Waarom moest Jezus sterven? Het traditionele antwoord op deze fundamentele vraag luidt kort en bondig:

Jezus stierf om plaatsvervangend de straf van God te ondergaan die mensen vanwege hun zonden verdienden. Er moest bloed vloeien anders kan God niet vergeven.

Deze uitleg is even wijdverbreid als onbijbels. Nooit lezen we in de Schrift dat Jezus de straf of toorn van God op het kruis onderging. Het kruis was het lijden dat ménsen Hem aandeden en God liet Hem over aan zijn vijanden. In zijn sterven werd geen gerechtigheid voltrokken maar juist de grootste ongerechtigheid: een volmaakt onschuldige werd gruwelijk omgebracht.

Maar dan dat andere punt. Zegt de Schrift niet (Hebr.9:22) dat zonder bloedstorting geen vergeving geschied? Inderdaad, heel de offerdienst laat zien dat God de zonden bedekt door een dier dat geslacht wordt. Maar vergis u niet: het louter slachten van een dier is geen offer. Het offer vindt plaats ná de slachting, wanneer het geslachte dier op de verhoging van het altaar wordt gelegd en opstijgt tot een liefelijke reuk voor God. Zoals de slachting verwijst naar Golgotha (een onschuldige geeft zijn bloed), zo verwijst het offer naar de verrijzenis op de derde dag, waarbij God degene is die het offer aansteekt. Mensen brachten Jezus ter dood maar God wekte Hem op uit de doden (Hand.2:23,24). Slechts door te sterven kon de dood worden overwonnen.

Zonder bloedstorting geschied er geen vergeving. Maar alleen door bloedstorting is er evenmin vergeving. Vergeving (=bevrijding) is gelegen in het offer daarna: de verrijzenis uit het graf.

Reageer op Facebook

Volgende week vrijdag 24 mei, hoop ik in Gorinchem een presentatie te geven onder de titel ‘wat de dominee niet over de hel mag zeggen…’. Bij deze gelegenheid vindt heel toepasselijk tevens de lancering plaats van mijn boek ’101 bommen en granaten… onder het traditioneel-christelijke bolwerk‘. Met als ondertitel: waarom het Evangelie écht een Goed Bericht is. Het is een compilatie van 101 blogs die eerder op deze site verschenen en het wordt op initiatief van Stichting Boinnk, uitgegeven door Aspekt.

De titel klinkt nogal strijdlustig en dat heeft een reden. Want hoewel het Evangelie écht een Goed Bericht is, is het tegelijkertijd destructief voor het christelijke bolwerk. Alleen degene die welbewust daarover zwijgt kan zich soms binnen die gelederen handhaven maar dat geldt niet wie daar openlijk voor uitkomt. Men verdraagt namelijk de gezonde leer niet (2Tim.4:3). Dat is niet leuk om vast te stellen maar wel de waarheid. Wie het Evangelie doorgeeft komt per definitie in conflict met beweringen, redeneringen en concepten die als ‘christelijk’ en ‘evangelisch’  te boek staan.

Conflict hoeven we niet te zoeken, het is er. Wie kennis van GOD uitdraagt stuit op bolwerken die alles in het werk stellen dit te ondermijnen en barricades daartegen opwerpen. Paulus had in zijn dagen daar eveneens mee te maken. Maar hij was een strijder en schuwde het conflict niet. Hoezo? De waarheid moet worden verteld en bolwerken van leugens geslecht, neergehaald en omvergeworpen. Kortom: het dynamiet van het Evangelie er onder!

4 … de wapenen van onze veldtocht zijn niet vleselijk,
maar krachtig voor God tot het SLECHTEN VAN BOLWERKEN,
5 zodat wij de redeneringen en elke schans,
die opgeworpen wordt tegen de kennis van GOD slechten..
-2Korinthe 10-

Reageer op Facebook

Je denkt dat je niet deugt of goed genoeg bent om door God te worden ingezet? Bedenk dan, dat God zich nooit laat hinderen door onze onbekwaamheid. Integendeel, Zijn voorkeur gaat per definitie uit naar degenen die naar onze maatstaven (totaal) niet in aanmerking komen. Voorbeelden te over in de Bijbel.

Jakob was een bedrieger. David had een affaire. Paulus was een moordenaar. Tomas was een twijfelaar. Elia was depressief en Mozes stotterde. Sara was ongeduldig. Noach werd dronken. Petrus was een driftkikker. Zacheus was te kort. Jona had geen zin. Marta was overbezorgd en Gideon was onzeker. Rebekka was onvruchtbaar en Lazarus zelfs dood.

Maar God roept geen gekwalificeerden. HIJ kwalificeert geroepenen!

Reageer op Facebook.

In een eerdere blog schreef ik over “de vrucht van de Geest” die tegenover “de werken van het vlees” wordt geplaatst. Het is “de vrucht van de Geest”  en dus niet het resultaat van onze eigen inspanning. Betekent dit, dat als wij ons niet inspannen “de vrucht van de Geest” vanzelf groeit? Nee, dat is net zo’n valse redenering als: een appelboom groeit niet op terpentine en dus als ik een appelboom geen terpentine geef, dan groeit ze automatisch. Dat is absurd. Een appelboom dient op goede bodem te staan, waar het voeding en licht ontvangt en dan zal de vrucht vanzelf groeien. Zo is het ook met “de vrucht van de Geest”. Die groeit daar waar een mens staat in de genade (Rom.5:2).

Wat betekent dat ‘staan in de genade’? En hoe doe je dat? Het antwoord is: staan in genade = danken in alles. Of zoals Kol.2:7 zegt: “overvloeien in dankzegging”. Er is een directe relatie tussen dankzegging en genade. Genade is in het Grieks CHARIS en dankzegging is EU-CHARIS. M.a.w. dankzegging is de uitwerking of reflectie van genade. Wie leeft uit- en staat in de genade, die dankt God in alles. En dat ontketent ook de vreugde, want de grondbetekenis van CHARIS is: vreugde om niet. Vandaar Paulus’ woorden:

Verblijdt u te allen tijde.
Bidt zonder ophouden.
Dankt in alles, want dat is de wil Gods in Christus Jezus ten opzichte van jullie.
Dooft de Geest niet uit!
-1Thes.5:16-19-

Hoe kunnen we ons te allen tijde verblijden en zonder ophouden bidden? Door God in alles te danken! Dat is wat God wil in ons leven! Doen we dat niet, dan doven we de Geest uit. Krachtig en aanstekelijk wordt de Geest in ons, wanneer we GOD in alles danken omdat Hij alles (!) doet medewerken ten goede!

Reageer op Facebook.

VRAAG:
Paulus schrijft in Romeinen 1:18 dat toorn van God wordt geopenbaard van de hemel. Dat staat in de tegenwoordige tijd en dat begrijp ik niet. God heerst vandaag toch in genade? Waarin wordt Gods toorn dan openbaar?

ANTWOORD:
Inderdaad zet Paulus in deze brief uiteen dat in de tegenwoordige tijd genade heerst (Rom.5:21) en dat de “dag van toorn en rechtvaardig oordeel van God” in de toekomst ligt (Rom.2:5). Niettemin schrijft hij dat Gods toorn van de hemel openbaar wordt, namelijk over

…  alle goddeloosheid en ongerechtigheid van mensen, die de waarheid in ongerechtigheid ten onder houden…
-vers 18-

Hoe kan genade heersen en tegelijkertijd Gods toorn openbaar worden? Het antwoord blijkt uit de wijze waarop Gods toorn openbaar wordt. God grijpt niet in maar Hij laat begaan. Tot drie keer toe zegt Paulus in Romeinen 1 dat God mensen overgeeft. Overgeeft in hun hartstochten (:24), in schandelijke passies (:26) en in verwerpelijk denken (:28). En in vers 21 schrijft hij:

Immers, hoewel zij God kenden, hebben zij Hem niet als GOD verheerlijkt of gedankt, maar hun redeneringen zijn op niets uitgelopen, en het is DUISTER GEWORDEN in hun onverstandig hart.

Als een mens GOD niet verheerlijkt of dankt, wordt het donker in het mensenhart. Gods afkeer van de leugen blijkt niet in bliksemschichten en donderslagen van de hemel maar in de verduistering van het mensenhart. Het is geen actief ingrijpen zoals in de toekomstige “dag van toorn” maar een passief overgeven. Let er ook op dat er niet staat dat God hen aan hun hartstochten overgeeft maar in hun hartstochten (:24). M.a.w. men beweegt zich reeds op een doodlopende weg en God hindert hen daarin niet.

De genade die vandaag heerst is geheel in lijn met de wijze waarop God zijn verontwaardiging over de leugen laat blijken: Hij treedt er niet tegenop zodat de mensheid ongestoord haar gang kan gaan. Als de waarheid verduisterd wordt, wordt het donker. Later in deze brief zegt Paulus dan ook dat het in deze wereld nacht is (Rom.13:12). Slechts degenen die de waarheid geloven “worden behouden van de toorn” (Rom.5:9), d.w.z. die wandelt niet (langer) in de duisternis maar is overgezet in het licht (2Kor.4:6; Ef.5:8,13,14; Kol.1:12,13).

Reageer op Facebook

In Hebreeën 4 vinden we deze bekende woorden over het Woord van God.

12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zo diep, dat het vaneenscheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het schift overleggingen en gedachten des harten; 13 en geen schepsel is voor Hem verborgen, want alle dingen liggen open en ontbloot voor de ogen van Hem, voor wie wij rekenschap hebben af te leggen.

Wat in deze en andere vertalingen helaas niet uit de verf komt, is dat deze statement in de grondtekst begint én afsluit met exact dezelfde woorden: “ho logos” dat is “het Woord”. Wat in vers 12 terecht wordt weergegeven met “het Woord” wordt in vers 13 vertaald met “rekenschap hebben af te leggen”. Dat is jammer, want het gaat beide keren over één en hetzelfde: het Woord. Het slot van vers 13 zou daarom luiden:

…  want alle dingen liggen open en ontbloot voor Hem, voor wie wij hebben… het Woord!

Het is even wennen, maar zo staat het er! Als God zijn Woord spreekt dan is dat opdat het Woord zijn diepgaand werk zou doen en niet ledig tot Hem weerkeert (zie Jes.55:11). Het gaat in Hebr.4:13 niet om rekenschap van onze werken maar om het resultaat van het Woord in ons.

God is niet geïnteresseerd in onze werken. De hele clou van Hebreeën 3 en 4 is dat we onze werken zouden staken en de rust zouden ingaan. Wanneer Hebreeën 4:12 begint met “Want het Woord Gods is  levend… “, dat vormt het redegevende “want” de verklaring van het direct voorafgaande:

10 … wie tot zijn rust is ingegaan, is ook zelf tot RUST (lett. stoppen, staken) gekomen van zijn werken, evenals God van de zijne.  11  Laten wij er dus ernst mede maken om tot die RUST in te gaan, opdat niemand ten val kome door dit voorbeeld van ongehoorzaamheid te volgen.

Geloven betekent: niet werken (proberen) maar be-amen wat God belooft Zelf te zullen doen. Zodat alle eer ook aan Hém is (Rom.4:20)!  Dat Woord, die belofte zou gehoor bij ons vinden zodat het levend en krachtig zijn werk in ons doet. Dat is met recht ant-Woord en responsibility: het vermogen (=ability) tot respons. Bedenk daarbij dat respons is samengesteld uit twee woorden: re (=weer) en het Latijnse woord voor belofte (spondere = beloven). Respons is de weerklank van de belofte!

Reageren op Facebook

Vanaf vandaag, 30 april 2013, heeft Nederland voor het eerst sinds 1890 weer een mannelijke koning. Een enorme happening dat al maandenlang volop in het nieuws is. De monarchie mag dan nauwelijks nog meer zijn dan een ceremonieel fenomeen, het kan zich verheugen in een grote mate van populariteit.

Van oudsher is een vorst iemand die voorop gaat. De vorst is the first. Een leider bij uitstek. Iemand die richting wijst en in tijden van problemen en verdeeldheid, knopen doorhakt. In een democratie echter zijn zulke leiders onbestaanbaar en het concept van koningschap is er ook niet mee te verenigen. Leiderschap in een democratie is per definitie afhankelijk van volksgunst en wil men als leider zich daarin handhaven dan zal men zich daaraan ook moeten aanpassen. Mede daardoor wordt democratisch leiderschap omgeven door een aura van onbetrouwbaarheid. Iedereen weet het en het wordt als normaal beschouwd: politiek is elastiek.

Eén ding is vanuit de Bijbel volstrekt zeker: de toekomst is aan een échte koning. De Koning der koningen, wel te verstaan. Geen democratisch gekozen leider maar een koning die van Godswege is aangesteld, toen Hij gezalfd werd met Geest uit de hoge en verrees uit het graf. Vanuit het hemels heiligdom waar Hij sindsdien verblijft (Hij is Koning-Priester), zal Hij straks verschijnen en Israël en de volkeren aan Zich onderwerpen. Ja, u leest het goed: onderwerpen. Hij zal geen verkiezingstournee’s houden of via referenda om goedkeuring vragen. Nee, Zijn gezag komt van boven. Een dictator, zegt u? Allerminst. Want dictators laten mensen met het grootste gemak voor zich sterven maar deze Koning heeft zich bewezen door te sterven voor anderen, zoals een goede herder die zijn leven in de waagschaal stelt voor de schapen. Deze Koning zal niet democratisch heersen bij meerderheid van stemmen, evenmin dictatoriaal naar eigen goeddunken, maar volgens de norm van gerechtigheid, die zwart op wit “staat geschreven”. Geen politicus die schippert maar een Koning die voortvarend besluit, tot welzijn van allen. Niet iemand die lintjes doorknipt maar één die knopen doorhakt. Daar is het wachten op.

En tot die tijd prijzen we ons zelf gelukkig in een land te mogen leven waar we in alle vrijheid mogen getuigen van deze komende Koning!

Reageer op Facebook

In de serie studies die ik geef over de eerste Korinthe-brief, was ik de afgelopen week aangekomen bij het vijfde hoofdstuk (klik HIER). Een hoofdstuk dat de reputatie heeft te handelen over ‘kerkelijke tucht’. Ten onrechte, want de ekklesia in Korinthe was helemaal geen kerk in de huidige betekenis van het woord: een organisatie met een bestuur, statuten en ledenlijsten e.d. Het woord tucht komt er trouwens niet in voor.

Laat ik in zes punten samenvatten wat ik over dit hoofdstuk naar voren heb gebracht.

1. wie niet deugt of een boze?

1Korinthe 5 gaat niet over wie “niet deugt” (NBG51), maar over “de boze” (5:13). Niet over iemand met zekere ondeugden (wie zou daarvoor niet in aanmerking komen?)  maar over iemand die schade aanricht aan de geloofsgemeenschap. Het woord voor “boze” in 1Kor.5:13 betreft in Openb.16:2 een “kwaadaardig gezwel”.

2. misstap of levenspraktijk?

1Korinthe 5 gaat niet over iemand die een misstap begaan heeft maar iemand die het kwade praktiseert. 5:3 gebruikt een tijdloze werkwoordsvorm. T.a.v. iemand die “is overvallen in een misstap” geldt dat we ons over zo iemand zouden ontfermen. In het besef dat we zelf net zo goed in verzoeking kunnen vallen (Gal.6:1).

3. verwijderen of weggenomen worden?

Veel vertalingen geven ten onrechte 1Kor.5:2 weer in de actieve vorm: “uit uw midden verwijderen”. Maar Paulus gebruikt een passieve vorm en schrijft: “uit uw midden weggenomen worden“. Dat is een enorm verschil!
Stelt u zich voor: alom in Korinthe werd gesproken over de buitensporige hoererij in de ekklesia. Maar in plaats van bedroeft te zijn over deze reputatie naar buiten, blies men zich naar binnen tegen elkaar op. Paulus zegt in 5:2 (geparafraseerd): wanneer jullie bedroefd waren over deze schandalige reputatie, dan zou deze man uit jullie midden zijn weg genomen. Hij zou het dan niet als boze bij jullie uithouden. M.a.w. de bewuste man die het hield met de vrouw van zijn vader (5:1) was slechts een symptoom van het probleem. De kern van de zaak was de houding van de Korinthiërs zelf.

4. excommuniceren of loslaten?

1Korinthe 5 gaat het niet over excommuniceren of het schrappen van de ledenlijst, want dat laatste kende men niet eens. Paulus roept de Korinthiërs om net als hij (hoewel zelf niet lichamelijk aanwezig) de man aan de satan over te geven (5:5). Als “boze” was hij in de praktijk al een handlanger van de satan (=tegenstander) en Paulus’ oordeel is: geef hem daaraan over, laat hem los. Wanneer iemand willens en wetens een heilloze weg gaat, dan rest niets anders dan loslaten en overgeven. Om zo door schade en schande wijs te worden. Altijd met het oog op het behoud van de ander.

5. omgaan of vermengen?

Veel vertalingen spreken over geen “omgang” hebben met “bozen” in de ekklesia. Maar Paulus gebruikt een woord dat letterlijk “vermenging” betekent. Hetzelfde woord gebruikt hij ook in 2Thes.3:14, waar uit vers 15 blijkt dat het niet om verbroken omgang kán gaan. Je niet vermengen betekent: afstand bewaren, verschil maken, je onderscheiden.

6. zuurdeeg of feest?

Het hart van het probleem in Korinthe 5 is, dat de roem van de Korinthiërs niet goed was (5:6). Zij roemden in het vlees: de wijsheid ván de wereld en invloed en aanzien ín de wereld stonden bij hen hoog genoteerd (1Kor.1:27-31). Zo’n instelling oefent aantrekkingskracht uit op mensen die leven “naar het vlees”. Paulus vergelijkt de roem van de Korintiërs met de werking van gist: het doet deeg rijzen maar het is slechts bluf en lucht. Zuurdeeg staat ook symbool voor bederf en voor het oude dat voorbijgaat. Interessant dat het woord gist ook afgeleid is van gisteren, d.w.z. deeg van de vorige dag. Paulus zegt: “jullie zijn immers ongezuurd” (5:7) – een nieuwe schepping! (2Kor.5:16,17). Geen mensen van gisteren maar van de toekomst. Ken je identiteit en vier ongezuurd het feest in “zuiverheid en waarheid”!

Reageer op Facebook

werken & wet

Het is veelzeggend dat de apostel Paulus juist in de Galaten-brief spreekt over “de vrucht van de Geest” (5:22). Het wordt geplaatst tegenover “de werken van het vlees” (5:19). Het begrip ‘werken’ heeft te maken met verdienen, iets doen voor loon (Rom.4:4). Vijf keer eerder in de Galaten-brief was al sprake van “werken” en elke keer gaat het daarbij om “werken der wet” (2:16; 3:2,5,10). “Werken der wet” wil zeggen: de wet willen volbrengen om zodoende te verdienen. Vooral om een rechtvaardige te worden (2:16). Dat is onmogelijk. Het grote Bijbelse voorbeeld daarbij is Abraham die God geloofde toen deze hem een nageslacht beloofde zoals de sterren des hemels. Niets werd van hem gevraagd maar Abraham geloofde Gods onvoorwaardelijke belofte en dat maakte hem een rechtvaardige (Gen.15:6; Rom.4:2,3).

aanbod of bericht?

Alle godsdienst, inclusief de christelijke, is gebaseerd op werken of verdienen. God is jouw Redder op voorwaarde dat… Waarbij men in de christelijke religie ‘geloof’ heel tricky veranderd heeft in een werk. Men zegt dan: God is jouw Redder als jij gelooft. Dat is een leugen want het Evangelie is geen transactie of aanbod! Het is een mededeling, een bericht! God is jouw Redder (1Tim.4:10)! Dus niet: als jij gelooft wordt God jouw Redder, maar: God is jouw Redder… geloof dat!

werken of geloven?

Het universele principe is dat een mens rechtvaardig wordt door geloof en niet door werken. Die twee staan per definitie tegenover elkaar. Dat geldt niet alleen om rechtvaardig te worden, maar ook om als rechtvaardige te leven (Rom.1:17). Daarover gaat de Galaten-brief. God zegent geloof: het be-amen van zijn onvoorwaardelijke belofte. Zodra men gaat werken (= om zegen te verdienen), dan is men “vervallen van de genade” (Gal.5:4) en wandelt men, hoe vroom ook, “naar het vlees” (Gal.4:23,29). En “de werken van het vlees” (hoererij, twist, afgunst, dronkenschap, etc.), gaan daarmee hand in hand.

vrucht

Werken is verdienen. Daartegenover staat: vrucht. Een vrucht groeit namelijk om niet, gratis. Staat de boom op een plaats waar ze voeding en licht ontvangt, dan groeit de vrucht als vanzelf en God geeft de wasdom. Zo is het ook met “de vrucht van de Geest”. Die vrucht groeit niet waar mensen proberen iets te bereiken – dat is werken. Die vrucht groeit waar mensen in het licht van Gods genade zijn geplant en gevoed worden door zijn beloften. Dan staat men gegrond in de liefde en in vreugde en vrede smaakt men het voorrecht om geduld, vriendelijkheid, goedheid, trouw, zachtmoedigheid en zelfbeheersing te tonen.
Ziedaar de vrucht van de Geest!

—————————————

NASCHRIFT:

“De vrucht van de Geest” is ook het thema van het GoedBericht-weekend dat staat gepland voor 7-9 juni a.s..
Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar.

Reageer op Facebook

Samenvatting van een studie gehouden op 21 april 2013 in Zoetermeer.

informatiebron over de situatie na het sterven?

Het verhaal dat Jezus vertelde over de rijke man en Lazarus geldt traditioneel als de belangrijkste bron van informatie omtrent de dood en de doden. Men stelt dan dat de onkunde in  het ‘Oude Testament’ over de toestand der doden, door Jezus in dit verhaal wordt opgeheven. Maar het is omgekeerd: wanneer we luisteren naar “Mozes en de profeten” dan weten we dat de gangbare uitleg van deze gelijkenis onjuist moet zijn.

een gelijkenis

Het verhaal van de rijke man en Lazarus is een gelijkenis. Dat wordt niet expliciet zo gezegd, maar dat gebeurt evenmin bij de voorgaande gelijkenissen in Lucas 15 en 16. Slechts het eerste verhaal in Lucas 15 heet uitdrukkelijk een gelijkenis. Volgens Matteus 13:34 was het standaard en sprak Jezus tot de scharen altijd in gelijkenissen, zodat dit helemaal niet speciaal vermeld behoeft te worden.

waarom gelijkenissen?

Gelijkenissen hebben ten onrechte de reputatie zaken te verduidelijken. Maar Jezus sprak tot de scharen in gelijkenissen om zaken juist te verbergen. Opdat ze niet zouden verstaan. Eventueel (!) werden ze uitgelegd aan zijn discipelen maar nooit aan de scharen (Mat.13:10-13).

onmiskenbaar niet-letterlijk

Nergens in de evangelieën treffen we een passage waar zo onmiskenbaar in overdrachtelijke zin gesproken wordt, als in Lucas 16:19-31. Zouden we het letterlijk nemen, dan moeten we veronderstellen dat ná het sterven maar vóór de opstanding, de mens beschikt over een lichaam.  Er is in dit gedeelte immers sprake van ogen, vinger, tong maar ook van fysieke sensaties als dorst en pijniging. Hoe is dit  te rijmen met de leer van de onsterfelijke ziel die stelt dat de mens tussen sterven en opstanding, nog in afwachting is van een lichaam?

het blijde uitzicht?

Wanneer we aannemen dat Lucas 16:19-31 ons informeert over de situatie na het sterven, dan kunnen we vaststellen dat niet alleen de plaats van pijniging afschrikwekkend is, maar “de schoot van Abraham” niet veel minder. Men moet er toch niet aan denken op steenworp afstand uitzicht te hebben op een plaats van vlammen en pijnigingen en waar men over en weer kan communiceren…

haaks op Mozes en de profeten

Nergens in de Tenach vinden we een aanwijzing van een bewust-zijn, na het sterven. Integendeel, we treffen uitspraken als:
* “Het dodenrijk looft U niet” (Jes.38:18)
* “Niet de doden zullen de HERE loven” (Ps.115:17)
* “Er is geen werk of overleg of kennis of wijsheid in het dodenrijk” (Pred.9:10)
* “De doden weten niets” (Pred.9:5)
* Etc.
De Hebreeuwse Bijbel is niet onwetend over de doden, het getuigt juist dat de doden onwetend zijn! Als het Bijbelgedeelte in Lucas 16 iets duidelijk maakt, dan is dat men zou luisteren naar “Mozes en de profeten”. Dan weet men ook meteen dat Lucas 16 een gelijkenis moet zijn.

niet uit de Tenach maar uit de Talmoed

Behalve dat de voorstelling in Lucas 16 over het lot van de doden haaks staat op wat Mozes en de profeten vertellen, valt het ook op dat Jezus’ terminologie in verband met sterven en dodenrijk ontleend is aan de Talmoed. Uitdrukkingen en begrippen als:
*  door engelen gedragen worden
* Abrahams schoot
* de grote kloof
zijn even onbekend in de Schrift als bekend in Joodse overleveringen.

de context

In de context van Lucas 16 gaat het om de tegenstelling tussen enerzijds de schriftgeleerden en Farizeeën en anderzijds Jezus die de tollenaars en zondaars ontving en met hen at (Lucas 15:1). In Lucas 16:14 wordt er bij vermeld dat de Farizeeën geldzuchtig waren en Jezus hoonden. In die context kunnen de rijke man en Lazarus gemakkelijk geïdentificeerd worden.

de rijke man – wie beeldt hij uit?

De rijke man in dit verhaal staat voor de Joodse leidslieden. Het is tekenend dat hij gekleed ging in purper en fijn linnen. Purper is een kledingstof dat gedragen werd door koningen. Fijn linnen werd gedragen door de priesters. Purper en fijn linnen staan daarom voor het volk dat geroepen is om een koninklijk priesterdom te zijn. Uitdrukkelijk wordt de rijke ook getekend als kind van Abraham.
Purper: Esther 8:15; fijn linnen: Exodus 28:5; koninklijk priesterdom: Exodus 19:6; kind van Abraham: Lucas 16:24,25

Lazarus

Lazarus staat voor wie hulp behoeft. Lazarus komt van het Hebreeuwse Eliëzer of Eleazer. Lazarus betekent: Gód is mijn helper. Lazarus was aan de poort van de rijke man neergelegd om zijn honger te stillen met de kruimels die van tafel van de rijke waren gevallen. Hij staat voor de outcast en wordt geassociëerd met de honden, een uitbeelding van de heidenen.
Matteus 15:24-27; Lucas 15:1-3

het sterven van Lazarus

Lazarus representeert degenen aan wie de rijke man hardnekkig (de Joodse leidslieden) voorbij ging, maar God als hun Helper kenden. Jezus’ dood markeerde voor hen de grote verandering: boodschappers brachten hen op de hoogte van de beloofde zegen van Abraham: leven uit de dood.
Galaten 3:14; 4:28,29

het sterven van de rijke man

Het sterven van de rijke man verwijst naar het einde van de Joodse natie. In de Bijbelse beeldspraak gesproken, kwam Israël in het graf der volken en in de vlammen van het antisemitisme.
Ezechiël 37:12; Hosea 6:1-3

vuur in het dodenrijk

In het slot van Deuteronomium wordt uitvoerig geprofeteerd over het  vreselijke lot dat Israël zou treffen in de verstrooiing onder de volken (hfst.28 en 29). Ook hoofdstuk 32 gaat daarover. Dat JAHWEH zijn aangezicht voor hen zou verbergen (32:20) en hen jaloers zou maken op wat geen natie is en op een dwaas volk (32:21 vergl. Rom.10:19!). En in dát verband lezen we: “Want een VUUR is in mijn toorn ontstoken, het brandt tot in de diepten van het DODENRIJK… ” (Deut.32:22). Een treffende gelijkenis met Lucas 16: het gaat over de lotgevallen van Israël in het graf der volken.

de grote kloof

Het lot van Lazarus (God is mijn Helper) en de rijke man is door mensen onmogelijk te overbruggen. Het is God Zelf die ogen opent en harten verhard. De ooit zozeer bevoorrechtte leidslieden van het Joodse volk zijn gedurende twee dagen dood (= twee millennia; Hos.6:1-3; 2Petr.3:8) terwijl een veracht volk dat geen natie is (zie boven) in die tijd de zegen van Abraham ontvangt.

vijf broers

Een opmerkelijk detail dat bevestigd dat de rijke man een uitbeelding is van (de leiders van) het Joodse volk is dat de rijke man zegt: “ik heb vijf broers”. Daarmee krijgt hij alsnog een naam, want van Juda (waar ‘jood’ van afgeleid is), lezen we dat hij vijf broers had.
Genesis 35:23; Lucas 16:27

Farizeïsche vertelling

Het slot van de gelijkenis vormt de climax en tevens de clou. Het verzoek van de rijke man om diens familie (het huis van Jakob) te waarschuwen middels iemand die uit de doden opstaat, wordt door Abraham afgewezen. Ze hebben “Mozes en de profeten” (=de Hebreeuwse Bijbel) en daarnaar zou men luisteren. Is het niet ironisch dat Jezus middels een Farizeïsche vertelling, juist de Farizeïsche dwalingen aan de kaak stelt?!  Wie niet luistert naar Mozes en de profeten, is op voorhand geblokkeerd deze gelijkenis te begrijpen. Want het idee van overleg en kennis in het dodenrijk staat haaks op “Mozes en de profeten”!

een andere Lazarus stond op…

Van de overleden Lazarus uit het Johannes-evangelie zegt Jezus: “Lazarus… is ingeslapen, maar Ik ga daarheen om hem uit de slaap te wekken”. Op talloze Schriftplaatsen wordt de dood vergeleken met de slaap, d.w.z. een toestand van niet-bewust-zijn. Deze Lazarus werd daadwerkelijk uit de doden opgewekt en we lezen dat de Israëls leidslieden hebben overwogen om hem te doden. Waarmee bewezen is dat men zich door iemand die uit doden opstond, niet liet gezeggen. Integendeel.
Johannes 11:11; 12:9-11

Reageren op Facebook