen tobben, arbeiden en zwoegen van de mens zegt God: "En nu is het over, nu is het Mijn dag." Maar dan wordt het ook echt een dag van rust. Hij is degene die dan alles wel gaat maken. Je zou het ook nog over de achtste dag kunnen hebben, maar dat valt helemaal buiten het bestek van deze serie. Dit zijn elementen die voortdurend zullen terugkeren. Dat is ook het grote oogmerk van wat u op deze dia ziet: feeling krijgen met het belang van Gods ontwerp en hoe geweldig dat is. Niet zomaar als een vrome frase, maar omdat het gewoon zo is; je kunt het natellen.⟨/p> ⟨p>In zekere zin kun je spreken van chronologie. Sommige mensen denken dat dit heel droog is, en dat kan ik me voorstellen. In zekere zin is het ook droog. Als je een Bijbelgedeelte wilt lezen en je denkt aan een geslachtsregister; daar is geen doorkomen aan. Al die namen die na zoveel jaar geleefd hebben, dat is stomvervelend. Dat geldt voor heel wat Bijbelpassages die, als u het mij vraagt, absoluut niet geschikt zijn om gewoon voorgelezen te worden. Ik blijf het zeggen: de Bijbel is er niet om alleen maar gelezen te worden. Er staat nergens "lees de Schrift"; er staat "onderzoek de Schriften". Dat is wat we vanavond en de avonden rond dit thema gaan doen: onderzoeken. Je neemt data tot je, maar dat is op zich niets totdat je het design en het ontwerp erachter ziet. Dan zeg je: "Wauw, geweldig, dat is mooi!"⟨/p> ⟨p>Een andere titel voor deze serie had kunnen zijn: "Met zevenmijlslaarzen door de geschiedenis". Dat was misschien een beetje te moeilijk om meteen te pakken, maar u kent het sprookje van de zevenmijlslaarzen wel. Het woord 'mijl' komt eigenlijk van 'mil', en 'mil' betekent duizend. Zeven mijl heeft dus eigenlijk te maken met zevenduizend. En wat dacht u? We gaan ons juist bezighouden met zesduizend jaar en de duizend jaar die daaraan toegevoegd worden, oftewel met zeven maal duizend. We gaan dus in deze twaalf avonden door de tijd heen. Twaalf is trouwens ook weer het getal van de heerschappij over de tijd.⟨/p> ⟨p>Ziet u hier op de achtergrond, twaalf? Ja, over de plaatjes heb ik ook nagedacht hoor. Twaalf maanden, twaalf... Gaan er geen twaalf uren in een dag? Dan ziet u hier op deze klok dat het één minuut voor twaalf is. Ik kom daar later nog op terug, maar misschien is het wel aardig als aanzet.⟨/p> ⟨p>Als je nu de klok neemt, en elk uur telt zoals u weet zestig minuten. We nemen nu even de menselijke geschiedenis tot aan de grote wereldsabbat; dat is een periode van zesduizend jaar. Als je dat parallel laat lopen met een klok, dan staat elke minuut feitelijk voor honderd jaar. Oftewel, elke halve minuut staat voor vijftig jaar: een jubeljaar. Een jubeljaarcyclus.⟨/p> ⟨p>Dan staat die periode van zesduizend jaar eigenlijk voor honderdtwintig jubeljaarcycli. Zeg ik het goed? Ja. Maar ik geef toe, die is een beetje ingewikkelder. Ik zie het aan uw gezicht. Dat verdient nadere toelichting, dus laat maar even zitten. Maar goed, dan heb ik in ieder geval een klein beetje aangegeven dat ik veel bezig zal zijn met jubeljaren en die cycli. Ook vanavond zullen we dat al gaan zien.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1258" title="Speel af vanaf 20:58">▶ 20:58⟨/button> ⟨span>De Geslachtsregisters van Genesis 5⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nou, dan beginnen we eerst maar eens eventjes met het droge gedeelte, ter waarschuwing. Van Adam tot de vloed, want daar gaan we naar de geslachtsregisters in Genesis 5. Daar vind je namelijk in Genesis 5 die registers met de tijdsbepalingen, met de tijdsvermeldingen. Er staat in Genesis 5 vers 3... we gaan echt heel ver terug in de tijd, naar een compleet andere tijd. Daar hebben we eigenlijk geen idee van. Alleen al als ik die eerste zin lees: toen was het nog maar net begonnen bij hem. Maar ik bedoel, daar kunnen we ons toch eigenlijk helemaal geen voorstelling van maken? Als je hier 80, 90 of 100 bent, dan heb je toch een flinke leeftijd bereikt. Maar Adam was 130 en toen gewon hij een zoon naar zijn gelijkenis, naar zijn evenbeeld, en noemde zijn naam Seth. Dat was trouwens niet de eerste hoor, ook niet de tweede en ook niet de derde denk ik. Maar goed.⟨/p> ⟨p>Het is trouwens heel interessant daar in Genesis 5, want wat je daar feitelijk ziet – en dat is bij al die generaties het geval bij die tien namen die daar genoemd worden, de tien stamvaders in die lijn van Adam, Seth en zijn nageslacht – daar vind je wat ik een 'double check' noem bij elke vermelding van jaren. Wat bedoel ik daarmee? Kijk, er wordt hier eerst gezegd: hij leefde 130 jaar. En dan staat er vervolgens in vers 4 (ik lees trouwens vooruit uit de Statenvertaling, die is hier nu eenmaal correcter dan de NBG en dan moet u het oude Nederlands maar eventjes op de koop toenemen): "en Adams dagen, nadat hij Seth gewonnen had, zijn geweest achthonderd jaren; en hij gewon zonen en dochteren." Dus nu hebben we al 130 jaar en daarna 800 jaar. "Zo waren al de dagen van Adam, die hij leefde, negenhonderd jaren, en dertig jaren. En hij stierf." Met andere woorden, er wordt een vermelding gemaakt van de verdeling van die periode, van zijn hele leeftijd, maar bovendien wordt het totaal ook nog eens opgeteld. Dat is wat ik bedoel met een 'double check'. Waarmee dus ook aangegeven is dat het kennelijk van belang is om die jaren, die berekening, goed tot je te nemen. Die worden niet voor Jan Joker neergezet. Nee, dat heeft een reden.⟨/p> ⟨p>Er zit trouwens nog een opmerkelijke kant aan, want het is opmerkelijk dat in Genesis 5, als je daar die geslachtsregisters leest met die tien namen, niet alleen de opeenvolgende namen genoemd worden, maar dus ook de jaren: hoe het verdeeld is plus het totaal. Voor al die tien namen wordt dat gedaan. Maar dat vind je alleen hier in Genesis 5. Want in Genesis 4 vind je ook een genealogie, zoals het met een mooi woord heet, een geslachtsregister, maar daar worden niet de tijden genoemd. Hier in Genesis 5, waar de lijn van Seth gevolgd wordt, daar worden de jaren gerekend. Maar dat is de Messiaanse lijn. De lijn – en wat bedoel ik met de Messiaanse lijn? Dat is de geslachtslijn die uiteindelijk uitmondt bij de Messias. Dus eigenlijk vanaf Adam wordt er een lijn gevolgd en die vind je gewoon echt... je moet het vergelijken met een ketting, met allemaal schakels. En die ketting begint, de eerste schakel is Adam, en die gaat dan helemaal door tot aan de Messias aan toe. Eigenlijk moet ik het nog anders zeggen, zoals ik het zojuist al even aangaf: de hele Messiaanse tijd zelfs, maar in elk geval tot aan de Messias toe. En daarvoor is het noodzakelijk dat ook de tijden vermeld worden. Als die andere lijn gevolgd wordt, van Kaïn... er wordt weliswaar gesproken over Lamech en Jabal en Jubal en Tubal-Kaïn – die namen worden daar allemaal genoemd – maar er wordt niet vermeld hoe lang ze leefden en wanneer wie verwekt werd. Dat wordt allemaal niet gedaan, alleen hier in Genesis 5.⟨/p> ⟨p>En dat is des te opmerkelijker, want die lijn wordt vervolgd in Genesis 11. In Genesis 11 zie je exact hetzelfde fenomeen, daar zullen we ons straks ook nog mee bezig gaan houden. Want daar in Genesis 11 zie je dat de lijn van de nakomelingen van Sem genoemd wordt, één van de drie zonen van Noach dus. Genesis 10 en Genesis 11 zijn allebei van die hoofdstukken vol geslachtsregisters. Eigenlijk is Genesis 10 de hele volkerentafel met de zeventig namen, de zeventig volkeren. Dat zijn gewoon zeventig stamhoofden van families. Maar in Genesis 10, waar de lijnen van Cham en de nakomelingen van Jafeth genoemd worden, komen er wel heel veel namen langs, maar geen vermelding van jaren. Dat wordt echter anders in Genesis 11, want daar wordt de lijn van Sem voortgezet en dat is de Messiaanse lijn. Dat wil zeggen dat het zich steeds meer toespitst. Het is niet de lijn van Kaïn, nee, het is de lijn van Seth. Het is niet de lijn van Cham en Jafeth. Nee, God heeft Zijn naam verbonden aan Sem. En als ik het zo zeg, dan gebruik ik eigenlijk een soort van pleonasme, want 'Sem' (shame) betekent 'naam'. God heeft Zijn naam verbonden aan Sem.⟨/p> ⟨p>Joden spreken de naam van God niet uit; dat vinden ze veel te heilig. Ten onrechte – dat is een ander verhaal – maar in ieder geval beleven ze dat zo. Joden spreken altijd over 'Hashem': de Naam. Denk daar trouwens eens over na, dan weet je ook meteen wat er achter antisemitisme zit. Antisemitisme, dat is 'anti-Sem'. Dat weten mensen feitelijk niet. Ik bedoel, het is een blinde haat en vaak ook pure jaloezie naar het Joodse volk, maar wat er ten diepste achter zit, dat weten de diabolos die daarachter zitten, die de gedachten zo besturen en verblinden. Die weten maar donders goed dat God Zijn naam verbonden heeft aan die lijn. Antisemitisme is feitelijk tegen 'de Naam'. Even ter zake: daar in die lijn worden de tijden ook vermeld. Niet alleen de genealogie, niet alleen de geslachtsregisters, maar ook de tijden, zodat je ook werkelijk een tijdlijn kunt maken, beginnend bij Adam en eindigend bij de Messias. Ik geef toe, dat ga ik vanavond natuurlijk helemaal niet aantonen, want zover komen we niet. Maar goed, je moet ergens beginnen. Als je op een avond 2.500 jaar voor je rekening neemt, dan kun je niet zeggen dat ik langzaam ga. Dus. Nou.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1729" title="Speel af vanaf 28:49">▶ 28:49⟨/button> ⟨span>Tijdrekenkunde: Inclusief Versus Exclusief Tellen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat moest ik nog even gezegd hebben ter inleiding, en daar blijft het niet bij, want ik moet nog een inleidende opmerking maken. Er staat in Genesis 5:3: "En Adam leefde honderd en dertig jaren." De vraag die we ons daarbij moeten stellen – en sorry als dit voor sommige mensen wat complex klinkt, al denk ik dat het wel meevalt – is: wordt dit inclusief of exclusief geteld?⟨/p> ⟨p>Kijk, wij in het Westen, en laten we het voor nu even beperken tot ons eigen vaderland, rekenen exclusief. Je wordt geboren en gedurende dat eerste jaar ben je nog steeds nul jaar oud. Om het persoonlijk te maken: ik ben geboren op 2 maart 1961. Ja, ik zie er nog heel jong uit, dat geef ik direct toe. Maar goed, op 1 maart 1962 was ik nog steeds nul jaar. Pas op 2 maart 1962 vierde ik mijn verjaardag en vanaf dat moment was ik één jaar oud. In al die tijd daarvoor was ik gewoon nul jaar en pas vanaf de verjaardag ben ik één. Dat noemen we exclusief tellen.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk is het nog best complex. Ik ben nu 54 jaar oud – dat had u natuurlijk allang kunnen uitrekenen – maar ik ben in mijn 55ste jaar. Afgelopen 2 maart vierde ik, om het ingewikkeld te maken, mijn 54ste verjaardag, maar het was mijn 55ste geboortedag. Je had de afgelopen twee maanden dus tegen mij kunnen zeggen: "Gefeliciteerd met je 55ste geboortedag." Want die allereerste dag was mijn eerste geboortedag, en de dag dat ik één jaar werd, was dus eigenlijk mijn tweede geboortedag. Dat is dus wat men noemt exclusief tellen.⟨/p> ⟨p>In de Bijbel wordt er anders gerekend. De Bijbelse tijdrekening is inclusief. Dan word je geboren en is dat simpelweg jaar 1. Wij zeggen dat soms ook wel, maar dan gebruiken we een rangtelwoord en noemen we het "het eerste jaar". Dat is je eerste jaar, dus jaar 1. Er bestaat in de Bijbel niet zoiets als een jaar nul. Je wordt geboren en dat is gewoon jaar 1, oftewel je eerste jaar. Dat verschil wordt in de Bijbel niet gemaakt; als ik me niet vergis, kent het Hebreeuws dat fenomeen van een jaar nul niet eens. Maar daar blijf ik even vanaf. In elk geval is dit dus jaar 1 en het volgende jaar jaar 2.⟨/p> ⟨p>Laat ik een voorbeeld geven van dat inclusief tellen uit Genesis 17. Daar gaat het niet over jaren, maar over dagen. Er staat in de geschiedenis van Abraham dat een zoontje van acht dagen besneden zal worden. Betekent dit nu dat hij op dat moment al in de negende dag zit, of dat hij al acht volle dagen oud is? Dat is niet zo moeilijk, want in Leviticus 12 staat dat het vlees van zijn voorhuid op de achtste dag besneden zal worden. Met andere woorden: "acht dagen oud" betekent "op de achtste dag". Dag 8 dus.⟨/p> ⟨p>Moeilijk is het niet, maar het betekent wel dat wanneer er staat dat Adam 130 jaren leefde, hij in onze berekening 129-en-nog-wat jaar was. Als u per se die 130 erin wilt houden: hij was in zijn 130ste jaar, maar hij had 129 jaren gecompleteerd. In dat jaar, in het jaar 130, gewon hij een zoon naar zijn gelijkenis: Seth. De vraag is: was dat aan het begin van dat jaar of aan het einde? U zegt misschien dat dit niet zoveel verschil maakt, maar ik dacht het wel. Dat is een verschil van bijna een jaar.⟨/p> ⟨p>We weten het niet, want het staat er niet bij. Er wordt een grote fout gemaakt door de meeste chronologen: zij tellen al die verwekkingsleeftijden simpelweg bij elkaar op en zeggen dat dit het totaal is. Dat klopt niet. Want als je dat zo doet, suggereer je eigenlijk dat al die zonen geboren zijn op de verjaardag van hun vader. Nou, dat lijkt me stug. Het kan natuurlijk, maar hoe zou je dit statistisch gezien moeten rekenen? Je moet middelen. We nemen een punt ergens in het midden, want dan heb je de kleinste foutmarge. Hoe meer geslachten je krijgt, hoe meer dat statistisch gezien ook klopt.⟨/p> ⟨p>Het is belangrijk om dit toch te begrijpen. Je weet niet of een geboorte aan het begin of aan het einde van een jaar plaatsvond, en daarom rekenen we met het gemiddelde. Wanneer er staat 130 jaar, dan was het ergens in zijn 130ste jaar, van begin tot eind. Als je niet meer informatie hebt, reken je gewoon met het midden. We trekken er dan eigenlijk zes maanden vanaf. Zo komen we in de berekening uit op 129,5.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2121" title="Speel af vanaf 35:21">▶ 35:21⟨/button> ⟨span>Het Rekenwerk: van Adam tot aan de Zondvloed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ja, met die basiskennis of in ieder geval met die uitgangspunten kun je gewoon dat lijstje gaan volgen en dat gaan we dan ook doen. Adam leefde... en ik ga nu niet al die namen zo uitgebreid bespreken, dat zou echt te ver voeren. Het gaat me er juist om het overzicht te krijgen van de tijd. Adam leefde 130 jaren. Dat wil zeggen: ergens in zijn 130ste jaar, oftewel op 129,5 jaar, verwekte hij een zoon naar zijn gelijkenis en noemde hem Seth. Goed. Als je eenmaal dat idee begrijpt, dan kun je gewoon vervolgen. Seth leefde vervolgens 105 jaren en hij gewon Enos. Wat moet je dus opschrijven? Ook hier weer: in zijn 105e jaar, en dat was dus ergens op 104,5. Zo moet je het rekenen.⟨/p> ⟨p>En zo gaan we verder. Enos leefde 90 jaren en hij gewon Kenan. Wat vul je daarin? Weer zijn negentigste jaar, ergens in zijn negentigste jaar, oftewel 89,5. Wat u trouwens ziet – en ik geef hier ook meteen die aha-erlebnis erbij: Anno Hominus. Dat wil zeggen: dit was dus in het jaar... we tellen dat gewoon bij elkaar op. Dit was ergens in het jaar 323 vanaf Adam gerekend. Zo kun je gewoon het hele lijstje doorgaan. Ik heb overal de teksten en de bonnetjes erbij, dus het is niet moeilijk.⟨/p> ⟨p>Vervolgens staat er in Genesis 5 een Kenan. Die leefde 70 jaar en hij gewon Mahalal-el. Je zal je zoon maar zo noemen, maar het was wel een hele mooie naam, want dat betekent 'tot eer van God'. Halal? Nee, dat bedoel ik niet Arabisch. Halal? Nee, ik bedoel halleluja. Halal betekent prijzen, eren, loven. En El is God, dus Mahalal-el betekent 'tot eer van God'. De Bijbeltekst is zo geweldig en zo gelaagd, want er zit hier nog zoveel meer in. We beperken ons uitsluitend tot het chronologisch aspect en kijken er vanuit één gezichtspunt naar, namelijk dat tijdrekenkundige. Waar zitten we?⟨/p> ⟨p>Dat betekent dus dat we helemaal voorbij gaan aan de namen en de reeksen, of de hoeveelste dit was – dit was de vijfde. Dat heeft ook te maken met de tijd waarin wij leven. Dat ga ik nu dus niet uitleggen, maar ik bedoel te zeggen: je moet je echt disciplineren als je hierover spreekt. We bekijken het vanuit dat ene oogpunt en de rest laten we. Waarom 70? Wat is daar de betekenis dan weer van? Gaan we allemaal niet doen, we vullen gewoon het tabelletje in. We zijn bezig met chronologie, daar ben ik op afgekomen.⟨/p> ⟨p>Goed, hij leefde 70 jaar. Je trekt er weer die zes maanden vanaf. Zo moet je dat berekenen en zo kom je dus uit in het jaar 393. En Mahalal-el leefde 65 jaar en hij gewon Jered. Dus vul je dit in en je komt hieruit. Ik heb dit allemaal... wie heeft er hier een rekenmachine bij zich? En jij volgt het allemaal? Ja, dat is heel goed. Ik wil graag dat je het narekent, want ik zeg: 'reken maar', maar dan wil ik ook dat het nagerkend wordt. In een Excel-sheet is dat allemaal zo simpel. Oh, jij doet het uit het hoofd? Ja, maar niet iedereen is zo intelligent als jij, Wolter. In dit geval heb ik erg veel gemak van mijn Excel gehad en dat kan niet missen: heb ik het fout, dan heeft Excel het fout. In ieder geval kom je daar dus op uit.⟨/p> ⟨p>Dan ga je nog weer verder. Jered leefde 162 jaren. Alsjeblieft. Er staat trouwens ook niet bij dat hij zijn eerstgeborene is, dat is nog weer een heel ander verhaal. Maar hij gewon toen – u kent hem – Henoch. Wat vul je hier dus in? Je trekt er weer die zes maanden vanaf en je komt dus op dit getal. Dit was dus het jaar vanaf Adam gerekend. Henoch leefde 65 jaar en toen mocht hij met... ja, oh nee, dat gaat niet meer op. Goed, en hij gewon Methusalach. Henoch is natuurlijk een hele bekende. De brief van Judas zegt, om even aan te geven hoeveel lagen dat nou weer heeft: van Henoch staat erbij dat hij de zevende van Adam af is. Kijk, die mensen in de Bijbel die telden echt wel hoor. Ik weet niet of u er nu achter was gekomen, of dat het u opgevallen was dat Henoch inmiddels de zevende is, maar tel het maar na vanaf Adam gerekend. Adam de eerste, Henoch is de zevende. En hoezo de zevende? Heeft dat betekenis? Ja, ik dacht het wel, maar daar gaat het niet om. Er wordt geteld, er wordt gerekend. Die jaartallen worden gegeven. Waarom worden ze gegeven? Gewoon om daarmee inderdaad te rekenen, waarom anders? Wat het zo boeiend maakt is natuurlijk vooral waar je op uitkomt. Tot dusver vind je geen markante getallen in die optelsom – ik waarschuw u al – maar wees niet teleurgesteld, want dat wordt nog heel anders.⟨/p> ⟨p>In elk geval: Methusalach. Ja, u weet hem, of Methusalem, dat hangt er een beetje vanaf welke Bijbelvertaling je hebt, maar dat was de alleroudste die ooit geleefd heeft. Je ziet het hier. Ik had al eerder gezegd: bij al die vermeldingen van de jaren vind je die 'double check'. Dus eerst: hij leefde 187 jaar en gewon Lamech. En dan vervolgens, nadat hij Lamech verwekt had, leefde hij nog eens een keertje 782 jaren. Hij gewon zonen en dochteren. Zo waren alle dagen van Methusalach – nou tel het maar op – 969 jaren. Hij is de kampioen van de oude mensen. Maar ze blijven allemaal binnen de grens; niemand is ouder geworden dan duizend jaar. Ze zijn allemaal nog tegen de grens van de negenhonderd gepasseerd, maar nooit de duizend.⟨/p> ⟨p>Ik kan het niet nalaten om het toch even te zeggen, want je leest dat de Here God tegen Adam zegt: 'Ten dage dat gij van die vrucht eet, zult ge de dood sterven.' Je zegt: hè? Zult gij stervende sterven? Maar hij is toch helemaal niet op die dag gestorven dat hij de vrucht had? Jawel, zoals de Here rekent wel. Ten dage dat hij daarvan had, in dat millennium, is hij inderdaad gestorven. Daar zie je dus al in Genesis 3 dat die hint al wordt gegeven van die zevende dag en over de vraag hoe oud de mens maximaal zou worden. Later wordt dat ook wel eens opgehangen aan die 120 jaren tegen Noach. Dan zeggen ze: 'De mens kan nooit ouder worden dan 120', maar dat is heel kortzichtig, want dat klopt echt van geen kant. Die 120 jaar hebben nog wel een andere gedachte, maar daar gaan we het een andere keer over hebben. Ik heb het al gezegd trouwens, vergeef me even dit zijpad.⟨/p> ⟨p>Methusalach leefde 187 jaar, dus we vullen hem gewoon weer even in op 186,5. Hij verwekte Lamech en Lamech leefde 182 jaar, dat vullen we ook in. Je komt dan bij dit totaal uit. Vervolgens staat er – nu gaan we even nog wat anders rekenen – tot aan de vloed: 'In het zeshonderdste jaar des levens van Noach, in de tweede maand op de zeventiende dag van de maand, op dezelfde dag zijn alle fonteinen van de grote afgrond opengebroken en de sluizen van de hemel geopend.' Dat was het jaar van de vloed. En dat betekent dat je daar dus ook 600 invult, oftewel: ergens in het zeshonderdste jaar is dit gebeurd. Als je dat optelt, welk jaar was dat na Adam? Anno Hominus was dat in het jaar 1651.⟨/p> ⟨p>Nou, en dan lees je – dan zijn we tot aan de vloed gekomen, dat is al een aardige sprong in de tijd nietwaar? – in Genesis 8: 'En het geschiedde in het 601ste jaar, in de eerste maand op de eerste dag van dezelfde maand, dat de wateren droogden van boven de aarde.' Wat ik daarmee wil aangeven is dat die vloed dus één jaar in totaal duurde. We waren hier gekomen. Ik moet weer even een nieuw begin maken, anders wordt het wel te lang. Dus we beginnen hier: het was in het jaar 1651 dat de vloed begon.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2751" title="Speel af vanaf 45:51">▶ 45:51⟨/button> ⟨span>De Messiaanse Lijn Na de Vloed: van Sem tot Terah⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan lees je dat Sem – dat staat in Genesis 11, ik maak even een sprongetje en volg nu een wat andere lijn – honderd jaar oud was en hij gewon Arfachsad, twee jaar na de vloed. Ik kom er wellicht nog even op terug, maar aangenomen dat dit inderdaad na afloop van de vloed is – dus niet na het begin, maar na de afloop van de vloed – en dat er twee volle jaren gerekend dienen te worden, dan kom je uit op 1654 AH. We rekenen nog weer even verder, want we zijn nu inmiddels na de vloed.⟨/p> ⟨p>Arfachsad leefde 35 jaar en hij gewon Selah. We vullen dat weer in; in zijn 35ste jaar, dus vullen we dit getal in. Hier komen we dan uit op het jaar dat dit gebeurde. En ja, daar zit trouwens nog iets aan vast. Want als u het geslachtsregister van Lucas leest, dan weet u dat hier nog een naam tussen hoort: de naam van Kainan. Die wordt in Lukas 3 vermeld en sommigen hebben dat als argument gebruikt dat er kennelijk in die chronologische ketting schakels ontbreken. Als dat zo is, dan zijn al die opgegeven leeftijden van de Messiaanse lijn helemaal voor niks. Dat is één ding. Dat is een negatief argument, maar het positieve argument is dat het helemaal geen verschil maakt. In Lukas 3 lees je namelijk dat niet Arfachsad, maar Kainan hem verwekte. Daar zat er dus eentje tussen.⟨/p> ⟨p>Maar dat heeft ook weer te maken met een Bijbels gebruik dat ver voor de wet van Mozes al een rol speelde: het zogenaamde leviraatshuwelijk, het zwagershuwelijk. Dus als een man kwam te overlijden en hij was getrouwd – dat zijn praktijken die erg ver van ons bed liggen – dan nam de broer van de overleden man de vrouw. En als er dan nageslacht verwekt werd door die broer, dan stond het op naam van de overledene. Zo kun je het verhaal krijgen dat je twee vaders hebt: de biologische vader en de wettige vader. Eigenlijk kennen we dat fenomeen op een heel andere manier tegenwoordig ook. Je hebt dan de wettige vader en de biologische vader. Dat fenomeen doet zich voor bij een leviraatshuwelijk of een zwagershuwelijk, en dat is hier wellicht ook aan de orde geweest. Dat kan ik niet bewijzen, maar in ieder geval is dit absoluut geen argument voor het idee dat er schakels ontbreken en dat je dus geen chronologie of tijdrekening kan maken. Dat gaat absoluut niet op.⟨/p> ⟨p>Maar we volgen de lijn eventjes nog verder. Selah leefde 30 jaar en hij gewon Heber. Als je een tabelletje zou maken of een grafiek, dan zou je heel spectaculaire afnamen van de leeftijden gaan zien na de zondvloed. Tot de zondvloed zijn ze al spectaculair, maar na de zondvloed gaan ze echt in een razend tempo omlaag. Dat geldt trouwens ook al voor die verwekkingsleeftijden, maar ook de leeftijden die mensen bereikten. Goed, we zijn dus inmiddels na de zondvloed en Selah leefde 30 jaar. Hij gewon Heber, waar trouwens de naam Hebreeën van afgeleid is. Dat betekent eigenlijk 'van de overkant', een doortrekker. We vullen hem in, ook hier weer in zijn dertigste jaar, en dus zijn we inmiddels in 1718 terechtgekomen in dat jaar.⟨/p> ⟨p>Vindt u het boeiend, dit? Ja? Oh oké. Nou ja, ik kan me voorstellen dat dit eventjes doorbijten is, maar dit moet je doen om... Kijk, en dat is nou het mooie van Bijbelstudie. Hier kom je never nooit op als je de Bijbel gewoon leest of voorleest. Maar bestudeer het. Reken gewoon mee als er een getal gegeven wordt en dingen worden opgeteld. Als jij ook gaat optellen, dan kom je tot iets.⟨/p> ⟨p>Heber leefde 34 jaar en hij gewon Peleg. Dat vullen we ook in, in het 34ste jaar. Dus vullen we dit getal in en hier komen we dan uit. Trouwens, die Peleg is een bekende. Want in zijn dagen, zo staat er, werd de aarde verdeeld. Ja, daar is nogal wat om te doen, wat dat precies betekent. Zonder dat ik dat nu verder wil gaan toelichten of argumenteren, denk ik dat het te maken heeft met de verdeling van de aarde toen bij de spraakverwarring van Babel. Babel, toen de aarde verdeeld werd in volkeren. Peleg, zijn naam betekent ook 'verdeling'. Dus hij ontleent zijn naam kennelijk aan die gebeurtenis in zijn dagen.⟨/p> ⟨p>Nou, en Peleg leefde 30 jaar – weer eentje die 30 jaar leeft – en hij gewon Rehu. Dat vullen we ook weer in en we komen tot dit getal. En dan staat er: Rehu leefde 32 jaar en hij gewon Serug. Dat vullen we ook in en we komen hier uit. Ja, we komen er wel hoor! En Serug leefde 30 jaar en hij gewon Nahor. Dan komen we een beetje op bekend terrein, want dat is het directe voorgeslacht van Abraham. Hij leefde 30 jaar en hij gewon Nahor – doe ik het nou goed? Ja. Dat vullen we ook in en zo komen we uit in 1840 Anno Hominus. En Nahor leefde 29 jaar en hij gewon Terah. Waar kent u Terah van? De vader, de vader van Abraham. Dit vullen we dan ook in, 28,5 jaar, en dan komen we uit op dit totaal. En dan staat er...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3158" title="Speel af vanaf 52:38">▶ 52:38⟨/button> ⟨span>De Geboorte van Abraham in het Jaar 2000⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Deze wordt wat lastiger, want om bij Terah en Abraham uit te komen, moeten we kijken naar wat er in Genesis 11 staat. Daar staat dat Terah 70 jaar leefde en hij gewon Abraham, Nahor en Haran. Dat is een lastige, want bij de eerste lezing zou je denken: aha, dat is een drieling; in het 70ste jaar van Terah worden die drie verwekt. Maar dat klopt niet. Dat is absoluut niet het geval. De tekst klopt wel, maar de conclusie die men vaak trekt klopt niet. Ten eerste is het geen drieling geweest en ten tweede was Abram ook niet het eerstgeboren. Was hij dat niet? Nee, dat was Nahor of Haran, dat maakt verder niet uit, maar in ieder geval Abram niet.⟨/p> ⟨p>Om het nog even ingewikkelder te maken — we zijn er toch mee bezig, nietwaar — Abram was wel de eerstgeborene, maar hij was niet de eerst-geboren. Als je het boek Genesis goed gelezen hebt, moet dit geen verrassing zijn. Dan weet je eigenlijk dat standaard de eerstgeborene, degene die het eerstgeboorterecht krijgt, niet de eerst-geborene naar de tijd is. Abraham was er zelf eentje van, ik ga het straks laten zien. Izaak was de eerstgeborene, maar hij was niet de eerst-geboren. En zijn zoon Jakob was niet de eerst-geboren, maar hij was wel de eerstgeborene; het is maar hoe je het zeggen wil. Zo gaat het maar door, het hele boek Genesis gaat het zo. Het eerstgeboorterecht gaat niet naar de eerste, maar naar de tweede. Daar zitten prachtige Bijbelse lijnen in: niet naar de eerste maar naar de tweede, niet naar de Adam maar naar de Laatste, niet naar de oude mens maar naar de nieuwe mens. De oude schepping en de nieuwe schepping.⟨/p> ⟨p>Terah leefde 70 jaar en hij gewon Abraham, Nahor en Haran. Dat is het moment dat hij begon zijn zonen te verwekken, dat is eigenlijk het idee. Maar let nu op: er staat dat de dagen van Terah 205 jaar waren en Terah stierf te Haran. Wat weten we nu over Abram? Nou, nog niks. Maar lees even mee in Handelingen 7, waar Stefanus in zijn terugblik op de geschiedenis heel wat jaartallen noemt. Stefanus noemt ook hele periodes die hij heeft opgeteld. Denk nou niet dat we met een onbijbelse bezigheid bezig zijn als we met getallen rekenen. Dat is Bijbelstudie! Dat is niet zomaar een of andere vrome pep-talk; dit zijn getallen. God is de God van orde en de God van de tijd.⟨/p> ⟨p>In Handelingen 7 spreekt Stefanus over Abraham in het land der Chaldeeën, Ur dus. Hij woonde in Haran; u weet hoe het gegaan is. Hij ging eerst uit Ur en toen is hij blijven plakken in Haran. En vandaar, nadat zijn vader gestorven was — dat was dus toen Terah 205 jaar oud was — bracht God hem over naar dit land. Dat wil zeggen: toen pas. Nu weten we nog niet genoeg, maar let op, want in Genesis 12 staat dit. Kijk, dat noem ik nou puzzelstukjes, en dan past het precies. Daar staat namelijk dat Abram 75 jaar oud was toen hij uit Haran ging. Aha! Abram was 75 jaar oud en zijn vader was 205 jaar oud, dus reken maar uit: Terah was bij de geboorte van Abram 205 min 75, wat uitkomt op 130 jaar.⟨/p> ⟨p>Dat vullen we dus in: in zijn 130ste jaar. Nu wordt het echt interessant, want nu zijn wij, gewoon door de getallen op te tellen gerekend vanaf Adam en uitkomend bij de zondvloed, uiteindelijk bij Abraham uitgekomen in het jaar 2000 Anno Hominus. Ik wil dit eventjes completeren voordat we pauzeren, want daar blijft het niet bij. In Genesis 9 lees je van Noach dat hij na de vloed nog 350 jaar leefde. Zo waren al de dagen van Noach 950 jaar en hij stierf in zijn 950ste jaar. In welk jaar was hij geboren? Dat hebben we eerder gezien: hij was geboren in het jaar 1051. Hij werd zo oud dat hij overleed in hetzelfde jaar dat Abraham geboren werd.⟨/p> ⟨p>Dat is opmerkelijk. Het betekent dat Noach, de representant van de voortijd en de overgang van voor de vloed naar na de vloed, stierf in het jaar dat Abraham geboren werd: in het jaar 2000. Een nieuw millennium. Ik geef toe, het lijkt een anachronisme — ik gebruik hier een term die pas later geldend wordt — maar houd hem alvast vast: het is het 40ste jubeljaar. Een hele nieuwe fase, een nieuw millennium, een heel nieuw tweetal millennia zelfs. Een nieuwe fase in Gods plan. Zo wordt het optellen van getalletjes toch weer heel erg boeiend, en dat gaat zo voortgezet worden. Maar we gaan eerst eventjes pauzeren, stel ik voor. Goed, vrienden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3583" title="Speel af vanaf 59:43">▶ 59:43⟨/button> ⟨span>Deel 2: de Rekenarijen Voortgezet Naar Isaäk⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wij gaan onze rekenarijen weer voortzetten. Ik ben gewezen op een foutje op de laatste dia over dat 949e jaar; die 'komma zoveel' kan gewoon weggelaten worden. Bij de publicatie moet ik bij de PowerPoint nog even goed de puntjes op de i zetten. Maar narekenen is goed, ik ben blij dat het gedaan wordt. Want alleen als het keihard is, dan is dit zo mooi.⟨/p> ⟨p>Goed, wij waren dus uitgekomen bij het jaar 2000, het jaar dat Abram geboren werd. Ik zeg hier Abraham, maar we moeten eigenlijk zeggen Abram, want toen was hij dat nog. In datzelfde jaar 2000 Anno Hominus stierf Noach.⟨/p> ⟨p>Vanuit daar gaan we verder, en nu wordt het in zekere zin wat simpeler. Wat weten we van Abraham? We hebben vastgesteld dat hij is geboren in het jaar 2000. Dat klinkt een beetje vreemd als ik het zo zeg, 2000 Anno Hominus, maar het hangt er natuurlijk maar net vanaf vanaf waar je begint te rekenen. Wij beginnen te rekenen bij de creatie van Adam.⟨/p> ⟨p>Precies tweeduizend jaar later wordt Abraham geboren. Daarna is het verhaal simpel, want er staat dat Abraham honderd jaar oud was toen hem zijn zoon Isaäk geboren werd. Dat is bekend, dus waar komen we dan uit? Zoals u hier ziet: in het jaar 2100.⟨/p> ⟨p>Vervolgens gaan we naar Genesis 15. Ik zou het moeilijke traject kunnen volgen door de generaties heen, bijvoorbeeld door de leeftijd van Isaäk op te tellen bij die van Jakob en die van zijn zonen weer. Dat kan, maar dat is een vrij complexe route. Ik sta in de familie bekend als een nogal lui iemand; ik heb goed zitvlees, zeggen ze dan. Maar ik troost mij altijd met de gedachte dat als je een klus snel geklaard wilt hebben, je die aan een lui iemand moet geven. Die zorgt er namelijk voor dat hij heel snel weer gedaan is, zodat hij snel weer kan gaan zitten.⟨/p> ⟨p>Het gaat erom dat ik van simpel hou. Dat is waarom deze chronologie voor mij zo intrigerend is, ook al zijn we nog maar net op dreef. Voor de pauze vond u het misschien wat ingewikkeld met al die optelsommen, maar dat valt best wel mee. Als je eenmaal het idee begrijpt, kun je dat gewoon allemaal zo narekenen. Het mooie is dat die grote steunpunten mooie ronde getallen zijn. Dat maakt het simpel voor het overzicht van de Bijbelse geschiedenis, zodat je de dingen kunt gaan plaatsen.⟨/p> ⟨p>Het grote voordeel van de studie die we in deze twaalf avonden doen, is dat je een geweldig zicht en overzicht krijgt van de Bijbelse geschiedenis. Je gaat de dingen plaatsen: "Aha, zo zit het, en daar vond dat plaats." Zonder een goede chronologie blijft het altijd complex en verwarrend. Goed, ik zei dat we de simpele manier doen. We gaan dan ook meteen van Isaäk naar de Uittocht.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3839" title="Speel af vanaf 01:03:59">▶ 01:03:59⟨/button> ⟨span>Genesis 15: de Belofte en 400 Jaar Vreemdelingschap⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In Genesis 15 zien we dat Abraham daar nog is en hij is op dat moment nog kinderloos. Het zou overigens nog een hele tijd duren voordat er daadwerkelijk een kind kwam; dit was zelfs nog ver voor de geboorte van Ismaël. In elk geval wordt er dan een belofte aan hem gedaan, of ik moet eigenlijk zeggen: een belofte bekrachtigd en een verbond met hem gesloten. Er worden dieren geslacht en die dieren worden aan weerszijden neergelegd. De Heere God gaat daar dan tussendoor, terwijl Abraham slaapt. Het is een schitterende geschiedenis in Genesis 15, een heel wonderlijk verhaal. Abraham slaapt en God trekt Zijn spoor. Daarmee heb ik eigenlijk al gezegd hoe dat in de Bijbel gelegen is: de Heer werkt, Hij doet het. En wat deed Abraham? Hij rustte, hij sliep, hij deed niets. En zo ging het.⟨/p> ⟨p>Dan wordt er tegen Abraham gezegd – God met een hoofdletter dus: "Weet voorzeker", hier wordt hem dus echt iets gegarandeerd, "dat uw zaad vreemdelingen zullen zijn in een land dat het hunne niet is." Moet je nagaan, hij heeft op dat moment nog helemaal geen zaad, geen nakomelingen, en dan wordt dit al tegen hem gezegd. Dat zijn nageslacht vreemdelingen zou zijn in een land dat niet van hen is. Trouwens, Abraham vertoefde zelf ook in een land dat het zijne niet was. Het was hem wel beloofd, maar hij heeft er helemaal niets in bezeten, behalve een graf. Dat is ook heel veelzeggend.⟨/p> ⟨p>Er wordt gezegd dat zij vreemdelingen zullen zijn in een land dat het hunne niet is, dat zij hen dienen zullen en dat men hen in dat land zal verdrukken, vierhonderd jaar lang. "Voorzeker," staat erbij, "toch ook het volk dat zij zullen dienen." Achteraf weten wij natuurlijk hoe het gegaan is; dat is makkelijk praten. Maar God zegt dit hier honderden jaren van tevoren. Niet alleen dat Abraham nageslacht zou krijgen, maar ook wat er met dat nageslacht zou gebeuren. Het zou nog honderden jaren duren voordat het land waar hij zich bevond inderdaad het eigendom zou worden van zijn nageslacht. Om precies te zijn: vierhonderd jaar.⟨/p> ⟨p>Er staat bij dat ze verdrukt zullen worden, maar ook: "het volk dat zij zullen dienen zal Ik richten." Wij weten hoe het gegaan is met de plagen die over Egypte gekomen zijn. "En daarna zullen zij met grote have uittrekken." Dat is de Exodus. Ze zouden uittrekken met veel bezittingen, ook nog eens van de Egyptenaren. "Have" betekent bezittingen, je haven; "what you have", dat is het. Wanneer zou dat gebeuren? Dit wordt tegen Abraham gezegd terwijl hij sliep, het wordt hem visionair verzekerd. God zegt niet: "Je weet de dag noch het uur", nee, hem wordt al gezegd dat zijn nageslacht vierhonderd jaar vreemdeling zal zijn en verdrukt zal worden, en dat ze na die vierhonderd jaar zullen uittrekken nadat het volk gericht is. Wij staan achteraf en weten dat het zo gegaan is, maar dit wordt van tevoren tegen Abraham gezegd.⟨/p> ⟨p>Dat betekent dat je vanaf het moment dat Abraham zaad kreeg – dat was in het jaar 2100 Anno Hominus, oftewel toen hij honderd jaar oud was – er vierhonderd jaar aan kunt toevoegen. Dan kom je uit in het jaar 2500, en daarna zou het volk uittrekken: de uittocht. Dit wordt op alle mogelijke manieren bevestigd. In Exodus 12, wanneer die vierhonderd jaren inmiddels zijn gepasseerd, staat letterlijk in de tekst: "De woning van de zonen van Israël, welke wonen in Egypte, was dertig en vierhonderd jaar." Er staat niet simpelweg 430 jaar, maar er staat: "het was dertig en vierhonderd jaar." En aan het einde van die dertig en vierhonderd jaar, zo staat er nog bij, "juist op de dag af" – niet alleen op het jaar nauwkeurig, maar op de dag af – "gingen al de legerscharen van Yahweh uit het land Egypte." Daarmee wordt feitelijk gerefereerd aan die vierhonderd jaren die al waren voorzegd in de dagen van Abraham, toen hij nog niet eens kinderen had.⟨/p> ⟨p>De dertig jaren waarover gesproken wordt, beslaan de periode vanaf de roeping van Abraham in Ur tot aan de geboorte van Isaak. De vierhonderd jaar slaat op de tijd vanaf de geboorte van Isaak tot aan de Exodus. Om het nog anders te zeggen: in het jaar 2000 Anno Hominus werd Abraham geboren. In 2070 werd hij geroepen in Ur en kreeg hij de belofte van God. Vervolgens is hij uitgetrokken uit Ur, maar bleef hij hangen in Haran. Daar overlijdt Terah, zoals we eerder al zagen, en dat was in het jaar 2075. In het jaar 2100 wordt Isaak geboren. Precies vierhonderd jaar later vindt de uittocht plaats, en dat is dus precies dertig jaren en vierhonderd jaren samen. Zo staat het er.⟨/p> ⟨p>Die 430 jaren, of zo u wilt "dertig en vierhonderd jaren", vinden we ook terug in de geschriften van Paulus. In Galaten 3 vers 17 zegt Paulus, in een context waarin hij het heeft over de wet en de belofte en de verhouding daartussen: "Ik bedoel dit: de wet, die vierhonderd dertig jaar later is gekomen..." Later dan wat? Wel, later dan de belofte die God aan Abraham gaf. Paulus zegt erbij dat die wet het verbond waaraan door God tevoren rechtskracht was verleend, niet ongeldig maakt, zodat zij de belofte haar kracht zou doen verliezen. Even ter toelichting: God had een onvoorwaardelijke belofte gegeven aan Abraham. Onvoorwaardelijk! Abrahams liefde of prestatie werd niet geëist; er werd niet gezegd: "Als jij dit doet, dan doe Ik dat." Nee, het was onvoorwaardelijk. Later, 430 jaar later, kwam de wet. Maar, zegt Paulus, je denkt toch niet dat door die wet, waarbij er eisen gesteld werden, dat genadeverbond of die belofte die 430 jaar daarvoor aan Abraham was gegeven, ongeldig werd? Dat kan niet. Als God een belofte maakt, dan doet Hij het ook. En als Hij daar geen voorwaarden aan gekoppeld heeft, dan kan dat natuurlijk nooit ongedaan gemaakt worden. Die wet verandert daar feitelijk niets aan.⟨/p> ⟨p>Die wet is erbij gekomen om een specifieke reden, maar feitelijk was dat ook maar voor een bepaalde tijd, totdat het Zaad gekomen zou zijn. Daarna is de wet voorbij. Want laten we wel wezen: de hele periode vanaf Adam tot aan het jaar 2500, het jaar van de uittocht en de wetgeving bij de Sinaï, was een periode zonder wet. In datzelfde jaar 2500 kregen ze de stenen tafelen en alles wat ermee verband hield. Die eerste 2500 jaren waren dus een periode zonder wet. Abraham had geen wet. Van al die dingen waarvan men zegt dat de wet belangrijk is om rechtvaardig te leven, moet je je afvragen: hoe dacht je dan dat het al die 2500 jaren gegaan is? Die wet is er later bij gekomen, opdat de overtreding zou toenemen. Opdat de zonde zou toenemen, want als de zonde zou toenemen, dan zou de genade alleen maar overvloediger worden.⟨/p> ⟨p>Mensen maar vertellen dat je die wet moet houden om daardoor rechtvaardig te worden of rechtvaardig te kunnen leven, dat is onzin. Maar het gaat mij er nu vooral om die wet te plaatsen in dat chronologische verhaal. De eerste 25 eeuwen heeft de mens, van Adam tot Mozes, zonder wet geleefd.⟨/p> ⟨p>Paulus kende zijn Schriften, de Torah en de Tenach, heel goed en hij spreekt ook over die 430 jaar. Dat is dus 400 jaar vanaf de geboorte van Isaak tot aan de uittocht. Dat is 400 jaar lang dat het nageslacht van Abraham vreemdeling was en verdrukt werd. Dat begon al bij de geboorte van Isaak. Paulus legt dat trouwens ook in de Galatenbrief uit, want u weet: er was meteen heibel in de tent met Hagar en Ismaël. Verdrukking, vervolging; dat begon meteen al.⟨/p> ⟨p>In elk geval was die periode 400 jaar, en er zijn 30 jaren aan voorafgegaan. Vandaar dus die 430 jaar. En dat betekent dus dat de uittocht plaatsvond – u had het inmiddels al gezien – in het jaar 2500 Anno Hominus. Niet bij wijze van spreken of om en nabij, geen plus minus, nee: in het jaar 2500. In het jaar van Adam, in het jaar van de mens; 2500 jaar later de uittocht uit Egypte.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4598" title="Speel af vanaf 01:16:38">▶ 01:16:38⟨/button> ⟨span>De Uittocht in het Jaar 2500: het 50e Jubeljaar⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat was dus, met permissie – het is misschien een anachronisme, ik zei het eerder ook al bij het 40ste jubileum – maar dit was het 50ste jubileum. Die vind ik helemaal mooi, want kijk: bij een 50ste jubileum zeg je feitelijk 50 x 50 jaar, en dat is toch precies 2500? Nou, dat is genade. Vijf, vijftig, vijfhonderd... dat is het getal van genade. Abraham wist er alles van; die kreeg ook een 'H', de vijfde letter van het Hebreeuwse alfabet, de ⟨em>He⟨/em>, aan zijn naam toegevoegd. Sarah ook trouwens; Sarai werd Sarah met die 'H' eraan toegevoegd. Een 'heitje', weet u wel. Goed, de vijf, daar gaat het om: het is genade. Maar deze uittocht was in het jaar 2500, en dat was dus het vijftigste jubeljaar: vijftig maal vijftig.⟨/p> ⟨p>En dan te bedenken wat een jubeljaar specifiek is – daar komen we later nog uitgebreid over te spreken – maar ik kan u dit alvast verklappen: een jubeljaar is juist het jaar waarin alle slaven vrij werden gelaten. Je had een cyclus van sabbatsjaren. Eerst zes jaren waarin het land verbouwd mocht worden, en dan het zevende jaar rust. Niet zaaien, niet oogsten, maar zeven jaar rust. Dat was een bepaling die Israël later bij de wetgeving kreeg: zes jaren mochten ze het land verbouwen en zaaien, maar het zevende jaar was rust, de Sabbat. Israël had er soms een pesthekel aan, want ik begrijp het ook wel: dan heb je een jaar geen inkomsten. Dat vraagt om vertrouwen, want God had gezegd dat je het jaar ervoor dubbelop zou krijgen. Maar goed, je moet er maar net op durven vertrouwen natuurlijk.⟨/p> ⟨p>Na zeven van zulke cycli, dus na zeven sabbatscycli – wat eigenlijk een jaarweek is – kwam je in het 49ste jaar. Dat is dus 7 x 7 jaar. Het 49ste jaar was het zevende sabbatsjaar. En na dat zevende sabbatsjaar kreeg je iets bijzonders, want dan brak het 50ste jaar aan en dat was het jubeljaar. Over dat jubeljaar wordt een heleboel gezegd, maar in ieder geval was het dit: het was het jaar waarin niet alleen alle schulden werden vrijgesproken – genade! – maar ook waarin alle slaven werden bevrijd. En wat gebeurde er nu in het jubeljaar der jubeljaren, in het 50 maal 50ste jaar, het jaar 2500? God leidt Zijn volk uit, uit het slavenhuis van Egypte. Is dit timing of niet? Dit is toch geweldig? Dit verzin je niet.⟨/p> ⟨p>Kijk, en hier kom je dus niet op als je alleen maar de Bijbel leest. Daarom zeg ik soms overdreven: je moet de Bijbel niet lezen. Je moet natuurlijk eerst lezen voordat je kunt onderzoeken, maar u begrijpt wat ik bedoel: je gaat de Bijbel ⟨em>onderzoeken⟨/em>. En als je dat onderzoekt en je gaat er op voorhand vanuit dat God die getallen niet zomaar geeft, dan ga je rekenen. Je vult dat in en gaat rekenen, gewoon zoals God die getallen geeft, niet voor Jan Doedel, als ik het even oneerbiedig mag zeggen. Nee, je neemt die getallen en je rekent. Dan kom je tot geweldige ontdekkingen. Dan ontdek je dat Abraham in het jaar 2000 werd geboren. Wauw! Een heel nieuw millennium, een hele nieuwe fase in Gods plan. En dan nog precies 500 jaar later, op de dag nauwkeurig – zo staat het er – wordt het volk uit het slavenhuis, uit het diensthuis van Egypte geleid. Welke dag dat precies is geweest, is nog weer een verhaal apart, maar daar hebben we het nu niet over. We stellen nu vast dat het volk op het jaar nauwkeurig uit Egypte wordt geleid. Is dat een jubeljaar of niet? Het is een jubeljaar met recht, in het kwadraat. Ik vind dat gewoon geweldig.⟨/p> ⟨p>Weet u, wat ik tot dusver gedaan heb, is gewoon het rekenwerk. Persoonlijk vind ik dat niet duf, maar daar kun je natuurlijk van mening over verschillen. Maar dit is voor mij, hoe zeggen ze dat in het Engels ook weer: ⟨em>the proof of the pudding is in the eating⟨/em>. Kijk, dit is precies de proef op de som. Nu weet ik: aha, dit klopt. Dit is goddelijk design, zo moet het wezen. Toen ik dit las en narekende, dacht ik: dit klopt. Ik gaf in de pauze al even aan hoe ik op deze dingen was gekomen. Een krap jaar geleden kreeg ik van iemand een PowerPoint toegestuurd die ook over deze chronologie ging en waarin deze dingen naar voren werden gebracht. Mijn eerste reactie was: dit is te mooi om waar te zijn. Maar toen ik er later nog eens mee geconfronteerd werd en ik het wilde nalezen en narekenen, zag ik het: prachtig mensen, dit klopt, het is echt gewoon waar.⟨/p> ⟨p>Dan zie je het ontwerp en het design erin, en dat kan niet missen. Dit is inderdaad Gods werk, Zijn creatie. Alles heeft Hij perfect gemaakt, voortreffelijk op Zijn tijd. Zo gaan we straks in de loop der avonden nog veel meer van dit soort dingen zien. We hebben een hele grote hap van de tijd genomen, maar de volgende avond zullen we ons tot de volgende 500 jaren gaan beperken. Dat is weer zo’n bijzondere tijd, dat verzin je ook niet. En zo blijft het doorgaan, u bent gewaarschuwd! Echt waar. Nog één ding: het valt me reuze mee hoe het vanavond is gegaan. Ik dacht dat het heel krap zou worden in de tijd, maar het valt mee. Ik wil nog één ding vermelden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4996" title="Speel af vanaf 01:23:16">▶ 01:23:16⟨/button> ⟨span>De Naam Yahweh en de 26e Generatie (mozes)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dat is God die Zijn naam bekendmaakt. Aan wie deed Hij dat? Aan Mozes. Je leest dat ook in dit vers, Exodus 6 vers 3. Ik had eigenlijk eventjes de tekst erbij moeten vermelden, maar ik lees hem nu even voor. U weet, dan wordt Mozes geroepen—nou, dit is eigenlijk vlak na zijn roeping—maar dan leest u in vers 3 van hoofdstuk 6: "Voorts sprak God tot Mozes en zei tot hen: Ik ben de HEERE; Ik ben Yahweh. Ik ben aan Abraham, Isaak en Jakob verschenen als God de Almachtige (eigenlijk als El Shaddai), maar met Mijn naam Yahweh—de HEERE—ben Ik hun niet bekend geweest."⟨/p> ⟨p>Eigenlijk had de HEERE Zich bij de brandende braamstruik ook al zo voorgesteld, maar hier wordt gezegd dat er aan die naam meer vastzit dan ik nu kan uitleggen. Die naam wordt in die specifieke generatie aan Mozes bekendgemaakt. Juist ook in het kader van waar we het vanavond over gehad hebben: de Naam van God. Je leest die in het Hebreeuws van rechts naar links. Rechts heeft voorrang, toch? Daar begin je. Het is een beetje een onduidelijke letter, maar het is een ⟨em>jot⟨/em>. U weet, de ⟨em>jot⟨/em> staat voor de tien; het is de tiende letter. Zo schrijf je de Naam van God. Dit zijn de eerste twee letters: eerst de ⟨em>jot⟨/em>, dan krijg je de ⟨em>hee⟨/em>. Dat is de vijfde letter. Een "heetje" waar we het al over hadden; dat is die letter die Abram aan zijn naam toegevoegd kreeg. Van Abram werd hij Abraham en Sarai werd Sarah. Allebei kregen ze een ⟨em>hee⟨/em> aan hun naam toegevoegd.⟨/p> ⟨p>Dan volgt de ⟨em>waf⟨/em>. Dat is eigenlijk een koppelwoord, een voegwoord. Een ⟨em>waf⟨/em> is leuk, en een ⟨em>waf⟨/em> is in het Hebreeuws een haak, maar het heeft ook inderdaad de betekenis van een voegwoord; het voegt de woorden aan elkaar. Het is de zesde letter. Ik zeg er overigens gemakshalve even bij—ik ging er eigenlijk gemakshalve vanuit dat u dat wist—dat een Hebreeuwse letter ook een cijfer is, zoals bij ons de Romeinse letters ook cijfers zijn. In het Hebreeuws is dat ook zo. Waarom zeg ik dit nou allemaal? Wel, er volgt nog één letter: de ⟨em>hee⟨/em>. Dit is de Naam van God: Yahweh (of Ja-je-we). Sommige mensen zeggen Jehovah, maar ik houd het op Yahweh. Zoals dat in de vertaling staat: de HEERE, met allemaal kapitaalletters. Die Naam van God bestaat dus uit een ⟨em>jot⟨/em>, een ⟨em>hee⟨/em>, een ⟨em>waf⟨/em> en een ⟨em>hee⟨/em>. Oftewel uit 10, 5, 6 en 5. Als je die getallen optelt, kom je aan 26. Vandaar dat er heel veel over te melden is, maar de Naam van God staat voor het getal 26.⟨/p> ⟨p>Maar wat is nou zo bijzonder? Mozes was de 26e generatie, en die was onderverdeeld. Eerst waren er tien geslachten, dat hebben we gezien, van Adam tot Noach, tot de zondvloed. Dan krijg je vijf geslachten tot de verdeling. Dan krijg je weer zes geslachten tot Isaak. En dan krijg je de geslachten die in Egypte verbleven, eindigend bij de 26e generatie: Mozes. En aan de 26e generatie, aan Mozes, maakt Hij Zijn naam bekend: Yahweh! "Ik ben er." Wat hier natuurlijk ook uit blijkt, is dat God echt de tijden en de geslachten beheerst en Zijn naam niet voor niks pas geeft aan de 26e generatie. En dat Hij niet voor niks in het jaar 2500 AH—oftewel in het vijftigste jubeljaar—Zijn volk uit het diensthuis uit Egypte leidt. Dat is allemaal zo'n geweldig design en ontwerp. Ik blijf dat woord gebruiken, want dat is iedere keer het woord dat mij te binnen schiet. Dit verzin je niet; dit is zo geweldig bedacht door onze God.⟨/p> ⟨p>Nou, en dat zijn van die dingen die ik nou zo graag wil delen. Voordat ik met deze Bijbelavond begon, zei Corrie Pijper—mag ik je naam noemen? Bij dezen—ze zei: "Goh, waar ga je het allemaal over hebben? Ik weet nu al: mijn tijden zijn in Uw hand, dus wat moet je daar nog allemaal over zeggen?" Ik heb een ander probleem, en dat is: hoe kan ik in twaalf avonden dit onderwerp een beetje fatsoenlijk uit de doeken doen? Maar het moet wel gaan lukken, hoor. Begrijpt u, er is zoveel over te melden, maar het aller-allermooiste is wat een God we hebben die dit alles zo bedacht heeft en die de tijden voorzegt. God voorspelt niet, Hij voorzegt. Hij zegt tegen Abram: "Je krijgt straks nageslacht." Abram had geen idee hoe dat voor elkaar gebokst moest worden, want zijn vrouw was onvruchtbaar en bovendien al zwaar over de leeftijd. Of hoe zeg je dat? "Zwaar over de tijd." Nee, als je over tijd bent, dan zit het goed. "Zwaar over de datum", begrijpt u. Maar God zegt: "Jij... Ik verwek leven uit de dood." Ik ben een levende God, zoals Wolter al zei. God is een levende God. Waarin bewijst Hij dat? Nou, doordat Hij leven uit de dood verwekt. Waar de mens aan zijn plafond zit, zegt God: "Dat is mooi, want dat is Mijn vloer. Daar sta ik op. Waar jij eindigt, daar begin ik." En Hij voorzegt, maar Hij kan voorzeggen omdat Hij alles in Zijn handen heeft. Het is perfect onder controle. En zo verbindt Hij Zijn Naam—gewoon toegespitst: ⟨em>HaShem⟨/em>. En dat doet Hij allemaal zo door de geslachten heen, niet volgens een willekeurige ordening. Nee: 10-5-6-5. Zo, met alle bijkomende betekenissen. Wat een inhoud krijgt alles daarmee. Daar kan ik nou echt enthousiast over worden, en u hopelijk ook. Ik stel voor dat we het hierbij moeten laten, want het is vijf over... Ik stel voor dat we deze avond nog zullen afsluiten met dankgebed.⟨/p>