⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik op de Tegenstand in Iconium en Lystra⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We gaan ons op deze twaalfde avond bezighouden met het slot van het veertiende hoofdstuk van Handelingen en wellicht ook nog het begin van hoofdstuk vijftien. Zoals te doen gebruikelijk stel ik voor dat we eerst nog even terugblikken op de vorige keer. Niet op de vorige keren, want dat wordt steeds lastiger; het verhaal wordt immers steeds uitgebreider. Soms kan het nuttig zijn om een hele hoge vogelvlucht te nemen, maar in dit geval denk ik dat we kunnen volstaan met een korte terugblik op wat we drie weken geleden hebben gezien.⟨/p> ⟨p>In Handelingen 14 zijn we bij het eerste vers begonnen en tot het twintigste vers gekomen met de bespreking. Wat we toen zagen is dat Paulus en Barnabas predikten; ze evangeliseerden in Ikonium. Maar — en dat is meteen een soort refrein dat door het hele boek klinkt — vanuit de synagogen ontstaan er grote problemen. Er wordt een hetze tegen hen opgezet. Ze prediken het Woord aan zowel Joden als Grieken en dat stuit op zoveel verzet dat ze genoodzaakt zijn uit te wijken naar Lystra.⟨/p> ⟨p>Ik kom straks nog even terug op de plaatsen en zal meerdere keren een kaartje laten zien, zodat we ook echt weten waar we het over hebben. Ze wijken dus uit naar Lystra, waar door hun prediking een verlamde man genezen wordt. Op een wonderbaarlijke wijze, want de man was vanaf zijn geboorte verlamd. Er wordt echter geloof gewekt in zijn hart door het Woord dat Paulus daar predikte. Deze man staat op, nee, hij springt op en hij huppelde! Dat is een geweldig godswonder. In die heidense omgeving meent de menigte dan dat in het tweetal Paulus en Barnabas de goden op aarde zijn gekomen: Zeus en Hermes.⟨/p> ⟨p>Zij hebben het idee dat ze aan hen moeten offeren, maar Paulus is zeer ontstemd als hij die conclusie van de menigte hoort en hij evangeliseert hen de levende God. Hij gaat hen het goede bericht vertellen van die ene God, de levende God; zo formuleert hij dat ook, de Schepper van hemel en aarde. Het opmerkelijke is dat hij er niet eens toe komt om hen te vertellen over Jezus Christus. De Schriften gaan daar niet open. Het is een heidense omgeving; ze weten niets van God en van de Schriften, en uiteraard evenmin van Jezus Christus. Het enige wat Paulus doet, is hen confronteren met de waarheid dat er één God is. En dat is met recht een evangelie, een goed bericht.⟨/p> ⟨p>Of het daar helemaal landde, is nog maar zeer de vraag. Want wat er dan gebeurt, is dat er opnieuw Joden komen die er kennelijk lucht van hebben gekregen dat Paulus en Barnabas daar in Lystra werkzaam waren. Die komen naar Lystra en ook daar zetten ze een hele hetze op tegen Paulus en Barnabas. De stemming keert compleet om. Van een enorme euforie en het willen offeren omdat men denkt dat het godenzonen zijn, gaat de menigte mee in de stemmingmakerij van de Joden. Het is zelfs zo dat Paulus bij die gelegenheid gestenigd wordt, waar hij later in zijn brief aan de Korintiërs nog aan refereert.⟨/p> ⟨p>Hij wordt gestenigd daar in Lystra, buiten de stad gesleept en dood gewaand. Maar buiten de stad staat hij op in het midden van de discipelen. We hebben de vorige keer al wat meer stilgestaan bij de typologische betekenis van dat alles. Buiten de legerplaats kwam hij terecht; hij werd dood gewaand. Dat is eigenlijk ook wat Paulus in zijn prediking vertelt: wij zijn voor de wereld dood, maar in werkelijkheid leven wij. Alleen wordt dat in de wereld niet geweten. Men kent dat niet; alleen de leerlingen — degenen die geleerd zijn vanuit de Schriften — weten daarvan. Die boodschap dat wij met Christus gestorven zijn en dat wij voor de wereld dood zijn maar levend met Christus, speelt een hele grote rol in de brieven van Paulus. Feitelijk staat wat hier gebeurde in Lystra daar model voor.⟨/p> ⟨p>Als dat heeft plaatsgevonden, lees je dat ze de volgende dag alweer vertrekken naar Derbe, een heel eind verderop. Om het beloofde kaartje nog even te laten zien: hier in Lystra vond die genezing van de verlamde man plaats en later de steniging. Dan gaan ze dus richting Derbe. Dat is toch nog een heel eind verderop hoor. Op zo'n kaartje lijkt het allemaal niet zo erg veel, maar ik geloof dat het inderdaad een kilometer of negentig is, als ik het me goed herinner. Van daaruit keren ze trouwens ook weer terug. Maar het is hier dat we de draad weer gaan oppakken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="381" title="Speel af vanaf 06:21">▶ 06:21⟨/button> ⟨span>Aankomst in Derbe en Wat het Werkelijk Betekent Om een Discipel te Zijn⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 20 lezen we dat Paulus de volgende dag met Barnabas naar Derbe vertrok. Dat is de plaats waar we nu zijn aangeland, en in vers 21 pakken we de draad van het verslag weer op. Toen zij aan die stad, Derbe dus, het evangelie verkondigd hadden — of eigenlijk: hen geëvangeliseerd hadden. In het Grieks is dat gewoon één woord. In het Nederlands gebruiken we er verschillende begrippen voor, maar feitelijk staat er dat zij hen 'goedberichtiseerden'. Dat is nog veel sterker dan alleen maar een goed bericht brengen; zij 'goedberichtiseerden' die stad.⟨/p> ⟨p>Er staat vervolgens dat zij er verscheidene discipelen gemaakt hadden. Voor dat woord 'verscheidene' wordt in het Grieks een term gebruikt die in de NBG-vertaling nogal discordant wordt weergegeven. Dat wil zeggen: de vertaling is op deze plek nogal willekeurig en inconsistent. Wat hier vertaald is met 'verscheidenen', wordt bijvoorbeeld in Marcus 19:46 door de NBG weergegeven met 'talrijk'. Nu zijn 'talrijk' en 'verscheidenen' natuurlijk heel andere begrippen, maar de eigenlijke betekenis is 'aanzienlijk velen'. Die boodschap landt daar dus ook; overal waar zij komen, heeft het zijn effect. Natuurlijk is er overal tegenstand, maar er worden ook discipelen gemaakt.⟨/p> ⟨p>Dat is trouwens een prachtig woord, waar we in het boek Handelingen al vaker bij hebben stilgestaan. Eigenlijk is 'discipelen' het standaardbegrip voor wat wij meestal 'christenen' noemen. Dat woord 'christenen' heeft overigens ook zijn wortels in Handelingen, maar laten we eerst kijken naar wat het begrip 'discipel' zelf betekent. Het woord betekent letterlijk 'leerling'. Een discipel is een leerling, en daarmee worden mensen aangeduid die onderwezen worden.⟨/p> ⟨p>Als we even terugbladeren naar hoofdstuk 13 vers 12, naar de geschiedenis van de man die Elimas heette, dan zien we dat daar sprake is van iemand die versteld stond van 'de leer van de Heer'. In het christelijk jargon wordt er heel vaak een onderscheid gemaakt tussen 'de leer' en 'de Heer'. Men zegt dan: "Het gaat niet om de leer, maar om de Heer." Dat is echter een onderscheid dat je in de Bijbel juist helemaal niet vindt. Het is namelijk de leer van de Heer. De Heer leert; dat wil zeggen dat Hij onderwijst, en dat onderwijs gaat over Hem. Hoe zouden we de Heer immers kunnen kennen zonder dat Hij ons wordt onderwezen? Het is essentieel dat je geleerd wordt. Ik bedoel dat niet in de zin van een 'geleerde bol' worden, maar in de zin van onderwezen worden. Een gelovige is dus een leerling: iemand die zich laat onderwijzen door wat de Heer te melden heeft in Zijn Woord.⟨/p> ⟨p>Dat leerling-zijn blijf je ook. Zelfs als je het zelf doorgeeft aan anderen en hen onderwijst, blijf je toch nog steeds zelf een leerling. We zijn gewoon leerlingen onder elkaar. Toevallig mag ik nu even het woord voeren omdat ik iets heb voorbereid, maar ik ben evengoed een leerling. Je zou kunnen vragen: "Leer jij als een leerling?" Ja, feitelijk wel. Waarom zou een leerling zelf ook niet aan anderen kunnen doorgeven? Er bestaat een principe in de didactiek en de onderwijskunde dat stelt dat de beste manier om iets jezelf eigen te maken, is door het aan anderen te vertellen. Ik weet uit ervaring dat dit zo is. Als een leerling of een cursist in staat is om de leerstof aan anderen te vertellen, dan heb je het pas echt onder de knie. Het is de beste training om de stof eigen te maken. Vertel het maar eens aan een ander; dan merk je meteen waar de gaten zitten en waar het nog niet helemaal klopt. Dat dwingt je om weer aan de gang te gaan en jezelf vragen te stellen. Het is dus een perfecte manier om je dingen eigen te maken.⟨/p> ⟨p>Het is geweldig wat de Heer ons te onderwijzen heeft. Hoewel het begrip 'discipel' met name in Handelingen een grote rol speelt, vinden we de begrippen 'leer' en 'onderwijs' ook volop terug in de brieven. Paulus leert ons in zijn brieven; wij zitten als het ware in zijn school. Ik moet er ineens aan denken dat Paulus in Efeze — we komen daar pas in Handelingen 19 — twee jaar lang dagelijks onderwijs gaf in de school van Tyrannus. Hij was daar voortdurend aan het spreken en onderwijzen. Stel u dat voor: Paulus was zelf een leerling, een discipel, maar hij gaf het door en maakte school daar in Tyrannus. Dat die twee jaar daar ook nog eens staan voor de tegenwoordige bedeling, is een prachtig verhaal apart, maar waar het nu om gaat is dat wij feitelijk ook in de school van Paulus zitten. Hij is de leermeester van de naties.⟨/p> ⟨p>Het begrip discipel is dus heel mooi: het is een leerling. En dan die uitdrukking 'christenen'. We hebben daar eerder bij stilgestaan toen we in Handelingen 11 vers 26 waren. Dat was echter wat de buitenwacht van de discipelen zei. Laten we dat nog eens lezen in Handelingen 11: "En het geschiedde, dat zij een vol jaar in de gemeente gastvrij ontvangen werden en een brede schare leerden." Ziet u hoe die twee begrippen in één adem worden genoemd? Zij leerden, en de discipelen — dat wil zeggen degenen die geleerd of onderwezen werden — werden het eerst in Antiochië christenen genoemd. 'Christianen' was waarschijnlijk een scheldwoord van de buitenweracht, zoals we toen besproken hebben. Het waren anderen die hen zo noemden, maar onder elkaar spraken ze van leerlingen. Ze werden onderwezen; het is een school. Feitelijk is dat ook wat gelovigen bij elkaar brengt: om onderwezen te worden.⟨/p> ⟨p>Goed, dat was even een verdieping bij dat begrip discipel. Zij hadden daar in de stad Derbe geëvangeliseerd en een aanzienlijk aantal discipelen gemaakt. Op het moment dat je het evangelie vertelt en mensen zeggen daar 'Amen' op, dan willen ze er meer van weten. Op dat moment is er een discipel gemaakt; iemand is een leerling geworden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="914" title="Speel af vanaf 15:14">▶ 15:14⟨/button> ⟨span>De Risicovolle Terugreis Om Zielen te Versterken in het Geloof⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En vandaar keerden zij weer terug naar Lystra, waar ze eerst vandaan kwamen. Daarvoor waren ze in Ikonium geweest en daarvóór in Antiochië. Dat was trouwens een gevaarlijke tocht, want we hebben gezien hoe ze eerst in Antiochië waren, maar vervolgens werden ze daar verdreven en kwamen ze in Ikonium terecht. Daarna kwamen ze in Lystra terecht, maar overal werden ze 'uitgebondjoerd'. En nu gingen ze dan toch weer de weg terug. Dat getuigt van moed om dat te doen.⟨/p> ⟨p>Ik laat het nog even opnieuw zien: ze waren in Derbe en nu keerden ze weer terug naar Lystra, vervolgens naar Ikonium en daarna naar Antiochië. Dat is Antiochië in Pisidië, niet het andere Antiochië. Ik zeg het er iedere keer even bij omdat het heel gemakkelijk door elkaar gehaald kan worden. Over een paar verzen zullen we weer over Antiochië horen, maar dan gaat het over de stad in Syrië. Vandaar dat er vaak specifiek bij wordt gezegd: Antiochië in Pisidië. Die route legden zij af.⟨/p> ⟨p>Dat is trouwens om nog andere redenen interessant, want ze keren terug naar Lystra, Ikonium en Antiochië, maar in de laatste brief die Paulus schreef aan zijn medewerker Timotheüs – die trouwens uit Derbe kwam – blikt Paulus terug. Zijn executie stond voor de deur; de tweede Timotheüsbrief wordt ook wel zijn geestelijk testament genoemd. Het zijn de laatste woorden die hij heeft opgetekend. Hij blikt terug en spreekt over de vervolgingen en het lijden die hem getroffen hebben. Hij zegt dan: "te Antiochië, te Ikonium en te Lystra." Dat zijn precies dezelfde plaatsen waarover we nu ook lezen in Handelingen 14 en waar Timotheüs vlakbij woonde.⟨/p> ⟨p>We moeten trouwens nog zien dat Timotheüs er hier in Handelingen 14 nog niet bij was. In Handelingen 16 komt Timotheüs pas op het toneel. Paulus zegt er in zijn brief nog bij: "Al die vervolgingen heb ik doorstaan en de Heer heeft mij uit alle gered." Vandaar ook dat Paulus bij een andere gelegenheid zegt dat hij zelfs roemt in de verdrukking. Paulus was daar niet bang voor. Het loutere feit dat hij vanuit Derbe toch gewoon weer teruggaat naar Ikonium, Lystra en Antiochië, terwijl hij daar juist was weggegaan vanwege de verdrukkingen, getuigt van zijn houding ten opzichte van lijden. Paulus roemde daarin; dat was geen holle frase of een vroom woord, voor hem was dat simpelweg de realiteit.⟨/p> ⟨p>Het is opmerkelijk hoe je dat iedere keer weer leest in het boek Handelingen. Dat zie je in het begin ook al in Jeruzalem, wanneer er een grote vervolging ontstaat. Dan lees je dat ze allen zeer verblijd waren en God dankten dat Hij hen verwaardigd had om voor het evangelie te mogen lijden. Dat was een eer om voor Zijn woord te mogen lijden; een voorrecht. Dat is taal die misschien vreemd in onze oren klinkt, maar het is wel de taal van deze mensen.⟨/p> ⟨p>Ze keren dus terug naar Lystra, Ikonium en Antiochië, en waarom deden ze dat? Om de zielen van de discipelen te versterken en te verstevigen. Die groepen waren zojuist ontstaan en Paulus en Barnabas zagen het als hun morele plicht en hun voorrecht om hen verder te onderwijzen. Daarmee wilden ze hen versterken, want op het moment dat je onderwezen wordt in de leer van de Heer, wordt een mens ook weer verstevigd. Je krijgt grond onder de voeten en wordt een sterk mens. God heeft ons immers geen geest van lafhartigheid gegeven, maar van kracht en van moed. Dat was hun oogmerk om daar weer naartoe te gaan.⟨/p> ⟨p>In de vertaling staat dat zij hen kwamen 'vermanen'. Daar kan ik helemaal niet tegen als dat onrecht doet aan het woord, want het is niet vermanen, het is oproepen en aanmoedigen. Het Griekse woord is ⟨em>parakaleo⟨/em>. Het is grappig – als we het over discordant vertalen hebben – dat ze in 1 Thessalonicenzen 4 ditzelfde woord vertalen met 'vertroosten'. Hier wordt het weergegeven met 'vermanen'. Je ziet hoe krom dat is en hoe er op deze wijze een heel verkeerde indruk wordt gewekt. Ze gaan terug naar die steden om de discipelen te versterken. Dat hadden ze wel nodig te midden van al die verdrukkingen, maar ze versterken hen uiteraard met het Woord en niet door hen te vermanen.⟨/p> ⟨p>Bij vermanen denk ik meteen aan een vader die zijn kind waarschuwt en de wacht aanzegt; ik zie dat vermanende vingertje al verschijnen. Dat is de gevoelswaarde van dat begrip voor bijna iedereen en daarom doet het geen recht aan het woord. Het betekent 'erbij roepen', het is aanmoedigen en oproepen. Ze kwamen de discipelen dus versterken om hen op te roepen en aan te moedigen om te blijven bij – of letterlijk staat er: 'om te blijven in' – het geloof.⟨/p> ⟨p>Dat wil zeggen: in het vertrouwen op wat God zegt. Ik zet expres een accent op de 'ó' van geloof. Geloof staat in de Schrift, zeker in de bediening van Paulus, tegenover werken. Paulus predikte hen een evangelie, een boodschap, een bericht. Een bericht of een belofte kun je alleen maar geloven, toch? Als ik iets beloof, dan geloof je het of je gelooft het niet, maar je kunt er verder niets mee doen. Het verandert je wel. Als je tegen een kind zegt: "Volgende week gaan we een vliegreis maken en hebben we een heerlijke vakantie", dan verandert zo'n woord je wel, maar het verplicht het kind tot niets. Een belofte of een goede tijding kun je alleen maar geloven.⟨/p> ⟨p>Op het moment dat de boodschap zou zijn: "jullie moeten dit doen of dat doen", dan wordt je iets opgelegd. Maar dat is niet wat Paulus hen voorhield. Paulus wilde hen bepalen bij het goede bericht over wie God is, wat Hij gedaan heeft, wat Hij gaat doen en waartoe Hij machtig is. Dat kun je geloven. En dat is ook precies waar het over gaat: te blijven bij het geloof en daar niet van af te wijken. Ik noemde al Romeinen 9 en Galaten 3, maar dat is slechts een willekeurige greep, want de lijst is veel langer te maken waarin Paulus geloof plaatst tegenover werken.⟨/p> ⟨p>Dit is feitelijk ook al een inleiding op de kwestie die in Handelingen 15 uitgebreid besproken gaat worden. Daar wordt een vergadering belegd over de vraag of de mensen uit de natiën die gelovig zijn geworden, zich ook aan de wet moeten houden. Moeten zij besneden worden en zich voegen naar de gebruiken van de wet van Mozes? Dat was de vraag in Handelingen 15. Kortom: men wilde hen laten werken door middel van rituelen en godsdienstige verplichtingen. Maar Paulus ging terug door die steden van Galatië en heeft hen opgeroepen en aangemoedigd om te blijven bij het geloof. Hij heeft een evangelie verteld; het is evangelie en het blijft evangelie.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1561" title="Speel af vanaf 26:01">▶ 26:01⟨/button> ⟨span>Het Karakter van Verdrukking en Miskenning Vanuit de Godsdienstige Wereld⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vele verdrukkingen; dat woord 'verdrukkingen' moet je heel letterlijk nemen. Daar zit het woordje 'druk' in, en druk wil zeggen dat er geen ruimte meer is. Als je het druk hebt, om maar eens wat te noemen, dan heb je geen ruimte meer in de tijd; je hebt geen ruimte meer in je agenda. En als je onder druk staat, als iets onder druk staat, dan wil dat zeggen dat er geen ruimte meer over is. Wel, dat is eigenlijk ook wat verdrukking betekent. Wij denken bij verdrukking al heel gemakkelijk aan de dingen die hier in Handelingen 14 hebben plaatsgevonden, zoals het feit dat Paulus gestenigd wordt, of aan martelingen. In het boek Handelingen worden daar vele varianten van genoemd van wat wij 'echte' verdrukking noemen. Wij denken dat verdrukking dat betekent. Dat is ook verdrukking, maar het begrip 'verdrukking' wil gewoon zeggen dat je onder druk gezet wordt en dat er geen ruimte voor jou is.⟨/p> ⟨p>Feitelijk kennen wij hier, op het moment dat je het Woord doorgeeft, ook druk. Alleen is het een hele sympathieke vorm van druk. 'Sympathiek', dat klinkt misschien wat vreemd, maar ik bedoel dat het niet fysiek is. Je wordt niet voor de leeuwen geworpen, je wordt niet gestenigd. Nee, maar er is geen ruimte voor je. Dat is wat druk is: je komt onder druk te staan. In de godsdienstige wereld is er geen ruimte, en dus kom je 'buiten de legerplaats' terecht. Misschien word je niet gestenigd, maar er is geen plaats voor je in de legerplaats, en dat is feitelijk wat druk is. Men kijkt je met de nek aan.⟨/p> ⟨p>Ik wil daarmee maar zeggen dat er aan dit fenomeen – voor een gelovige die uitkomt voor wat hij gelooft – geen ontkomen aan is. In een boze aion wordt de waarheid niet verdragen. En op het moment dat ze het allemaal mooi vinden, zeker in de godsdienstige wereld, dan mag je je wel eens heel goed afvragen: vertel ik wel het hele Evangelie? Want ik wil er nog op wijzen dat als Paulus het heeft over die verdrukkingen – ga maar na – hij het altijd heeft over de druk vanuit de godsdienstige wereld. Een wereld die notabene ook de Schriften kende; 'kende' tussen aanhalingstekens. Als Paulus in Ikonium was, in Antiochië of in Lystra, vanwaaruit kreeg hij dan die druk te ondervinden? Het was vanuit de synagoge, vanuit de naambeleiders.⟨/p> ⟨p>En dat is vandaag nog steeds precies hetzelfde. Het is niet anders, maar het hoort erbij. Dat kan niet anders, en dat weet ik omdat het hier ook zo staat: dat wij door vele verdrukkingen het Koninkrijk Gods moeten binnengaan. Dat is hier specifiek natuurlijk ook het Koninkrijk dat straks gaat aanbreken, dat geopenbaard gaat worden, maar dat nu nog steeds verborgen is. De Koning is er; wij horen bij die Koning en maken deel uit van het lichaam van die Koning. Maar het moet straks openbaar worden. Er is echter een weg, want – dat wil ik er nog even bij zeggen – er staat dat we 'moeten'. Kijk maar eens hier; ik heb er volgens mij een vorige keer ook al eens op gewezen dat als dat zo staat in het Grieks, dat 'dij' eigenlijk 'binden' betekent. Het is bindend. Dat wil zeggen dat er geen ontkomen aan is. Wie in een boze aion uitkomt voor het Woord, die zal inderdaad druk ondervinden: tegenstand en verzet. Dat is daaraan eigen; daar is geen ontkomen aan.⟨/p> ⟨p>Ik wees u zojuist al even op 2 Timotheüs 3. Weet u nog? "Vervolgingen en lijden zoals mij getroffen hebben", schrijft Paulus dan aan Timotheüs, "te Antiochië, te Ikonium, te Lystra. Al die vervolgingen heb ik doorstaan en de Heer heeft mij uit alle gered." Ik heb het zojuist al even voorgelezen, maar lees even verder. Paulus zegt daar dan bij: "Trouwens, allen die in Christus Jezus godvruchtig willen leven" – eigenlijk staat er: op een eerbiedige wijze willen leven, Hem de eer geven als de God – "die zullen vervolgd worden." Ja, weer datzelfde begrip 'verdrukking'. Of nee, dit is een iets ander begrip. 'Vervolgen' wil zeggen: ze zitten je op de voet of ze jagen je op. Maar het gevolg is uiteraard hetzelfde, namelijk dat er geen ruimte voor je is; daarom vervolgen ze je juist. Dus de begrippen 'vervolging' en 'verdrukking' liggen heel dicht bij elkaar. Dit is dus wat Paulus zegt in zijn laatste brief: het is gewoon eigen aan het eerbiedig willen leven in Christus Jezus. Dat hoort erbij.⟨/p> ⟨p>En het mooie is: dat is dus een voorrecht. Ik heb het zojuist al even gezegd, en ik heb er geen diaatje van, maar ik wil het u dan toch even laten zien. Terwijl ik erover spreek, wil ik het ook even onderbouwen vanuit een ander vers. Dat staat in Filippenzen 1, het laatste vers. Paulus schrijft daar: "Want aan u is de genade verleend voor Christus, niet alleen in Hem te geloven..." Het is genade, dus hè? Het is genade dat je Hem mag kennen en dat Hij jou heeft overtuigd; oftewel, dat je Hem gelooft. Dat is genade. Maar dat is niet het enige voorrecht dat ons is gegeven. Er staat ook: "...maar ook ten behoeve van Hem te lijden." Zo staat het er. Het is genade, vreugde, een voorrecht, een gunst om te geloven. Een gunst die velen nog moeten ontberen. Uiteindelijk zal elke knie zich buigen – maar dat is Filippenzen 2 trouwens – maar wij mogen Hem nu al geloven. Dat is een gunst als Hij jou heeft overtuigd, maar het is ook een gunst om ten behoeve van Hem en Zijn Woord te lijden.⟨/p> ⟨p>En dan zegt Paulus er trouwens nog bij: "...in dezelfde strijd die gij eens aan mij gezien hebt en nu van mij hoort." Dat wil zeggen: ze waren daar getuige van geweest. Dus die druk en – laat ik het op een andere wijze zeggen – die miskenning van de wereld, vooral de godsdienstige wereld, is eigen en karakteristiek. Daar is geen ontkomen aan. We leven in een boze aion en daar waar je vertelt en uitkomt voor de waarheid, zul je druk ondervinden. Voor velen is dat misschien een aanleiding om er maar niet voor uit te komen, maar het is juist een geweldig voorrecht. Het is gelukkig om het woord van genade te ontvangen, maar het is nog gelukkiger om het woord van het Evangelie door te geven. Maar dat is weer Handelingen 20; daar komen we ook nog wel een keer op.⟨/p> ⟨p>Goed, laten we weer even teruggaan naar Handelingen 14: "...om te blijven in het geloof en dat wij door vele verdrukkingen het Koninkrijk Gods moeten binnengaan." Dat is bindend. Nou, en dan lees je hoe Paulus verdergaat.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2132" title="Speel af vanaf 35:32">▶ 35:32⟨/button> ⟨span>Het Aanwijzen van Oudsten (senioren) in Elke Ecclesia⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En nadat zij voor hen in elke gemeente, in elke ecclesia — de uitgeroepen vergadering — oudsten hadden aangewezen. Het is interessant om daar even nader op in te gaan. Eerst even dat woordje 'oudsten'. Paulus was weer teruggekeerd naar al die steden waar hij al eerder met Barnabas was geweest, en in elke ekklesia die daar was, hebben zij oudsten aangewezen.⟨/p> ⟨p>Laten we eerst kijken naar dat begrip 'oudsten'. In het Grieks staat daar ⟨em>presbuteros⟨/em>. Ons woord 'presbyter' komt daarvandaan, we kennen de presbyterianen en de Presbyteriaanse kerk, en zelfs ons woordje 'priester' komt eigenlijk van dit Griekse woord. Maar dat woord heeft van oorsprong helemaal geen ambtelijke betekenis. ⟨em>Presbuteros⟨/em> is simpelweg niets anders dan: ouderen of senioren. Het is een mannelijke vorm, daarom zeg ik er specifiek bij dat het oudere mannen betreft. Het zijn senioren. Dat hoeven helemaal geen steenoude mensen te zijn, maar gewoon ouderen; ze horen niet meer bij de jeugd. Geen jongeren dus. Zo simpel is het.⟨/p> ⟨p>Het is natuurlijk een heel relatief begrip. Ouder dan wat? Als ik bij mijn vader ben van 84, dan ben ik een jongere, maar als ik in mijn eigen gezin ben, dan ben ik een oudere. Het is dus inderdaad heel relatief in welk gezelschap je vertoeft. Wolter zei zojuist dat hij gelooft de jongste in dit gezelschap te zijn; hij is hier dus een jongere. Dat begrip 'ouderen' is dus geen ambt. Ik wijs daarop omdat men in het kerkelijk jargon, en ook in de evangelische gemeenten, vaak zegt dat iemand wordt 'aangesteld tot oudste'. Dan ben je 'een oudste'. Dat is onzin; je bent een oudere of je bent het niet. Je wordt niet aangesteld tot oudere, je bént een oudere.⟨/p> ⟨p>Wat Paulus en Barnabas hier doen, is in die ecclesia's ouderen aanwijzen. Door hen aan te wijzen werden ze geen ouderen; dat waren ze immers al, de senioren onder hen. Paulus en Barnabas hebben een aantal van die ouderen aangewezen. Is het trouwens zo dat alleen de apostelen dat doen? Hier lees je dat zij dat doen. Dat is een belangrijk punt, want nergens in de Bijbel lees je dat een ecclesia zelf de ouderen aanwijst.⟨/p> ⟨p>Laten we een paar dingen op een rijtje zetten om het niet te chaotisch te vertellen. In de eerste plaats is dit — sorry voor het moeilijke woord — descriptief. Dat wil zeggen dat het beschrijvend is; het beschrijft hoe het toen ging. Het is niet voorschrijvend of prescriptief. Een voorschrift zou betekenen: zo en zo móét het gaan. Dat is niet wat hier staat; dit is een geschiedenisboek. Het beschrijft dat Paulus en Barnabas het op deze wijze hebben gedaan. Dat is één ding.⟨/p> ⟨p>Een ander punt is dat je deze gang van zaken, waarbij Paulus dit doet, alleen in dit vers in het boek Handelingen leest. Paulus en Barnabas, want er staat 'zij'. Nergens anders. Dan hebben we nog een andere passage in de brieven, namelijk in Titus. Paulus laat zijn medewerker Titus achter op Creta, terwijl hijzelf op doorreis gaat. Hij laat Titus daar achter om in elke stad opzieners aan te stellen. Dat worden daar ook ouderen genoemd. Ouder ben je gewoon op basis van leeftijd en levenservaring. Een opziener — ⟨em>episkopos⟨/em> — klinkt als een bepaalde functie: je houdt opzicht of toezicht. Maar dat woordje betekent eigenlijk 'omzien naar', wat ik nog veel mooier vind. ⟨em>Episkopeo⟨/em> wil zeggen: omzien naar. Dat heeft niet dat zware idee van autoriteit, van 'jij moet luisteren naar wat ik zeg'. Dat is het idee niet. Je hebt overzicht en je ziet om, zoals een herder omziet naar zijn kudde. Dat is opzicht. Wij zeggen dan 'opziener', maar het is een 'omziener'; hij ziet om naar de anderen.⟨/p> ⟨p>Ook in dat geval moet ik erbij zeggen — laten we het meteen even opzoeken in Titus 1 vers 5: "Ik heb u op Creta achtergelaten met de bedoeling dat gij in orde zou brengen hetgeen nog verbetering behoefde en dat gij, zoals ik u opdroeg, in alle steden als ouderen zou aanstellen mannen die onberispelijk zijn, één vrouw hebben, enzovoort." Er worden bepaalde kwaliteiten aangegeven waar zij aan zouden moeten voldoen om gekwalificeerd te zijn om om te zien naar de gemeente. Maar ook daar lees je dat Titus dat moest doen. Stel je voor dat die ecclesia's op Creta dat zelf hadden moeten doen, dan had Paulus Titus niet hoeven achterlaten. Dan had hij gewoon de gemeente zelf verteld: wijs ouderen of opzieners aan. Maar dat gebeurt niet.⟨/p> ⟨p>Titus zou dat doen en sterker nog, het gebeurde feitelijk op apostolisch gezag. Paulus zegt tegen Titus wat hij moet doen; Titus krijgt dus volmacht om dat voor hem te doen. Dat is heel logisch als je erover nadenkt. Laten we even teruggaan naar Antiochië, Lystra en Derbe. Paulus en Barnabas hebben daar het woord gebracht, er ontstaan ecclesia's en zij geven daar onderwijs. Vervolgens vertrekken ze weer. Maar Paulus ziet om naar die ecclesia's en wat doet hij dus? Hij zorgt ervoor dat de functie die hij tot dusver samen met Barnabas heeft vervuld, wordt voortgezet. Hij laat die ecclesia's niet zomaar achter, maar laat ze achter in een zodanige staat dat er naar hen omgezien gaat worden. Dat was voor Paulus en Barnabas hun verantwoordelijkheid; die ecclesia's waren immers ontstaan door het woord dat zij hadden gebracht. Nu gingen ze weg en dus stelden ze mensen aan die gekwalificeerd waren om dat werk van hen voort te zetten. Dat is heel logisch. Dat werk wordt niet overgelaten aan die ecclesia's zelf.⟨/p> ⟨p>Nu moet ik er nog iets bij zeggen, want als u een Statenvertaling hebt, dan wordt u echt op een verkeerd spoor gezet. Laat ik eerst eventjes dit zeggen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2658" title="Speel af vanaf 44:18">▶ 44:18⟨/button> ⟨span>Gezag Komt van Boven: de Misvatting van Democratie en Handopsteking⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Er staat: "En nadat zij voor hen in elke Ecclesia ouderen hadden aangewezen..." In het Grieks staat hier een woord dat "handstrekken" betekent. Dat draagt de gedachte in zich van selecteren, maar letterlijk is het afgeleid van de woorden voor "hand" en "strekken". Je strekt je hand uit; dat is wat er gebeurt. Ik strek mijn hand uit naar een oudere. Dat woord betekent precies wat de MBG-vertaling perfect weergeeft: aanwijzen. In het Grieks staat er dus letterlijk "hand uitstrekken", maar dat is precies wat je doet als je iemand aanwijst: je strekt je hand naar diegene uit.⟨/p> ⟨p>Ik zeg er nadrukkelijk bij dat dit niet is wat de Statenvertaling ervan maakt met "opsteking der handen". Hebt u dat gezien? Die vertaling is zo gekozen om een bestaande kerkelijke praktijk te autoriseren en daar gezag aan te geven. Men wilde kunnen zeggen: "Kijk, het staat al in Handelingen 14." Dat is echter onzin. Er wordt hier helemaal niet over de opsteking van handen gesproken.⟨/p> ⟨p>U weet hoe dat gaat, afhankelijk van de kerkelijke praktijk. In de Rooms-Katholieke Kerk is gezag, autoriteit en een ambt altijd "top-down", zoals dat in managementtaal heet. Dat wil zeggen dat het van boven komt. Je hebt eerst de paus en de bisschoppen, en die stellen vervolgens weer andere priesters aan. Dat gaat allemaal van bovenaf; de één wordt aangesteld door de ander. Het is niet het kerkvolk dat een priester aanstelt; hij wordt aangesteld door een bisschop, die op zijn beurt weer wordt aangesteld door een aartsbisschop, en uiteindelijk gaat dat terug naar de paus in Rome, de "papa". Het gezag komt in die kerk van bovenaf.⟨/p> ⟨p>In de protestantse kerken is het anders. Daar kennen ze dat top-down systeem vaak niet. Daar komt een gemeente bijeen in een vergadering en dan worden er tweetallen of viertallen gesteld. Van origine ging dat met de opsteking van handen, later zijn daar stembriefjes voor in de plaats gekomen. Met andere woorden: de gedachte is daar dat de gemeente zelf die oudsten aanstelt. Men heeft dit in de Statenvertaling laten insluipen door deze weergave, zodat het lijkt alsof het in de dagen van Paulus ook al zo toeging; dat Paulus en Barnabas daar mensen hebben aangewezen door middel van het opsteken van handen door de aanwezigen.⟨/p> ⟨p>Niets is echter minder waar. Dat staat er helemaal niet. Zij, Paulus en Barnabas, wezen aan. Het was geen taak van die Ecclesia's. Die gemeenschappen waren ontstaan door het woord dat Paulus en Barnabas hadden gebracht. Nu zij vertrokken, was het hun taak om vervolgens gekwalificeerde mensen aan te wijzen die de taak die zij tot dusver hadden vervuld, zouden overnemen. Het is opmerkelijk hoe allerlei kerkelijke praktijken worden ingelezen en zelfs binnengesmokkeld in de vertalingen. Het was dus niet de gemeente, maar Paulus en Barnabas die die ouderen aanwezen. Soms lieten ze het doen door een delegaat, iemand die zij hadden afgevaardigd en die met volmacht die functie vervulde, zoals in het geval van Titus.⟨/p> ⟨p>In wezen zou het nu nog zo moeten gaan. Stel dat u ergens verantwoordelijk bent en u geeft daar Bijbelstudies. Er ontstaat een groep en op een gegeven ogenblik gaat u weg. Dan is het toch uw verantwoordelijkheid, en het is dan toch logisch dat u zich verantwoordelijk voelt voor zo’n groep? U laat hen niet zomaar achter, maar u zorgt dat er iemand komt die die functie verder vervult. Dat is heel logisch.⟨/p> ⟨p>Het is echter geen democratie. Voordat we met deze Bijbelstudie begonnen, ging het al even over stemmen. Maar laat ik u dit zeggen — en ik bedoel dit helemaal niet als een politiek statement — democratie is geen Bijbels concept. Nergens vind je dat in de Bijbel terug. Gezag komt, en dat hebben de katholieken in ieder geval goed begrepen, van boven. Volmacht komt van boven, nooit van beneden. Een volk stelt niet zijn eigen leiders aan. Dat is een democratische gedachte, maar in de Bijbel zul je het nergens tegenkomen. De overheden zijn van boven, van Gods wege. Nu gaat het hier natuurlijk niet over de burgerlijke overheid, maar het gaat wel over mensen die de verantwoordelijkheid dragen om om te zien naar de Ecclesia. Om een lang verhaal kort te maken: Paulus en Barnabas hebben in elk van die Ecclesia's gekwalificeerde, oudere mensen aangewezen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3028" title="Speel af vanaf 50:28">▶ 50:28⟨/button> ⟨span>Oudsten Opdragen aan de Heer Onder Bidden en Vasten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En zij droegen hen op onder bidden en vasten. Eigenlijk staat er letterlijk: biddende met vasten. Dat kan zowel slaan op het aanwijzen van die mensen als op het opdragen van hen. Ze droegen hen, om te bidden en met vasten, de Heer op in wie zij geloofd hadden. Nogmaals, dit is geen voorschrift, niet iets wat 'moet', maar zo is het toen gegaan.⟨/p> ⟨p>Waarom baden ze? Daar kan ik me wel iets bij voorstellen. Je bidt, ja. Maar dan dat vasten in het Bijbelse gedachtegoed. In 1 Korinthe 7 lees je dat ook. Kijk, vasten betekent onthouden van. Je onthouden van, en dat kan voedsel zijn, maar het kan zelfs seksuele gemeenschap zijn. In 1 Korinthe 7 lees je daar een motief voor. Of je onthoudt je van een bepaald soort voedsel, dat kan ook nog even voor de goede orde. Dat is nergens een voorschrift.⟨/p> ⟨p>In 1 Korinthe 7 lees je – dat gaat dan over man en vrouw en de echtelijke verplichtingen – ik lees het even voor. Uiteraard heb ik hier nu ook even geen ideeëntje van... nou ja, ik kan het wel even laten zien weer. "De vrouw zelf heeft niet over haar lichaam te beschikken, toch haar man." Voordat de feministen nu in het geweer schieten: onder ons zijn ze natuurlijk niet. Maar dan lezen we meteen even verder: "En eveneens heeft de man niet zelf over zijn lichaam te beschikken, toch zijn vrouw. Onthoudt dat elkaar niet," zegt Paulus, "tenzij met onderling goedvinden voor een bepaalde tijd om u te wijden aan het gebed. Maar om daarna weder samen te komen opdat niet de Satan u verzoeken wegens uw gebrek aan zelfbeheersing."⟨/p> ⟨p>Hier zie je ook die elementen: gebed en vasten. In één adem worden ze genoemd. In feite wordt hier... de gedachte is hier: voor een bepaalde tijd. Leuk hè, er staat letterlijk 'in symfonie'. Hier, ⟨em>symfonia⟨/em>. Ziet u? Dat betekent: als een symfonie. Dat wil zeggen in onderling goedvinden. En dan staat erbij dat jullie 'vrijaf' zullen hebben voor vasten en gebed. Het idee is om je helemaal te wijden aan het gebed, aan een speciaal onderwerp wat erg op je hart ligt, om dat te bekrachtigen met je onthouden van. Nogmaals, dat wordt hier niet geboden, dat moet niet zo. Maar goed, dat kan in onderlinge samenspraak gevoeld worden om dat zo te doen.⟨/p> ⟨p>Als ik dit zo zeg, dan is dat misschien in dit gezelschap heel erg onbekend, maar als je een rooms-katholieke achtergrond hebt, dan is dat heel logisch dat je vast bij bepaalde gelegenheden. Nogmaals, het idee in de Bijbel is niet dat je een bepaalde dag niet zou eten of je zou onthouden van wat dan ook. Maar het is in de Bijbelse gedachtegang wel logisch en ook heel veelvoorkomend dat men, om zich aan een geestelijke zaak te wijden, zich onthoudt van.⟨/p> ⟨p>Ja, ik stelde het gewoon vast. Nogmaals, niet zoals het moet, maar zo ging dat in de Bijbelse dagen. Om even terug te komen op Handelingen 14 – dan gaan we eerst maar eens even pauzeren – daar lees je dus dat dit voor Paulus en Barnabas een hele gewichtige zaak was nu zij daar wegmarcheerden: dat er ouderen, verantwoordelijke mensen, zouden zijn die de taak van hen overnamen. En biddende met vasten hebben zij dat allemaal aan de Heer opgedragen; de Heer in wie zij geloofd hadden. Ik stel voor dat we het hier even voor de pauze bij laten, dan gaan we daar straks nog op terugkomen. En in plaats van te vasten gaan wij nu een kopje koffie drinken.⟨/p> ⟨p>Goed, wij zetten de studie weer voort. We hadden het dus nogal uitgebreid over vers 23, over die ouderen die door Paulus en Barnabas werden aangewezen in al die ⟨em>ecclesia's⟨/em> die ze nog langsgingen met bidden en vasten. In het algemeen is het denk ik ook bij deze gelegenheid nog wel even goed om eraan te herinneren over de bijzondere tijd van de Handelingenperiode.⟨/p> ⟨p>Ten eerste: er waren sowieso toen in die dagen nog apostelen. Dat is uniek; na die tijd niet meer. Ik bedoel, een apostel is een ooggetuige van de opgestane Heer. Wel, dat is iets wat je dus niet kunt overdragen. Dat zegt de bisschop van Rome wel: "mijn apostelschap heb ik overgedragen gekregen van uiteindelijk Petrus," maar dat is natuurlijk de reinste lari. Apostelen waren er in die dagen, die hebben het fundament gelegd in die periode.⟨/p> ⟨p>Bovendien, en dat is minstens zo belangrijk: toen in die dagen was er nog een speciale boodschap aan Israël. Tot Handelingen 28 is dat aan de orde. Ja, en dat verklaart ook allerlei dingen van tekenen en wonderen in die dagen en ook de plaats die Israël in die dagen nog innam. Ja, dat werd na Handelingen 28 heel anders. Ik wijs er nog maar weer eens eventjes op om niet zomaar wat er in de Handelingenperiode gebeurde over te zetten naar onze dagen. Dat is niet aan de orde. Ik wil dat nu verder niet uitgebreid toelichten, maar ik wil er alleen nog even aan herinneren, want we hebben het bij meerdere gelegenheden daar ook wel over gehad en zullen het er ook nog wel over krijgen. Goed.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3446" title="Speel af vanaf 57:26">▶ 57:26⟨/button> ⟨span>De Afdaling Naar Attalia en de Reis Terug Naar Antiochië⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En als ze dat gedaan hebben, dan lees je: "En na een tocht door Pisidië kwamen zij in Pamfylië." Wat ons natuurlijk niet al te veel zegt, maar laat ik daar nog eventjes op de kaart met u naar kijken. U weet het nog: Derbe, Lystra, Ikonium. Maar dit was het gebied van Lykaonië. Hier ligt Pisidië. Dat Antiochië werd het Antiochië in Pisidië genoemd; die landstreek, die provincie, heette zo. Dit heette Frygië en wat was het ook alweer? Pamfylië. En dat is hier, deze streek waar Perge lag: Pamfylië.⟨/p> ⟨p>Hier heb je de streek dus van Galatië, Cilicië, Kappadocië, Bithynië, Pontus en Asia. Kijk, wij zeggen dan Azië, dat is een heel werelddeel geworden, maar van origine was Asia alleen maar dit gebied in Turkije. Op de oude landkaarten zie je nog Klein-Azië en dat is dan heel Turkije, maar van origine is dit alleen Asia. Toen later werd het heel Turkije en nog weer later werd het een heel werelddeel, het grootste werelddeel dat we op de aarde kennen. Zo zie je hoe begrippen in betekenis kunnen verschuiven.⟨/p> ⟨p>Maar al die gebieden die we hier zo vinden — trouwens ook allerlei plaatsnamen en eilanden komen we met name in het boek Handelingen nog tegen — en zij spraken het woord te Perge. Nou, u ziet het hier: Perge. En zij trokken naar Attalia. Wat Perge betreft: op de heenreis hebben we in Handelingen 13 vers 13 nog gelezen dat Johannes Marcus — u weet wel, dat was die neef van Barnabas — hen had verlaten. En nu zijn ze weer teruggekomen in Perge en ze spraken het woord. En het woord is uiteraard het woord van God; ze spraken dat daar te Perge en ze trokken naar Attalia.⟨/p> ⟨p>U ziet "zij trokken naar", dat staat in de vertaling, maar in werkelijkheid staat er nog wat specifieker dat ze afdaalden. Dat betekent dus dat het niet alleen maar een heengaan naar was, nee, het was een afdaling. Logisch, want het was namelijk naar de lager gelegen havenstad. Ze bevonden zich dus in het gebergde en ze daalden af naar Attalia. Tegenwoordig is het een hele bekende stad, alleen heet het tegenwoordig Antalya — Attalia, sorry, Antalya. Ik zeg nou heel bekend, maar in ieder geval is het een grote kustplaats, een grote badplaats en heel populair. Ik heb er juist nog eventjes een paar plaatjes van gezocht om u even lekker te maken. Jij gaat volgende week, zo vertelde je toch, naar... Nee, wat was dat ook alweer? Oh ja, maar dat is ook nice. Ja, dat is nice. Nice, maar dat is in Frankrijk.⟨/p> ⟨p>Maar goed, u ziet het, dit is waar Paulus was. Alleen zal het er toen nog niet zo uit hebben gezien. Maar toen ook al heb ik begrepen dat het een grote havenplaats was, hoogstens een havenstad. Dus ze spraken het woord te Perge en daalden af naar Attalia. En vandaar voeren zij naar Antiochië. Kijk, en dan zie je hoe belangrijk het is om de Antiochië’s wel even uit elkaar te houden. Want nog een of twee verzen eerder zagen we Antiochië; dat was die plaats die hier ergens lag. Maar nu staat er dat ze aankwamen in Attalia, dat is een havenstad, en vandaar voeren zij dus per schip naar Antiochië.⟨/p> ⟨p>Dit Antiochië was in die dagen — ik heb het al meerdere keren gezegd — de derde wereldstad ten tijde van de eerste eeuw. Je had Rome, en wat was er nog meer? Alexandrië. Is dat goed? Ja. En Antiochië. Het was een geweldig grote stad. Nou, van daaruit was de reis van Paulus en Barnabas ook begonnen. Vanuit dit Antiochië, alleen op de heenreis zijn ze dan via Cyprus gegaan. We hebben het daar allemaal over gehad; ik weet niet hoe vers dat allemaal nog in uw geheugen ligt. Maar toen waren ze zo via het eiland Cyprus gegaan. Trouwens, daar kwam Barnabas vandaan, van Cyprus. Toen waren ze in Pafos en hier werd Saulus Paulus. Dat was hier. En toen zijn ze vervolgens zo gegaan. En nu zijn ze weer op de terugreis en dan gaan ze weer, ze voeren naar Antiochië terug. En men noemt dit daarom ook de eerste zendingsreis van Paulus. Dus vanuit Antiochië is hij zo actief geweest en hebben ze die reis ondernomen. En nu zijn ze weer terug.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3771" title="Speel af vanaf 01:02:51">▶ 01:02:51⟨/button> ⟨span>Volledig Overgeleverd aan het Evangelie van de Genade Gods⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vandaar voeren zij naar Antiochië, waar zij aan de genade van God waren opgedragen. Even dit: het is prachtig. Aan de genade van God, aan wat God als gunst geeft. En het is ook precies de boodschap die Paulus vertelde. Het evangelie – ik heb er juist een paar weken terug in Rotterdam over mogen spreken – over het evangelie van de genade Gods. Dat is Handelingen 20 trouwens. Dat is wat Paulus vertelde. Niet wat mensen moeten doen, maar de genade van God. Mensen, dat is een goed bericht!⟨/p> ⟨p>Dat heeft Paulus overal verteld en hij was niet bang om 'uit de kast te komen', om nog even aan te haken bij waar we het zojuist in de pauze over hadden. Hij sprak daar gewoon over. Het is de machtigste boodschap die er is. Ik refereer nu weer even aan de conversatie die we zojuist hadden, maar waarom zou je erover zwijgen? Een van de mooiste motieven heb ik al eens eerder gegeven: het is gelukkiger te geven dan te ontvangen. Het is heerlijk om een woord, een goed bericht te horen, maar weet u wat nog gelukkiger is? Om het door te geven. Dat is motief één.⟨/p> ⟨p>Het tweede motief is wat Paulus zegt in Romeinen 10: hoe zouden ze geloven als ze het niet te horen krijgen? Hoe zouden mensen kunnen weten hoe groot God is als ze het niet te horen krijgen? Tegen die logica, tegen die retorische vraag, kun je niets inbrengen. Je kunt natuurlijk altijd zeggen: "Als ik het vertel, dan is er geheid een categorie die me met de nek aankijkt, die me miskent, me gaat uitschelden of belachelijk maken." Reken daarop, absoluut. Zoals dat heet: ⟨em>it's all in the game⟨/em>, dat hoort erbij. Maar als je het niet vertelt, hoe zouden mensen het dan kunnen geloven? Want er zijn er ook altijd weer – dat zie je ook steeds weer in het boek Handelingen – een deel, meestal een groot deel, die niet gelooft en het verwerpt. Dat is lijden, want het brengt miskenning mee. En er zijn anderen die het wel geloven. Maar hoe zouden ze het kunnen geloven als je gewoon je kaken op elkaar houdt?⟨/p> ⟨p>Ik bedoel dit ook echt als een aanmoediging. Mensen, laten we er niet zo bang over zijn. Wij hebben als Nederlanders internationaal de reputatie dat we zo recht voor onze raap zijn, toch? Maar als ik het over deze dingen heb, dan heb ik daar echt mijn twijfels over. Wij zijn eigenlijk verschrikkelijk bang. We zijn hier in het westen, in West-Europa, zo bang om te spreken over God. Want dat mag niet ter sprake komen, want het is 'puur privé'. Mensen zouden er eens achter kunnen komen dat je gelooft, dat je Hem de eer geeft en dat je opkomt voor Zijn Woord. Nou, zo dapper zijn we niet hoor. We hadden het zojuist over die streken in Afrika; daar zeggen ze het gewoon. Ik heb daar diep respect voor en ik vind dat geweldig als je daarvoor uitkomt.⟨/p> ⟨p>De genade van God... nou ja, waar zij aan de genade van God waren opgedragen. Trouwens, hier staat 'opgedragen' in de vertaling, maar er staat letterlijk 'overgeleverd'. U ziet het hè? Overgeleverd zijn. Het is exact hetzelfde woord dat ook heel dikwijls gebruikt wordt in de evangeliën. Als het bijvoorbeeld gaat over Jezus die werd overgeleverd door Judas aan het Sanhedrin, en door het Sanhedrin vervolgens weer werd overgeleverd aan Pilatus. Dat wil zeggen: het betekent uit handen geven. Het is meer dan opdragen aan; het is uitleveren aan. Als je iemand overlevert, geef je hem uit handen. Het is niet meer van jou, het is nu een zaak van de ander. Wel, aan wie hadden ze het uitgeleverd of overgeleverd? Aan de genade van God. Nou, dan zit je goed.⟨/p> ⟨p>Zij waren aan de genade van God overgeleverd voor het werk – het werk van de Heer natuurlijk – dat zij volbracht hadden. Dat wil zeggen: God door hen heen. De prediking van het evangelie. Wat voor werk doet God vandaag? Wel, Hij laat Zijn Woord klinken. Dat is het. En Zijn Woord is ook Zijn werk, want Zijn Woord is krachtig, Zijn Woord is alles. Laat dat klinken en het doet zijn werk in het leven van ieder die ernaar hoort. Voor het werk dat zij volbracht hadden... trouwens, letterlijk staat er een aorist. U weet: dat is een feit, een onbepaalde tijd. Hier staat het in de verleden tijd of zelfs in het perfectum, maar er staat gewoon dat zij het vervullen, ongeacht wanneer. En daar aangekomen, in Antiochië dus, waren ze weer terug bij af.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4107" title="Speel af vanaf 01:08:27">▶ 01:08:27⟨/button> ⟨span>Verslag aan de Gemeente: de Onvoorwaardelijk Geopende Deur van Geloof voor de Natiën⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En daar aangekomen riepen zij de gemeente bijeen. Eigenlijk staat er: ze verzamelden de Ecclesia en gaven verslag van alles. Ja, ze verkondigden het, om het nog wat preciezer te zeggen. Ik denk dat deze weergave nog iets preciezer kan, want in de Concordant Version lees je: ⟨em>they informed⟨/em>. Dat wil zeggen: ze informeerden hen. In het Grieks staat daar een woord dat, als je het uitsplitst in de verschillende onderdelen, eigenlijk 'opwaartsboodschappen' betekent. Dat is natuurlijk een heel vreemd woord, dat weet ik ook wel, maar we herkennen er nog iets in wat mij deed denken aan ons woord 'updaten'. Als ik u update, dan stel ik u op de hoogte en laat ik u het laatste nieuws weten. Dat is informeren; ik geef u de laatste informatie. Als je een update krijgt, dan ben je weer helemaal wat we noemen 'up-to-date', je bent weer geheel op de hoogte.⟨/p> ⟨p>Nou, dat is wat zij doen. Zij updaten hen van alles – let op – van alles wat God met hen gedaan had. Letterlijk: zoveel als de God – let weer op dat bepaalde lidwoord – zoveel als de God met hen doet. Het staat in een onbepaalde tijd, dus niet alleen maar het verleden. Dat is wat Paulus vertelt. Paulus en Barnabas, want zij beiden zijn hier degenen die de gemeente toespreken. Zij gaven verslag, zij gaven die update van wat dan? Wel, van alles wat God deed. Niet wat zij hadden gedaan, maar alles wat de God met hen doet. Zij waren slechts een instrument, en dat is het idee: zij waren daarvoor gebruikt. Dat is toch een voorrecht, als de God jou gebruikt om Zijn Woord, het grootste wat er is, te laten klinken? Daar gaven ze verslag van en ze stelden de gemeente daarvan op de hoogte.⟨/p> ⟨p>En zij vertelden dat Hij ook voor de heidenen, de natiën, een deur van geloof had geopend. Ook hier staat het weer in de Aorist; het feit wordt gewoon gesteld: God opent een deur van geloof voor de natiën. Een deur van geloof. Ik wijs weer even op dat woord dat ik al eerder deze avond in het licht stelde. Het gaat om geloof, het gaat niet om werken. Het gaat niet om rituelen of ceremoniën die een mens moet doen; nee, het gaat om een goed bericht waar je 'amen' op zegt, dat je gelooft. Nu waren ze in al die streken geweest, we hebben het traject zo gevolgd onder de natiën, en wat hebben ze gedaan? Ze hebben de mensen verteld wie God is. Al wat God te melden heeft, dat hebben zij onderwezen. En nu was daar een deur voor geopend, een deur van geloof, helemaal buiten rituelen en ceremoniën om.⟨/p> ⟨p>Ik zeg dat ook even omdat dit hier door Paulus en Barnabas wordt gepresenteerd als een nieuw feit. Tevoren was dit nog niet zo. Voor Handelingen 13 en 14, voordat ze uitgezonden waren naar die streken, was die deur van geloof nog niet geopend voor de natiën. Let op hoe ik het zeg. Kijk, Petrus had inderdaad een deur geopend bij Cornelius, maar die Cornelius was een vreemdeling binnen hun poorten. Dat was een godvrezende man, inderdaad een heiden, maar hij bevond zich in het land. Hij was dus gewoon een vreemdeling binnen de poorten, die tot op zekere hoogte ook bij het volk hoorde. Weet u waar die uitdrukking 'vreemdeling binnen de poort' van afkomstig is? Die komt uit Exodus 20, waar je leest over de Sabbat. Daar staat: "Zes dagen zult u arbeiden, maar de zevende dag is de Sabbat van de HEER, uw God; dan zult gij geen werk doen, gij, noch uw zoon, noch uw dochter, noch uw dienstknecht, noch uw dienstmaagd, noch uw vee, noch de vreemdeling die in uw poorten is." Dus ook die deelt daarin, in die rust van de Sabbat. Dat wil zeggen dat hij tot op zekere hoogte meedeelt. Het is een vreemdeling, maar wel binnen de poorten. Zo iemand was Cornelius.⟨/p> ⟨p>Het was al een geweldige stap dat Petrus voor hen de deur had geopend, maar wat Paulus en Barnabas nu gedaan hadden in Handelingen 13 en 14, dat was van een heel andere orde. Paulus evangeliseerde niet alleen onder de vreemdelingen binnen de poort; nee, hij sprak tot ieder, zelfs tot afgodendienaars aan toe. Niemand uitgezonderd. Dus nu was die deur van geloof echt helemaal opengezet. Het stond helemaal los van Israël en van de rituelen. Niets daarvan; het ging echt buiten Israël om. Dat was het unieke van wat Paulus nu vertelt. Want als Paulus en Barnabas daar in Antiochië zijn aangekomen, wat vertellen ze dan? God heeft een deur van geloof voor de natiën geopend. Dat is nieuw! Dat was nieuw in de zin dat die deur nu wagenwijd openstond. Petrus had hem, zeg maar, alleen maar op een kier gezet voor een vreemdeling binnen de poort, en voor de rest is Petrus gewoon verdergegaan met het evangelie te vertellen onder de besnijdenis. Dat was zijn bediening ook. Maar het is Paulus die naar de natiën gaat, ongeacht wie het is, en het goede bericht doorgeeft. Welnu, daar heeft hij in Antiochië enthousiast over verteld: dat God voor de natiën een deur van geloof had geopend. Echt met recht helemaal opengezet, niemand uitgezonderd. Kijk, dat was bij Petrus nog helemaal niet aan de orde. Vandaar ook: dit is een nieuw feit dat tot tevoren onbekend was.⟨/p> ⟨p>Dit is heel belangrijk, want als die deur van geloof hier wordt geopend, als zij verhalen over die geopende deur, dan gebeurt er meteen iets: er komen direct weer mensen die die deur van geloof willen sluiten. Daar gaan we het in Handelingen 15 inderdaad over hebben. Maar eerst nog even dit: zij vertoefden daar dan, Paulus en Barnabas, in Antiochië dus, geruime tijd. Het is zelfs zo dat wanneer zij straks naar Jeruzalem toe gaan, zoals dat in Handelingen 15 wordt vermeld, dat eigenlijk alleen maar een intermezzo is. Vervolgens lees je namelijk dat ze in hoofdstuk 15 vers 35 weer terugkeren naar Antiochië. En wat staat er dan? "En Paulus en Barnabas bleven te Antiochië en zij leerden en verkondigden met vele anderen het Woord van de Heer." Ook hier weer: ze vertoefden daar geruime tijd met de discipelen. Het loutere feit dat ze discipelen genoemd worden, betekent dat er onderwijs werd gegeven, er werd geleerd. Ze waren in een leerschool; de Schriften gingen open.⟨/p> ⟨p>Dat is eigenlijk ook precies wat de Ecclesia is: het is een plaats waar onderwijs gegeven wordt, waar de Schriften opengaan. Ik weet dat er heel wat andere geluiden klinken; het is allemaal vertier en er moet gezongen worden. Dat is allemaal prima hoor, daar gaat het niet om, maar het meest wezenlijke wat er plaatsvindt, is dat de Schriften opengaan en dat er inderdaad onderwijs plaatsvindt. Er is zo'n enorm gebrek aan gewone ABC-kennis, aan gezonde melk. En dan zwijg ik nog helemaal over vaste spijzen, over vaste voeding. Maar ja, hoe zou je dat kunnen geven als het niet verteld wordt?⟨/p> ⟨p>Nou zit ik even te aarzelen, want ik zie dat het nog betrekkelijk bijtijds is en ik heb nog wel heel wat dia's. Maar in Handelingen 15... we zijn nu in Handelingen 15 vers 1 aangekomen. Ik zou daarover kunnen gaan spreken, maar eigenlijk is dat een heel nieuw gedeelte. Dus wat zegt u? Zullen we hier nu gewoon even mee stoppen of zullen we dat de volgende keer doen? Prima. Ja, Handelingen 15, daar zullen we inderdaad wel wat langer bij stil gaan staan, omdat daar kwesties besproken worden die enorm actueel zijn. We zullen zien hoe actueel dat is, wat hier in Handelingen 15 aan de orde komt over de vraag waar gelovigen zich aan zouden moeten houden.⟨/p> ⟨p>En of de gelovigen uit de natiën zich zouden moeten onderwerpen aan de wet en dat soort dingen. Dat wordt allemaal ter sprake gebracht in dat hoofdstuk. Dus daar moeten we zeker maar eens uitgebreid bij stil gaan staan. Maar dat doen we dan inderdaad een volgende keer.⟨/p>