⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Geografisch Overzicht van Paulus' Reis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We zijn op deze laatste avond van het seizoen gekomen, en dat is inmiddels de 25e avond in de hele serie waarin we Paulus' voetsporen volgen in het boek Handelingen. We zijn ooit begonnen aan het einde van Handelingen 7, waar we voor het eerst de persoon van Saulus tegenkomen, toen nog Saulus. We hebben dat hele traject gevolgd zoals Lucas dat allemaal optekent als de naaste medewerker van Paulus. We hebben dat vers voor vers en zinsdeel voor zinsdeel gevolgd en we zijn inmiddels gearriveerd in het negentiende hoofdstuk. Als we het volgende seizoen weer verder gaan – en ik heb zojuist al vernomen dat Huizen van Boven dan weer openstaat, wat natuurlijk heel mooi is – dan gaan we in september bij leven en welzijn verder. Dat zal dan ergens in de tweede helft van Handelingen 19 zijn.⟨/p> ⟨p>Het is wellicht nuttig om nog even terug te blikken; ik zal dat in eerste instantie ook eventjes wat uitgebreider doen. Wat hebben we gezien vanaf Handelingen 16? Ik geef toe dat het wat willekeurig is waar ik nu begin, maar in Handelingen 16 wordt beschreven dat Paulus werkzaam is in Filippi. U ziet op de kaart waar Filippi lag. Ik zeg "lag", want tegenwoordig bestaat die plaats niet meer. Dat was destijds een Romeinse kolonie. Heel het hoofdstuk, met de geschiedenis van de gevangenbewaarder, de aardbeving enzovoort, heeft plaatsgevonden in Filippi en wordt in dit hoofdstuk beschreven.⟨/p> ⟨p>Handelingen 17 is het hoofdstuk waarin Paulus werkzaam is in Thessalonika, niet zo heel erg ver daarvandaan in het gebied dat Macedonië heet. In datzelfde hoofdstuk, in het tweede gedeelte, lezen we de beroemde rede die Paulus gehouden heeft in Athene. En nog een hoofdstuk later, in Handelingen 18, gaat het vrijwel volledig over Paulus die werkzaam is in Korinthe. Dat ligt weer niet zo ver van Athene af. Zowel Thessalonika, Athene als Korinthe zijn nu nog steeds grote steden.⟨/p> ⟨p>Dan komen we bij Handelingen 19, waar we ons de vorige keer al mee bezig hebben gehouden. Dat is het hoofdstuk waarin Paulus' verblijf in Efeze beschreven wordt. Dat is een verblijf dat in totaal drie jaar heeft geduurd, dus daar is hij een aanzienlijke tijd geweest. U moet zich bijvoorbeeld realiseren dat er in Handelingen 17 beschreven wordt dat hij in Athene is, maar dat is maar een heel kort verblijf geweest. Weliswaar wordt er een half hoofdstuk aan gewijd omdat de toespraak die hij daar gehouden heeft nogal belangwekkend is geweest, maar het verblijf zelf heeft maar kort geduurd. In Korinthe weten we dat hij anderhalf jaar is geweest, wat al een stuk langer is. Ook in Filippi is hij niet zo heel lang geweest. Maar Efeze is verreweg het langste verblijf geweest waar Paulus is blijven hangen, om het zo onerbiedig uit te drukken.⟨/p> ⟨p>Overigens kan het best zijn dat hij in die drie jaar ook nog uitstapjes heeft gemaakt. Het is niet zeker en ik kan het niet bewijzen, maar er wordt gezegd dat hij ook op Kreta is geweest en dat hij daar Titus heeft achtergelaten. We weten één ding in ieder geval zeker: Paulus is op Kreta geweest en daar liet hij ooit een keer zijn medewerker Titus achter. We hebben er een hele brief aan te danken. Alleen kunnen we dat verblijf niet direct in het boek Handelingen terugvinden. Het is een optie dat dit na Handelingen 28 ligt, of je moet het ergens inpassen in het boek Handelingen. Met name dat verblijf in Efeze komt daar dan het meest voor in aanmerking. Als Paulus inderdaad in die tijd op Kreta is geweest, dan moet dat vanuit Efeze geweest zijn. "Moet" is een groot woord, maar het ligt in ieder geval erg voor de hand. Ik geef toe dat dit speculatie is, maar één ding staat vast: hij is op Kreta geweest, waar je dat dan ook verder plaatst. Zo heeft u een beetje een indruk hoe die hoofdstukken geografisch en aardrijkskundig geplaatst moeten worden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="312" title="Speel af vanaf 05:12">▶ 05:12⟨/button> ⟨span>Terugblik: Discipelen van Johannes en Talen als Teken voor Israël⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik zal me nu nog even wat meer concentreren op de vorige keer. Toen hebben we ons beziggehouden met de eerste negen à tien verzen van Handelingen 19. We zijn niet zo heel ver gekomen, maar het is een zeer merkwaardige geschiedenis. Paulus arriveert weer in Efeze; hij was er immers al eerder kort geweest, zoals beschreven in Handelingen 18. Daar treft hij twaalf discipelen van Johannes de Doper. Dat aantal van twaalf is op zichzelf natuurlijk alweer veelzeggend en legt direct de link naar Israël.⟨/p> ⟨p>Deze twaalf discipelen waren onbekend met het feit dat de beloofde Geest inmiddels gekomen was. Ze waren sowieso helemaal niet bekend met de Heer Jezus Christus. Ze wisten van Johannes en dat hij had gezegd: "Ik bereid de weg voor Hem die na mij komt. Ik doop met water, maar Hij die na mij komt is sterker dan ik en die zal dopen in heilige geest." Maar dat de vervulling daarvan al had plaatsgevonden, wisten ze niet. Ze hadden dus echt een update nodig.⟨/p> ⟨p>Eerder zagen we dat ook bij Apollos, die bekwame man die machtig was in de Schriften, die we ook in Handelingen 18 tegenkwamen. Hij was eveneens een discipel van Johannes en was niet op de hoogte van deze ontwikkelingen. We lezen dan dat Priscilla en Aquila hem meenemen en hem nauwkeuriger op de hoogte brengen van de nieuwste ontwikkelingen in Gods wegen in de heilsgeschiedenis. Ook deze twaalf mannen in Efeze waren daar onbekend mee. Paulus brengt hen daarvan op de hoogte, predikt hun de Heer Jezus Christus en zij worden gedoopt in heilige geest. Niet in water – daar hebben we het de vorige keer uitgebreid over gehad en ik ga dat nu niet nog eens dunnetjes overdoen – maar Paulus predikt hun de opgewekte Christus en van daaruit worden ze gedoopt in heilige geest.⟨/p> ⟨p>Dat was een heel demonstratief gebeuren, want we lezen dat zij profeteren en in talen spreken. Dat wil zeggen: in vreemde talen. Dat is een technische uitdrukking die betekent dat ze spreken in talen die ze nooit hadden geleerd, maar die de omstanders herkenden en verstonden. Ieder hoorde hen in zijn eigen taal spreken, om het met de woorden van Handelingen 2 over de Pinksterdag te zeggen. Aankomend weekend is het zover, maar in ieder geval lees je op die Pinksterdag dat iedereen hen hoorde spreken over de grote daden Gods in hun eigen taal. Dat wonder van het spreken in talen vond daar in Efeze opnieuw plaats.⟨/p> ⟨p>Over de betekenis van dat spreken in talen heb ik vorige keer meer verteld. Het werd al aangekondigd door de profeet Jesaja en Paulus legt dat later uit in de brief aan de Korinthiërs: God spreekt vanuit de natiën tot het volk Israël, tot een ongelovig volk. Jesaja had geprofeteerd dat God door lieden van een vreemde tongval tot dit volk zou spreken, maar dat ze naar Hem niet zouden luisteren. Israël was volledig vertrouwd met het idee dat God Hebreeuws spreekt; Hij had hun de Hebreeuwse Bijbel gegeven en zij waren het volk van die taal. Nu was de ervaring dat God via buitenlandse talen – in hun ogen belachelijke lippen – tot dit volk sprak. En toch onderkenden ze het niet. Dat is een teken.⟨/p> ⟨p>Dit is essentieel voor het verstaan van het boek Handelingen in het algemeen. In Handelingen wordt in de eerste plaats nog steeds tot Israël gesproken. De boodschap is juist, ook via Paulus, dat het heil Gods nu naar de natiën is gezonden. Dat wordt niet alleen verteld, maar ook bewezen. Israël ziet het met eigen ogen door wondertekenen die onmiskenbaar zijn. Dat vindt daar plaats in Efeze: die twaalf spreken in talen en ze profeteren.⟨/p> ⟨p>Vervolgens lezen we dat Paulus drie maanden in de synagoge predikt. Langer duurde dat niet, omdat hij daar op ongeloof stuitte. Daarna lezen we dat hij zijn discipelen, zijn leerlingen, afzondert. We hebben stilgestaan bij de verschillende groepen leerlingen: je leest over de leerlingen van Johannes de Doper, de discipelen van de Heer Jezus en de discipelen van de Farizeeën. Er was er nog eentje die ik had genoemd, maar die is me even ontschoten. In ieder geval is er hier sprake van Paulus’ discipelen, zijn leerlingen. Hij zondert hen af en houdt vervolgens dagelijks besprekingen – letterlijk staat er dat hij argumenteert – in de school van Tyrannus. Dat was een ruimte die kennelijk ter beschikking werd gesteld en waarin hij de bevrijdende boodschap mocht melden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="653" title="Speel af vanaf 10:53">▶ 10:53⟨/button> ⟨span>Dagelijks Onderricht in de Vrijplaats van de School van Tyrannus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik zeg dat expres zo, want het was bevrijdend in die school. Het is de school van Tyrannus, waar ons woord 'tiran' van afgeleid is; iemand die juist onderdrukt. Maar Paulus predikt vrijheid in die school. En zo is Paulus daar dagelijks twee jaar lang bezig.⟨/p> ⟨p>Dat is meteen ook het opstapje om te beginnen en de draad op te pakken in vers 10 van Handelingen 19. Daar lezen we – en we zijn daar de vorige keer nog mee geëindigd – en waar we toen mee afsloten, daar ga ik nu weer mee verder. Ik wil er namelijk nog een paar dingen over melden. Ik herinner me dat ik al even een paar hints in die richting heb gegeven, maar er staat: "En dit ging twee jaar lang zo voort."⟨/p> ⟨p>Je moet daarvoor vers 9 er nog even bij betrekken. Wat stond daar ook alweer? "Maar toen sommigen verhard en ongehoorzaam bleven daar in de synagoge en ten aanhore van de menigte kwaad bleven spreken van de weg, maakte hij, Paulus, zich van hen, de synagoge, los en zonderde zijn discipelen af, terwijl hij dagelijks besprekingen en argumenteringen hield in de gehoorzaal." Letterlijk staat hier gewoon het woordje 'schole'; ons woord school komt dus ook uit het Grieks. Dat betekent gewoon: in de school van Tyrannus. En dit, namelijk dat dagelijks onderricht in de school van Tyrannus, ging twee jaar lang zo voort.⟨/p> ⟨p>Die termijn van twee jaar komen we meerdere keren tegen in het boek Handelingen. Ik zal ze eens noemen. In Handelingen 24:27 lees je over Paulus die gevangen is in Caesarea, aan de noordkust van Israël. Hij is daar twee jaar lang gevangen, staat er. En toen de termijn van twee jaar voorbij was, liet hij – dat is dan Festus of Felix, dat weet ik even niet uit mijn hoofd – Paulus in gevangenschap achter. In ieder geval heeft Paulus daar twee jaar gevangen gezeten. Dat is heel eigenaardig: twee jaar is hij handelend in de school van Tyrannus, en twee jaar is hij in gevangenschap in Caesarea.⟨/p> ⟨p>Caesarea is trouwens de plaats waar ooit het heil naar de natiën ging. Daar woonde Cornelius namelijk, op zo'n grens van het land. Dat is een mooie typologie; er lopen daar mooie parallelle lijnen. Kijk, dat geldt ook voor die vermelding van die twee jaar. Natuurlijk kun je zeggen dat dit historisch gewoon zo gegaan is en dat Lukas dit heel accuraat vermeldt. Dat is tot je dienst. Maar we zijn er inmiddels natuurlijk wel vertrouwd mee dat daar meerdere dubbele bodems onder zitten. Ik zeg zelfs meerdere, want het verwijst naar veel grootsere, diepere en hogere waarheden; het is maar hoe je het zeggen wilt. In ieder geval wordt die termijn van twee jaar dus ook hier genoemd.⟨/p> ⟨p>En dan het punt waar het boek Handelingen ook mee afsluit. Dan is Paulus inmiddels in Rome en daar is hij ook twee jaar gevangen. Hij had daar trouwens wel behoorlijke vrijheid, dat wel. Maar je leest dat hij voortdurend werd begeleid door een Romeins soldaat. Hij werd voortdurend geschaduwd. Of hij echt vastzat, weet ik niet, maar die Romeinse soldaat zal toch ook wel in de gaten hebben gehad dat er bij hem niet echt wegloopgevaar was. Maar goed, hoe dan ook, hij werd voortdurend bewaakt en hij was officieel gevangen. Hij bleef de volle termijn van twee jaar in zijn eigen gehuurde woning. Dat bedoel ik dus ook met de betrekkelijke vrijheid die hij toch genoot. En hij ontving allen die tot hem kwamen. Kijk, dat is nog eens een gevangenis, hè? En ook hier dus weer die twee jaar. Hij was in gevangenschap gedurende twee jaar. Ik noem er nog een.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="927" title="Speel af vanaf 15:27">▶ 15:27⟨/button> ⟨span>De Termijn van Twee Jaar als Typologie van de Verborgen Christus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar dan gaan we even buiten het boek Handelingen en gaan we helemaal terug naar het boek Genesis. In Genesis 40 lees je — laat ik het maar eens voorlezen aan het einde van hoofdstuk 40 — over de overste der schenkers. Hij dacht niet aan Jozef, maar hij vergat hem. Dat is dus na afloop van de geschiedenis van de schenker en de bakker. U weet het: zij hadden die droom dat op de derde dag hun hoofd verhoogd zou worden. Bij de bakker was dat negatief; hij werd gedood. Maar bij de schenker werd zijn hoofd verhoogd: hij werd in ere hersteld, gerehabiliteerd en kwam weer terug in het paleis.⟨/p> ⟨p>Jozef zat echter twee jaar gevangen. En na verloop van twee volle jaren droomde Farao. U weet wat er dan gebeurt: Jozef wordt als het ware weer van stal gehaald, want hij is erg goed in het verklaren van verborgenheden. Dat is ook waar hij zich in de gevangenis mee bezighield.⟨/p> ⟨p>Kijk, ik zal het even laten zien. Deze termijn — waarbij Jozef eerst wordt verworpen, maar uiteindelijk koning wordt — kent een tussentijd. In die periode van twee jaar is hij de overste in de gevangenis. Hij is gevangen, onttrokken aan de maatschappij en aan het oog, jawel, maar hij had daar wel een leidinggevende positie. Hij kreeg de leiding in de gevangenis en wat hij doet, is geheimenissen uitleggen. Dromen waarvan de betekenis verborgen was, legt hij uit. Hij verklaart dus verborgenheden.⟨/p> ⟨p>Ik hoop dat u begrijpt dat deze twee jaar een type zijn van de periode waarin wij nu leven: de 2000 jaar waarin Christus verborgen is. Buiten de maatschappij, niet in tel. Hij is ooit verworpen en Hij straalt straks koningschap uit, maar wat doet Hij in de tussentijd? Wel, Hij doet heel veel. Hij is in het verborgen actief, maar voor de ogen van de wereld stelt het niets voor. Heel karakteristiek is het feit dat alles nu verborgen is. En ook verborgenheden en geheimenissen worden in deze tijd uitgelegd en bekendgemaakt.⟨/p> ⟨p>Dat hoort ook typisch bij de apostel Paulus, want Paulus staat eigenlijk ook model voor die 'twee dagen', voor die 2000 jaar, voor die onderbreking in de heilstijd. Dat zijn prachtige associaties. Hoe ik aan die 2000 jaar kom, ga ik nu even niet uitleggen, maar zo moeilijk is dat trouwens niet. Juist dit seizoen ben ik daar op andere plaatsen uitgebreid mee bezig, want de Bijbel spreekt daar ontiegelijk vaak over; dat durf ik inmiddels wel zo te zeggen. Aanstaande donderdag in de Aker in Rotterdam ga ik het er weer over hebben. Het houdt me erg bezig, dus neem me niet kwalijk dat als ik lees over de twee jaar dat Paulus actief is in de school van Tyrannus, er bij mij meteen alle lichtjes gaan branden en belletjes gaan rinkelen. Dat zijn prachtige dingen. Afijn, dat is dus die periode van twee jaar.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1169" title="Speel af vanaf 19:29">▶ 19:29⟨/button> ⟨span>Het Boek Handelingen als Historisch Kader voor Paulus' Brieven⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dit ging twee jaar lang zo voort. Het is trouwens ook – en dat moet ik er even bij zeggen om weer terug te gaan naar de historische feiten – de periode waarin hij de Korinthebrief heeft geschreven. Dat wil zeggen de eerste Korinthebrief; de tweede is kort daarna geschreven, maar daar ga ik te zijner tijd, in het volgende seizoen, nog op wijzen. Het is allemaal prachtig te traceren in het boek Handelingen. Je weet wanneer de Romeinenbrief is geschreven, de eerste Korinthebrief en de Galatenbrief; ze zijn stuk voor stuk heel goed te herleiden in het boek Handelingen.⟨/p> ⟨p>Dat ik dit zo zeker weet, daarvoor neem ik u mee naar 1 Korinthe 16. Daar lees je namelijk wat Paulus aan de Korintiërs schrijft. Hij zegt tegen hen: "Ik zal nog tot Pinksteren..." Het is leuk dat we het daar juist dit weekend over hebben, maar dat is slechts tot op zekere hoogte, want dit gaat over het Bijbelse Pinksteren. Dat wil zeggen: over het Joodse Wekenfeest. Wat wij aankomend weekend vieren, is het christelijke Pinksterfeest en dat is niet hetzelfde. Er zit in dit geval zelfs een aantal weken tussen. Het is echt een wekenfeest, de originele Joodse Pinksterdag, de vijftigste dag op de Bijbelse kalender.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt daar: "Ik zal nog tot Pinksteren te Efeze blijven." Vanuit welke plaats schrijft hij deze brief aan de Korintiërs? Dat is dus vanuit Efeze. Waar was hij in Efeze? Nou, dat is precies in Handelingen 19, dat kan niet missen. Hij zegt er trouwens nog iets bij over zijn verblijf in Efeze. Hij blijft daar nog even, want, zo zegt hij: "Mij is een grote en een machtige deur geopend." Dat wil zeggen: dat heb ik niet zelf gedaan, de deur is hem geópend. Dat is passief. Er is een deur voor hem geopend door Iemand die, als het erop aankomt, deuren opent en trouwens ook sluit. En, zegt hij, die twee gaan altijd hand in hand: "Er zijn vele tegenstanders." Ook dat.⟨/p> ⟨p>Als u wilt weten waar hij het dan over heeft, dan word je eigenlijk verzocht je te vervoegen bij Handelingen 19. Lees maar eens wat daar gebeurt. Dan zie je inderdaad dat daar van Godswege een machtige deur wordt geopend voor Paulus, maar je ziet ook dat er veel tegenstand is. Met beide wordt hij geconfronteerd en dat is in feite de geschiedenis van Handelingen 19. U ziet dus dat je deze eerste Korinthebrief gewoon kunt plaatsen in het boek Handelingen, namelijk in hoofdstuk 19.⟨/p> ⟨p>Dat zijn boeiende dingen. Het is van belang om die brieven zo te kunnen plaatsen; dan begrijp je: "Aha, toen was Paulus dus daar en wat was er op dat moment allemaal aan de hand?" Zo krijg je echt een achtergrond bij de brieven. Dat is een van de belangrijkste functies van het boek Handelingen: het dient als historisch kader voor de brieven die we in het Nieuwe Testament vinden, en in het bijzonder de brieven die Paulus heeft geschreven. Lukas was immers de medewerker van Paulus en is tot het einde toe bij hem gebleven. Dat weten we; in zijn laatste brief noemt Paulus hem ook met eer.⟨/p> ⟨p>Goed, we zitten dus nog steeds bij die periode van twee jaar. Dit ging twee jaar lang zo voort. In totaal is hij er echter drie jaar geweest. Dat weten we omdat we later in het boek Handelingen – daar komen we bij gelegenheid nog over te spreken – in Handelingen 20 vers 31 lezen hoe hij de oudsten, de leidinggevenden uit Efeze, bij elkaar heeft geroepen op het strand van Milete. Paulus passeert Efeze en roept hen samen voor een afscheidstoespraak. Hij zegt: "Jullie zullen mijn aangezicht niet meer zien." En dat klopte ook; zo is het gegaan. Dat was de laatste keer dat zij Paulus in levenden lijve hebben ontmoet. Hij zegt daar: "Waakt dan en herinnert u dat ik drie jaar lang, nacht en dag, niet heb opgehouden om ieder afzonderlijk onder tranen terecht te wijzen."⟨/p> ⟨p>Het gaat mij nu even om die woorden: drie jaar lang. We hebben gelezen in Handelingen 19 vers 8 dat hij drie maanden in de synagoge in Efeze was, en vervolgens heeft hij twee jaar onderwijs gegeven in de school van Tyrannus. In totaal heeft de hele periode dus drie jaar geduurd. Dat kun je allemaal zo teruglezen in het boek Handelingen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1511" title="Speel af vanaf 25:11">▶ 25:11⟨/button> ⟨span>De Ongekende Verspreiding van het Woord in de Provincie Azië⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Goed, genoeg over die twee jaren. We lezen vervolgens dat dit twee jaar lang zo voortging, zodat allen die in Asia woonden het woord des Heren hoorden. Nu moet u wel weten — en u weet dat waarschijnlijk ook wel, maar voor alle duidelijkheid — Asia is in de Bijbel niet het hele werelddeel zoals we dat tegenwoordig kennen. Vandaag de dag is Azië het grootste werelddeel, met landen als Rusland, China en India, maar in de Bijbel is dat niet het geval. Op oude landkaarten zie je nog wel de term Klein-Azië voor heel Turkije, maar zelfs dat was destijds niet Asia. Asia besloeg alleen de westkant van het huidige Turkije.⟨/p> ⟨p>Paulus is daar twee jaar geweest en er is een enorme impact uitgegaan van het woord dat hij daar heeft doorgegeven. Er staat dat dit twee jaar lang doorging, zodat allen die in Asia woonden het woord des Heren hoorden. Dat is een gigantisch groot gebied, veel groter dan alleen Nederland. Wellicht zijn in deze tijd ook de ekklesia's in Kolosse, Hiërapolis en Laodicea ontstaan. Dat zijn allemaal plaatsen en steden in Asia waarover Paulus ook schrijft in zijn brieven.⟨/p> ⟨p>Op de kaart zien we hier de westkant van Turkije, met Patmos en al die Griekse eilanden. Hier ligt Laodicea. Paulus noemt die ekklesia ook in de Kolossenbrief. Hier ziet u Kolosse en hier Hiërapolis. En hier heb je dan Efeze. De andere namen die op de kaart staan, zijn bekend uit Openbaring 2 en 3: de zeven gemeenten van Klein-Azië. Dat zijn echter Joodse ekklesia's waar Johannes zich aan richt; ik denk dat die van een andere orde zijn, maar dat parkeer ik nu even. Waar het mij om gaat, is dat allen in Asia het woord des Heren hoorden. In dat enorme gebied had het woord zo'n impact dat het heel logisch is dat daar diverse ekklesia's zijn ontstaan.⟨/p> ⟨p>We weten bijvoorbeeld, om een dwarsstraat te noemen, dat Paulus zelf nooit in Kolosse is geweest. Die ekklesia is daar ontstaan door Epaphras. In een grijs verleden hebben we ons beziggehouden met de Kolossenbrief en toen hebben we ook gezien dat zij het aangezicht van Paulus niet hadden gezien. Ze hadden echter wel het woord van Paulus gehoord, oftewel het woord des Heren dat Paulus verkondigde, en zij hadden dat vervolgens vernomen van Epaphras, die in Kolosse woonde. Zo is die ekklesia ontstaan. Het heeft als een lopend vuurtje zijn werk gedaan in die jaren.⟨/p> ⟨p>Twee jaar lang, zodat allen die in Asia woonden het hoorden. Ik neem dat gewoon heel letterlijk: op de een of andere manier hebben ze er allemaal van gehoord. Je leest soortgelijke dingen in de brief aan de Thessalonicenzen, dat er overal over hun geloof werd gesproken. Het heeft een gigantische impact gehad. Er staat: "Joden zowel als Grieken." Dat wil zeggen: zowel binnen als buiten de synagoge. Dit was niet louter een intern Joodse aangelegenheid; de Grieken hoorden het net zo goed. Allen. Gewoon letterlijk allen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1785" title="Speel af vanaf 29:45">▶ 29:45⟨/button> ⟨span>God Doet Buitengewone Krachten: Paulus als Zijn Instrument⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"En God deed", staat er, en dat geeft ook nog eens iets heel bijzonders aan. God deed ongewone, buitengewone krachten. Let op: ⟨em>God⟨/em> deed. Er staat niet dat Paulus dat deed. Ik zeg niet dat het buiten Paulus omging, maar Paulus was slechts een instrument. God deed die krachten. Het was niet Paulus, of zijn zweet- of gordeldoeken die in het volgende vers genoemd worden. Nee, God deed dat.⟨/p> ⟨p>Paulus was daarin feitelijk degene die werd gebruikt; zijn handen werden gebruikt. Laat ik het zo zeggen, want er staat: "en God deed buitengewone krachten door de handen van Paulus." Dus het was eigenlijk gewoon God die werkzaam was. De handen van Paulus werden door God gestuurd en bekrachtigd; daar ging de kracht doorheen. Hij was materiaal, hij was het instrument.⟨/p> ⟨p>Het is zoals wanneer je een spijker in het hout slaat — nee, dat zal ik hier maar niet doen op zo'n mooie tafel — maar als je een spijker in het hout slaat en je hebt een hamer in je handen, dan doet die hamer dat. Maar zo zeggen we dat niet. Die hamer is alleen maar het instrument. De timmerman, of wie dan ook die die hamer in zijn handen heeft, die doet het werk door middel van dat instrument. Zo deed God buitengewone krachten door de handen van Paulus. Let op: Paulus is niet zomaar iemand.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1900" title="Speel af vanaf 31:40">▶ 31:40⟨/button> ⟨span>De Ware Betekenis en Unieke Kenmerken van het Apostelschap⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Paulus is apostel. En dat woord apostel... ik heb er helemaal geen bezwaar tegen, maar het is oorspronkelijk een Grieks woord dat simpelweg 'afgevaardigde' betekent. Ik houd ervan om het op die manier te zeggen, want dat is het zuivere Nederlandse woord daarvoor. Wat is een apostel? Het is een Grieks woord dat wij in het dagelijks leven eigenlijk niet kennen; bij ons heeft het een specifiek kerkelijke of christelijke betekenis gekregen, maar dat is het van huis uit niet. Het is gewoon een afgevaardigde. Eigenlijk moet je je altijd afvragen, wanneer je dat woord hoort: afgevaardigd door wie? Bij het woord 'apostel' denk je daar vaak niet direct aan; dan lijkt het iets op zichzelf staands. Maar een afgevaardigde betekent dat je door iemand of door een instantie bent uitgezonden. Diegene heeft jou volmacht gegeven om namens hem te handelen. Dat ben je niet zomaar; daar heb je geloofspapieren voor nodig. Dat wil zeggen dat je kunt aantonen: "Ik spreek niet namens mezelf. Ik ben gezonden, ik heb een missie en Hij is mijn Zender." Hij heeft mij de autoriteit en de volmacht gegeven om dit te doen, te zeggen of door te geven.⟨/p> ⟨p>Ik zal het laten zien. In 1 Korinthe 15 lees je hoe dat allemaal zo is gekomen. Daar geeft Paulus de bewijzen dat Jezus Christus opgestaan is uit de dood. Dat is een historisch feit, een bewezen historisch feit. De Bijbel levert daar simpelweg de bewijzen voor. Hij is verschenen aan Jakobus en daarna aan al de apostelen. Paulus zegt dat Hij als allerlaatste aan hem is verschenen. Dat was eigenlijk buiten de orde, want Jezus Christus was inmiddels officieel van het aardse toneel verdwenen, al geruime tijd zelfs. Als een nakomertje, als een ontijdig geborene, is Hij aan mij verschenen. Let wel: hij heeft Hem gezien. Hij is aan mij verschenen. Vervolgens zegt hij: "Ja, ik ben de geringste der apostelen." Met andere woorden: ik ben natuurlijk een apostel, maar ik hoor niet bij de twaalf. Nee, daar hoort hij uitdrukkelijk niet bij. Hij beantwoordde trouwens ook niet aan de criteria van de twaalf. Hij had nooit met de Heer Jezus opgetrokken gedurende de drie jaren dat de Heer werkzaam was op aarde. Maar hij was een apostel, wat wil zeggen dat hij afgevaardigd was, regelrecht geroepen en hoogstpersoonlijk door Christus, de Opgewekte.⟨/p> ⟨p>Hij zegt: "Ik mag dan de geringste van de apostelen zijn, niet waard zelfs een apostel te heten." Je ziet wat Paulus daarover zegt: hij heeft de Ecclesia van God vervolgd. Dat hebben die twaalf niet gedaan. "Ik ben de minstwaardige," zegt hij. Maar juist daarom was hij zo geschikt. Want, zegt hij: "Door de genade Gods ben ik wat ik ben." Juist omdat hij het totaal niet waard was, was hij geschikt om genade te demonstreren. Het loutere feit dat hij geroepen was en afgevaardigd werd om vervolgens niet alleen Israël, maar de hele volkerenwereld bekend te maken met Gods boodschap, is op zichzelf al het bewijs van genade. Paulus zegt: "Ik ben wat ik ben." Een apostel notabene! Als je kijkt naar mijn achtergrond, zegt hij, ben ik het niet eens waard om zo genoemd te worden. Hij zegt: "Maar ik ben het. Hoe ben ik het? Wel, door de genade Gods ben ik wat ik ben."⟨/p> ⟨p>Dat is mooi, want dan ben je onaantastbaar. Dan kan niemand je wat maken. Als God jou roept, dan ben je geroepen. En als God jou rechtvaardigt... God is het die rechtvaardigt, wie zal dan veroordelen? Als God mij rechtvaardigt, wie in de hele wereld kan mij dan veroordelen? Door genade ben ik wat ik ben. En hij zegt daar nog bij: "Zijn genade aan mij is niet vergeefs geweest." Het gaat eigenlijk verder: "Ik heb meer gearbeid dan zij allen; althans niet ik, maar de genade Gods die met mij is." Paulus wil niet misbegrepen worden. Hij heeft meer gearbeid, maar hij was daarin eigenlijk alleen maar een instrument. Niet ik, nee, de genade Gods die in en met mij was, heeft dat zo gerealiseerd. Hij heeft gebruikgemaakt van mij. Is dat een eer of niet? Het is de hoogste eer en ook een bewijs van genade.⟨/p> ⟨p>Maar Hij is dus aan hem verschenen. Hij zegt eerder in deze zelfde brief, in 1 Korinthe 9: "Ben ik geen apostel? Heb ik niet Jezus onze Heer gezien?" Er waren in Korinthe namelijk geluiden van mensen die dat betwijfelden. Judaïsten zeiden: "Hij is geen apostel, want hij hoort niet bij de twaalf." Dat is waar, maar hij is wel een apostel en hij heeft daar ook een bewijs voor. Hij zegt: "Heb ik dan niet Jezus onze Heer gezien?" Dat is een wezenlijk kenmerk. Ik las vandaag in het Nederlands Dagblad een artikel van Gerard de Korte. Precies, die is op de hoogte, hij heeft tegenwoordig een nieuw bisdom: Den Bosch. Hij heeft een maandelijkse rubriek, een column in het Nederlands Dagblad, en hij vertelde: "Ik ben een bisschop, en in de kerkelijke traditie is een bisschop een opvolger van de apostelen." Hij stelt dus eigenlijk dat hij gewoon een apostel is, namelijk een opvolger daarvan. Hij vroeg zich af wat een apostel is en zei: "Dat is een getuige van de opstanding."⟨/p> ⟨p>Toen ik dat las, kreeg ik even kortsluiting. Want hij heeft gelijk: een apostel is inderdaad een getuige, in de juridische zin van het woord een ooggetuige van de opstanding. Dat is namelijk de betekenis van het woord getuigen: een getuige die moet opdraven in de rechtbank is iemand die zelf kan verklaren dat hij iets gezien, gehoord of waargenomen heeft. Dat is een kenmerk van een apostel. Als Paulus hier zegt: "Ben ik geen apostel? Heb ik niet Jezus onze Heer gezien?", dan geeft dat meteen aan hoe dwaas het is om over opvolgerschap te spreken in verband met apostelen. Want het karakteristieke is nu juist dat een apostel hoogstpersoonlijk de opgestane Jezus Christus, onze Heer, heeft gezien en een ooggetuige is.⟨/p> ⟨p>Natuurlijk begrijp ik heel best hoe Gerard de Korte het bedoelde. Getuigen van de opstanding kunnen we allemaal; daar hoef je trouwens ook geen bisschop voor te zijn, dan klopt zijn verhaal ook. Maar linksom of rechtsom, hij loopt toch vast met zijn definitie. In die zin kunnen we er allemaal van spreken: als je het Woord kent, kun je getuigen van de opgestane Heer. Maar wij zijn geen ooggetuigen van de opstanding; dat was voorbehouden aan de eerste generatie. Ik kan het zelfs zo zeggen: ik weet ook wie de hekkensluiter is. Paulus zegt: "Het allerlaatst is Hij aan mij verschenen." Dus iedereen die nu nog roept: "Ik heb de Heer gezien", dat is gewoon... ik wilde een ander woord gebruiken, maar dat is gewoon leut. Ja, natuurlijk gaan we Hem straks allemaal zien, maar dat is van een andere orde. Dan is het geen geloof meer, dan wordt geloof verwisseld voor aanschouwen. Een ooggetuige zijn, dat was voorbehouden aan degenen die leefden in de dagen van de apostelen in de eerste eeuw. Dat waren de twaalf, en trouwens, de kring van apostelen was destijds veel groter. Er zijn vijfhonderd broeders geweest die de Heer hebben gezien. Het maakt even niet uit of ik de zusters daarbij ook moet inrekenen, maar in ieder geval was de kring veel groter dan alleen de twaalf. Maar de laatste aan wie Hij verschenen is, dat is Paulus. Dat is een ding dat zeker is. En daarmee vervalt dat hele verhaal van een ambt of een apostelschap dat overgegeven zou zijn naar volgende generaties.⟨/p> ⟨p>Of Petrus die bijvoorbeeld zijn ambt, zijn apostelschap, heeft overgedragen aan andere mensen in Rome, die dat dan ook weer overdragen. Dat is een hele lange ketting, maar die ketting is hier hartstikke stuk. En wel bij de eerste schakel al. Dat wil zeggen: apostelschap is namelijk onoverdraagbaar; het is uniek. Het kenmerk daarvan is namelijk dat je een ooggetuige bent van de opgestane Heer. De Heer is aan velen verschenen, en het allerlaatst aan Paulus. Hoe duidelijk wil je het hebben? Gewoon vanuit de Schrift.⟨/p> ⟨p>Maar goed, Gerard de Korte, die dat schreef, zei: "In de kerkelijke traditie..." puntje puntje. Daarmee heeft hij ook precies verteld waar de schoen wringt. Bij de kerk van de traditie is dit het verhaal, maar gewoon Bijbels benaderd is het anders. Ook Gerard de Korte kan niet zeggen dat hij de Heer heeft gezien. Dat weet ik heel zeker, want als allerlaatste is Hij aan Paulus verschenen. Dat zal hij trouwens ook niet claimen.⟨/p> ⟨p>Het apostelschap heeft trouwens nog een kenmerk dat vandaag de dag niemand kan claimen. Er is veel namaak op dat gebied, dat moet ik erbij zeggen. In de kerkelijke wereld zijn er mensen die claimen opvolgers van de apostelen te zijn — bisschoppen dus. Of tegenwoordig ook in de evangelische wereld; daar heb je ook mensen die claimen apostel te zijn. Je hebt zelfs de Apostolische Kerk, waar de leiding van de kerk in handen is van zogenaamde apostelen. Er is zoveel verwarring. Een afgevaardigde van Jezus Christus heeft Hem hoogstpersoonlijk gezien. En de laatste is Paulus. Punt.⟨/p> ⟨p>Maar ik moet er nog iets bij zeggen: apostelschap heeft ook kentekenen. Paulus schrijft dat ook aan de Korinthiërs. De tekenen van een apostel — het apostelschap, het apostel zijn van Jezus Christus — dat is niet alleen maar een claim. Nee, het bewijst zich ook. God bewijst dat. Om het met een duur woord te zeggen: God accrediteert mensen die Hij geroepen heeft om afgevaardigde te zijn van Jezus Christus.⟨/p> ⟨p>Hoe bewijst Hij dat? Wel, daar staat dit bij: "De tekenen van een apostel zijn bij u verricht met alle volharding." Dat wil dus zeggen dat het niet slechts eenmalig geweest is. Onder de Korinthiërs gebeurde dat door tekenen, wonderen en krachten. Wonderlijke tekenen en krachten. In ieder geval: tekenen, wonderen en krachten. Dat is een kenmerk, een karakteristiek van het geroepen zijn door Jezus Christus. Dat is echt en indrukwekkend. Het is geen namaak, geen fake zoals er zoveel op dat gebied plaatsvindt. Het is een bewijs en God doet dat. En dat is mooi, zoals we dat ook hier beschreven vinden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2678" title="Speel af vanaf 44:38">▶ 44:38⟨/button> ⟨span>Zweetdoeken en de Bovennatuurlijke Accreditatie van de Apostel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Waar moeten we op letten? Laat ik het nog eventjes goed lezen. God deed buitengewone krachten door de handen van Paulus. Door zijn handen, en dan vervolgens: zodat, staat er, ook de zweetdoeken of de gordeldoeken – of zoals u ziet: de schorten, dat is de eigenlijke betekenis, maar dat maakt eigenlijk niet zoveel uit – in ieder geval de doeken die op zijn lichaam waren geweest. Maar eigenlijk staat er niet 'op zijn lichaam'. Er staat – ziet u? – op zijn blote huid.⟨/p> ⟨p>Daar moet ik trouwens nog iets bij zeggen: er staat niet bij dat Paulus dit deed, dat híj zijn gordeldoeken of zijn schort of zijn zweetdoeken gaf. Nee, men dééd dit. Men deed dit. Er staat niet bij dat Paulus dit aanbeval of dat het zijn toestemming had. Er wordt zelfs niet eens gezegd dat Paulus ervan wist. Maar dit gebeurde; er ging zo’n kracht vanuit. Paulus was een apostel en alles wat zijn blote huid – want zo staat het er letterlijk – had geraakt, dat had de power van zijn afvaardiging, geroepen door Christus Jezus. Dat had zo’n kracht dat ook de zweetdoeken, de gordeldoeken of de schorten van zijn blote huid aan de zieken gebracht werden. Zo ging dat.⟨/p> ⟨p>Er werden dus geen happenings gehouden in een grote zaal waarbij men zei: "Kom, en als je ziek bent, dan geef ik jou mijn doek." Nee, helemaal niet. Dit gebeurde gewoon. God deed dat door die handen, onwillekeurig. God bewees dat. En hun kwalen weken – precies zoals het woord dat ook aangeeft – hun ziekten verdwenen. En er staat zelfs dat de boze geesten uitvoeren.⟨/p> ⟨p>Hier staat trouwens niet het gewone woord wat in het Nieuwe Testament heel dikwijls gebezigd wordt: demonen. Daar hebben we het al eens eerder over gehad, destijds bij de bespreking van Paulus’ rede op de Areopagus. Daar zeiden ze: "Hij schijnt een verkondiger van vreemde demonen te zijn." Wij denken bij demonen per definitie aan boze geesten, maar in het Grieks was dat helemaal niet zo. In het oorspronkelijke Grieks was 'demonen' gewoon een aanduiding van hun pantheon, van hun goden. Dat waren demonen. Bij ons heeft het woordje 'demon' een verschrikkelijk negatieve lading gekregen, maar in het Grieks was het een neutraal woord.⟨/p> ⟨p>Hier wordt echter geen neutraal woord gebruikt; hier wordt echt over boosaardige geesten gesproken. Waarom dat boosaardige geesten zijn, wordt in het vervolg wel duidelijk. Vreemd trouwens, dat woordje 'boosaardig'. Wat is het nou? Ben je nou boos of waar? Of je hebt 'kwaadaardig'. Het woordje 'aardig' betekent in ieder geval: boos van aard, van natuur. Dat is het idee.⟨/p> ⟨p>Nou, genoeg woordspelletjes, even ter zake. Zelfs dat – wat een impact! Paulus is daar actief en dit alles gebeurde er. God deed deze buitengewone krachten door de handen van Paulus. Alles wat maar zijn blote huid had geraakt, daar zat nog die kracht in, zodat zieke mensen werden genezen en mensen die boosaardige geesten hadden daarvan werden bevrijd. Die voeren uit; die konden die kracht niet weerstaan. Laten we daar nog even over doorlezen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2928" title="Speel af vanaf 48:48">▶ 48:48⟨/button> ⟨span>Rondzwervende Geestenbezweerders en de Naam van Jezus als Truc⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En ook enige van de rondreizende – eigenlijk staat er gewoon de rondzwervende, dat vind ik nog wat onaardiger – Joodse geestenbezweerders. Dat was een professie op zich; men hield zich bezig met het bezweren van geesten, exorcisme heet dat dan. En niet alleen in de katholieke kerk, maar overal. Er bestaat heel veel nep en daar hebben we het nu ook over, want er staat dat het gaat om rondtrekkende Joodse geestenbezweerders. Het wordt hier nog eens benadrukt dat zij van Joodse komaf waren. En het waren niet de minsten ook, want dat zullen we in het volgende vers zien.⟨/p> ⟨p>Maar er staat: zij waagden het. Dat vind ik leuk. Ze waagden, dus dat is letterlijk: ze ondernemen een poging. Het is typerend voor mensenwerk. Een mens probeert, een mens tracht. God probeert echter nooit. Als we kijken naar Paulus in zijn arbeid, dan zien we dat hij niet probeerde om iemand te genezen. Hij sprak het woord en door zijn handen gebeurden er gewoon wonderen. Hij legde iemand de hand op of hij gaf een hand en er vond een genezing plaats. Kijk, dat is van een andere orde dan waar we altijd massaal op getrakteerd worden. Maar waar we tegenwoordig massaal op getrakteerd worden, dat ligt echt in de sfeer van deze geestenbezwering. Dat is allemaal nep; die proberen wel heel veel en er is ook veel geld mee in het laatje te krijgen. Want dat zit er natuurlijk achter; de rest van het hoofdstuk gaat er vooral over dat dit met name de business is.⟨/p> ⟨p>Maar goed, zij probeerden dus over hen die zulke boze geesten hadden de naam van de Heer Jezus te noemen. Ze doen ook zo’n poging. Zij wilden dat imiteren, want één ding was wel duidelijk: er gebeurden bijzondere dingen door Paulus. En nu waren daar geestenbezweerders en ze gingen dat trucje ook eens doen. Dat was eigenlijk het idee. Bij diegenen die zulke boze geesten hadden, wilden ze dat ook eens uitproberen. Maar let op, dit is een onderwerp apart. Laten we dat als laatste voor de pauze nog even in de groep gooien. Het staat er gewoon als een vaststelling: die zulke boosaardige geesten hadden, hebbende.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3112" title="Speel af vanaf 51:52">▶ 51:52⟨/button> ⟨span>Het Scherpe Bijbelse Onderscheid Tussen Psyche (ziel) en Pneuma (geest)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Met andere woorden, hier wordt niet gesproken over psychiatrische aandoeningen in de sfeer van de psyche, maar het zijn pneumatische aandoeningen. Hier wordt gewoon het woordje pneuma gebruikt. Pneumatisch betekent geestelijk. En ik weet dat dit in de wereld, ook in de christelijke wereld, alom door elkaar gemixt wordt. Kijk, psyche is het Griekse woord voor ziel. Pneuma is het Griekse woord voor geest. Maar ziel en geest hebben wij gewoon door elkaar gegooid. We maken dat verschil niet. Moet je maar eens opletten: iemand heeft geestelijke problemen en hij gaat naar de psychiater of naar de psycholoog. Dat is vreemd. Je hebt pneumatische problemen, een probleem met de geest, en je gaat naar de zielkundige of naar de zielexpert. Dat is alleen maar logisch als je denkt dat ziel en geest hetzelfde zijn.⟨/p> ⟨p>Dan laat ik u dit vertellen: het Woord van God is heel scherp. Er staat in Hebreeën 4 vers 12: "Het Woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard... verdelende ziel en geest." Dat wil zeggen: het Woord van God maakt scheiding; het is zo scherp dat het wel degelijk een onderscheid maakt tussen ziel (psyche) en geest (pneuma). Dat zijn twee verschillende dingen. Wij leven in een wereld waar aandoeningen van mensen altijd op het conto en in de sfeer van de psyche worden getrokken, van de ziel. En dat heeft ook te maken met het feit dat de mens een ziel IS. Hij werd uit de aardbodem genomen en alzo werd de mens een levende ziel. Hij kreeg niet een ziel, hij werd een levende ziel. Dit wat u hier ziet, dit is ziel. Ja, dan wordt hij een levende ziel. Je leest namelijk ook nogal eens dat een lijk een 'dode ziel' is. De uitdrukking 'dode ziel' komt verschillende keren voor. Je hebt dus dode zielen; dat is gewoon dit: de mens in zijn sterfelijke hoedanigheid, uit de aarde genomen. Maar dat is ziel.⟨/p> ⟨p>Met die ziel kan er natuurlijk van alles mis zijn. Ik bedoel ook als u het even hebt over de hersenen: er kunnen allerlei afdelingen in je hersenen aangetast worden. In sommige gevallen is dat nog operabel, maar meestal is het zo dat als daar problemen zijn, we chemische dingen toedienen door middel van pilletjes en dergelijke. Dat is eigenlijk het medische model. Als er problemen zijn met geestelijke zaken, dan noemt men dat tegenwoordig psychisch. De Bijbel benadert het heel anders. Ik zeg niet dat er geen psychische problemen zijn; ik denk dat dit wel degelijk het geval is. Maar wij hebben het pneumatische: dat er geesten en geestelijke dingen aan de orde zijn. In de tegenwoordige medische wetenschap rekent een psychiater in het algemeen niet met de geest. Men ziet alleen de hersenen, de neuronen en zenuwcellen; alles moet je gewoon kunnen tasten. Maar dat is niet de geest. De hersenen zijn niet ons denken; het is hooguit het substraat, de drager van onze gedachten. Maar het is niet de geest. Dat hebben we in onze materialistische wereld allemaal weggeredeneerd. Je kunt het niet zien? Nee, geest kun je niet zien. Dat is juist wat geest is. Onze hersenen zijn heel beperkt; het is gewoon de hardware. Maar waar het echt om gaat, dat is de programmatuur, de data.⟨/p> ⟨p>Nou, ik denk dat we daar straks misschien nog wat verder over door moeten gaan, want inmiddels zie ik dat ik alweer zwaar over de tijd ben. Het is vijf over negen. Oké vrienden, zullen wij weer verder gaan? Dat was wel een mooie manier om de pauze in te gaan, met een mooi onderwerp over pneumatisch, psychologisch en psychiatrisch. Sommige mensen hebben er moeite mee om dat uit te spreken en die zeggen dan 'spigiatrisch'. Ja, pneumatische boren... Maar pneuma heeft ook te maken met lucht. Eigenlijk is pneuma in beweging gebrachte lucht. Vandaar ook dat het woord voor wind in het Grieks pneuma is, en in het Hebreeuws Ruach. Maar adem is ook in beweging gebrachte lucht; wind is in beweging gebrachte lucht. Het gaat over dingen die je niet kunt zien, maar de effecten ervan wel. Ik bedoel, als het waait dan zie je de bomen, de takjes en de blaadjes bewegen, maar de wind kun je niet zien. Eigenlijk is het karakteristiek van geest dat je het niet kunt zien. Vandaar ook: God is geest. Je leest over boze geesten; daar hebben we het zojuist over gehad. Wind kun je niet zien, adem kun je niet zien. Alleen de effecten ervan, de uitwerking, is te zien. Maar zelf is het niet te zien.⟨/p> ⟨p>Ja, maar zoek de uitwerking hè. Ja, daar heb jij weer een punt. Toch blijf ik bij mijn definitie. Zo eigenwijs ben ik ook wel weer, Kees. Maar goed, we hadden het dus over die boze geest, de boosaardige geest. Dat we inderdaad met boosaardige geesten van doen hebben, blijkt hier wel. Want deze rondreizende Joodse geestenbezweerders probeerden dat trucje dat Paulus uitoefende ook, door de naam van de Heer Jezus te noemen. Zij dachten: "Ah, het karakteristieke in wat Paulus doet en in alles wat hij doorgeeft, is de naam van de Heer Jezus." Wel, dat hadden ze goed opgemerkt. Dus dachten ze: dat gaan wij ook doen. Maar zij dachten dat het een truc was, en vooral een winstgevende. Want vergis je niet, dat is natuurlijk waar de mens — en daar hoef je niet alleen maar een Nederlander voor te zijn — in het algemeen erg gevoelig voor is: de effecten op de portemonnee.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk is Handelingen 19 daar een heel mooi voorbeeld van, maar daar zullen we het vooral aan het begin van het volgende seizoen over hebben. Je leest dat trouwens ook al eerder in Handelingen 8, als Filippus in Samaria is. Daar lees je dat er geweldige wondertekenen plaatsvinden, vooral wanneer Petrus en Johannes uit Jeruzalem gekomen zijn. Ik laat het even voorlezen, ik heb er geen diaatje van, maar in Handelingen 8 vers 18 staat dit: "Toen legden zij (dat wil zeggen Johannes en Petrus, die uit Jeruzalem gekomen waren) hun de handen op en zij ontvingen heilige geest." Precies eigenlijk wat we al eerder zagen. "En toen Simon zag" — het was dus een demonstratief gebeuren — "toen Simon zag dat door handoplegging der apostelen de Geest werd gegeven, bood hij hun geld aan en zeide: Geef ook mij deze macht opdat, als ik iemand de handen opleg, hij heilige geest ontvange. Maar Petrus zeide tot hem: Uw geld zij met u ten verderve, omdat gij gemeend hebt de gave van God voor geld te kunnen verwerven. Gij hebt part noch deel aan deze zaak, want uw hart is niet recht voor God."⟨/p> ⟨p>Nou ja, enzovoorts. Maar dat blijkt ook hier weer natuurlijk: het wordt gezien als een truc en vooral voor geldelijk gewin. Zij noemen ook de naam van de Heer Jezus met de woorden: "Ik bezweer u bij de Jezus die Paulus predikt." Hé, wacht even. Ik dacht dat ik daar een diaatje van had... Nee, die is weggevallen dan. Ik had er een diaatje van gemaakt, want er staat eigenlijk letterlijk: "Ik bezweer jullie bij de Jezus die Paulus proclameert." O, wacht even, die krijgen we nog. Nee, ik ben eventjes in de war. Nou, en er staat als opmerking tussendoor nog even bij wie die gasten waren: het waren nu zeven zonen van een zekere Skevas, een Joodse overpriester. Eigenlijk, als het woordje 'overpriester' in het Nieuwe Testament gebezigd wordt, dan staat daar eigenlijk gewoon het woordje hogepriester.⟨/p> ⟨p>Dat klinkt misschien wat vreemd, want een hogepriester is toch een heel exclusief ambt. Officieel is er maar één hogepriester, maar dat blijkt in het Nieuwe Testament niet het geval te zijn. Het is namelijk een aanduiding van mensen uit het hogepriesterlijk geslacht. Trouwens, dat was ook weer wat rouleren per jaar. Je leest van Kajafas, dat was degene die Jezus veroordeelde als hoofd van het Sanhedrin. Hij was de hogepriester van het jaar. Dus dat was een jaarlijks roulerend ambt wat dan in de familie doorging. Maar deze Skevas is trouwens buiten de Bijbel niet bekend, heb ik vernomen. Maar in ieder geval hier in Handelingen 19 wordt hij genoemd. En deze gasten die daar rondzwierven en die praktijken, die occulte exorcismen bedreven, dat waren een zevental zonen van deze Joodse hogepriester. Dat wordt nogal benadrukt: dat waren Joodse mensen en niet de eersten de besten ook nog eens een keertje. Ze kwamen uit het hogepriesterlijk geslacht.⟨/p> ⟨p>Maar staat er dan dat de boze geest antwoordt? En dit is ook weer opmerkelijk. Dat betekent dus niet de patiënt die hier spreekt. Die patiënt is eigenlijk ook in dit geval met recht bezeten; hij wordt bezet. Hij opereert niet zelf meer, dat is ook het kenmerk van bezetenheid. Iemand die bezeten is, heeft geen controle meer over zichzelf, maar die wordt beheerst, bezet door een andere geest of zelfs door meerdere geesten. En die kan dan ook specifiek antwoorden, zodat iemand eigenlijk helemaal ongecontroleerd is. Eigenlijk ben je dan met recht een patiënt, hoor. Maar daar zie je ook: deze bezetenheid is niet psychiatrisch. Dat is uitdrukkelijk niet het geval. Dat is echt pneumatisch.⟨/p> ⟨p>We hadden het er in de pauze over, dat is een vraag die natuurlijk wel boeiend is, maar daar zullen we ons nu verder maar niet mee bezighouden. De vraag is dan natuurlijk wel in hoeverre dat een fenomeen is dat nu nog in dezelfde mate zou voorkomen als in de dagen van de Heer Jezus. Want in de dagen van de Heer Jezus, gedurende zijn rondwandeling, was het een fenomeen dat heel veel voorkwam. Zojuist hebben we ook geopperd dat wellicht juist die bezetenheid ook zo sterk op de voorgrond trad, juist ook omdat Gods geest zo actief en demonstratief opereerde. En dat het verzet daarom toen ook zo sterk was. Dus dat zou dan verklaren waarom het toen vaker of veel meer gebeurde dan tegenwoordig.⟨/p> ⟨p>Maar je kunt dat toch ook... Ik zeg niet dat het geen factor is. Maar de vraag is maar of daarmee ontkend is dat dat vandaag niet meer zou bestaan. Daar geloof ik niks van. Ik trouwens ook niet. Ik wil niet eens zeggen dat het per definitie zo is dat iemand in dat geval voortdurend geregeerd wordt door stemmen. In het medische model zeggen we: dat is een psychische aandoening. Maar op het moment dat je er alleen maar van uitgaat dat de mens alleen maar hersenen is, dat het gewoon puur een medisch fenomeen is en je niet rekent met een geestelijke wereld, komt het niet in je gedachten of er inderdaad wel eens reële stemmen zouden kunnen zijn die jou tot bepaalde dingen aanzetten en dat je echt beheerst en geleid daardoor wordt. Voor mij lijdt het geen twijfel: dat kunnen wel degelijk boze geesten zijn. Dus dat het niet iets fictiefs is en dat je dat zomaar terug kunt brengen tot het zielse... Nee, dat lijkt mij nou ook heel ongenuanceerd om dat allemaal tot dat fenomeen te reduceren. Enfin, laten we even bij de tekst blijven.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4020" title="Speel af vanaf 01:07:00">▶ 01:07:00⟨/button> ⟨span>De Overweldigende Macht en Bovennatuurlijke Kennis van Boze Geesten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De boze geest, die boosaardige geest, antwoordde en zei tot hen: "Jezus ken ik en van Paulus weet ik." Letterlijk zegt hij: "Van Paulus ben ik op de hoogte." Want deze boze geest — en dan zie je trouwens ook dat ze niet gek zijn, dat klinkt een beetje vreemd — maar ze weten vaak veel meer. Sowieso kunnen ze een enorme kracht hebben, dat zullen we ook nog zien, maar ze zijn ook op de hoogte van dingen die ze eigenlijk niet kunnen weten.⟨/p> ⟨p>Je leest bijvoorbeeld over de Heer Jezus dat Hij ergens komt in het land van de Gadarenen en dat er iemand naar Hem toe komt die wij een 'gek' zouden noemen. Maar die persoon herkent Hem meteen: "Jij bent Jezus, de Zoon van de Allerhoogste." Hoe weet hij dat dan? Die boze geest weet dat gewoon. De mens is bezeten of krijgt stemmen te horen van een geest die hem kan informeren over dingen die hij puur vanuit de psychische of zintuiglijke waarneming helemaal niet kan weten.⟨/p> ⟨p>Zulke dingen spelen hier allemaal mee. Er is zoveel meer tussen hemel en aarde en er is zoveel meer dan alleen de ziel; dat is het punt. In ieder geval zei die boze geest: "Jezus ken ik en van Paulus ben ik op de hoogte." Want die boze geest onderkent dat Paulus een spreekbuis van de Heer is.⟨/p> ⟨p>Er gaan inderdaad enorme krachten achter schuil; een enorme ⟨em>pneuma⟨/em>. Dat is niet psychisch, nee, het is echt ⟨em>pneuma⟨/em> wat hier blijkt. En de mens in wie de boze geest was — die geest huisde dus in hem — sprong op hen af, overweldigde hen tezamen en bleek zoveel sterker dan zij. Je moet nagaan: er waren zeven kerels en die worden overmand en overweldigd door die ene persoon, de mens die die boze geest had. Hij bleek zoveel sterker.⟨/p> ⟨p>Het loutere feit dat deze bezweerders worden getroffen door deze mens die de boze geest had, geeft wel aan dat zij zonder volmacht van de Heer opereerden. Want als je de volmacht van Hem krijgt, dan word je ook door Hem beschermd. Maar zonder volmacht van de Heer zul je het ook moeten doen zonder Zijn bescherming. Hier bleek dus inderdaad dat het gewoon 'fake' was wat zij deden. Die boze geest was niet nep, maar de truc die zij uithaalden was dat wel.⟨/p> ⟨p>Afijn, die boze geest sprong dus via die mens op hen af en overweldigde hen tezamen; die zeven man dus. Hij bleek zoveel sterker dan zij, dat zij naakt en gewond uit dat huis moesten vluchten. Ik refereerde zojuist al even aan het voorval waarover je ook in de Evangeliën leest. In Marcus 5 staat iets soortgelijks. Daar staat dat toen de Heer Jezus uit het schip ging, Hem terstond uit de grafsteden — dat is ook echt zo'n locatie waar boze geesten horen, in het gebied van de dood — een mens tegemoet kwam met een onreine geest. Hij hield verblijf in de graven en niemand had hem meer kunnen binden, zelfs niet met een keten.⟨/p> ⟨p>Want hij was dikwijls met voetboeien en ketenen gebonden geweest — "dikwijls" staat er nog bij — maar de ketenen waren door hem stukgetrokken en de voetboeien vernield. Niemand was bij machte hem te bedwingen. De geschiedenis gaat nog verder, maar daar gaat het me nu even niet om. Het gaat me om de enorme kracht die zo'n geest heeft. Dat is bovenmenselijk. Dan zie je ook hoe dwaas het is om dat allemaal terug te brengen tot enkel zielse factoren. Dat is het niet.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4330" title="Speel af vanaf 01:12:10">▶ 01:12:10⟨/button> ⟨span>Het Westerse Paradigma Versus de Pneumatische Realiteit van de Schrift⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Kijk, daar zat ik ook aan te denken toen ik bezig was met de voorbereiding en het knippen en plakken voor de PowerPoint. Wanneer wij moderne, westerse mensen de Bijbel lezen en over dit soort dingen horen, dan wordt het al heel gauw een beetje afgewimpeld met de gedachte: "Toen dacht men daar nu eenmaal zo over." We hebben dan de hoogmoedige gedachte dat wij meer weten. Wij hebben een bepaald paradigma – een mooi woord voor de vooronderstellingen van waaruit we naar de wereld kijken en waardoor we de dingen verklaren. Maar dat is echter heel beperkend. Wij zeggen dan: "Ja, toen dachten ze dat er overal geestelijke machten waren." Het is echter precies omgekeerd. Er komt een tijd dat men zal zeggen over de twintigste of de eenentwintigste eeuw: "Toen dacht men nog dat alles 'ziels' was." Ze wisten niet beter en dachten dat alles op te lossen was met bepaalde technieken, pilletjes en chemische toestanden. Men dacht dat het louter medisch was, omdat men de hele pneumatische, geestelijke achtergrond nog niet kende.⟨/p> ⟨p>Wat is je referentie? Wat is je denkkader? Het mijne is heel duidelijk – en dat van u natuurlijk ook – gewoon de Schrift. De Schrift rekent niet alleen met het zielse, maar ook met het geestelijke. Absoluut. Dat is pneuma, dat is geest; de Geest van God. Dat zie je hier natuurlijk heel duidelijk gedemonstreerd. En zoals Mini zojuist in de pauze vertelde: ik geloof absoluut dat er niets zo groots en sterk is als de kracht van het Woord van God. Hanteer het maar, en het zal zich altijd bewijzen. Wij hoeven het Woord niet te verdedigen. Wat het Woord betreft: laat de leeuw maar los! Je gaat toch ook geen waakhond bij een leeuw neerzetten? Dat is pas dwaas. Je hoeft dat Woord niet te verdedigen; het Woord is krachtig en scherp. Het heeft power, het is de kracht van God.⟨/p> ⟨p>Nu weet ik het wel: wij zijn geen apostelen. Wij zijn geen afgevaardigden van Jezus Christus. Dit was een heel speciale tijd waarin aan Israël dingen duidelijk gemaakt moesten worden. Het boek Handelingen is daarom niet zomaar te kopiëren naar onze tijd. Men probeert dat wel, dat zie je in de charismatische wereld, waar men die tijd simpelweg op onze tijd probeert te leggen: "Toen kon dat, dus vandaag ook." Maar dan snij je de Schrift niet recht. Dat was een unieke tijd, de tijd van de apostelen, de tijd dat aan Israël zaken verduidelijkt moesten worden. Maar één ding staat vast: dat Woord van God was toen krachtig, maar dat is het nu nog net zo. De Schrift. Destijds hadden ze deze Schrift trouwens nog niet eens compleet; het Woord van God was nog niet voltooid. Wij hebben het nu wel compleet, zwart op wit. Dit is de kracht, de power. Daarom is er niets verstandiger en niets wijzer dat een mens kan doen dan zich daarmee bezig te houden. In stilheid en vertrouwen zal uw kracht zijn. Amen. Ja, zo is dat.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-14" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4583" title="Speel af vanaf 01:16:23">▶ 01:16:23⟨/button> ⟨span>Vrees Overvalt Efeze en de Naam van de Levende Heer Wordt Grootgemaakt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Laten we nog even verder gaan, want dit is dan gebeurd. Dit heeft plaatsgevonden en dat is zojuist beschreven. Juist ook weer in die Joodse context, hè? Het vond plaats onder de natiën daar in Efeze, maar die Joodse overpriester Skevas en zijn familie waren daar actief. En dan blijkt ook hier weer: dit werd bekend aan allen, Joden en Grieken, die te Efeze woonden. We zullen straks ook zien dat de impact nog verder ging; we zagen trouwens ook al dat het in heel Asia zijn uitwerking had. Maar dit werd bekend aan alle Joden en Grieken. Let ook weer even op deze volgorde: Joden en Grieken. Eigenlijk is het merkwaardig, want we praten hier over een heidense omgeving, de natiën. Dit was niet in Israël, dit was gewoon onder de natiën. En toch werd dit bekend aan Joden en Grieken, in deze volgorde. Dat wil zeggen dat dit in de eerste plaats ook weer een teken voor Israël is. Er moest een bewijs geleverd worden, ook aan Israël, want dat speelt in het boek Handelingen een hele grote rol. Dus alleen al het feit dat deze volgorde genoemd wordt, lijkt in eerste instantie onlogisch, want er waren toch veel meer gewone Grieken en de Joden waren een minderheid. En toch worden de Joden als eerste genoemd, omdat zij in de eerste plaats een boodschap te horen kregen en ontvingen.⟨/p> ⟨p>Goed, dit werd bekend aan alle Joden en Grieken die te Efeze woonden. Dit was zo'n onmiskenbaar gebeuren, dat deed natuurlijk zijn werk. Dit was nieuws en het verspreidde zich dan ook alom. Efeze was trouwens een grote stad. Rome was het politieke hart van de wereld in die dagen, maar Efeze was het godsdienstige hart van de wereld. Daar stond die tempel van Artemis; we zullen daar nog veel meer over lezen. Wist u dat daar een theater stond dat nog steeds te bezoeken is? Ik ben er nooit geweest – jullie wel? Een theater dat plaats biedt aan 25.000 mensen. Geweldig! Die tempel van Artemis die daar in Efeze stond, was een van de zeven wereldwonderen. Dat is niet gering, hè? En dat enorme theater speelt in dit hoofdstuk trouwens ook nog een rol, want er wordt later een volksvergadering belegd. Maar dat was een geweldig theater. Als je daar inderdaad beneden staat, merk je dat het een geweldige akoestiek had. Ik heb datzelfde wel eens meegemaakt in het amfitheater van Caesarea. Onze gids fluisterde toen iets terwijl hij daar onder stond. Hij fluisterde iets en we stonden helemaal boven – ik weet niet hoeveel plaatsen dat biedt – en je hoorde het gewoon. Dan had je echt geen microfoon nodig. Geweldig! Maar in ieder geval, het gaat erom: Efeze was een geweldige stad en dit werd bekend aan allen die te Efeze woonden, Joden en Grieken.⟨/p> ⟨p>En vrees overviel hen allen, staat erbij, en de naam van de Heer Jezus werd grootgemaakt. Alleen al door dit gebeuren te vertellen, wat er plaatsvond door de naam van de Heer Jezus, werd de naam al grootgemaakt. En vrees overviel hen – hier staat trouwens het woordje ⟨em>phobos⟨/em>, waar ons woord fobie vandaan komt. "En vrees overviel hen allen." Dit is een uitdrukking die heel vaak in het boek Handelingen voorkomt. Ik zal u een paar voorbeelden geven. Er staat in Handelingen 2 vers 43: "en er kwam vrees over alle ziel en vele wonderen en tekenen geschiedden door de apostelen." Handelingen 5, in verband met die geschiedenis van Ananias en Saffira: "en Ananias deze woorden horende, viel neer en gaf de geest; er kwam grote vrees over alle die dit hoorden." En verderop in Handelingen 5: "en grote vrees kwam over de gehele gemeente en over allen die dit hoorden." Grote vrees. In verband met Paulus lees je in Handelingen 13 over die Sergius Paulus. Weet u nog dat hij ter plekke blind werd voor een tijd? En dan staat er: "toen de landvoogd Sergius Paulus zag wat er gebeurd was, kwam hij tot geloof, zeer getroffen door de leer des Heren." Een iets andere formulering, maar dezelfde gedachte: zeer getroffen door het onderwijs van de Heer.⟨/p> ⟨p>De naam van de Heer Jezus, de levende Heer dus, werd grootgemaakt. En die levende Heer manifesteerde zich in zijn afgevaardigden door diens handen. Feitelijk was het niet Paulus, het was de Heer zelf die door Paulus heen opereerde. De naam van de Heer Jezus werd grootgemaakt en velen van hen die gelovigen geworden waren, kwamen hun schuld belijden... nou ja, dat woord "schuld" staat er eigenlijk niet eens. Dat soort associaties worden heel vaak in de Bijbelvertalingen erbij gehaald, maar het woord schuld staat hier niet. Er staat hier gewoon letterlijk: openlijk belijdend. Velen van hen die inmiddels gelovig geworden waren, na alles wat ze nu vernomen hadden, beleden dat openlijk en spraken ze uit. "Verkondigend", dat is inderdaad een ander woord. Maar inderdaad, dat wordt... Trouwens, het fenomeen dat we zien in de Herziene Statenvertaling soms... nou, ik zit even te denken welke woordkeuze ik nu zou gebruiken. Hoe ga ik dat netjes zeggen zonder dat ik daarmee tegenover de vertalers sta? Laat ik het zo zeggen: de Herziene Statenvertaling corrigeert op sommige punten de vertaling, terwijl het oorspronkelijk juist beter was. Dat zijn een paar hele frappante voorbeelden. Het ligt ook aan de taal, precies.⟨/p> ⟨p>Er werd zojuist in de pauze aan mij gevraagd: wat is de beste Bijbelvertaling? Dat ging toen over het Engels en daar heb ik een heel eenduidig antwoord op: in het Engels is dat voor mij zonder meer de ⟨em>Concordant Version⟨/em>. Maar ook dan, want toen kwam de vraag of daar geen fouten in staan: nee, zulke vertalingen bestaan er niet. Een vertaling blijft een vertaling. Het kan de grondtekst heel dicht benaderen door de methodiek, niet door het alleen maar zo woordelijk mogelijk weer te geven, maar een vertaling blijft een vertaling. "Overzetten", zeggen we dan. Ja, je betaalt eigenlijk altijd een prijs als je gaat vertalen. Een hele negatieve benadering hoorde ik eens een keertje van Pinchas Lapide, een Joodse rabbi die inmiddels niet meer leeft. Die zei: "vertalen is verkrachten." Dat is heel krachtig geformuleerd. Ja, je kunt gewoon beter het Hebreeuws en Grieks lezen, maar goed, dit is misschien wel erg ontmoedigend. Het geeft echter aan dat er met vertalen altijd elementen wegvallen. Dat is niet te vermijden.⟨/p> ⟨p>Maar soms is het ook niet nodig. Het staat er gewoon: "openlijk belijdend". Waarom moet je die "schuld" erbij halen? Dat staat er helemaal niet. Ik begrijp wel waarom men dat doet, want het idee is natuurlijk dat zij iets beleden. Wat dan? Nou, dat hun praktijken niet deugden natuurlijk, dus daar komt de gedachte van schuld vandaan. Maar dat is niet wat in het woord zelf besloten ligt. Ze beleden, openlijk beleden ze en spraken ze uit. Hier wordt trouwens een woord gebruikt dat letterlijk betekent "vermelden in detail". Dus ze hebben gewoon alles verteld en openlijk beleden wat zij deden. Ik vond in een verklaring iets interessants wat ik u graag meegeef: dat dit ook te maken heeft met allerlei geheime bezweringsformules die ze gewoon hebben prijsgegeven. Want dat deden ze allemaal in het occultisme.⟨/p> ⟨p>Occult, weet u dat het eigenlijk letterlijk ‘verborgen’ betekent? Het gebeurde dus allemaal onder een bepaalde dekmantel, heel verborgen. Niemand mocht het weten, het was geheim, en nu brachten ze het gewoon allemaal naar buiten.⟨/p> ⟨p>Dat gold ook voor die bezweringsformules; de hele stad was vergeven van dat soort praktijken. Dat blijkt ook wel, want ze belijden dat nu openlijk. Ze spreken tot in detail uit wat zij gepraktiseerd hadden.⟨/p> ⟨p>Ziet u wat hier staat? Hé, ik dacht het al. En dan staat er nog iets bij, en dat is het laatste wat ik nog even wil bijbetrekken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-15" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5260" title="Speel af vanaf 01:27:40">▶ 01:27:40⟨/button> ⟨span>Openlijke Belijdenis en Massale Verbranding van Occulte Boeken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"En enige," staat er van degenen die... Eigenlijk staat er "aanzienlijk velen". Meestal wordt ditzelfde woord vertaald met "talrijk". Velen. Ik had het niet in de Statenvertaling nagekeken, maar goed: eigenlijk voldoende mensen, aanzienlijk velen.⟨/p> ⟨p>"En enige van degenen die toverkunsten hadden uitgeoefend..." Dat woord "toverkunst" is eigenlijk "overbodige bezigheden". Dat is dan letterlijk: overbodige kunsten, in de zin ook van zonderling. "Ijdele kunsten", staat het zo? Wat grappig zeg, dat ik nu, terwijl ik spreek, allemaal dingen uit de Statenvertaling aangereikt krijg die bevestigen wat ik nu vertel. Ja.⟨/p> ⟨p>Afijn, ijdele kunsten hadden ze uitgeoefend en ze brachten hun boeken bijeen en verbrandden ze ten aanschouwen van allen. Nou, ik bedoel: al die rotzooi waarmee je bezig bent geweest, gewoon in de fik steken. Wij hebben natuurlijk wat negatieve associaties met boekverbranding, want dan denken wij vooral aan dingen die opgelegd zijn door de regering; dat bepaalde boeken niet meer in huis mogen zijn en dat die allemaal verbrand moeten worden. Maar dit gebeurt dus vrijwillig. Mensen die gewoon hun boekenkasten leegtrekken en al die troep: weg ermee. In de hens. Gewoon demonstratief daar afstand van doen.⟨/p> ⟨p>En dat dat inderdaad nogal aanzienlijk was, blijkt wel, want er staat: "...en men berekende de waarde ervan en stelde die vast op 50.000 zilverstukken." Dat is trouwens geen monetaire eenheid ofzo. Het is niet helemaal duidelijk wat het precies is geweest, maar men denkt... Ik las het getal van miljoenen. Dat is een oude uitlegging: miljoenen guldens. Dat is toch heel wat. Afijn, 50.000 zilverstukken. En nu...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-16" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5390" title="Speel af vanaf 01:29:50">▶ 01:29:50⟨/button> ⟨span>Naar de Kracht van de Heer: het Woord Wast en Breidt Zich uit⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het laatste vers dat ik bespreek, want vanaf vers 21 begint een nieuw gedeelte, is vers 20: "Zo wies het woord des Heren krachtig." Wies is de verleden tijd van wassen, en wassen is het Oudnederlands voor groeien. Dat kennen we nog wel in het woord 'volwassen'; dan ben je volgroeid. Zo wies het woord des Heren. Eigenlijk staat er: "En naar de kracht van de Heer groeit het woord."⟨/p> ⟨p>Wat betekent dat? Hoe kan het woord groeien? Wel, het breidde zich uit in invloed. Het was eerst alleen maar bij een paar mensen bekend, maar het woord kreeg een steeds grotere impact bij steeds meer mensen. Zo groeide het woord. Dat is wassen; dat is echt een groei van het woord.⟨/p> ⟨p>En het werd... nou, niet sterker. Het was al sterk. Ziet u, dat vond ik leuk: het woord wordt niet sterker, want het woord is van zichzelf al krachtig. Maar dat woord groeide in zijn uitwerking en het bleek ook sterk en krachtig te zijn, naar de kracht van de Heer.⟨/p> ⟨p>In vers 21 begint dus een nieuw gedeelte. Het lijkt mij heel mooi om daar over een paar maanden, in september, mee verder te gaan. Dan gaan we verder over Demetrius de zilversmid. Dat is nog een heel eind weg, maar de tijd gaat snel hoor.⟨/p>