⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik op Paulus in Athene⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wij vervolgen vanavond weer onze studie, inmiddels de 21ste, over het boek Handelingen of, beter en wat preciezer gezegd, over Paulus' voetsporen in het boek Handelingen. We waren, zoals ik zojuist ook al eventjes aangaf in mijn gebed, aangekomen bij de beroemde rede van Paulus in Athene die hij gehouden heeft op de Areopagus. Het is, veronderstel ik, wel de bekendste en de beroemdste toespraak die we in het hele boek aantreffen. En dat is niet zonder reden; het is een heel bijzondere toespraak. We hebben ons er inmiddels al een paar keer mee beziggehouden en we zullen het vanavond, veronderstel ik – dat zeg ik altijd met een slag om de arm – wel afsluiten.⟨/p> ⟨p>Even terugblikkend op wat we tot dusver hebben gezien over specifiek deze toespraak daar op de Areopagus, het centrum van de stad. Daarbij was het gerechtshof gevestigd, want dat was de Areopagus. Het werd voorafgegaan door een confrontatie met filosofenscholen. Ze worden hier ook bij name genoemd, we hebben ons dat een paar keer terug al gerealiseerd en ons daarmee beziggehouden: de Stoïzijnen en de Epicureërs. Door die confrontatie werd Paulus uitgedaagd of, er staat letterlijk dat hij werd meegenomen naar de Areopagus om te spreken.⟨/p> ⟨p>Dan begint Paulus zijn toespraak met het feit dat hij was geprikkeld. Nou, wat ik nu zeg is niet helemaal correct: Paulus' geest werd, toen hij in Athene was aangekomen, geprikkeld door het feit dat de stad vergeven was van de afgoden. Dat is ook precies waar Paulus meteen mee aanvangt wanneer hij het woord neemt daar op de Areopagus. Dan zegt hij ook, deels als een compliment maar het is vooral een vaststelling: "Het is me opgevallen dat de stad vergeven is" – want zo’n soort uitdrukking gebruikt hij in dat verband – "van de goden." Hij zegt niet 'afgoden', hij zegt het gewoon heel objectief en neutraal.⟨/p> ⟨p>Daarbij was hij gestuit op al die altaren die hij had aangetroffen en de vele beelden. Hij was gestuit op een voetstuk – want dat is eigenlijk het woord wat daar dan gebezigd wordt – met een inscriptie, en daar staat op: 'aan de onbekende god' of 'aan een onbekende god'. Want te midden van dat hele pantheon met de vele goden die zij hadden, gingen zij ervan uit dat er ongetwijfeld nog wel één miste. Welnu, daar was dat lege voetstuk. Want ja, een afgod die je niet kent, die kun je ook niet afbeelden. Daar kun je ook geen beeld van maken. Dus het was een lege sokkel, stel ik me zo voor, en vandaar dus die inscriptie.⟨/p> ⟨p>Over die onbekende God wilde Paulus hen confronteren. Want het loutere feit dat zij vele goden kenden, betekent dat zij per definitie onbekend waren met DE GOD. Het hele punt is dat God God is, omdat er maar één is die Zijn macht en Zijn vermogen niet hoeft te delen. Niet met twee of met duizend of met een miljoen; nee, Hij is de enige en daarom is Hij ook de Alvermogende. Dat wat Hij Zich voorneemt, kan niet gedwarsboomd worden door een ander. Hij is de enige God, en daarom met recht ook God.⟨/p> ⟨p>Ikzelf heb de gewoonte ontwikkeld om dat met allemaal hoofdletters te schrijven. Waarom? Om daarmee aan te geven dat er maar één van is, oftewel DE GOD. Het is dus eigenlijk zo: je kent geen God, of je kent de ene God. Meer smaken zijn er niet. Want als je namelijk meerdere goden hebt, dan ken je God dus niet; namelijk Degene die het werkelijk waard is om zo aangemerkt te worden, die werkelijk God is. God als God. We komen daar trouwens vanavond nog op terug.⟨/p> ⟨p>Dat is dan ook inderdaad Paulus' 'binnenkomer'. Met die constatering begint hij zijn toespraak, vanwege het feit dat hij dat dus was tegengekomen. En wat hij dan over hen zegt, over die ene God die hen dus onbekend is: "Dat wat jullie dan zonder te kennen vereren, Die verkondig ik jullie."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="318" title="Speel af vanaf 05:18">▶ 05:18⟨/button> ⟨span>De Schepper en Eigenaar van Hemel en Aarde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En daarvan zegt hij dan – en daar hebben we ons de voorgaande keer met name mee beziggehouden – Hij is de Schepper van hemel en aarde. En ook de Heer van hemel en aarde. Dat wil zeggen: Hij is de Eigenaar daarvan en ook de Beschikker. Hij woont – tegenwoordige tijd – niet in tempels. Sowieso niet in tempels, want voor zover God in een tempel woonde, was dat er maar één. Maar God woont niet, zegt Paulus daar, in tempels die met handen zijn gemaakt.⟨/p> ⟨p>Ja, dat heeft er ook mee te maken, want dat is wat hij daar ook over zegt: Hij is daarin niet te vangen. En het is trouwens opmerkelijk dat Paulus niet één keer in deze toespraak verwijst naar de Oudtestamentische Schriften. Nooit. De hele toespraak is gebaseerd op de Schrift, maar hij refereert er niet aan. Ook daar kom ik nog eventjes op terug.⟨/p> ⟨p>Maar nog even dit: van die God zegt hij dat Hij geen therapie nodig heeft. Dat is namelijk het woord dat er letterlijk gebruikt wordt. Hoe stond het ook alweer in de vertaling? Hij laat Zich ook niet door mensenhanden dienen. Maar daar staat eigenlijk het woordje 'verzorgen'. Of liever: het woordje 'therapie'. En Hij heeft geen assistentie nodig.⟨/p> ⟨p>Kijk, wat Paulus doet in deze toespraak is alle schijnwerpers zetten op het feit dat God werkelijk de Alomvattende is, de Beschikker van alle dingen, Degene die aan het begin van alles staat en die werkelijk de Ene is. Feitelijk stond hij daar als een Jood natuurlijk mee op en ging hij daarmee naar bed: met het Shema, met het besef dat er één God is. Nou, dat is de waarheid die hij daar neerlegt. Hij wil nog verder komen, hij wil daar nog meer over vertellen, maar dan wordt hij abrupt onderbroken. Maar dat zullen we vanzelf nog wel zien.⟨/p> ⟨p>Maar dat is wat zo opvallend is: die God kenden zij niet. Ze waren religieus, maar dat is wat anders dan dat je de God kent. Die heeft geen therapie nodig, geen assistentie, aangezien Hij Zelf namelijk aan allen leven, adem en alles geeft. God heeft niet iets of iemand nodig; nee, Hij is Zelf de Bron en de Gever van leven en adem. En mocht je nog iets ontgaan zijn, dan zegt Paulus wel: 'alles'. Dus noem maar iets wat je hebt of wat je bent: het vindt alles per definitie zijn bron en oorsprong bij Hem. Bij wie anders?⟨/p> ⟨p>Dat is geweldig natuurlijk om je daarvan bewust te zijn. God heeft niet ons nodig; Hij is Degene die geeft. Maar dan ook werkelijk alles. In het verleden, in het heden, in de toekomst... gewoon alles. Je goed bewust zijn van deze waarheid, dat is echt de basis van alles.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="547" title="Speel af vanaf 09:07">▶ 09:07⟨/button> ⟨span>Uit Één Mens Elke Natie Gemaakt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Paulus vervolgt: Hij heeft uit één enkele elke natie van mensen gemaakt. Die "ene enkele" duidt uiteraard op Adam. Hij is de stamvader van elke natie van mensen. En Hij heeft – en nu heb ik weer een beetje een fout gemaakt – Hij heeft de mensheid (want daar gaat het over, elke natie van mensen) toegemeten tijden gegeven. Hij heeft tijden, seizoenen en gelegenheden aan hen toegemeten en bovendien ook de grenzen van hun woonplaatsen bepaald.⟨/p> ⟨p>Dat was zo ongeveer het laatste waar we het de vorige keer over hebben gehad. We hebben toen ook gezien, om het geheugen daarover weer even op te frissen, dat God dat op een bijzondere wijze gedaan heeft, namelijk met het volk Israël als ijkpunt. Alle volkeren zijn gegroepeerd rondom Israël. Want ook deze waarheid – hoewel Paulus hier niet expliciet verwijst naar het boek Deuteronomium – is daar wel op gebaseerd. Er staat in Deuteronomium al dat God bij het toedelen van de erfenis van de volkeren – hoe staat het er nou precies? – dat Hij dat deed naar het getal van de zonen Israëls. Dat is een heel diepzinnig gegeven waar veel in zit, en we hebben daar kort over nagedacht.⟨/p> ⟨p>Ik herinner me nog dat ik verwees naar die prachtige illustratie ervan: wanneer het volk uit Egypte is uitgetrokken en ze arriveren in Elim. Dat was een oase waar twaalf waterbronnen en zeventig palmbomen waren. Dat wil zeggen: twaalf is het getal van het volk Israël en zeventig markeert het getal van de natiën, van de volkeren. De volkeren zijn gegroepeerd rondom, zijn afhankelijk van en worden gevoed door die twaalf. Dat is de wijze waarop God dat gerangschikt heeft.⟨/p> ⟨p>Maar het gaat er hier natuurlijk vooral om, niet zozeer hoe Hij het gedaan heeft, maar dát Hij het gedaan heeft. Hij meet de tijden aan hen toe. Hij meet hen ook de stukken grond toe, en wat voor criteria Hij daarvoor hanteert, is nu even niet aan de orde. Maar Hij is degene die dat alles beschikt. Want dat is wat Paulus naar voren brengt.⟨/p> ⟨p>Zover waren we gebleven. Laat ik het vers nog even lezen. Vers 26: "Hij heeft uit één enkele elke natie van mensen gemaakt" – dat cursieve gedeelte is de meer precieze benadering van zoals het er staat – "om op de ganse oppervlakte van de aarde te wonen, bepalende hun toegemeten tijden en de grenzen van hun woonplaatsen." Ik heb dat er nog even bij gedaan, want de zin loopt namelijk verder, en daar gaan we nu op door.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="756" title="Speel af vanaf 12:36">▶ 12:36⟨/button> ⟨span>Opdat Zij de God Zouden Zoeken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dit heeft Hij zo gedaan en dat heeft een doel; er staat namelijk dat het erom gaat de God te zoeken. Daar heb je het weer: de God. Namelijk die God waarvan Paulus zojuist al uitgebreid gesproken heeft in al Zijn glorie, die Hem ook werkelijk tot God maakt en waar geen enkele 'god' uit het hele pantheon ook maar aan kan tippen. Die moesten immers allemaal hun macht en hun vermogen met zovelen delen.⟨/p> ⟨p>Dit is van een totaal andere orde. Het gaat erom dat God dat zo gedaan heeft opdat zij de God zouden zoeken. En dan staat er nog bij: "of zij Hem al tastende vinden mochten." Het is wel bijzonder zoals dat er staat: dat ze Hem zouden vinden en dat ze Hem mochten betasten. Het idee daarbij is – tenminste, dat is de indruk die het op mij achterlaat – dat dit woord 'tasten' aangeeft dat er meer niet is. Het is dus niet dat ze God zouden bevatten.⟨/p> ⟨p>Want wat Paulus nu juist heeft verteld, is dat die God de Heer van hemel en aarde is. Hij omvat alle dingen, dat zullen we trouwens straks ook nog zien. Hij is dus niet te bevatten, ook in de zin van te omvatten. Maar het gaat erom dat ze Hem al tastende vinden mochten, hoewel Hij niet ver is van eenieder van ons. Hij is niet ver weg. En nu wil ik graag nog een andere schriftplaats genoemd hebben.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="869" title="Speel af vanaf 14:29">▶ 14:29⟨/button> ⟨span>God Kennen uit de Schepping (romeinen 1)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Laten we daar naartoe gaan, namelijk naar Romeinen 1. Kijk, deze waarheid dat God God is, dat de mensheid de God zou zoeken en dat ze Hem ook zouden vinden, dat is een waarheid waarmee de Romeinenbrief direct aanvangt. In het eerste hoofdstuk lees je dat al over de God die Paulus op de Areopagus predikte.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt daar: "Want hetgeen van Hem niet gezien kan worden..." – Zijn eeuwige kracht, of Zijn ongeziene kracht geloof ik dat er eigenlijk staat. In elk geval is Zijn kracht niet waarneembaar en Zijn goddelijkheid onttrekt zich volledig aan onze waarneming en onze zintuigen. Maar dat wordt vanaf de schepping der wereld uit Zijn werken met het verstand doorzien. Wat wordt doorzien? Wel, Zijn eeuwige kracht en goddelijkheid worden niet gezien, maar uit Zijn werken wordt het vanaf de schepping der wereld doorzien. Dat wil zeggen: voor degene die verstand heeft, die een brein heeft en het vermogen om conclusies te trekken, die weet: God is er.⟨/p> ⟨p>Het design, het intelligent design dat in de hele schepping gezien kan worden. Is het niet op astronomisch niveau, dan is het wel op microscopisch, biologisch of chemisch niveau. Alles vertoont design. Het is zo ongelofelijk. Hoe meer je je bezighoudt met wetenschap – en dat vind ik boeiend – hoe meer gespecialiseerd je bent op welk terrein dan ook, hoe meer je erachter komt hoe enorm intelligent en ongelooflijk complex alles in elkaar steekt. Uit Zijn werken wordt het met het verstand doorzien. Over alles is zo nagedacht. Het ontwerp vertelt het gewoon: elk mens met verstand weet dat er een Ontwerper is. Heel simpel. Dus wie verstand heeft en de werken ziet, wie het concept en het design ziet, die weet wat een intelligentie erachter steekt bij Degene die dit alles zo bedacht heeft.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt erbij: "zodat zij geen verontschuldiging hebben." Dat wil zeggen: zij die verstand hebben. Immers, hoewel zij God kenden, hebben zij Hem niet als God verheerlijkt of gedankt. Hier heb je het; ik citeer dit heel vaak. Ze kenden God dus wel. De hele wereld is feitelijk religieus. Dat is gewoon iets waar elk mens mee behept is. Het is ingeschapen godskennis. Dat is geen uitdrukking uit de Bijbel, maar het is wel direct aan dit gegeven ontleend. Elk mens weet met het verstand: er is een God.⟨/p> ⟨p>Ze hebben ook een geweten gekregen. Een geweten betekent eigenlijk een 'medeweter'. Dus een mens weet iets samen met God. 'Conscientie' – ook het Griekse woord – betekent eigenlijk 'mee-weten'. God heeft dat wat Hij weet ook in de mens gelegd, zodat een mens samen met God weet dat Hij er is. Maar die God hebben zij vernederd. Dat is het vervolg van deze passage in de Romeinenbrief, waarin staat dat ze de Schepper hebben gedegradeerd tot het niveau van een schepsel. Ze hebben Hem niet als God verheerlijkt. Dat wil zeggen: de heerlijkheid geven die Hem als God toekomt, of Hem danken.⟨/p> ⟨p>Hij is de Plaatser en de Beschikker van alle dingen. De logische consequentie daarvan is dat je Hem daar de eer voor geeft, de credits. En dat je Hem dankt voor alles wat je krijgt. Want hoe was het ook alweer? Leven, adem en alles krijgen wij van Hem. Daarom past ons slechts dankbaarheid. Als God degene is die alles – goed en kwaad – beschikt en plaatst, dan is dat het fundament van alles: God als God verheerlijken of danken.⟨/p> ⟨p>Maar hun overleggingen – hun redeneringen of 'dialogen' staat hier eigenlijk – zijn op niets uitgelopen. Het is duister geworden in een onverstandig hart. Dat is de consequentie van God niet als God verheerlijken of danken. Je kunt wel religieus zijn, maar als je dat niet 'als God' doet, dan is de consequentie dat je redeneringen op niets uitlopen; ze worden vereideld en leeg. Je denken is niet effectief meer, het wordt ijdel. Het uitgangspunt is niet juist, en dus is alles waar het toe leidt per definitie ijdel. Je hebt een valse start gemaakt, net als in de wiskunde: als je uitgangspunt niet juist is, klopt er van het resultaat ook niets. De overleggingen lopen op niets uit, het hart is onverstandig en bovendien wordt het donker.⟨/p> ⟨p>De enige manier waarop het licht in het hart schijnt, is wanneer je Hem als God verheerlijkt en Hem de credits geeft die Hem toekomen als de Beschikker en Plaatser van alles. Je kunt het natuurlijk ook positief zeggen: als je Hem als God verheerlijkt, heb je een verstandig hart. Je redeneringen worden effectief en het wordt licht in je hart. Dan gaat het hier stralen en schijnen. Je bestaan heeft zin en je hebt een toekomst. Waarom? Wel, Hij is God. Hij is degene die begaan is met Zijn schepping. Dat is allemaal de consequentie van de waarheid dat Hij God is, die de werken van Zijn handen niet laat varen. Als je dat weet, dan straalt er licht in overvloed in je hart en ga je effectief en positief denken. Want God is degene die alle minnen en plussen maakt, toch? Ja, daar is Hij namelijk God voor.⟨/p> ⟨p>En het geweldige is... je kunt wel religieus zijn, maar er zijn heel veel mensen, ook in ons lieve vaderland, die God niet als God verheerlijken. Ze denken: "Ja, God wil dat wel, maar Hij kan dat niet," of: "Hij is afhankelijk van de mens in Zijn plannen." Ze zeggen: "God wil dat alle mensen gered worden, maar dat gebeurt niet omdat een mens het ook moet willen." Alsof het schepsel een spaak in het wiel kan steken van Gods voornemens. Dan vereer je God niet als God en de consequentie is dat het duister wordt in je hart. Het is ook heel onverstandig. Of men zegt: "God heeft alles gemaakt, maar in het begin is het fout gegaan en toen moest God overschakelen op plan B." Met zo'n concept vereer je God niet als God. Je kunt op je vingers uittellen wat de consequentie daarvan is: je redeneringen worden ijdel. Misschien academisch zeer verantwoord – je kunt er bibliotheken vol over schrijven en titels mee halen – maar je redeneringen lopen op niets uit. En wat nog erger is: het wordt duister en ook nog eens heel koud. Duisternis en kou horen bij elkaar, net als licht en warmte.⟨/p> ⟨p>Ziet u hoe belangrijk het is om de God te zoeken? Hij laat Zich vinden, want Hij is niet ver van eenieder van ons. Dat is wat Paulus zei, en hij motiveert dat vervolgens in zijn toespraak op de Areopagus. "Want," zegt hij, "Hij is niet ver van eenieder van ons."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1516" title="Speel af vanaf 25:16">▶ 25:16⟨/button> ⟨span>In Hem Leven Wij en Bewegen Wij Ons⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan vervolgt Paulus: "Want in Hem leven wij en bewegen wij ons." Geen misverstand: waar je ook naartoe gaat, het is allemaal in Hem. Hij omvat het. In Hem leven wij, bewegen wij ons. Ik zal twee passages noemen die daarop aansluiten. Paulus refereert hier weliswaar niet direct aan de Schrift, maar wij weten maar al te goed dat Paulus deze dingen kon vertellen juist omdat hij de Schriften kende.⟨/p> ⟨p>Neem Job 12, wat dacht u van deze? Dat vind ik een mooie: "Wie onder deze allen weet niet dat de hand des HEREN dit doet?" En dan vers 10: "In wiens hand de ziel is van al wat leeft en de geest van iedere sterveling." In wiens hand... Hij omvat dat namelijk: al wat leeft en iedere sterveling. In Hem leven wij en bewegen wij ons.⟨/p> ⟨p>Psalm 139 is ook een hele bekende. Daar zegt de dichter David: "Gij omgeeft mij." In Hem leven wij. "Gij omgeeft mij van achteren en van voren, Gij legt uw hand op mij. Het begrijpen is mij te wonderbaar, te verheven, ik kan er niet bij." Ik bedoel, op het moment dat we aan God gaan denken, dan staat je verstand stil. Dat is zo duizelingwekkend groots en daarom proberen ze Hem ook "al tastende te vinden". We tasten, we raken het aan, maar omvatten of bevatten doen we het niet. Het begrijpen is ons te wonderbaar, te verheven, we kunnen er niet bij. "Waarheen zou ik gaan voor uw Geest, waarheen vlieden voor uw aangezicht?"⟨/p> ⟨p>In Hem leven wij en bewegen wij ons. Waar je ook heen gaat of waarin je ook vlucht: voor Zijn aangezicht kun je er nooit uitvallen. Uit die hand kun je nooit vallen. "Steeg ik ten hemel? Gij zijt daar. Maakte ik het dodenrijk — de Hades, de Sheol — tot mijn sponde, tot mijn slaapplaats? Gij zijt daar." Dus of ik nu naar boven beweeg of helemaal naar beneden, zover als het zich maar laat denken: het maakt geen verschil, want in al die gevallen is Hij daar.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk is dat ook een van de gedachten die de Godsnaam met zich meebrengt: Yahweh. Dat is: "Ik ben die Ik ben". Er zijn er die zeggen dat de gedachte daarachter is: "Ik ben er". Ik ben er. En waar je ook gaat en waarheen je je ook beweegt: Ik ben er. Ik omvat dat alles.⟨/p> ⟨p>"Nam ik vleugelen van de dageraad of ging ik wonen aan het uiterste der zee." Of we nu zeggen: daar waar de zee ophoudt, dus daar waar het land weer begint aan de andere kant van de zee — ook dat maakt geen verschil. "Ook daar zou uw hand mij geleiden, uw rechterhand mij vastgrijpen." Schitterende woorden. Maar dat is God als God eren en kennen. In Hem leven wij en bewegen wij ons.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt er dan bij — dat is leuk hè — "gelijk ook enige van uw dichters hebben gezegd". Hij had natuurlijk ook kunnen zeggen, als hij in de synagoge was geweest: "gelijk geschreven staat". Dan had hij Job genoemd of was hij naar Psalm 139 gegaan. Dat doet hij hier niet. Nee, Paulus weet waar hij mee bezig is. Hij staat hier in een gezelschap dat de Schriften totaal niet kent. Het had ook geen enkele zin om daaraan te refereren. Paulus baseert zich op de Schriften, maar hij verwijst en refereert hier slechts naar hun eigen geschriften, voor zover dat bruikbaar was.⟨/p> ⟨p>En als hij dit zegt, dan is dat een woord van Epimenides. Ik heb daar verder nooit wat van gelezen, maar als Paulus zegt: "gelijk ook enige van uw dichters hebben gezegd", dan is dat allemaal te traceren. Die boeken en geschriften zijn nog steeds onder ons. Dit heeft zo'n Griekse dichter gezegd. En dat geldt trouwens niet alleen van de woorden "In Hem leven wij en bewegen wij ons", maar ook van het navolgende citaat. Dit is namelijk weer van iemand die Paulus kende, of in ieder geval: deze dichter kwam uit Cilicië. Dat was Aratus. U weet het, dat was de provincie waar Tarsus een welbekende stad in was. Weet u die tekst in Handelingen nog, waar Paulus zegt: "Ik kom uit Tarsus, een welbekende stad in Cilicië"? Wel, uit die landstreek waar Paulus zelf vandaan kwam, kwam ook deze Aratus.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1877" title="Speel af vanaf 31:17">▶ 31:17⟨/button> ⟨span>Wij Zijn van Gods Geslacht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En die had ooit deze woorden gedicht, met deze zin: "Wij zijn ook van Zijn geslacht." En dan doelde Aratus op een godheid, dat wil zeggen één van hun goden. Daar gaat Paulus verder niet op in, maar hij haalt dat aan om daarmee ook aansluiting te zoeken en te vinden bij dat wat hun eigen intellectuele of culturele helden en eigen dichters ook hebben geformuleerd. Paulus zegt dit dus, hij spreekt het uit en bevestigt feitelijk wat zij daarover hebben gezegd, zonder daarbij de hele context mee te nemen. Want zij hadden het natuurlijk over hun eigen goden, Paulus niet. Maar dat neemt niet weg dat als zij dit hebben gezegd — "in Hem leven wij" en ook deze uitspraak "wij zijn van Zijn geslacht" — Paulus zegt: dat is zo. We zijn Zijn voortbrengsel, Zijn ras. Paulus zegt: dat is zo.⟨/p> ⟨p>Dat is ook Bijbelse waarheid. Dat is wat je ook inderdaad in de Schriften vindt, want nu verwijst Paulus dan naar hun eigen dichters. Maar wat dacht u van Maleachi 2? Daar staat: "Hebben wij niet allen één Vader? Heeft niet één God ons geschapen?" Dat is parallel. Hoezo één Vader? Wel, Hij is de Schepper van ons allen. Hij heeft ons voortgebracht. Dat is een heel bijzonder woord als je daar goed over nadent, dat Paulus dat zo met instemming zegt: "Daar wij dan van Gods geslacht zijn." Want eerst citeert hij die Aratus uit Cilicië, maar dan bevestigt Paulus dat door te zeggen: "Daar wij dan van Gods geslacht zijn." Dus Paulus zegt: dat is zo.⟨/p> ⟨p>En let op, dit zegt hij dus van dat hele gezelschap. "Wij" — hij spreekt over zichzelf en sluit zichzelf daarmee in — maar ook degenen die daar allemaal naar hem luisteren. Hij zegt: ik, maar jullie net zo goed; wij dus, zijn van Gods ras, van Gods soort. We zijn van Hem afkomstig. Hij is onze Vader. En dat zijn niet alleen maar hun dichters, maar dat is ook Bijbelse waarheid, zoals ik dat net liet zien uit Maleachi 2. Hij is onze Vader. Dat wou ik er inderdaad nog even bij zeggen, want natuurlijk zou je kunnen vragen: "Is het niet zo dat Gods kinderen slechts gelovigen zijn?" Dat is een goede vraag. Kijk, in Maleachi 2 zijn eigenlijk alle schepselen kinderen Gods. Waarom? Omdat Hij ons gemaakt heeft. Maar dat is de schepping. Er is ook een nieuwe schepping, zoals Paulus daar ook over spreekt. En dan geldt inderdaad, als je spreekt in de termen van het nieuwe leven, dat slechts gelovigen kinderen Gods zijn.⟨/p> ⟨p>Ik verwijs hier naar Johannes 1, maar ik zou heel wat meer schriftplaatsen kunnen noemen, met name uit de Johannesbrieven, waar dat zo staat. Zovelen Hem ontvangen hebben — ja, ik weet het, de meeste vertalingen zeggen dan "aangenomen" — maar zovelen Hem ontvangen hebben, heeft Hij recht gegeven, volmacht gegeven, kinderen Gods te worden. Dat zijn ze dus nog niet, maar dat worden ze. Jawel, maar dan heb je het over dat nieuwe leven. Paulus — of eigenlijk Petrus zegt dat weer — zegt dat wij wedergeboren zijn door de opstanding van Jezus Christus. Dan praat je dus over het leven aan de andere kant van het graf. Welnu, dat nieuwe leven wordt slechts gekend door de gelovigen. Maar als het gaat om de schepping, gewoon de oude schepping, dan kun je zeggen dat alle mensen inderdaad kinderen Gods zijn.⟨/p> ⟨p>Er staat ook in Lukas 3 dat Adam de zoon van God was. Ja, Adam was de zoon van God. En wij zijn uit Adam, dus wij zijn van zijn geslacht. Het is dus niet alleen Maleachi 2, die heel mooi is, maar ook uit Efeze 3: "naar wie alle geslacht in hemel en op aarde genoemd wordt." Er staat letterlijk ⟨em>patria⟨/em>, dat woordje vaderschap. Elk vaderschap vindt zijn model, zijn prototype in Hem. Het wordt genoemd naar Hem. Meestal denken we dat het anders is. Ik denk dat het idee vrij gebruikelijk is om te vragen: "Waarom noemen we God Vader?" Wel, omdat wij hier vaders kennen en met die metafoor vergelijken we God. Maar dan keren we de boel om. Hij is dé Vader. En elk vaderschap dat we hier kennen, is genoemd naar Hem, gerelateerd aan Hem en vindt zijn prototype in dat vaderschap van Hem. Het is dus niet zo dat ons vaderschap de bron is van het vaderschap van Hem. Nee, het is een omkering.⟨/p> ⟨p>Als je God als God kent, dan weet je ook dat het hier niet bij blijft. Kijk, nu is het inderdaad zo dat zij die Jezus Christus kennen het nieuwe leven hebben; in de sfeer van de nieuwe schepping zijn ze ook kinderen Gods. Maar er komt natuurlijk een moment dat God alle knie zal laten buigen en elke tong zal laten belijden. Van binnenuit zullen ze erkennen dat Jezus Heer is, en er staat bij: "tot eer van God de Vader." Elke tong zal de Vader verheerlijken. Maar dan is er geen dood meer, want die is dan als laatste vijand ook tenietgedaan. Dan leven allen het leven dat Christus aan het licht bracht. Dat zal dan het deel zijn van elk mensenkind. Dus zowel als oude schepping en in de sfeer van een nieuwe schepping, dan is het waar: Hij is Vader. Hij is de Vader van elk mensenkind.⟨/p> ⟨p>En zoals God vandaag alles is in Christus — heel de volheid van de godheid woont in Hem lichamelijk, moet je je voorstellen, ik weet nauwelijks wat ik nu zeg, ik weet alleen wat de Schrift zegt — de ganse volheid van de godheid woont in Hem lichamelijk. Maar de Bijbel zegt: dan, bij het einde, dan wordt God alles in allen. Zoals Hij nu alles is in Christus. Laat ik het nog anders zeggen. Ooit, voor de tijden der Aeonen, was God alles in Zichzelf. Nu woont al de volheid van de godheid in Hem lichamelijk. Er komt een moment aan het einde dat God alles is in allen. Zoals Hij nu alles is in Zijn Zoon, zal straks God alles zijn in elk mensenkind. Dat is dus de status van de mensheid. We zijn van Zijn geslacht, vergis je niet. We zijn allemaal van adel, dus. Ja, het is maar hoe je het bekijkt.⟨/p> ⟨p>Wat een status, hè? Wat een verhevenheid geeft Hij: "van Zijn geslacht". Hier zegt Paulus dat dan toch zomaar. Moet je nagaan: Paulus wordt daar op het podium getild, om het zo eventjes plastisch uit te drukken, daar op de Areopagus. Hij vertelt ze... Hij heeft nog niet eens de naam van Jezus gesproken — trouwens, die spreekt hij helemaal niet uit tijdens deze rede, je kunt zeggen dat hij daar ook niet aan toegekomen is, akkoord — maar wat hij in zo'n toespraak meteen al onderstreept, is de godheid van God, maar ook wat de mensheid is voor God. Heel de mensheid. En dan denkt Paulus dus inclusief. Hij zegt "wij" en al die Griekse filosofen en al die gasten die daar stonden. Hij zegt: "Wij zijn van Gods geslacht." Dat zou een evangelist van evangelische snit of een calvinistische snit nooit zo zeggen. Nee, zo gaat dat niet. Maar Paulus zei het wel. Dat is toch geweldig? Wij zijn van Gods geslacht, vergeet dat niet. Hij kon ze allemaal zo van het podium af feliciteren: "U bent van Gods geslacht." Zo'n enorme, hoge status. En die oorsprong, ja, dat bepaalt ook de bestemming natuurlijk. We zijn van Zijn geslacht. Wat dacht u? God voleindigt dat wat Hij begint. Als je God als God kent, weet je dat. Is dat eigenlijk ook niet allemaal heel logisch? Het mooie is dat het ook gewoon allemaal bevestigd wordt in de Bijbel, maar ook al zou je alleen maar logisch hieruit redeneren — God als God — dan kan het niet missen.⟨/p> ⟨p>Dan is één en één twee. Dan is dat gewoon de waarheid; een kind kan dat begrijpen. Als God aan het begin staat en er is er maar één, dan weet je toch dat alles goed moet aflopen?⟨/p> ⟨p>Of er is niet één God, maar er zijn er meerdere. Dat wil zeggen: er zijn wezens die de wil van God kunnen blokkeren of dwarsbomen. Ja, maar dan heb je meer goden; dan heb je niet meer één God. Daar hadden we het de vorige keer al over: zij die zich monotheïsten noemen. Ik bedoel, christenen zeggen dat, maar dat zijn ze niet. Sorry, dat is een hard woord, maar ze zijn het niet; het zijn feitelijk verkapte polytheïsten.⟨/p> ⟨p>En als u het niet geloven wilt, dan moet u het maar eens een keertje aan uw collega-moslim vragen. Die zeggen dat ook hoor; die weten dat. Goed, laten we even verder gaan: "Daar wij dan van Gods geslacht zijn..."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2646" title="Speel af vanaf 44:06">▶ 44:06⟨/button> ⟨span>De Godheid Is Geen Mensenwerk⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Moeten we niet menen dat de godheid gelijk is aan goud of zilver of steen, door menselijke kunstvaardigheid gesneden of bedacht. Beeldhouwwerk van handwerk, gevoelens van een mens; gewoon dat wat een mens maakt en creëert. Dat kan trouwens met de handen, maar je kunt ook beelden maken met je gedachten. Dan is het abstract en dan spreken we over denkbeelden. Maar dan maak je nog steeds een godsbeeld, door menselijke kunstvaardigheid gesneden of bedacht.⟨/p> ⟨p>Laat ik u eens meenemen naar een hele mooie passage. Ja, ik had uit Jesaja prachtige passages kunnen citeren waarin de draak gestoken wordt met het hele idee dat je God zou kunnen uitbeelden, of zou kunnen bedenken, of een beeld van God zou kunnen maken. Maar kijk naar Psalm 115. Daar staat dit: "Onze God is in de hemel, Hij doet al wat Hem behaagt." Hoor het goed: Hij doet al wat Hem behaagt. Ja, en omdat Hij God is, kan Hij ook al wat Hem behaagt doen. Want er is niemand die Hem daarvan kan verhinderen, omdat Hij God is. De Ene.⟨/p> ⟨p>Ja, en Job zegt dat trouwens ook. "En ik weet," zegt hij dan aan het einde, "ik weet dat geen uwer plannen wordt vereideld." Hun afgoden van de natiën zijn zilver en goud, precies waar Paulus het ook over had op de Areopagus. Hun afgoden zijn zilver en goud, het werk van mensenhanden. Kijk, bij de God is het zo: dan weet je dat we mensen zijn en we zijn het werk van Zijn handen. In het heiligdom is het precies omgekeerd. Dat zijn de goden creaties van mensen, werk van mensenhanden. Ze hebben een mond, maar ze spreken niet. Ze hebben ogen, maar ze zien niet. Ze hebben oren, maar horen niet. Ze hebben een neus, maar ze ruiken niets. Hun handen, maar ze tasten niet. Hun voeten, maar ze gaan niet.⟨/p> ⟨p>Nou, dit is precies wat het grote probleem is met die goden. Ze zijn met recht... ja, ze zijn stomme goden. Het zijn hele stomme goden. Ze zijn nietszeggend, en dat bedoel ik heel dubbelzinnig. Ze zijn nietszeggend; ze kunnen niets. Onze God is van een heel andere orde. Hij spreekt, en als Hij spreekt, dan gebeurt het ook. Zijn woord is kracht, het is levend. Hij ziet, Hij hoort, Hij ruikt – ook dat lees je in de Bijbel; Hij tast, Hij gaat, Hij gaat Zijn weg. Hij is God.⟨/p> ⟨p>Psalm 94, dat is ook zo’n hele mooie logische: "Zou Hij die het oor plantte, niet horen?" Dat is trouwens ook een hele mooie; ik heb dat ooit zelf ondervonden toen ik in gesprek was met iemand die erg gecharmeerd was van het boeddhisme en God zag als een onpersoonlijke kracht. Niet iemand die liefheeft, niet iemand die hoort. En dan vind ik het zo mooi wat je leest in Psalm 94; dat is van zo’n krachtige logica. Zou Hij de oorsprong van ons zijn? Want dat weten zij ook, dat kennen zij daar in het Oosten ook wel. Dan zeggen ze: "Ja, Hij is onze oorsprong." Maar zou Hij, zou degene die het oor plantte, zelf niet horen? Zou Hij die het oog vormde, niet zien? Hij die ons het vermogen geeft om lief te hebben, zou Hij zelf niet liefhebben? Zou Hij die de volkeren onderwijst, niet straffen? Ik heb trouwens in de interlineair gezien dat het eigenlijk 'corrigeren' is, waarvoor akte zal ik maar zeggen. Zou Hij die de volkeren onderwijst niet corrigeren, niet terechtwijzen? Hij die de mens kennis leert? De Heere kent de gedachten van de mensen: ijdelheid. Niks, lucht, dat is het. Voor zover een mens wat weet, dan is het omdat hij zijn oor te luisteren heeft gelegd bij wat God te melden heeft. Zijn woord, dat is krachtig. Zullen we eerst even pauzeren? Dan gaan we straks bij vers 30 verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2991" title="Speel af vanaf 49:51">▶ 49:51⟨/button> ⟨span>De Oproep tot Bezinning (metanoia)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Goed, wij pakken de draad weer op bij vers 30. Daar lees je: “God dan...” en ik zou André Piet niet zijn als ik er niet weer even op wees dat hier staat: ⟨em>de⟨/em> God. Dat doe ik dan ook graag bij deze: de God, die ene namelijk over wie ik het zojuist gehad heb. Dat is wat Paulus eigenlijk zegt. De God, die ene, verkondigt... maar u ziet hier in de interlineair dat er eigenlijk staat dat Hij opdracht geeft. In de NBG-vertaling wordt dit woord trouwens ook op andere plaatsen vertaald met bevelen. “Beveel en leer dit”, dat is dit woord. Maar het idee is: Hij geeft opdracht. Hij draagt op, als voortvloeiend uit het voorgaande: dé God, wie Hij is.⟨/p> ⟨p>De God geeft dan opdracht met voorbijzien – Hij kijkt daar overheen – aan wat precies? Wel, over tijden van onwetendheid, van onbekend zijn met. De toehoorders waren eigenlijk allemaal agnosten; dat is het woord dat wordt gebruikt. Agnost betekent onwetend zijn met, of onbekend zijn met. Onwetend met wat dan? Wel, met God. Dat was immers het begin van de toespraak, waarin Paulus zegt: “Ja, ik zag daar dus zo'n voetstuk met de inscriptie: 'Aan een onbekende God'.” Wel, die God vertel ik jullie nu. Die verkondig ik jullie. Wat jullie zonder te kennen vereren, wel, die God is degene met wie ik jullie kennis laat maken.⟨/p> ⟨p>Daarover wijdt Paulus uit. Hij stalt alle waarheden die daarmee verband houden zo uit voor zijn gezelschap en dan komt de conclusie: de God dan, die ene, die geeft of draagt dan op – voortvloeiend uit het hele voorgaande: dat jullie nu onwetend waren, maar nu deze dingen verteld zijn, zijn jullie niet langer meer onwetend. Ik heb je namelijk daarmee bekendgemaakt. De tijden van de onwetendheid zijn gepasseerd. Nu draagt Hij heden aan de mensen op – nu jullie niet langer meer onwetend zijn, maar bekendgemaakt zijn met de God – dat zij allen overal (ziet u hoeveel universele begrippen hier worden gebezigd in deze toespraak?) tot bezinning moeten komen. Dit geldt in verband met God Zelf, maar nu ook voor dat wat Hij opdraagt. Wat dé God opdraagt, is heel sterk gezegd. Het is ook heel logisch wat een mens geacht wordt te doen: wetend wie de God is, dan is het ook zo dat allen die niet langer onwetend zijn – overal, op elke plaats waar ze inmiddels geconfronteerd zijn met die ene God – tot bekering moeten komen.⟨/p> ⟨p>Maar dat woordje ‘bekering’ is een heel godsdienstig ingevuld begrip geworden. Het dekt de lading niet van het woord dat hier gebezigd wordt. In het woord bekering zit bijvoorbeeld helemaal niet dat het te maken heeft met de denkzin, namelijk ⟨em>noia⟨/em>. U kent dat allemaal wel van een ander woord dat we gebruiken: paranoia. ⟨em>Noia⟨/em> heeft te maken met denken, met de denkzin. ⟨em>Para⟨/em> is een voorzetsel dat ‘ernaast’ betekent, dus bij paranoia zit je denkzin er naast, of je zit eigenlijk naast de denkzin. En ⟨em>metanoia⟨/em> is eigenlijk ⟨em>meta⟨/em>, wat ‘na’ of ‘om’ betekent: omdenken. Sinds niet al te lange tijd is het begrip omdenken ook in Nederland wat bekender geworden door een website die ook zo heet en die nogal aan de weg timmert. Daar wordt geadviseerd dat een mens moet omdenken, op een heel andere manier moet leren denken. Dat is eigenlijk de betekenis van het woord: dat een mens compleet gaat omdenken. Het is een revolutie, een omwenteling in het denken.⟨/p> ⟨p>Als er één God is, waar Paulus hen nu mee heeft geconfronteerd, betekent dat alles dus ook verandert. De oorsprong, de zin, de betekenis, de toekomst en de consequenties daarvan voor een mens zijn zo revolutionair. Het idee is dat ze de God zouden gaan verheerlijken en danken. Let op: Paulus heeft hier tot dusver in deze toespraak nog niets gezegd over Jezus Christus. Hij heeft zelfs nog niet eens naar Hem verwezen. Dat gaat hij nu wel in het navolgende doen, maar tot dusver heeft hij dat nog niet genoemd. Hij heeft alleen maar gesproken over dé God.⟨/p> ⟨p>Dat is een verandering van denken. Dat is wat het is. Bij ons betekent bekering meestal – afhankelijk van de setting waarin je groot geworden bent – dat je van de ene godsdienst overgaat naar de andere of dat je vromer wordt, maar dat is het dus helemaal niet. Het is dat een mens wordt geconfronteerd met dé God en over de consequenties daarvan zou hij moeten gaan nadenken: ⟨em>metanoia⟨/em>. Dat ⟨em>meta⟨/em> heeft de betekenis van ‘na’ en van ‘om’ denken. En in beide gevallen klopt dat ook in verband met dat ⟨em>noia⟨/em>. Een mens zou gaan nadenken. Het wordt elders in de NBG-vertaling ook vertaald met ‘bezinnen’. Dat komt heel dichtbij, want bij bezinnen krijg je nieuwe informatie en dan moet een mens tot bezinning komen. Hij moet daarover gaan nadenken, het laten bezinken en het gaan overwegen. Dat is wat ⟨em>metanoia⟨/em> is.⟨/p> ⟨p>Bij dit woord ⟨em>metanoia⟨/em> moet ik trouwens ook nog even zeggen dat het heel vaak vertaald wordt met ‘berouw’. In de NBG-vertaling staat dat trouwens ook. Maar dat is ook niet wat het is. Het is geen berouw. Berouw heeft bij ons ook weer heel sterk de klank van spijt en emotie, maar het punt van dit woordje ⟨em>metanoia⟨/em> is niet in de eerste plaats dat het je gevoelsleven raakt. Het idee van ⟨em>metanoia⟨/em> is dat de denkzin veranderd wordt. Daar begint het. Dit ligt eigenlijk heel dicht bij wat we ook in Romeinen 12 vinden: hervormd worden in de vernieuwing van je denken. Het is een omdenken. Dat is wat God opdraagt aan degenen die nu weten, die niet langer onwetend zijn maar Hem hebben leren kennen of weten wie Hij is: de mens zou tot bezinning komen, tot omdenken, tot nadenken. Hij draagt ze op zich te bezinnen.⟨/p> ⟨p>Zich te bezinnen, ja. Nu ineens realiseer ik me dat dit ook zo in de interlineair is weergegeven: dus niet “tot bekering moeten komen”, maar “tot bezinning te komen”. Allen, overal, zich te bezinnen. Zo staat het er. Omdat Hij een dag heeft bepaald – laten we even verder gaan – omdat Hij een dag heeft bepaald... Wel, “bepaald” is dan eigenlijk: een dag “doet staan”. God Zelf stelt een dag waarop Hij de aardbodem zal oordelen. Maar eigenlijk staat hier in het Grieks, zoals u ziet, het woordje ⟨em>oikoumene⟨/em>. Dat kennen we natuurlijk ook in het Nederlands, maar het komt dus via het Grieks in onze taal. Alleen heeft het bij ons dan weer de gedachte van een vereniging van kerken, de oecumenische beweging, maar daar heeft dit niets mee te maken. ⟨em>Oikoumene⟨/em> betekent simpelweg de bewoonde wereld.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3583" title="Speel af vanaf 59:43">▶ 59:43⟨/button> ⟨span>Een Rechtvaardig Oordeel: een Blijde Tijding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Omdat God een dag stelt waarop Hij – God dus, dé God – de bewoonde wereld rechtvaardig zal oordelen. Oordelen in rechtvaardigheid, waarbij de gedachte is dat dit het rechtzetten en terechtbrengen van de dingen is. En weet u trouwens dat dat een hele blijde tijding is? Alles wat Paulus tot dusver gezegd heeft, is echt een goed bericht als je dé God kent. Maar ik weet ook dat dit doorgaans absoluut niet zo wordt gezien; dit wordt vaak beschouwd als een woord van dreiging. Een mens wordt inderdaad geconfronteerd met de waarheid en daar kan een dreigende gedachte in zitten, dat ontken ik niet. Maar de waarheid op zich, dat God de wereld zal oordelen in rechtvaardigheid, is een blijde tijding.⟨/p> ⟨p>Ik kan het nog aantonen ook, want we gaan naar Psalm 98. Daar staat: "Juicht de HERE, gij ganse aarde, breekt uit in gejubel en psalmzingt." En vers 9 zegt: "Hij komt om de aarde te richten; Hij zal de wereld richten in gerechtigheid en de volken in rechtmatigheid." Ik zal u het meezingen besparen, maar ik weet dat sommigen het zo mee zouden kunnen zingen. Hij, God de Heer, zal de wereld richten in gerechtigheid. En ik verdenk Paulus ervan dat hij, toen hij dat zei op de Areopagus, gedacht heeft aan Psalm 98 vers 9.⟨/p> ⟨p>Kijk, ik zei dat ik gewoon kan bewijzen dat dit een blijde tijding is, want er staat: "juicht", "gejubel" en "psalmzingt". Dat is een reden om Hem te eren, te verheerlijken, om blij te zijn en om te juichen. Want het idee is dat aan alle onrecht – aan alles wat krom is en wat verloren gegaan is – een einde komt; dat zal weer rechtgezet worden. En het zal ook terechtgebracht worden over levenden en doden. Want God heeft Zijn Zoon gesteld tot Heer en tot Rechter, de Rechtzetter van allen, levenden en doden. Hoe dat allemaal precies zal gaan en wanneer dat zijn beslag zal krijgen, doet er nu even niet toe. Waar gaat het om hier in Paulus' toespraak? God gaat de wereld oordelen in rechtvaardigheid. Juicht en breek uit in gejubel!⟨/p> ⟨p>Dat betekent dus dat alles rechtgezet gaat worden. En dan kan die rechtzetting een pijnlijk proces zijn; dat is natuurlijk de dreigende gedachte. God laat niet met Zich spotten. Daarmee wordt aan alle mensen die geacht worden aan God voorbij te gaan, aangezegd: je komt in aanraking met dé God. Want God laat niet met Zich spotten. Maar wees blij! Wees blij dat God dat gaat doen. Ik ben verschrikkelijk blij dat alles wat krom is en alles wat krom gemaakt is – en de mens doet niet anders – door God allemaal rechtgezet gaat worden. Ja, en Hij gaat dat doen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3835" title="Speel af vanaf 01:03:55">▶ 01:03:55⟨/button> ⟨span>Geloof Verschaffen Door de Opgestane Man⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En nu komen we in vers 31: "door een man". Zo staat het er: door een man die Hij aangewezen heeft. Dat staat hier in de aorist: die Hij bepaald heeft. Hij is het; God bepaalt deze man dus. Hij doet dat in een man. En dan staat er in onze vertaling: "waarvan Hij voor allen het bewijs geleverd heeft". Maar kijk eens hoe het in de interlineaire vertaling staat: "geloof verschaffende — tegenwoordige tijd — aan allen". Ik vind dat veel mooier: God verschaft geloof aan allen. Ja, natuurlijk levert Hij overtuigend bewijs, maar dat is feitelijk ook geloof verschaffen. Want hoe wordt een mens gelovig? Gewoon doordat hem overtuigend het bewijs geleverd wordt, toch? Dat is wat God doet. En aan wie doet God dat? Aan allen. Geloof verschaffend aan allen.⟨/p> ⟨p>Wij mogen het nu al weten; Hij heeft ons nu al overtuigd. Dat betekent dat je nu dus gelooft, en dat is ook Zijn werk. God overtuigt een mens, en dan zeggen we ook: "Ik ben overtuigd." Dat overkomt je dus. God heeft mijn geloof verschaft. Ik weet dat God Zijn Zoon uit de doden heeft opgewekt en daarom geef ik Hem ook de bijpassende titel, namelijk: Heer. Ik geloof in mijn hart dat God Hem uit de doden heeft opgewekt en dus is Hij tot Heer gemaakt. Dat is wat een gelovige is. Maar dat betekent dat jou geloof is verschaft; dat is Zijn werk. En Hij doet dat aan allen, ieder in zijn eigen rangorde, niet allemaal tegelijk. Het gaat hier niet om het punt van wanneer dat zal zijn, maar dat het zo gáát. Het feit staat vast: Hij is bezig geloof te verschaffen aan allen. Dat proces is nog lang niet ten einde, maar u weet het: Godsmolens malen weliswaar langzaam, maar wel zeker.⟨/p> ⟨p>Een andere spreuk in dat verband — even iets anders, maar het ging over het verschil tussen leugen en waarheid — is deze metafoor: "De leugen neemt de lift naar boven en de waarheid neemt de trap naar boven. De leugen is sneller boven, maar de waarheid komt altijd boven, al is het wat langzamer." Dat is een mooi beeld, hè?⟨/p> ⟨p>Goed, God heeft een man aangewezen, bepaald, en Hij verschaft aan allen geloof door Hem uit de doden op te wekken. Eigenlijk staat er: Hem te doen opstaan vanuit de doden, dat wil zeggen met achterlating van alle andere doden. Het geloof daarin verschaft Hij op Zijn tijd. En als u zich nu de vraag stelt hoe het verder afloopt met de toespraak van Paulus: nou, hier dus. Dit is het einde. Had Paulus niets meer te vertellen? Jawel, ik ben ervan overtuigd dat Paulus net warmgedraaid was. Hij wilde juist... Kijk, hij was namelijk... We hebben dat gezien, hè? Ze hadden hem horen spreken over Jezus en anastasis. Hij bracht "vreemde demonen", dachten ze; ze dachten dat hij goden bracht die zij niet kenden. Ze hadden hem horen spreken over Jezus en anastasis en dachten aan vreemde demonen.⟨/p> ⟨p>Paulus heeft tot nu toe de naam nog niet eens genoemd, maar er wel aan gerefereerd: "die man". Hij heeft inmiddels wel gesproken over de opstanding, over anastasis; over God die een man deed opstaan vanuit de doden. Dan komt hij bij de clou van het evangelie, maar op het moment dat hij gaat beginnen over de opstanding, houdt het echt op. Lees maar. We zullen de volgende keer zien dat Paulus vanuit Athene naar Korinthe gaat. Als hij daar in Korinthe is, heeft hij die Areopagus-ervaring inmiddels gehad. Later schrijft Paulus dan een brief aan de Korinthiërs, en dan zegt hij in 1 Korinthe 1 — het is midden in een zin: "Doch wij prediken een gekruisigde Christus." Dat wil zeggen dat het laatste wat de wereld van Hem gezien heeft, het kruis is. Maar Hij is de Christus, dat wil zeggen: de Opgestane. Voor Joden een aanstoot, voor natiën een dwaasheid. Maar voor hen die geroepenen zijn, Joden zowel als Grieken, prediken wij Christus, de kracht Gods en de wijsheid Gods.⟨/p> ⟨p>De kracht Gods is een mooie term, want Paulus verklaart die later aan het einde van de tweede brief. Dit is het begin van de eerste brief en hij verklaart die term "de kracht Gods" aan het einde van de tweede brief. Daar zegt hij: "Hij is gekruisigd uit zwakheid, maar Hij leeft uit de kracht Gods." Sindsdien. Wat is die kracht Gods? Wel, dat is de Christus die God deed opstaan vanuit de doden. Dat is trouwens ook meteen de wijsheid Gods. De wereld kent Hem slechts als de Gekruisigde, maar wij weten: Hij is de Christus. En dat is voor Joden een struikelblok, een valstrik, maar voor de natiën is het gewoon dwaasheid, het is stupide. Daar kunnen ze niet bij. Dat zien we ook in Handelingen 17, want wat staat er dan?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4262" title="Speel af vanaf 01:11:02">▶ 01:11:02⟨/button> ⟨span>De Opstanding als Dwaasheid voor de Grieken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Toen zij nu van een opstanding van doden hoorden, spotten sommigen. Want dit concept van opstanding is zo verschrikkelijk on-Grieks. In de hele wereld van de toenmalige wijsheid kende men dat niet. Het is in wezen de basis van de Tanach en de waarheid dat God ook werkelijk God is. Het heeft ook alles te maken met wat de Bijbel verstaat onder de dood en wat de hoop is voor hen die gestorven zijn.⟨/p> ⟨p>De Grieken dachten echter in totaal andere termen. Een typisch Grieks concept is de onsterfelijke ziel. Plato is degene die dat allemaal zo uiteengezet heeft; hij was misschien wel de filosoof bij uitstek. Maar u begrijpt dat als men zei dat het lichaam eigenlijk een kerker is waarin de ziel gevangen zit, de dood gezien wordt als het moment waarop de ziel de kerker verlaat. Dan is de ziel bevrijd. Die ziel gaat niet dood, alleen het lichaam sterft. Als dat je idee is, dan heeft een opstanding natuurlijk geen enkele zin; dat staat er haaks op. De mens is dan in wezen alleen een ziel en dat lichaam heeft verder geen betekenis.⟨/p> ⟨p>De Bijbel is heel anders. De Bijbelse gedachte is: een mens gaat dood. De vraag is niet hoe de doden voortleven – nee, de doden zijn dood. De werkelijke vraag is: zullen de doden herleven? Dat was de vraag die Ezechiël ooit al kreeg: "Zullen deze beenderen herleven? Gij weet het, Heer." God doet de doden herleven; Hij doet ze opstaan. Hij is de God van de opstanding en van de levendmaking. Maar daar spotten de Grieken mee. Dat vonden ze stupide; het is dwaasheid voor de natiën in het algemeen en voor de Grieken in het bijzonder.⟨/p> ⟨p>Deze leer betekent feitelijk ook dat het hele idee van een onsterfelijke ziel haaks staat op de opstanding. Want als een mens gewoon verder leeft als ziel en niet echt doodgaat, hoezo is er dan sprake van een opstanding? Dat wordt dan een soort 'suiker op de honing'. Men is overleden en er wordt gezegd: "Hij juicht al voor Gods troon en hij leeft." Maar hoezo? Is er dan geen opstanding nodig? Precies, het is een ontkenning van de dood. En omdat het een ontkenning van de dood is, maakt het de gedachte van de opstanding volkomen overbodig.⟨/p> ⟨p>Paulus zegt in 1 Korinthe ook dat als er geen opstanding is, degenen die ontslapen zijn, verloren zijn. Alles draait dus juist om die opstanding. Maar goed, die Grieken hoorden Paulus spreken over God die een Man uit de doden deed opstaan, en toen ze dat hoorden, spotten sommigen. Dat is de ene reactie. Aan de andere zijde zeiden mensen – en of die categorie nou zoveel beter is, waag ik te betwijfelen: "Wij zullen u hierover nog wel eens horen." Dat is een hele beleefde manier om te zeggen: bekijk het maar. Zoals ze wel zeggen: "Don't call us, we'll call you."⟨/p> ⟨p>Paulus wist natuurlijk meteen hoe laat het was. Als je werkelijk geraakt bent door de logica van wat Paulus hier gezegd heeft en je bent erdoor getroffen, dan zeg je: "Ga door, Paulus!" Maar nee, hij werd hier gewoon abrupt afgebroken. En aldus, of eigenlijk op die wijze, vertrok Paulus uit hun midden. Dat wil zeggen: na de proefondervindelijke vaststelling dat het evangelie van de opgewekte Christus een dwaasheid is, juist in Athene, het centrum van wat voor wijsheid doorgaat. Zo vertrok Paulus daar uit hun midden. Als hij later vertelt dat het voor de natiën een dwaasheid is, dan was dat voor hem ook echt een ervaring die hij zelf had opgedaan in het hartje van Athene, daar op de Areopagus. Te midden van de filosofische scholen wist hij waar hij het over had. Juist daar in Athene vertrok Paulus uit hun midden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4612" title="Speel af vanaf 01:16:52">▶ 01:16:52⟨/button> ⟨span>Enigen Worden bij Paulus Gevoegd⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nog enige mannen sloten zich bij hem aan en kwamen tot geloof. Ik wijs u er graag op hoe het hier precies staat: ‘bijgevoegd wordende’. Ze sloten zich niet simpelweg bij hem aan – dat is actief – nee, ze werden bijgevoegd bij Paulus. Grammaticaal staat dat in de lijdende vorm, het is passief. Ze werden bij Paulus gevoegd. Hoe? Ze werden bij Paulus gevoegd, en dat was niet hun eigen prestatie. Er staat meteen achter: ‘en kwamen tot geloof’. Er staat: ze geloven. Ook dat suggereert vaak weer een activiteit, maar nee, het is simpelweg dat ze geloven. Geloof kwam tot hen. Geloof kwam tot hen, zij werden overtuigd en zo werden ze bij Paulus gevoegd.⟨/p> ⟨p>Dit geeft een heel andere klank aan de wijze waarop Lucas dit ooit optekende. Lucas geeft in de wijze waarop hij het weergeeft God de eer. God overtuigde hen en deed hen geloven, zodat ze bij Paulus gevoegd werden. Dan zie je precies wat geloof ook is: wij komen niet tot geloof, maar het geloof komt tot ons. En nog enige mannen werden dus bijgevoegd bij hem, gelovenden.⟨/p> ⟨p>Onder wie ook Dionysius de Areopagiet. Dionysius is wel leuk, want we kennen de Latijnse variant daar veel beter van, namelijk Bacchus. Dat is de god van de drank, dat weet u hè? Bacchus. De Griekse vorm is Dionysius, de Latijnse is Bacchus, maar het is gewoon dezelfde. En dat vind ik nou zo mooi, want deze man, deze Dionysius, was juist tot bezinning gekomen. Hij was juist nuchter geworden. Dionysius werd nuchter. Hij was trouwens de Areopagiet, en de Areopagus was het gerechtshof. Hij was dus niet de eerste de beste; hij was een man van statuur daar.⟨/p> ⟨p>Ik vind het een mooie illustratie. In het algemeen is het evangelie voor de natiën dwaasheid. Voor de Grieken is het een dwaasheid, schrijft Paulus in de Korinthebrief. Jawel, maar voor hen die geroepen zijn, is het een uitroepsel. De meerderheid, de massa, moet er niets van hebben; ze spotten ermee of zeggen: "Nou, hier horen we je nog wel een keer over." Trouwens, er is hier in Athene geen vijandige reactie. Paulus stuit hier niet op vijandschap, maar op onverschilligheid. "We horen je er nog wel over, het is dwaas." Een soort van... nou ja, ze zullen wel gemerkt hebben dat Paulus zeer onderlegd was, maar toch vonden ze dat wat hij vertelde te gek was. Een dorpsgek, absurd. Nee, ze zullen Paulus niet als een dorpsgek hebben gezien, absoluut niet, maar dat wat hij bracht was voor hen echt absurd. Dat was gewoon vele bruggen te ver.⟨/p> ⟨p>Maar dat mag dan in het algemeen zo zijn, voor degenen die geroepen zijn – de geroepenen, degenen die aangesproken zijn door deze boodschap – voor hen is het de wijsheid Gods en de kracht Gods. Dat is een uitroepsel. Ik zit met die gedachte nog erg in mijn hoofd omdat ik afgelopen zondag in Urk gesproken heb over het begrip roeping en over God die roept. Dionysius wist er alles van. Hij was een Areopagiet, niet de eerste de beste dus.⟨/p> ⟨p>En er was nog een andere vrouw, genaamd Damaris. Ik vind het mooi: je kunt zeggen dat die vrouw Damaris heette, maar je kunt het ook lezen als ‘een vrouw met naam’. Zij was een vrouw met naam, namelijk Damaris, wat trouwens een gazelle of een hinde betekent. Ik weet niet zo gauw wat de gedachte daarachter zou kunnen zijn, maar het punt is vooral dat zij een vrouw met naam was. Ik versta het zo dat er enige mannen waren, onder wie Dionysius, en er was ook een vrouw met naam. En dan staat er nog bij: ‘en anderen’. Maar hier staat in het Grieks een woord dat niet zomaar voor ‘anderen’ staat; er staat ‘andersoortigen’, ⟨em>heteros⟨/em>. Dus je had Dionysius en Damaris, mensen met naam en statuur, en ook nog andersoortigen, dus van het gewone volk zal ik maar zeggen, die niet met name worden vermeld. Ook die werden bij Paulus gevoegd en die geloofden.⟨/p> ⟨p>Een al te indrukwekkend aantal is het echter niet geweest; het waren ‘enigen’. Zodat Paulus weliswaar een geweldige toespraak heeft gehouden in Athene, maar het effect was daar toch niet al te groot. Hoewel, ik moet erbij zeggen: het is toch geweldig dat van zo'n woord wat hij gesproken heeft, er dan toch weer een aantal zijn ‘uitgeroepen’. Dat doet zijn werk, dus het woord keert nooit ledig weer. We weten trouwens niet van een ⟨em>ekklesia⟨/em> die daar ook gevormd is, in die zin dat Paulus die heeft aangeschreven. Voor de rest lezen we nooit meer in het hele Nieuwe Testament over de stad Athene.⟨/p> ⟨p>En ja, dat was hem trouwens, want Handelingen 17 gaat niet verder. De volgende keer zullen we ons gaan bezighouden met de volgende voetstap, als Paulus in Korinthe arriveert, en dat is dus inmiddels Handelingen 18. Zo zijn we toch nog, tot mijn verrassing, aan het slot van Handelingen 17 aangekomen.⟨/p>