⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik op Saulus in Handelingen 7 en 8⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We gaan aanvangen met onze tweede avond over Paulus' voetsporen. Het is wellicht nuttig om even terug te blikken op wat we de vorige keer hebben besproken. We hebben toen eigenlijk een tweetal hoofdstukken behandeld, al is dat veel gezegd, omdat Paulus – tot hoofdstuk 13 heet hij overigens Saulus – daarin nog maar heel summier genoemd wordt. Dat lees je in Handelingen 7 en Handelingen 8. Daarnaast heb ik wat inleidende opmerkingen gemaakt over de hele setting van het boek Handelingen: waar gaat het nu eigenlijk over? Niet alleen wie de schrijver is, maar wat het hele oogmerk van het boek is.⟨/p> ⟨p>Je zou het boek op allerlei manieren kunnen aanduiden. Het zijn de handelingen van Jezus Christus – dat in ieder geval, want zo vangt het boek eigenlijk ook aan. Het zijn de handelingen der apostelen; zo is het natuurlijk erg bekend. Maar als je de hele verhaallijn even in ogenschouw neemt, dan zou je het ook heel gemakkelijk 'van Jeruzalem naar Rome' kunnen noemen, hoewel dat niet direct aan een frase in dit boek zelf ontleend is. Want in Jeruzalem begint het allemaal en in Rome eindigt het.⟨/p> ⟨p>Je zou ook kunnen zeggen: het is van Petrus naar Paulus. Petrus speelt de grote hoofdrol, zeker in de eerste tien hoofdstukken, en vervolgens is het vanaf hoofdstuk 13 Paulus die de hoofdrol overneemt. Van Petrus naar Paulus. Je zou ook nog kunnen zeggen – en deze drie varianten liggen erg in elkaars verlengde – van Israël naar de natiën. U begrijpt dat wanneer ik zeg 'van Jeruzalem naar Rome', dat ongeveer hetzelfde is als 'van Israël naar de natiën'. Zelfs de aanduiding 'van Petrus naar Paulus' past in die lijn, omdat Petrus staat voor Jeruzalem, voor Israël en voor de besnijdenis, zoals Paulus staat voor de natiën en voor Rome, de plaats waar hij uiteindelijk gevangen heeft gezeten en waar zijn laatste brieven geschreven zijn.⟨/p> ⟨p>Vervolgens hebben we ons beziggehouden met Handelingen 7, met name de laatste verzen. Dat zijn de verzen waarin je voor de eerste keer de naam van Saulus vermeld vindt: 'een jongeman genaamd Saulus'. Hij wordt verder nog niet geïntroduceerd en op het eerste gezicht zou je, bij het lezen van Handelingen 7, niet eens denken dat hij later zo'n prominente rol zou spelen. Hij is prominent aanwezig bij de steniging van Stefanus door het Sanhedrin. Dat is heel veelzeggend. Daar doet het volk Israël officieel – want dat is het Sanhedrin – afstand van het getuigenis van het evangelie, namelijk van Stefanus (de kroon). Men doet daarmee eigenlijk ook afstand van de Koning en Zijn kroon. En waar Saulus daar de grote supporter is die er hartstochtelijk mee instemt, daar vind je deze figuur die later zo de hoofdrol gaat innemen in dit boek.⟨/p> ⟨p>In Handelingen 8 lees je in de eerste verzen dat hij als een verwoester van de ekklesia tekeergaat. En als ik zeg 'tekeer', dan zeg ik niets te veel. In vers 3 wordt het zo beschreven: 'En Saulus verwoestte de ekklesia' (de gemeente). De wijze waarop het geformuleerd wordt, suggereert zelfs dat hij daarin de hoofdrol speelde. Dus als er één iemand is die de ekklesia verwoestte, dan was hij het. We zullen dat straks overigens ook nog wel zien. Hij is dus niet zomaar een pionnetje in die beweging tegen de Nazareners of tegen 'de weg' – waar we trouwens ook nog over te spreken komen. Nee, hij is de meest vooraanstaande in dat verhaal. Dat is in een paar pennenstreken wat we de vorige keer hebben besproken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="290" title="Speel af vanaf 04:50">▶ 04:50⟨/button> ⟨span>Saulus' Overtreffende Vervolging van de Ecclesia⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik stel voor dat we nu verdergaan bij Handelingen 9, want in de rest van Handelingen 8 komt Saulus niet meer aan de orde. Daar lees je de geschiedenis van Filippus in Samaria en ook nog de bekende geschiedenis van de kamerling uit Morenland, uit Ethiopië. Pas in Handelingen 9 komt Saulus opnieuw weer ter sprake, nog steeds als de persoon zoals hij al was geïntroduceerd. Want daar staat: "En Saulus, nog dreiging en moord blazende." Dat was inmiddels al van hem bekend. Hij keerde zich tegen de discipelen van de Heer; zowel dreiging als moord.⟨/p> ⟨p>We zullen dat overigens nog zien. Die moord is niet alleen in figuurlijke zin het geval, want Stefanus was letterlijk vermoord. Maar we lezen ook dat Paulus later nog dreigde met de dood. In hoeverre dat ook daadwerkelijk gebeurd is, weten we niet; in ieder geval wordt daar in het boek Handelingen geen melding van gemaakt. Maar hij, nog dreiging en moord blazende tegen de discipelen van de Heer... ja, en waarom eigenlijk?⟨/p> ⟨p>Misschien is het goed om dat nog even in herinnering te brengen. Het echte motief waarom men zo enorm gekant was tegen deze Jezus en het getuigenis aangaande Hem, had alles te maken met de voorvaderlijke overleveringen. Dat is wat Paulus zelf ook noemt. Hij verwijst daarnaar in de brief aan de Galaten. Laten we het meteen maar even lezen in Galaten 1 vers 13. Daar blikt Paulus ook weer terug op zijn vroegere leven en naar zijn roeping, want dat doet hij nogal eens een keer in zijn brieven. Ook in het boek Handelingen wordt daar trouwens diverse keren over gesproken.⟨/p> ⟨p>Wist u trouwens dat in Handelingen 9 – in mijn bijbeltje staat erboven: 'De bekering van Saulus' – die geschiedenis in dit boek maar liefst drie keer wordt beschreven? Vrij uitgebreid zelfs. Het is heel eigenaardig waarom die geschiedenis zo herhaald wordt. Alleen daaruit blijkt al hoe basaal en hoe belangrijk deze geschiedenis is en wat een grote rol ze speelt. Waarom zou die geschiedenis drie keer herhaald moeten worden? Hier is het Lukas die dit optekent. In die andere gevallen is het natuurlijk ook Lukas die het optekent, maar dan komt het uit de mond van Paulus zelf.⟨/p> ⟨p>In Handelingen 22 lees je een uitgebreid verslag waarin Paulus op de trappen van het tempelplein staat en zijn volksgenoten in de Hebreeuwse taal toespreekt. Dan grijpt hij ook terug op zijn hele voorgeschiedenis en verhaalt hij het ook. Het eigenaardige is dat je in al die drie geschiedenissen ook weer andere bijzonderheden ziet oplichten. Het is niet zo dat het allemaal één op één hetzelfde is. Sommigen hebben zelfs gezegd dat er tegenstrijdigheden in zitten, maar daar komen we nog wel over te spreken; dat is absoluut niet het geval. Al die geschiedenissen vullen elkaar aan. Na de vermelding in hoofdstuk 9 verhaalt Paulus het dus zelf nog eens op het tempelplein, en later, als hij voor koning Agrippa staat in Handelingen 26, lees je ook dat hij daar weer uitgebreid op ingaat. Hier hebben we dus de eerste vermelding van die geschiedenis.⟨/p> ⟨p>Terug naar Galaten 1. Hier blikt Paulus in een brief aan de Galaten terug en zegt: "Want gij hebt gehoord van mijn vroegere wandel in het Jodendom." Hij zegt: "Ik heb de ekklesia van God bovenmate," – er staat: overtreffend – "vervolgd." Dus hoezeer er ook andere vervolgers geweest zijn, en die waren er, hij was overtreffend. Dat is het woord dat er letterlijk staat: ⟨em>hyperbolè⟨/em>. Dat is letterlijk overtreffen of overgooien; in een extreme mate en zelfs in de meest overtreffende zin. Wij spreken ook wel over de overtreffende trap. Wie was de grootste vervolger van de ekklesia? Dat was Paulus, een overtreffende vervolger.⟨/p> ⟨p>We zullen later nog zien dat hij zich alleen al om die reden ook met recht de eerste der zondaren kan noemen. Dat zullen we vanavond denk ik ook nog wel even zien als we naar Timotheüs gaan, wanneer Paulus weer even terugblikt. Waarom dat dan zo aangemerkt wordt, daar komen we nog wel over te spreken. Maar hier zien we dus al dat hij de gemeente van God extreem en overtreffend vervolgde en haar trachtte uit te roeien. Hij was bezig haar uit te roeien; hij richtte haar te gronde. Dat is wat hij deed.⟨/p> ⟨p>We hebben de vorige keer ook gezien dat er na de steniging van Stefanus, zoals we lazen in Handelingen 8 vers 1, een zware vervolging ontstond tegen de gemeente te Jeruzalem. Allen werden verstrooid over de streken van Judea en Samaria, met uitzondering van de apostelen. Vanwege die enorme vervolging gingen ze overal naartoe. Dat had trouwens een averechts effect, want dat betekende juist dat het evangelie buiten Jeruzalem terechtkwam en daar ook verspreid werd. Maar dat is altijd zo: waar vervolging is, daar wordt het evangelie juist des te sterker bekrachtigd. Hoe was de uitspraak ook alweer? "Het bloed der martelaren is het zaad der kerk." Zo kreeg ik dat vroeger te horen. Hebt u wel gehoord van die uitdrukking? De gemeente groeit juist daar waar er vervolging en marteling is.⟨/p> ⟨p>Nog even terug naar Galaten 1. Hij zegt: "Ik heb de gemeente bovenmate vervolgd en getracht haar uit te roeien. En in het Jodendom heb ik het verder gebracht dan vele van mijn tijdgenoten." Hij zat aan de voeten van Gamaliël, zoals we ook later nog wel zullen zien, en hij zegt dat hij een hartstochtelijk ijveraar was voor zijn voorvaderlijke overleveringen, de tradities van zijn vaderen. Dat bracht hem in die tomeloze woede tegen de ekklesia en tegen de hele beweging rond die verachte Nazarener. Het was de traditie, de orthodoxe traditie – godsdienstig zeer zeker – die hem verblindde. Dat zorgde ervoor dat wat hij in Galaten 1 vers 14 zegt, namelijk dat hij het in het Jodendom zo ver gebracht had en een hartstochtelijk ijveraar was voor de voorvaderlijke tradities, hem tot een overtreffende vervolger maakte van de gemeente Gods. Het één hangt samen met het ander. Juist dat verblindde hem en maakte hem tot zo'n enorme hater en in de praktijk ook een overtreffende vervolger. Dus vandaar, en dan lees je:⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="827" title="Speel af vanaf 13:47">▶ 13:47⟨/button> ⟨span>Brieven en Volmacht van de Hogepriester⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Saulus, nog dreiging en moord blazende tegen de discipelen van de Heer, ging naar de hogepriester. Dat is dan vermoedelijk nog steeds dezelfde Kajafas die we ook in de evangeliën aantreffen. Trouwens, de hogepriester, ja, dat kun je zeggen: de toen heersende hogepriester. Maar aangezien er destijds een roulatie plaatsvond van hogepriesters – wat niet het oorspronkelijke gebruik was – lees je ook over overpriesters. Maar een overpriester is eigenlijk gewoon een hogepriester.⟨/p> ⟨p>Hoe dan ook, hij ging naar de hogepriester en hij vroeg hem... Let op, het is Saulus zelf die dat initiatief nam. Niet de hogepriester, niet het Sanhedrin. Daarin zie je trouwens ook hoe hij zelf een voortrekkersrol speelde in die vervolging van de Ecclesia van God. Want hijzelf ging naar de hogepriester en hij vroeg van hem brieven naar Damascus voor de synagogen. In Damascus was een hele grote Joodse gemeenschap; dat blijkt ook wel uit het meervoud, de synagogen die daar waren. Er schijnen destijds tienduizenden Joden gewoond te hebben in Damascus. Wel, ook daar wilde Saulus wezen, want ook daar was inmiddels het woord kennelijk al verspreid, want anders zou hij daar niet naartoe gegaan zijn. Maar hij vroeg van hem brieven. Waarom brieven? Wel, om volmacht te krijgen.⟨/p> ⟨p>Hoe zat dat precies? Laat ik eerst nog eventjes lezen in Handelingen 26. Daar lees je in dat andere verslag, dat Paulus voor Agrippa hield, dat Paulus terugblikkend zegt: "En in alle synagogen trachtte ik hen dikwijls door toepassing van straffen tot lastering te dwingen. En in tomeloze woede tegen hen heb ik hen vervolgd tot zelfs in de buitenlandse steden." Let op, dus zijn excursie of zijn gang naar Damascus was niet een eerste keer; het was een laatste keer. Hij was al eerder in buitenlandse steden geweest en nu ging hij dan naar Damascus, maar dat was dus niet de eerste keer. Hij was daar al zeer actief in, tot zelfs in de buitenlandse steden. Dat betekent dus dat hij binnen Jeruzalem was – dat hadden we al gelezen in Handelingen 8 – maar vervolgens ook elders in het Joodse land en daarna zelfs tot in de buitenlandse steden aan toe heeft hij hen vervolgd.⟨/p> ⟨p>En dan staat er: "Toen ik onder die omstandigheden naar Damascus reisde met volmacht en opdracht van de overpriesters." Ah, hier heb je hem: van de overpriesters. Dat zijn dus gewoon de hogepriesters. Ik weet het wel zeker: in Johannes 11 lees je ook dat Kajafas een profetie doet als hogepriester van dat jaar, staat er. Dus dat betekent dat ze inderdaad bij toerbeurt die functie van hogepriester uitoefenden. In elk geval, let even op hoe het hier geformuleerd wordt. Paulus zegt tegen Agrippa: "Toen ik onder die omstandigheden..." Terwijl hij zo actief was in de vervolging, die extreme vervolging, reisde hij naar Damascus met volmacht, want die had hij nodig.⟨/p> ⟨p>Bovendien reisde hij met opdracht der overpriesters. Als u trouwens een Concordant Version hebt, dan ziet u niet het woordje 'opdracht', maar er staat 'toestemming'. Dat is nog sterker en onderstreept wat ik zojuist al naar voren bracht, namelijk dat Paulus een voortrekkersrol hierin speelde. Hijzelf vroeg om toestemming. Hij ging naar de hogepriester; hij ging dus niet onder opdracht van de hogepriester. Nee, hij ging met toestemming en volmacht van de hogepriester, zodat bij hem, Saulus, het initiatief lag. Dat maakt het hele plaatje compleet dat ik zojuist voorlas. Het is eigenlijk een schildering zoals Paulus dat ook in Galaten 1 zegt: "Ik heb het in het Jodendom verder gebracht dan vele van mijn tijdgenoten." Hij was een hartstochtelijk ijveraar. Dat kun je hier ook wel aan hem zien: hij was, wij zouden zeggen, roomser dan de paus. Hij was rabijnser dan de rabbijnen en meer nog dan de hogepriester en het Sanhedrin, waar hij geen deel van uitmaakte. Dat niet, maar hij wilde nog veel verder gaan. Het was met volmacht en toestemming van de hogepriesters dat hij naar Damascus ging. In Handelingen 9 lees je dus inderdaad: hij vroeg zelf de brieven daarvoor.⟨/p> ⟨p>En dan staat er nog bij dat hij van de hogepriester brieven vroeg naar Damascus voor de synagogen om, als hij mannen en vrouwen... Wat trouwens ook wel aangeeft hoe extreem dat is. Want gewoonlijk werden in dat soort situaties de vrouwen ongemoeid gelaten, omdat de mannen geacht werden daarin leiding te geven en slechts de mannen genomen werden. Maar hier staat: "Als hij mannen en vrouwen..." Dat onderstreept dus feitelijk des te sterker hoe groots en fel die vervolging was.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1189" title="Speel af vanaf 19:49">▶ 19:49⟨/button> ⟨span>Mensen van 'de Weg'⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Er staat ook bij dat er mensen waren die 'van die weg' waren. En dat is een eigenaardige uitdrukking die we in het boek Handelingen heel wat keren tegenkomen. Dit is de eerste keer dat die mensen die hij op het oog had – die mannen en vrouwen die hij vervolgde, de discipelen – 'mensen van de weg' worden genoemd. Ik wil de keren dat dit genoemd wordt even de revue laten passeren om wat meer duidelijkheid te krijgen over wat die uitdrukking betekent.⟨/p> ⟨p>De eerstvolgende vermeldingen in Handelingen 18 vind ik trouwens het meest veelzeggend. Veelzeggend, omdat je daar in Handelingen 18 vers 25 leest over Apollos. Hij kwam uit Alexandrië en bevond zich in Korinthe. Ja, later ging hij naar Efeze. In elk geval, die Apollos was ingelicht omtrent de weg des Heren. Het loutere feit dat hier staat 'de weg des Heren' geeft al aan over welke weg we het hebben: de weg van de Heer. Er staat ook nog bij dat hij vurig van geest was en nauwkeurig sprak en leerde over hetgeen op Jezus betrekking had, ofschoon hij alleen wist van de doop van Johannes. Hier heb je dus die vermelding van 'de weg'.⟨/p> ⟨p>Pal in het volgende vers staat: "En deze begon vrijmoedig op te treden in de synagoge. En toen Priscilla en Aquila hem hoorden, namen zij hem tot zich en legden hem de weg van God nauwkeuriger uit." Hij was namelijk nog niet van de nieuwste ontwikkelingen op de hoogte; hij wist kennelijk niet van de dood en de opstanding van Christus, want hij wist alleen van de doop van Johannes. Het zijn Priscilla en Aquila die hem de weg nauwkeuriger uitleggen. Deze twee voorkomens werpen meteen heel veel licht op die uitdrukking 'de weg', omdat het aangeeft over welke weg het gaat. Het gaat over de weg van de Heer; de weg die de Heer gaat, de weg die de Heer wijst, de weg die in de Schriften getoond wordt. Oftewel: de weg van God.⟨/p> ⟨p>Je zou trouwens nog kunnen verdedigen dat dit niet echt eerlijke voorbeelden zijn, omdat hier niet expliciet gesproken wordt over ⟨em>mensen⟨/em> van de weg, en dat geef ik toe. Maar ik vond ze toch veelzeggend genoeg om ze er even bij te betrekken, omdat hier wel degelijk sprake is van 'de weg'. Maar goed, als u andere voorbeelden wilt die inderdaad wat meer in de lijn liggen van wat we zojuist in Handelingen 9 zagen: in Handelingen 19 gaat het over Paulus die in Efeze is. Daar lees je dat sommigen verhard en ongehoorzaam bleven en ten aanhoren van de menigte kwaad bleven spreken van de weg. Paulus maakte zich toen van hen los en gaf twee jaar lang onderwijs in de school van Tyrannus. Men sprak dus kwaad over de weg.⟨/p> ⟨p>In Handelingen 9 lees je over mannen en vrouwen van de weg. In Handelingen 19 wordt er ten aanhore van de menigte kwaad gesproken. De weg blijkt dus een heel controversieel verhaal te zijn. Dat zie je iedere keer weer. In Handelingen 19 staat dat er omstreeks dat tijdstip in Efeze geen geringe opschudding ontstond inzake de weg. Het was dus niet zomaar een bepaalde theorie of een verhaal; het was altijd controversieel. Opschudding, kwaadsprekerij en grote vervolging. In Handelingen 22 zegt Paulus: "En ik heb deze weg ten dode toe vervolgd door mannen en vrouwen in boeien te slaan en gevangen te zetten." Dat is waar ik eerder al even op doelde: ten dode toe vervolgd.⟨/p> ⟨p>Nog wat verder, in Handelingen 24, lees je Paulus zeggen: "Maar dit erken ik voor u, dat ik naar die weg, die zij een sekte noemen..." Over controverse gesproken! Intern sprak men over 'de weg', maar anderen spraken daar laatdunkend over als een sekte. En in Handelingen 24, als Paulus zijn woord doet voor stadhouder Felix, lees je dat Felix zeer goed van de weg op de hoogte was en hun zaak verdaagde. Felix was dus goed ingeleid in alles wat met dat onderwerp te maken had, hoewel hij duidelijk afstand hield. Maar hij was op de hoogte, dat wist hij.⟨/p> ⟨p>Wat dus opmerkelijk is, is dat het geloof in het evangelie 'de weg' wordt genoemd. Mensen die dat accepteerden, geloofden en uitdroegen, waren mannen en vrouwen van de weg. Waar ik dan ook meteen aan denk, is Johannes 14 vers 6, waar de Heer zegt: "Ik ben de weg, de waarheid en het leven." Zodat de weg niet alleen maar een leer is aangaande Hem, maar Hij is het Zelf. Het is een persoon; de weg is iemand. De weg, de waarheid en bovendien het leven. Dat is dan de rechte weg van het evangelie. Of daar precies dezelfde uitdrukking gebezigd wordt, weet ik niet, dat zouden we straks in de pauze even moeten nakijken. Maar Hij is de weg, de waarheid en het leven. De vraag is trouwens of dat drie verschillende dingen zijn, of dat het uiteindelijk één en hetzelfde is: namelijk de weg, en die weg is de waarheid, en die waarheid is het leven. Het echte leven, de waarachtig levende weg. In ieder geval is het iemand: Christus, dat kan niet missen.⟨/p> ⟨p>Goed, we zijn inmiddels weer terug bij Handelingen 9. Daar lees je dat hij die mannen en vrouwen die van de weg waren gevankelijk naar Jeruzalem wilde brengen. Gevankelijk betekent gevangen, gebonden. Dat was zijn opdracht; althans, dat was wat hij wilde. Hij verzocht de hogepriester om brieven en daar had hij inderdaad volmacht voor nodig. Ik heb in de StudieBijbel een aantekening daarover gevonden die ik wel interessant vond. In het apocriefe boek 1 Makkabeeën 15 vers 21 staat dat de hogepriesters van de Romeinen de bevoegdheid hadden gekregen om uitlevering te eisen van gevluchte misdadigers, om die vervolgens te Jeruzalem volgens de eigen Joodse wetten te veroordelen.⟨/p> ⟨p>Als dat recht door de Romeinse overheid inderdaad was toegekend aan het Sanhedrin, of meer specifiek aan de hogepriester, dan begrijp je dus ook dat Paulus echt bij de hogepriester moest wezen om die volmacht te ontvangen. Paulus nam het initiatief, maar de hogepriester moest dat ratificeren; hij moest daar toestemming voor geven. Zo was Paulus inderdaad gerechtigd, ook volgens het recht dat de Romeinen hadden gedelegeerd aan het Sanhedrin en de hogepriesters.⟨/p> ⟨p>Een doodvonnis was overigens illegaal; daarom was dat hele gebeuren rond Stefanus natuurlijk ook een illegale daad. Maar als dit inderdaad klopt, konden ze dus uitlevering eisen van gevluchte misdadigers. Zo werden deze gelovigen kennelijk aangerekend; het was in hun definitie een misdaad tegen de Joodse gebruiken enzovoort. En dus mochten ze hen vervolgens in de gevangenis zetten. Om zoiets te doen heb je natuurlijk die volmacht nodig. Jij bent van de politie, jij weet natuurlijk nog beter hoe dat in elkaar steekt dan ik. Oké.⟨/p> ⟨p>Maar naar mijn mening lag de bevoegdheid voor de doodstraf in ieder geval bij de Romeinen. Dat mochten de Joden in ieder geval niet doen. Vandaar natuurlijk ook dat met het hele proces rond Jezus... uiteindelijk kon koning Herodes dat ook niet regelen. In elk geval kwamen ze bij Pilatus uit. Dus de Romeinse overheid moest dat bekrachtigen.⟨/p> ⟨p>Wat de hele zaak rond Stefanus des te eigenaardiger maakt, is dat notabene het Sanhedrin daarachter zat. Maar het geeft ook aan dat de gemoederen gedurende die eerste jaren binnen het Jodendom enorm verhit waren, juist naar aanleiding van de kruisiging en de opstanding van Christus en alles wat daaromheen gebeurde. Er ontstond daar een hele krachtige beweging. Krachten en tekenen; dat heeft enorm veel losgemaakt, zowel aan krachten als ook aan tegenkrachten.⟨/p> ⟨p>En dat blijkt dan ook wel in de eerste hoofdstukken van het boek Handelingen, met name door die enorme verdrukking in Jeruzalem en alles wat het Sanhedrin doet. Ze proberen alles in het werk te stellen om die beweging de kop in te drukken. En hoe meer men het probeerde, hoe minder het lukte. Maar het illustreert natuurlijk ook het enorme verzet en de vijandschap van het Jodendom tegen deze beweging. Goed.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1979" title="Speel af vanaf 32:59">▶ 32:59⟨/button> ⟨span>Het Hemelse Licht bij Damaskus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik ben weer terug in Handelingen 9 vers 3: "En terwijl hij, Paulus, daarheen op weg was, geschiedde het toen hij Damascus naderde." Let op, inmiddels was hij dus in het buitenland en dat lijkt mij ook een heel veelzeggend detail. Niet in het land, maar buiten de landsgrenzen vond het navolgende plaats. Om even een indruk te geven: hier ligt Jeruzalem en hier ligt Damascus, de stad waar tegenwoordig natuurlijk ook heel veel om te doen is. Ook al zoveel geweld, maar van een heel andere orde. Die weg is ongeveer 300 kilometer, en die weg is Paulus gegaan. Dit is dan de autoroute, heb ik begrepen; ik heb dit gegoogled, dus de route zal toch niet zo heel sterk afgeweken hebben.⟨/p> ⟨p>En toen hij Damascus naderde, gebeurde het dat hem plotseling licht uit de hemel omstraalde. Dat was, zo lezen we in die andere verslagen, rond het middaguur. Je leest in Handelingen 22 vers 6: "Het gebeurde mij, toen ik op mijn reis dicht bij Damascus gekomen was, dat plotseling omstreeks de middag uit de hemel een fel licht mij omstraalde." En in Handelingen 26 zegt Paulus: "Toen zag ik, o koning Agrippa, midden op de dag onderweg een licht, schitterender dan de glans der zon, van de hemel mij en hen die met mij reisden omstralen."⟨/p> ⟨p>Ik wees er zojuist al even op: deze roeping, dat wat er nu beschreven gaat worden, vindt buiten het Joodse land plaats. Het Joodse land dat zich zo verzette tegen het evangelie. En nu gaat Saulus van Tarsus naar Damascus toe, en juist daar in het buitenland wordt hij geroepen. Dan wil ik op nog iets wijzen, en dat is het enorme verschil met de wijze waarop Saulus geroepen wordt. Ik praat nu een beetje voor mijn beurt, want de echte roeping moet nog plaatsvinden, maar hij ziet een schitterend licht, schitterender dan de glans der zon. Het vond notabene plaats rond het middaguur, maar een fel licht omstraalde hem. Niet alleen hem, maar ook hen die met hem reisden. Een hemels licht.⟨/p> ⟨p>Wat ik met deze opmerking bedoelde, is dat de twaalf, de andere apostelen die voorheen al het evangelie predikten, Jezus kenden als de opgestane. Zo predikten zij Hem ook, in de heerlijkheid van Zijn opstandingslichaam. Maar dit is toch echt van een nog veel hogere orde. Dat begrijpt u wel; dat is echt een verschil van hemel en aarde. Zij waren geroepen door een opgestane Messias op aarde. Hier wordt Saulus geroepen vanuit de hemel door een licht schitterender dan de glans der zon. Oogverblindend. En als ik dat zo zeg, dan zeg ik natuurlijk niets teveel, want dat is precies wat er gebeurde. Het was oogverblindend wat daar plaatsvond. Zo komt hij oog in oog te staan met de opgestane Messias, maar buiten het land en van een veel hogere, namelijk van een hemelse orde. Zo oogverblindend groots en heerlijk. Ik geloof dat er inderdaad staat: heerlijker dan de glans der zon. Ik meen me zoiets te herinneren.⟨/p> ⟨p>Dan lees je: "En ter aarde gevallen..." Dat was niet alleen trouwens het geval bij hem. Saulus viel ter aarde, maar je leest ook van zijn medereizigers in Handelingen 26. Daar staat dat hij een licht zag, schitterender dan de glans der zon – dat lazen we zojuist al – "van de hemel mij en hen die met mij reisden omstralen; en toen wij allen ter aarde vielen..." Dus ook die medereizigers hebben dat licht gezien. Er is meer over te zeggen dan ik nu doe, maar daar komen we vanzelf nog over te spreken. In elk geval viel hij ter aarde en hij hoorde een stem tot zich zeggen. Dat was in de Hebreeuwse taal. Dat staat hier niet direct, maar dat lezen we ook weer in Handelingen 26. Dat is wat ik eerder aangaf: die verschillende verslagen vullen elkaar aan. Je leest in Handelingen 26 vers 14: "En toen wij allen ter aarde vielen, hoorde ik een stem tot mij spreken in de Hebreeuwse taal: Saul, Saul, waarom vervolgt gij Mij?"⟨/p> ⟨p>In het Grieks staat hier: "in het Hebreeuwse dialect". Ons woord dialect komt gewoon rechtstreeks uit het Grieks. Een Hebreeuws dialect klopt ook wel, want het was het Aramees. Of de Hebreeuwse omgangstaal, het Aramees. In die taal werd hij toegesproken. Een taal vanuit de hemel, en als u het mij vraagt, ook een hemelse taal. In ieder geval was het "Hebraeus". Hebraeër betekent trouwens ook "van de overkant". Dat vind ik altijd een heel mooie notie, omdat het aangeeft dat een Hebraeër iemand is die van de andere kant komt; een doortrekker, een pelgrim. Maar ook de taal die hij spreekt, komt van de overzijde. De eerste woorden die klonken, waren Hebreeuwse woorden. Als God zegt: "Er zij licht", dan was dat Hebreeuws; zo staat het opgetekend. En Adam en Eva hadden Hebreeuwse namen. Dat is de taal die van de andere kant komt, vandaar ook dat ze boordevol symboliek zit. Dat geldt voor de letters, de woorden en de getalswaarden. Het is echt een goddelijke taal, een taal van de andere kant. Als er een taal klinkt vanuit de hemel, dan is dat in het Hebreeuws. Je kunt ook zeggen: er wordt hier een Hebraeër aangesproken, een Hebraeër.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2440" title="Speel af vanaf 40:40">▶ 40:40⟨/button> ⟨span>Een Hebreeuwse Roep uit de Hemel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Laten we even luisteren naar wat die stem zegt. Probeer je voor te stellen wat dat geweest is, midden op de dag. Eerst dat enorm oogverblindende licht, maar vervolgens die stem die roept in de Hebreeuwse taal: "Saul, Saul." Alleen al het dubbel vermelden van die naam is altijd een teken van: "Let op!" Als je naam dubbel genoemd wordt, dan is er wat aan de hand, dat weet u.⟨/p> ⟨p>Je leest het een paar keer in de Bijbel. Ik kijk nu naar mijn schoonmoeder; van Martha lees je dat ook: "Martha, Martha, gij maakt u bezorgd over vele dingen." Of Abraham: "Abraham, Abraham, strek uw handen niet uit." En Samuel, die ook vanuit de hemel geroepen wordt: "Samuel, Samuel." Er zijn nog wel een aantal voorbeelden, maar ze schieten me nu niet direct te binnen.⟨/p> ⟨p>Ja, van David, die dat ook zegt als zijn zoon omgekomen is. Dan zegt hij: "Absalom, Absalom." Er was ooit een Joodse gids die daarvan maakte: "Absalom, Absalom, wat zonde van uw kapsalon." Maar ook dat dubbele, die herhaling, dat is altijd: let op, let op! Dat is dus dubbelop. Bij ons is het trouwens ook zo: als je naam dubbel genoemd wordt — "André, André" — nou, dan weet je het wel. Vooral als je vrouw het zegt.⟨/p> ⟨p>"Saul, Saul." Maar wacht even, wat zit hierachter? Want Saul is natuurlijk de naam van deze Benjaminiet. Als ik het zo zeg, zeg ik het ook dubbelzinnig. Want Saul, de vermaarde koning waar deze Saulus naar genoemd is, kwam ook uit de stam van Benjamin. Deze Saul die hier geroepen wordt op de weg naar Damascus, was vernoemd naar die vermaarde koning die bekendstond als degene die David vervolgde, de echte koning.⟨/p> ⟨p>En wat is hier aan de hand? Hier is het Saulus die de Zoon van David vervolgt. De geschiedenis herhaalt zich. Deze Saulus is een type van koning Saul, of omgekeerd, maar in ieder geval loopt het volkomen parallel. Waar zij beiden mee bezig waren, was het vervolgen van de door God gezalfde Koning. "Saul, Saul, wat vervolg je Mij?"⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2659" title="Speel af vanaf 44:19">▶ 44:19⟨/button> ⟨span>De Identificatie van Christus en Zijn Gemeente⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En hier zie je in de dop, in de kern al de waarheid verborgen die deze Saul zou mogen openbaren, namelijk die identificatie tussen Christus en de ekklesia. Want wat hier klinkt uit de hemel, is de vraag: "Waarom vervolg je Mij?" Maar wat deed Saul? Hij vervolgde de gemeente Gods. Hij vervolgde de gemeente Gods, maar de stem zegt: "Wat vervolg je Mij?" En dat kan maar één ding betekenen, namelijk dat die gemeente Gods geïdentificeerd wordt met Christus Zelf.⟨/p> ⟨p>En dat is precies ook de waarheid die Paulus later mocht bekendmaken. De hele waarheid, namelijk dat Christus het hoofd is van het lichaam en wij als lichaam één hoofd hebben, Christus Jezus namelijk. Dat betekent dat het één geheel is; ze zijn identiek. In 1 Korinthe 12 vers 13 wordt het zelfs, hoofd en lichaam tezamen, "de Christus" genoemd. Dus dan is Christus niet alleen maar een aanduiding van het hoofd. Nee, de Christus is hoofd en lichaam tezamen. Dus als Saul hier de ekklesia vervolgt, dan vervolgt hij daarmee Christus Zelf.⟨/p> ⟨p>Feitelijk zie je hier dus al de waarheid die hij in zijn brieven uiteen gaat zetten. Trouwens, daarin is Paulus ook echt uniek. Nergens vind je de waarheid van het lichaam van Christus — namelijk als hoofd en lichaam — anders dan alleen bij Paulus. In de Romeinenbrief, in de Korinthenbrief, in al zijn brieven wordt dat naar voren gebracht. En ik vind het zo geweldig dat meteen bij zijn roeping dit al onderstreept wordt door die vraag die hier klinkt. Hier ligt al in verborgen — en dat is trouwens ook wel veelzeggend — dat Christus en de gemeente één zijn. Hij vervolgde de gemeente, maar hij krijgt te horen: "Wat vervolg je? Mij." Ja, maar bestond de gemeente daardoor nog niet? Ik bedoel, de gemeente was er al.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2829" title="Speel af vanaf 47:09">▶ 47:09⟨/button> ⟨span>Zijweg: Wanneer Ontstond de Gemeente?⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Terwijl zo'n vraag gesteld wordt, komt er natuurlijk tegelijkertijd een andere vraag om de hoek kijken, en dat is: wanneer ontstond de gemeente eigenlijk? Zelf heb ik daar niet zoveel moeite mee als ik dit lees, maar ik weet natuurlijk dat dit op zichzelf geen doorslaggevend argument is. Het illustreert het echter wel, namelijk dat de gemeente Gods ontstond toen Christus als eersteling opstond uit de doden. Hij was het Hoofd. Kijk, de waarheid van de gemeente als hoofd en lichaam werd pas aan Paulus geopenbaard, maar dat wil niet zeggen dat die gemeente toen pas ontstond. Christus is het Hoofd, dus wie was de eerste van de gemeente? Je leest het trouwens al in Colossense 1 vers 18: Hij is de eerste uit de doden, het Hoofd van het lichaam.⟨/p> ⟨p>En wie werden er vervolgens in die gemeente geplaatst? Dat voert nu misschien wat ver, maar in 1 Korinthe 12 vers 28 wordt dat aangestipt. In mijn bijbeltje staat er trouwens boven dat gedeelte: "Allen leden van één lichaam". Ik verwees een paar minuten terug ook nog naar vers 13; laat ik dat dan meteen even lezen. Ik heb hier nu geen dia van, dus lees gewoon even mee in de Bijbel: "Want gelijk het lichaam één is en vele leden heeft, en al de leden van het lichaam, hoeveel ook, één lichaam vormen, zo ook de Christus." Hier zie je dus dat al die leden van het lichaam vergeleken worden met de Christus. "Want door één Geest zijn wij allen tot één lichaam gedoopt; hetzij Joden, hetzij Grieken, hetzij slaven, hetzij vrije, allen zijn wij met één Geest gedrenkt."⟨/p> ⟨p>Natuurlijk, dit is geschreven in een veel later stadium. Hier is Paulus al een apostel en is de gemeente van Korinthe al ontstaan. Maar lees nu even verder in vers 28. Daar schrijft Paulus – en laat ik eerst nog even de laatste regel van vers 27 lezen: "Gij nu zijt lichaam van Christus en ieder voor zijn deel leden." En dan: "God heeft sommigen geplaatst" – of aangesteld. Letterlijk staat er "geplaatst". God heeft geplaatst, en dat is trouwens mooi, want God is namelijk de Plaatser. Het werkwoord dat hier gebruikt wordt, is afgeleid van dat woord voor God. Dus de Plaatser heeft sommigen geplaatst in de gemeente, in de ecclesia. De ecclesia, het lichaam.⟨/p> ⟨p>Er staat dan: "ten eerste apostelen". Wie zijn er dus als eerste geplaatst in de ecclesia? Welnu, hier staat: apostelen. Welke apostelen? Ja, gewoon degenen die er waren. Dat hoeven we trouwens ook niet te verzinnen, wie die apostelen waren, want als we even verder bladeren naar 1 Korinthe 15, dan zegt Paulus in vers 7: "Vervolgens is Hij verschenen aan Jacobus, daarna aan al de apostelen." En dan in vers 9: "Het allerlaatste is Hij ook aan mij verschenen." Laten we bij het onderwerp blijven, want dat is Handelingen 9: "Het allerlaatste is Hij ook aan mij verschenen als aan een ontijdig geborene." En dan zegt hij: "Want ik ben de geringste van de apostelen." Hij is de laatste van de apostelen, zo zegt hij het ook; hij is de laatste van de apostelen, maar ook de geringste van de apostelen.⟨/p> ⟨p>De apostelen zijn dus als eerste geplaatst in de gemeente, in de ecclesia. Door de apostelen zijn er vervolgens vele anderen bijgekomen, en zij hebben het fundament gelegd. Paulus zegt in Epheze 2 dat Christus de hoeksteen is en de apostelen het fundament. Zij hebben het woord verkondigd. En de laatste van die apostelen, maar ook de bekroning... nou ja, dat hoef ik u niet te vertellen, daar gaat het nu even niet om. De laatste van die apostelen, dat is Paulus. Dus als je nu de vraag stelt: wanneer is die ecclesia ontstaan? Welnu, Paulus was een vervolger van de ecclesia, van de gemeente Gods.⟨/p> ⟨p>Dat is trouwens ook nog aardig in dit verband, want we zijn nog steeds in de Korinthebrief – tenminste, als het goed is heb je je vinger daar nog bij. In 1 Korinthe 15 vers 9 lazen we dus: "Want ik ben de geringste van de apostelen." Hoezo? "Niet waard een apostel te heten, omdat ik de gemeente Gods vervolgd heb." Maar wat is die gemeente Gods? Laten we nog even teruggaan naar het eerste hoofdstuk van 1 Korinthe. Daar staat in vers 1: "Paulus, een geroepen apostel van Christus Jezus door de wil van God." Met andere woorden: ik wilde het niet, maar God wilde het. Ik vind dat heel mooi. Het is niet Paulus' keuze geweest. "Door de wil van God... aan de gemeente Gods te Korinthe." Niet de gemeente Gods ⟨em>van⟨/em> Korinthe, maar de gemeente Gods ⟨em>te⟨/em> Korinthe. Een groot verschil, hè? Het is niet zo dat elke plaats een eigen gemeente heeft. Nee, het is de gemeente Gods, alleen manifesteert die zich hier te Korinthe.⟨/p> ⟨p>Die gemeente Gods manifesteert zich op allerlei plaatsen. Maar waarom gebruik ik dit? De gemeente Gods, dat is dat lichaam van Christus. Dat begon bij het Hoofd dat opstond uit de doden, en vervolgens werden in die gemeente als eerste de apostelen gesteld. Door die apostelen zijn er vele andere gelovigen bijgekomen, en de laatste van de apostelen is Paulus. Waarom? Wel, het allerlaatst is Hij aan mij verschenen. Een kenmerk van een apostel is immers dat hij de Heer zelf gezien heeft. Daaruit blijkt dus ook dat Paulus zo'n heel aparte apostel is, want hij heeft op een veel later tijdstip Christus gezien, op een heel andere plaats dan de anderen, en ook op een heel ander, veel hoger niveau en op een heel andere wijze. Dat demonstreert allemaal het unieke van zijn apostelschap.⟨/p> ⟨p>Wat ik er eigenlijk even mee wil zeggen – want we zijn natuurlijk nog steeds in Handelingen 9 vers 4 – is dat het gaat over die vraag. Hij vervolgde de gemeente Gods, en Christus die hier spreekt, zegt: "Je vervolgt Mij." Dat wil zeggen: die gemeente Gods, dat is Christus. Dat is Hoofd en lichaam. Ik kan er niet onderuit – ik weet dat er heel andere opvattingen over bestaan – maar ik kan er persoonlijk niet onderuit dat de gemeente inderdaad ontstaan is bij de opstanding van Christus. Ook al werd de waarheid aangaande die gemeente en haar identiteit, namelijk als Hoofd en lichaam, pas later aan Paulus geopenbaard. Dat is zeker waar. Hier in dit stadium was de gemeente Gods nog een volstrekt Joodse aangelegenheid. Dat is zeker.⟨/p> ⟨p>Nu zouden we eigenlijk verdergaan met vers 5, maar ik denk dat we er verstandig aan doen om eerst even te pauzeren. Wij waren dicht bij Damascus en daar zijn we nog steeds. Op het midden van de dag omstraalde dat felle licht Paulus en zijn medereizigers. Ze hoorden een stem – ze hoorden stemgeluid, maar daar kom ik nog even op terug. In elk geval hoorde Saulus, of Saul toen nog, zeggen: "Saul, Saul, waarom vervolg je Mij?" Daar hadden we het zojuist al even over. Saul, dat herinnert aan de naam van de vervolger van David; van de Zoon van David in dit geval. En: "Wat vervolg je Mij?" Die identificatie tussen Christus en de gemeente Gods is in feite de kiem van de verborgenheid.⟨/p> ⟨p>Zojuist in de pauze hadden we het er met diversen nog eventjes over wat daar allemaal aan vastzit. In de praktijk zou je dat misschien niet in eerste instantie zo zeggen, maar de vraag wanneer dat lichaam van Christus begon en wanneer die ecclesia is ontstaan, is van groot belang. Vanaf welk moment was dat? Op het eerste gezicht zou je zeggen dat het een erg technisch verhaal is en vraag je je af wat het eigenlijk ter zake doet, maar het antwoord bepaalt namelijk nogal wat andere zaken. Het heeft bijvoorbeeld ook te maken met de vraag wat de rol is van de twaalf. Al die gelovigen die hier tot dusver waren, maakten die ook deel uit van dat lichaam van Christus, ja of nee? Zelfs mijn man dacht...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3502" title="Speel af vanaf 58:22">▶ 58:22⟨/button> ⟨span>De Apostelen als Fundament van de Gemeente⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het belang van het antwoord is meer dan alleen maar een technisch verhaal. Het heeft te maken met de vraag: maken de twaalf apostelen ook deel uit van het lichaam, de gemeente? In Efeze 2 vinden we daarop misschien wel het mooiste antwoord. Daar lees je over de twee groepen die er waren. Het liefst zou ik daar eens een keer een heel apart onderwerp of een aparte avond aan wijden, misschien zelfs een paar avonden, omdat het nogal wat andere onderwerpen raakt. Maar omdat het nu zo ter sprake kwam in verband met de roeping van Saulus en de vraag "Waarom vervolg gij Mij?", wil ik wijzen op Efeze 2.⟨/p> ⟨p>In mijn bijbel staat boven vers 11 "de eenheid der gemeente". Daar gaat het erover dat er in die ekklesia twee groepen zijn. Voorheen waren dat twee groepen die strikt van elkaar gescheiden waren. Aan de ene kant wordt gesproken over de natiën, de voorhuid, en aan de andere kant over de besnijdenis. U leest dat in vers 11, 12 en 13. In vers 13 staat: "Maar thans in Christus Jezus zijt gij, natiën, die eertijds veraf waart, dichtbij gekomen door het bloed van Christus. Want Hij, Christus, is onze vrede, die de twee, namelijk Jood en heiden, besnijdenis en voorhuid, één gemaakt heeft en de tussenmuur die scheiding maakte, de vijandschap, weggebroken heeft, doordat Hij in Zijn vlees de wet der geboden in besluiten bestaande buiten werking gesteld heeft."⟨/p> ⟨p>Dat is een hele mond vol en er staat heel wat. Ik wil dat nu niet allemaal in detail bespreken, maar één ding moet duidelijk zijn: er waren twee groepen die strikt van elkaar gescheiden waren door een muur van de wet der geboden, met allerlei besluiten, dogma’s en overleveringen daaromheen. Jood en heiden waren van elkaar gescheiden. De Jood mocht ook geen omgang hebben met de heiden, zeker niet in godsdienstige zin. In de ekklesia was dat aanvankelijk ook zo. Kijk het maar na in het boek Handelingen; daar lees je echt over twee groepen: over de Joden met hun gebruiken en over de natiën die dat alles niet hadden. Paulus is degene die, met name in zijn gevangenisbrieven, heel duidelijk maakte dat die twee één gemaakt zijn. Dat wat er tussen stond, is afgebroken en bestaat niet meer binnen dat lichaam van Christus.⟨/p> ⟨p>Verderop in dat hoofdstuk wordt in vers 19 en 20 gesproken: "Zo zijt gij natiën geen vreemdelingen en bijwoners meer, maar medeburgers van de heiligen en huisgenoten Gods, gebouwd op het fundament van de apostelen en de profeten." De profeten waarover het hier gaat, zijn niet de profeten van het Oude Testament, maar de profeten die het Woord van God doorgaf in het Nieuwe Testament. Dat blijkt wel, want Christus Jezus is de hoeksteen. Bij Hem begon het, vervolgens de apostelen en de profeten. Christus Jezus is de hoeksteen, bij Hem begon dat bouwwerk. Hier wordt even niet het beeld van een lichaam gebruikt, maar het beeld van een bouwwerk: een hoeksteen en een fundament, namelijk de apostelen en profeten, waarvan Paulus de laatste is. Daarop wordt dat huis, die woonstede Gods in de geest, gebouwd.⟨/p> ⟨p>De apostelen maken dus gewoon deel uit van dat bouwwerk en hebben daarin niet een onbelangrijk aandeel. Integendeel, zij zijn fundamenteel. De apostelen vormen het fundament en er wordt hier geen onderscheid gemaakt; er staat gewoon "de apostelen". Paulus was van die apostelen de laatste. Het idee dat de gemeente pas zou beginnen bij Paulus, zou betekenen dat de gemeente niet met Christus is begonnen, maar met een mens, namelijk Paulus. Maar wie zijn die andere apostelen dan? Paulus was toch de laatste van de apostelen? Een kenmerk van een apostel was immers dat hij geroepen was door Christus Jezus en Hem ook had gezien.⟨/p> ⟨p>De vraag is: wanneer is die ekklesia ontstaan? Het fundament van die gemeente zijn de apostelen, waarvan Paulus de laatste is. Dat betekent dat de ekklesia er fundamenteel al was vóór de roeping van Paulus. Dat zie je ook wanneer tegen hem wordt gezegd: "Wat vervolgt gij Mij?" Hij vervolgde de gemeente Gods. Die gemeente was er dus al, en aan die gemeente zijn hele nieuwe dingen bekendgemaakt middels de apostel Paulus. De natiën zijn erbij gekomen en via hem zijn er zoveel dingen geopenbaard. Dat is wat in Efeze 3 aan de orde komt. Paulus zegt daar in vers 1: "Ik, Paulus, die ter wille van Christus Jezus voor u natiën in gevangenschap ben," en in vers 3: "dat mij door openbaring het geheimenis bekendgemaakt is."⟨/p> ⟨p>Voordat Paulus geroepen werd, was alles wat hij hier optekent nog volkomen onbekend, want het is aan hem door openbaring bekendgemaakt. Hij noemt dat elders ook "mijn evangelie". Dat betekent dat de twaalf, maar ook de bijbelschrijvers Jakobus, Petrus en Johannes, van al die dingen aanvankelijk niet op de hoogte waren. Zij richtten zich uitsluitend tot de besnijdenis; dat was hun bediening. Hun geschriften worden straks weer bijzonder actueel wanneer deze fase in de heilsgeschiedenis voorbij is. In hoeverre het kwartje later helemaal bij hen gevallen is, blijft de vraag, maar dat doet feitelijk niet ter zake. Van Petrus lees je dat hij later zegt dat je bij Paulus moet wezen als je echt wilt weten hoe het zit, ook al is het zwaar om te verstaan.⟨/p> ⟨p>Het was natuurlijk een totaal ander verhaal, een hele nieuwe lijn. Paulus benadrukt in de brief aan de Galaten, met name in de eerste twee hoofdstukken, hoe uniek zijn bediening is. Hij zegt: "Dat wat ik vertel, heb ik niet van een mens, ik heb het niet van mijn collega-apostelen. Ik ben geroepen door Christus Jezus Zelf en ook door Hem onderwezen." Hij is niet alleen geroepen op de weg naar Damascus, maar is vervolgens ook door de Heer onderwezen. Hij is naar de woestijn van Arabië gegaan en heeft daar onderwijs gekregen. Er zijn hem dingen geopenbaard en bekendgemaakt die hij heeft opgetekend in brieven. Dat is een heel nieuw hoofdstuk en een totaal nieuwe wereld. De natiën kwamen in zicht en daarmee was de rol van Israël als volk voorlopig ten einde. Reken maar dat dat ook voor de twaalf een ontzettend moeilijk te verteren verhaal is geweest. Zij dachten dat het Koninkrijk zou aanbreken en dat Israël zou geloven, maar dan blijkt Israël niet te geloven en vijandig te zijn ten opzichte van het evangelie. Dat bereikte een dieptepunt bij de steniging van Stefanus, wanneer het volk officieel afstand doet.⟨/p> ⟨p>Van dat evangelie, van de opgestane Messias. Dan komt Saulus van Tarsus in beeld. Maar dan gaat het ook een compleet andere wending krijgen, want dan gaat het naar de natiën en komt de hele voorrangsrol van Israël te vervallen. Maar dat is moeilijk. Dat die zaken heel zwaar zijn geweest om te verstaan voor de twaalf, dat lijkt me nogal evident. Maar in het algemeen is alles wat hij naar voren brengt moeilijk. Moeilijk is het vooral vanwege het conflict dat het oplevert met alle traditionele inzichten. Maar dat is in alle opzichten zo, ja.⟨/p> ⟨p>Maar goed, ik zei al: eigenlijk is dit een heel onderwerp apart. Ik snijd dit aan, en ik ontkwam er ook niet aan om er even op te wijzen, omdat je hier in de kiem al die verborgenheid ziet. Waar heeft u trouwens uw Bijbeltje nu bij? Nog steeds bij Efeziërs 3? Want daar ging ik nog even naartoe; ineens realiseer ik me dat ik dat nou vergeten ben te zeggen.⟨/p> ⟨p>Ik wees al even op vers 3 van Efeziërs 3, waar Paulus zegt dat hem door openbaring het geheimenis bekendgemaakt is. En dan zegt hij ook in vers 5 dat dit ten tijde van vroegere geslachten niet bekend is geworden aan de zonen der mensen, zoals het nu in de geest geopenbaard is aan zijn heilige apostelen en profeten. Dat wil zeggen dat ook aan de apostelen dit alles bekendgemaakt is. Via wie? Nou, via Paulus natuurlijk, want het is door openbaring aan hém bekendgemaakt. Maar primair ook aan de apostelen en de profeten. Welke apostelen? De apostelen.⟨/p> ⟨p>Wie zijn de apostelen? Lucas nou net weer niet. Nee, Lucas was geen apostel. Lucas was juist geen ooggetuige; dat zegt hij in het begin van zijn evangelie. Dus nee, Lucas hoort daar niet bij. Lucas was wel een medewerker van Paulus natuurlijk, maar hij was geen apostel. Maar de apostelen, dat zijn in ieder geval de twaalf. En de kring is veel uitgebreider, dat weet ik, maar houd dit kenmerk van apostelen vast; dat is iets wat altijd heel sterk benadrukt wordt. Dat zie je al wanneer er een vervanger gekozen moet worden voor Judas; daar wordt als kenmerk gegeven dat hij een ooggetuige moest zijn van de opgestane Christus.⟨/p> ⟨p>En Paulus zegt ook: "Ben ik geen apostel?" In 1 Korinthiërs 9 vers 1 zegt hij dat: "Ben ik geen apostel? Heb ik niet Christus, onze Heer, gezien?" En hij zegt dat hij de laatste der apostelen is, want hij is als laatste een getuige geweest van de opgestane Heer en door Hem geroepen en afgevaardigd. Een afgevaardigde is wat het woord apostel betekent: afgevaardigd met een speciale bediening. Maar de apostelen maken daar allemaal deel uit van die gemeente. Als u het mij vraagt... nou ja, goed, ik geef hier Bijbelstudies, dus ik geef het zo door, en het is aan u om te beoordelen of dat inderdaad correct is. Maar volgens mij is daar geen speld tussen te krijgen. Goed.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4346" title="Speel af vanaf 01:12:26">▶ 01:12:26⟨/button> ⟨span>Wie Bent U, Heer? Ik Ben Jezus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Laten we dat onderwerp, deze zijweg, even weer laten voor wat het is en teruggaan naar Handelingen 9. De stem klinkt uit de hemel en de vraag wordt gesteld. Vervolgens is het Saulus die op de grond gevallen is en reageert: "Wie bent U?" Of: "Wie ben je?" Nou ja, "je". In het Grieks kun je dat verschil tussen "u" en "je" niet maken, zoals je dat in het Engels ook niet kunt tussen "you" als jij of u. Maar: "Wie bent U, Heer?" Zo hoort dat in het Nederlands eigenlijk weergegeven te worden: "Wie bent U, Heer?" Dat hij met de Heer te maken had, was wel duidelijk. Dat begreep hij; het was zo overweldigend. Maar hij vraagt: "Wie bent U?" En dan krijgt hij het antwoord.⟨/p> ⟨p>Dit is de grote omkeer in zijn leven geweest: "Ik ben Jezus, die jij vervolgt." Moet je je voorstellen, even in herinnering roepend wat we tot dusver van hem gezien hebben: wie hij was. Die orthodoxe Jood, een extremist ook, een buitengewoon begaafd iemand, maar echt tot in het diepst van zijn wezen ervan overtuigd dat alles wat over die Jezus verteld werd — dat Hij zogenaamd opgestaan zou zijn uit de doden — een leugen moest zijn. Hij was daar zo van overtuigd en droeg dat met zoveel ijver, hartstocht en fanatisme uit. Niet alleen in woord, maar ook met de daad. Hoe kwamen we hem tegen in hoofdstuk 9 vers 1? Dreiging en moord blazende. Dat was zijn fanatisme. Maar hij dacht echt — daar was hij een extremist voor, hij was een eerlijke man — dat hij een Gode welgevallige taak volvoerde.⟨/p> ⟨p>En dan krijgt hij dit antwoord. Dat felle licht, oogverblindend, en dan deze stem die antwoordt: "Ik ben Jezus, die jij vervolgt." Dit is de omkeer in zijn leven. En weet u wat nou zo eigenaardig is? Als u het voorval een klein beetje voor de geest probeert te halen, als u leest wat er staat en het echt tot u laat doordringen, dan begrijpt u eigenlijk ook wel waarom dat zo is.⟨/p> ⟨p>Valt het u ook niet op dat hier vanuit de stem uit de hemel niet gevraagd wordt: "Wil je Mij volgen?" of iets dergelijks? Dat wordt sowieso al verondersteld. Hij wordt hier gewoon echt overweldigd. Ik gebruik dat woord expres, omdat Paulus dat later inderdaad ook zegt. Ik wil daar straks trouwens even mee eindigen, met die verwijzing naar 1 Timotheüs: "Ik ben Jezus, die jij, Saulus van Tarsus, vervolgt."⟨/p> ⟨p>Straks gaat er met het volk Israël iets soortgelijks gebeuren. Hij zal ook aan Zijn volk verschijnen, aan het Joodse volk, en dan zullen ze zien wie zij doorstoken hebben. Dat is eigenlijk een parallel verhaal. Maar dat is wat er gebeurt, en dan...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4606" title="Speel af vanaf 01:16:46">▶ 01:16:46⟨/button> ⟨span>Onwederstandelijke, Goddelijke Regie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Je ziet hier: dit is ook wat onze calvinistische voorvaderen noemden de onwederstandelijke genade van God. Als God op zo’n overweldigende manier ingrijpt in iemands leven, dan doet het hele gepraat over vrije wil en keuze er volkomen niet meer toe. Deze man wordt hier inderdaad overweldigd en het is volkomen duidelijk wat hem nu te doen staat. Hier vindt zijn omkering plaats.⟨/p> ⟨p>Ik vind het trouwens prachtig wat hij later zegt in de Galatenbrief, Galaten 1, waar we al eerder even naar keken: 'Ik ben vanaf de moederschoot afgezonderd, opdat ik Christus onder de natiën zou prediken.' Alles wat er in zijn leven gebeurd was vanaf de moederschoot, dat was allemaal preparatie voor zijn bediening onder de natiën. Dit moest allemaal gebeuren om hem klaar te maken voor die specifieke functie en ook voor die geweldige boodschap die hij onder de natiën zou gaan brengen. Ik vind dat echt goddelijke regie. Dit is zo’n goddelijk antwoord en een goddelijke actie waar de mens niets tegenin kan brengen.⟨/p> ⟨p>'Ik ben Jezus die jij vervolgt. Maar sta op en ga de stad binnen.' Trouwens, dit is een samenvatting. Een aantal dingen worden hier niet vermeld in deze geschiedenis, want in de versie van Handelingen 22 en 26 – waar ik al eerder op wees toen Paulus zelf zijn verhaal deed aan zijn volksgenoten en Agrippa – blijkt dat het gesprek nog wat verder plaatsvond. Laten we even naar Handelingen 26 toegaan. Ik dacht dat ik hier even geen dia van had, maar jawel, ik heb er daar een diaatje van, dus dat wil ik eigenlijk nog vertellen. Dat is namelijk een bekend verschil.⟨/p> ⟨p>Nou, laat ik eventjes nog lezen wat er staat. Hier lees je dus: 'Ik ben Jezus die jij vervolgt, Saulus. Maar sta op en ga de stad binnen.' Maar als we Paulus zijn eigen verhaal later horen voor Agrippa, dan zegt hij in vers 16 van Handelingen 26: 'En de Heer zeide: ik ben Jezus die jij vervolgt. Maar richt u op en sta op uw voeten.' Nou, dat klopt, dat staat hier ook nog; dat komt overeen met wat we hier ook lezen. 'Want hiertoe ben ik u verschenen om u aan te wijzen als dienaar en getuige daarvan, dat gij mij gezien hebt en dat ik aan u verschijnen zal.' Dat laatste vind ik ook zo mooi, want dat geeft aan dat deze verschijning niet eenmalig was. Nee, de Heer zou ook in de toekomst nog aan hem gaan verschijnen. Hij zou niet alleen geroepen worden, maar ook onderwezen worden – lees dat maar in de Galatenbrief – door de Heer Zelf.⟨/p> ⟨p>'En dat gij mij gezien hebt en dat ik aan u verschijnen zal, uw verkiezende uit dit volk en de natiën, waarheen ik u zend, om hun de ogen te openen tot bekering – tot opdenken – uit de duisternis tot het licht, en van de macht van de tegenstander tot God, opdat zij vergeving van zonden en een erfdeel onder de geheiligden zouden ontvangen door het geloof in mij.' Ziet u, dat maakt allemaal nog deel uit van het antwoord wat hij vanuit de hemel krijgt. In Handelingen 9 wordt dat niet allemaal vermeld, maar dat hadden we al eerder gezien. Goed, als we het over Handelingen 26 nog een keertje gaan krijgen, dan zal dat ongetwijfeld ook aan de orde komen, maar we zijn nu nog maar in Handelingen 9.⟨/p> ⟨p>'Sta op, ga de stad binnen en daar zal u gezegd worden wat gij doen moet.' Er staat in het Grieks hier echt ‘moeten’. Dat wil zeggen: het is noodzakelijk. Het is bindend. Dat zal gebeuren; daar kom je niet onderuit.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4938" title="Speel af vanaf 01:22:18">▶ 01:22:18⟨/button> ⟨span>Wat de Medereizigers Zagen en Hoorden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En de mannen die met hem reisden, stonden sprakeloos. O ja, nu komen we op de vraag van Fred zojuist; nee, dat hoeft verder ook niet. Het is nogal logisch dat die mannen sprakeloos stonden. Je leest daar dat zij wel de stem hoorden, maar niemand zagen. We zagen eerder al in een paar verzen terug – of liever gezegd, dat zagen we in Handelingen 26 – dat ze ook het licht zagen en dat ze ook vielen.⟨/p> ⟨p>Maar let eens even op hoe het er precies staat. Het lijkt misschien heel pietluttig wat ik hieraan toevoeg, maar het staat hier in de tweede naamval. Dat wil zeggen dat ze hoorden 'van de stem'. Dat betekent dat ze niet de stem zelf hoorden, in de zin van wat er gezegd werd, maar ze hoorden 'van de stem', namelijk het geluid, het stemgeluid. Maar ze zagen niemand. Ze zagen het licht – dat hebben we gezien, en daardoor vielen zij ook. Dat is trouwens wat we wel vaker zien wanneer de heerlijkheid van de Heer zich openbaart: dat mensen op hun aangezicht vallen. Zo overdonderend is dat. Ik bedoel dat letterlijk zoals ik het zeg; je valt echt van je sokkel als je zulke dingen ziet.⟨/p> ⟨p>Zij zagen licht en zij hoorden stemgeluid, maar Paulus zag de Heer zelf en hoorde Hem spreken. Hij hoorde ook wát Hij zei en verstond wat Hij zei. Het zou zelfs nog kunnen dat de medereizigers geen Hebreeuws kenden – dat weet ik niet – maar het zou zomaar een optie kunnen zijn. In elk geval hoorden ze wel geluid. Laten we nu even naar hoofdstuk 22 vers 9 gaan, want deze twee verzen, Handelingen 9:7 en Handelingen 22:9, vormen een heel bekend voorbeeld van een zogenaamde tegenstrijdigheid in de Bijbel.⟨/p> ⟨p>Ik las dat jaren geleden al eens in een boek van professor Kuitert, die ook aangaf dat Lucas zich soms simpelweg vergiste. Echt waar; Lucas vergiste zich volgens hem, want hij gaf twee verschillende versies die niet met elkaar in overeenstemming zouden zijn. Want in Handelingen 9 lees je dat ze wel de stem hoorden maar niemand zagen, en in Handelingen 22 vers 9 lees je: "En zij die met mij waren, zagen wel het licht, maar de stem van Hem die tot mij sprak, hoorden zij niet."⟨/p> ⟨p>Dat klinkt tegenstrijdig, toch? Eigenlijk heb ik het antwoord al gegeven: het is helemaal niet tegenstrijdig. Wat zagen ze? Niemand. Dat staat in Handelingen 9 vers 7. Maar staat er in Handelingen 22 vers 9 dat zij Hem wel zagen? Nee, ze zagen het licht. Paulus – Saulus hier nog – zag de gestalte. Hij zag Hem zelf. Hij zei later: "Heb ik niet Jezus Christus, onze Heer, gezien?" Paulus heeft dus echt de gestalte zelf gezien. De anderen zagen Hem niet; zij zagen het licht waardoor ze overdonderd werden.⟨/p> ⟨p>En wat dat stemgeluid betreft: hier staat dat zij wel de stem hoorden, en daar lees je dat zij de stem van Hem die tot Paulus sprak niet hoorden. Is dat een tegenstrijdigheid? Op het eerste gezicht wel, maar bij nader inzien niet. Want je kunt een stemgeluid horen zonder het te verstaan. Je hoort stemgeluid, maar je weet totaal niet wat er gezegd wordt. Dat is hier het verhaal. Dat wil zeggen: ze hoorden wel 'van de stem', namelijk datgene wat de stem produceert en wat met de stem meekomt: geluid. Dat onderscheidden zij wel, maar wat er gezegd werd, dat hebben zij niet gehoord.⟨/p> ⟨p>En waarom ze het niet hoorden? Omdat ze de taal niet spraken bijvoorbeeld; ik noemde die optie al. Het kan natuurlijk ook gewoon zijn omdat ze zich op te grote afstand bevonden. Zij hoorden in elk geval niet wat er gezegd werd. Nou, en daarmee is die zogenaamde vergissing van Lucas, of die tegenstrijdigheid in de beide verslagen, gewoon als sneeuw voor de zon verdwenen. Zo zie je maar weer de feilbaarheid van deze theoloog; zelfs theologen maken wel eens een foutje. Daar hebben we hem weer hoor.⟨/p> ⟨p>Maar wacht even. Dat is in de versie van Handelingen 22, hè? Oh, dat zal een handgeschriftenkwestie zijn. Maar ik weet wel – o ja, nu weet ik het weer – in Handelingen 26 staat het wel, ook in de NBG-vertaling. Want dan lees je in vers 14: "En toen wij allen ter aarde vielen, hoorde ik een stem tot mij spreken in de Hebreeuwse taal: Saul, Saul, waarom vervolg je Mij? Het valt u zwaar tegen de prikkels achteruit te slaan."⟨/p> ⟨p>Het idee daarachter is dat trekdieren niet achteruit kunnen slaan tegen de prikkels van de drijver. Dat beeld wordt hier gebruikt door de Heer als Hij zegt dat het hem zwaar valt. In Handelingen 26 vind je die zin dus wel. Dat betekent dat de versie in Handelingen 26 completer is; daar wordt alles verhaald wat er gezegd wordt. In Handelingen 9 is het gesprek zelfs zeer kort: één vraag van Paulus ("Wie bent u, Heer?") en vervolgens het antwoord van de Heer in een verkorte versie.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5395" title="Speel af vanaf 01:29:55">▶ 01:29:55⟨/button> ⟨span>Overweldigende Genade voor de Eerste Der Zondaren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik wilde nog zo graag eventjes... vind je het goed als ik hem nog even lees? 1 Timotheüs. Daar hebben we het commentaar van Paulus en dan zegt hij dit. Ik hoop het gewoon voor te lezen zonder al te veel commentaar. Paulus zegt daar: "Ik breng dank aan Hem die mij kracht geeft, Christus Jezus, onze Heer, dat Hij mij getrouw geacht heeft." Waarom? Omdat Hij hem ook bekwaam maakte, daar Hij mij in de bediening stelt, daar Hij mij plaatst in de bediening. Daarom acht Hij hem betrouwbaar. Het is het werk van de Heer.⟨/p> ⟨p>En dan: "hoewel ik vroeger een lasteraar – blasfemisch staat er, een lasteraar, niet zozeer een godslasteraar, maar een lasteraar, een blasfeem – en een vervolger en een geweldenaar was." Een geweldenaar, een extremist; we hebben dat allemaal gezien. Maar ook een lasteraar, het was blasfemisch. Want wat hij deed – het kostbare woord van God, het evangelie van de opgestane Messias waar immers de hele verwachting van het Jodendom op gericht was, dat bestreed en vervolgde hij. Dat is blasfemisch, als je God zo voor de voeten loopt.⟨/p> ⟨p>"Hoewel ik vroeger een godslasteraar, een vervolger en een geweldenaar was, maar mij is ontferming bewezen, omdat ik het in mijn onwetendheid uit ongeloof gedaan heb." We hebben hier niet zo lang geleden nog een heel gesprek over gehad, over deze zinsnede. Want dit is niet verzachtend. Het is niet zo dat Paulus zegt: "Ja, ik kon er ook niet zoveel aan doen ofzo, dus eigenlijk was ik helemaal niet zo slecht." Nee, het is juist dat Paulus zegt dat hij het in onwetendheid heeft gedaan. Onwetend over wat? Onwetend aangaande Gods genade. Hij had geen weet van Gods genade.⟨/p> ⟨p>Maar pal erop zegt hij dan: "en zeer overvloedig". En dit is waar ik nou op doelde. Letterlijk staat hier dus overweldigend. Niet overvloedig, maar zeer overvloedig, namelijk zo overvloedig dat het je overweldigt. Ik vind dit veel mooier nog: "Overweldigend echter is de genade van onze Heer, met het geloof en de liefde in Christus Jezus." Daarmee is Paulus overweldigd. Vandaar dus dat voor hem het hele verhaal over de keuze van Paulus totaal niet ter zake doet.⟨/p> ⟨p>En dan zegt hij nog: "Dit is een getrouw woord en alle aanneming waard, dat Christus Jezus in de wereld gekomen is om zondaren te redden, onder welke ik een eerste plaats inneem." De eerste der zondaren, de grootste, de prominente vervolger van de ekklesia. De eerste van de zondaren, hem is genade bewezen, overweldigend. En die genade gaat over Christus Jezus die zondaren redt. Nog even, voordat ik het vergeet: dat betekent dus dat Christus Jezus in de wereld gekomen is om zondaren te redden. Saulus nam de eerste plaats daarin en hij is overweldigd. Als God nu zelfs deze eerste zondaar, de eerste der zondaren, kan redden, dan kan Hij alle zondaren redden. Want het is geen kwestie van keuze.⟨/p> ⟨p>En dat is precies ook wat we in hoofdstuk 4 vinden, want hier staat: "Dit is een getrouw woord en alle aanneming waard." En vervolgens vind je dit in 1 Timotheüs 4 vers 10: "Want hiertoe arbeiden wij en worden we gesmaad, omdat we onze hoop hebben gevestigd op de levende God, die een Redder is van alle mensen." Dus wat hier al verondersteld wordt, namelijk dat Hij alle mensen redt, dat wordt daar expliciet zo gezegd. En ook gezegd waarom dat zo'n gehate boodschap is.⟨/p> ⟨p>Ik moet nog even terug naar vers 14, want dat is namelijk ook wat er staat: "met geloof en liefde die is in Christus Jezus". Het is dus niet ons geloof en onze liefde richting Hem, nee, het is het geloven en de liefde die er is in Christus Jezus. Het demonstreert inderdaad het overweldigende van de genade. Het geloof en de liefde die in Christus Jezus is en die Hij ook geeft. Geloof en liefde is er in Hem. Dat is toch wat elders genoemd wordt in de brieven: het geloof van Christus wat ons redt. Precies. Als er genade is voor de eerste der zondaren, dan is er genade voor alle zondaren.⟨/p> ⟨p>Daarom vind ik het zo prachtig dat juist hij uitgekozen is. Er was geen betere die God had kunnen uitkiezen dan hij als God Zijn genade in hem wilde demonstreren. Dan moet je niet de beste nemen, dan moet je de slechtste nemen. Dan moet je de eerste der zondaren nemen. Die heeft Hij uitgekozen en gepakt en overweldigd. Kortom, het is allemaal Zijn werk.⟨/p> ⟨p>Nou, het eerste wat hij doet is natuurlijk moorden. Hij zegt: "Ik ben een vervolger, een geweldenaar." Maar dan zie je dus ook hoe godsdienst een mens kan verblinden. Dat zie je bij de IS ook; dat zijn geen schurken, maar die zijn juist godsdienstig. Godsdienst kan zo een mens verblinden. Wat heel eigenaardig is, hij zegt ook in de Filippenzenbrief: "Ik ben een Hebraïer uit de Hebraïen, op de achtste dag besneden, van een farizee, en naar de ijver der wet onberispelijk, en naar mijn ijver een vervolger der gemeente." Dus als het gaat om mijn ijver, nou, dan kan ik echt wel ergens op laten voorstaan. Maar juist dat maakte hem zo de eerste der zondaren, hoe godsdienstig ook. Zullen we het daar trouwens bij laten? Want ik zie dat het inmiddels al tien uur geweest is. Zullen we met elkaar nog onze hemelse Vader danken.⟨/p>